در خبرهاي چند روز گذشته آمده بود :« كه در صورت ادامه روند ساخت اتوبان كردستان، بخش زيادي از مجموعه ورزشي انقلاب از ميان مي رود.»
با پيشرفت و صنعتي شدن جوامع انساني، سازمانها و نهادهاي اجتماعي از نظر وظايف و كاركرد دچار تحول شده اند به نحوي كه بسياري از رفتارهايي كه تا قبل از اين به عنوان امور غيرضرور و فوق برنامه شناخته مي شد اكنون اهميت و نقش تعيين كننده اي در سلامت جامعه و بهبود تعاملات اجتماعي پيدا كرده است. يكي از اين امور نهاد تفريح و ورزش است. در دوران قديم اين نهاد مثل اموري چون آموزش، اشتغال … به عهده خانواده ها بود اما با پيچيده شدن روابط اجتماعي و شكل گيري شهرهاي بزرگ و در نتيجه تخصصي شدن امور، وظيفه اين نهاد به عهده مسؤولان و برنامه ريزان جامعه گذاشته شد.
امروزبحث تفريح و ورزش را نمي توان صرفاً از نگاه پركردن اوقات فراغت ديد چرا كه انجام فعاليت هاي ورزشي، تفريحي و فرهنگي اثرات مثبت فراواني براي افراد جامعه به خصوص جوانان و نوجوانان دارد. ارتقاء اعتماد به نفس، آموزش زندگي اجتماعي، تعامل با ديگران، كسب استقلال، شادماني، دور ماندي از افكار منفي و جلوگيري از بزهكاري را مي توان به عنوان برخي از آثار مثبت ورزش و تفريح دانست.
از اين منظر اگر به كلانشهري چون تهران نگاه كنيم به اهميت اين بحث بيشتر پي مي بريم.
تراكم جمعيتي كه در شهر تهران به خصوص در قشر جوانان و نوجوانان وجود دارد و در كنار آن مهاجرپذيري اين شهر وضعيتي پيش آورده است كه اگر به بحث ورزش و تفريح رويكردي جدي نشود مشكلات متعددي گريبانگير شهر مي شود.
در شهري كه به گفته يك كارشناس مسائل اعتياد طول زمان دسترسي هر فرد به موادمخدر فقط ۱۰ دقيقه است ودر جامعه اي كه سن اعتياد به ۱۶ سال كاهش يافته است آيا نبايد به مقوله ورزش و تفريح به عنوان يك مسأله استراتژيك و حياتي توجه داشت.
خانه هاي كوچك، فشار كاري پدر ومادر و در كنار آنها نبود امكان و فرصت مناسب براي پركردن اوقات فراغت پديده افسردگي را در بين مردم بخصوص جوانان شايع كرده است. افسردگي به اعتقاد بسياري از كارشناسان عامل آسيب هايي چون اعتياد، خودكشي، فرار از خانه و انواع بزهكاري هاست و بي ترديد ورزش و تفريح يكي از مهمترين راههاي مبارزه، كنترل و كاهش اين بيماري آسيب رسان است. اين درحالي است كه در چند دهه گذشته هيچ ورزشگاه و سينمايي در اين شهر بزرگ ساخته نشده و در كنار آن شاهد اخبار تعطيلي سينما و مراكز تفريحي هستيم.
آيا در مقابل اين همه مراكز تجاري كه در چند سال گذشته مثل قارچ در هر كوي و برزني روييده است و شهركهايي كه هر از چند گاهي در گوشه گوشه تهران ايجاد مي شود جاي اين پرسش نيست كه چرا به بحث ورزش و تفريح به طور جدي پرداخته نمي شود. آيا نمي توان بخشي از اين همه بودجه و امكانات را كه در راه مبارزه با آسيب هاي اجتماعي در مراكز مختلف و سازمانهاي متعدد هزينه مي شود ساخت مراكز تفريحي و ورزشي اختصاص داد؟

6 درصد از تلفات ناشي از وقوع حوادث غيرمترقبه در جهان متعلق به كشور ايران ، يكي از ۱۰ كشور آسب پذير جهان است.
براساس آمار از ۴۰ نوع بليه طبيعي كه در جهان به ثبت رسيده ، ۳۱ نوع آن در كشور ما به وقوع پيوسته است. طي ۲۶سال گذشته بيش از ۲ ميليون نفر در سراسر جهان براثر بلاياي طبيعي چون زلزله جان خود را از دست داده اند. ضمن آنكه كشورهاي آسيب ديده بر اثر اين قبيل رخدادها طي ۱۶ سال گذشته متحمل بيش از ۴۰ ميليارد دلار شده اند.
به گفته كارشناسان هرگاه طبيعت حادثه اي به وجود آورد كه موجب تلفات و خسارات گسترده انساني، مادي و طبيعي شده و قدرت آن بيشتر از توان جامعه براي مقابله با آن باشد به آن حادثه بلاي طبيعي اطلاق مي شود.
بلاياي طبيعي ممكن است منشأ زمين شناسي مانند: زلزله ، آتشفشان، رانش زمين داشته باشند يا از عوامل آب وهوايي نظير توفان، سيل، گردباد، سرما و گرماي شديد، كولاك، برف، خشكسالي و غيره نشأت گيرند.
به اعتقاددكتر علي اصغر فرشاد، مدير كل سلامت محيط كار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي افزايش تراكم جمعيت در شهرها، فعالتيهاي اقتصادي ، صنعتي وكشاورزي و مشكلات ناشي از آن جنگل زدايي وكويرزايي، توسعه پايدار، زندگي در ساختمانهاي غيرمقاوم و غيراستاندارد و در حريم رودخانه ها و بسياري از عوامل ديگر سبب شده است آسيب پذيري كشور در برابر بلايا افزايش يابد.در حالي كه به نظر مي رسد ميزان وقوع و تلفات انساني وخسارات مالي ناشي از بلاياي طبيعي در تمام نقاط جهان درحال افزايش است.
دكتر فرشاد مي گويد: در سه دهه گذشته ميزان وقوع بلايا ۳ برابر و زيانهاي مالي ناشي از آنها ۸ برابر شده است. به اعتقاد او بودجه اي كه بايد صرف توسعه وافزايش توان ملي شود صرف فعاليتهاي امدادي و مقابله اي پس از بروز بلايا مي شود.
بلاياي طبيعي چرخه شومي از بيماري، رنج، خسارت و نابودي را به همراه مي آورند. به گفته دكتر كيانپور ، كارشناس ارشد برنامه كاهش اثرات بلاياي طبيعي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در ۹۰ سال اخير بيش از ۱۲۰ هزار نفر ازمردم ايران بر اثر وقوع بلاياي طبيعي كشته شده اند كه از اين تعداد حدود ۷۶ درصد (۹۱ هزار نفر) بر اثر زلزله، ۱۳ درصد براثر سيل و ۱۱ درصد براثر ساير بلاياي طبيعي جان خود را از دست داده اند. خسارت مالي وارده به كشور نيز سالانه بطور متوسط ۱۱۰۰ ميليارد ريال برآورد شده است. البته به اعتقاد برخي از كارشناسان خسارات وارده بيش از اين ارقام بوده است.
به گفته كيانپور تنها خسارت ناشي از خشكسالي در سه سال (۸۰ ـ ۷۸) ۵ هزار و ۵۸۷ ميليارد و ۳۰۰ ميليون تومان بوده است.
براساس بررسي هاي به عمل آمده از ۴۰ مجموعه بلاياي طبيعي در سطح جهان، ۳۱ مجموعه آن در كشور ايران رخ مي دهد. اين بلايا عبارتند از: «زلزله» ، «روانگرايي» (پديده اي كه براثر وقوع زلزله در مناطقي كه آبهاي زيرزميني بالا بوده و جنس خاك از ماسه است رخ مي دهد)
«تسونامي » كه به گفته مهندس يزداني كارشناس دفتر ستاد حوادث غيرمترقبه زلزله دريايي است كه امواجي به ارتفاع ۴تا۵متر ايجاد مي كند . اين امواج در برخورد با صخره هاي ساحلي باعث تخريب آنهامي شوند. «نوسانات زمين » ، «روانه هاي گلي » كه به گفته اين كارشناس پديده اي محلي است كه به دوطريق سيلاب و رگبار به وجود مي آيد و درآن خاك سست با آب همراه مي شود. زمين لغزشها، سنگ ريزش، ريزشها، فرسايش خاك ؛ نفوذ و پيشروي آب دريا (در خصوص پيشروي آب دريا بايد گفت يكي از مهمترين نمونه هاي آن نوسانات آب درياي خزر است كه در طول ۹۰۰كيلومتر سواحل شمالي كشور ما را با خطرات آبي مواجه ساخته است ).
رسوب زايي ، دگرشكلي سواحل، مرداب زايي، كويرزايي، انجماد و سرمازدگي ، بهمن، توفان، آلودگي آب و محيط . آفات و بيماريهاي نباتي ، خشكسالي ، آتش سوزي جنگلها، صاعقه، خطرات «ژئوتريال» (زمين گرمان يا همان آب گرم كه به گفته مهندس يزداني به آبهاي زيرزميني گفته مي شود كه در مناطقي كه مواد مذاب بالا است از طريق گسل انتقال پيداكرده وباعث گرم شدن آبهاي زيرزميني مي شود و به روي سطح زمين مي آيد و درصورتي كه با زلزله همراه شود ، خطري دوچندان ايجاد مي كند)، «ريزشهاي كارستي » (تخلخل سنگ يا سنگهاي آهكي كه در زمين حالت پوكي به خود مي گيرد و باعث مي شود نقطه اي از يك مكان ناگهان خالي شده و فرو بنشيند)، نشستهاي زمين در نواحي استخراج مواد معدني ، ريزشهاي زيردريايي، لغزشهاي زيردريايي ، باتلاق زايي ، سيل، آتشفشان و خودسوزي ميدانهاي زغالي .
از ميان اين بلايا شايد بتوان گفت زلزله، سيل وخشكسالي ازجمله حوادثي است كه بيش از همه حادث شده و ترس و وحشت را در اذهان عمومي به وجود مي آورد.
به گفته دكتر كيانپور زلزله، سيل وخشكسالي به ترتيب بلايايي بوده اند كه طي سه سال اخير بيشترين خسارات مالي وجاني را در برداشته اند.
*۶۶۰ شهرايران برروي خط زلزله
بنابراظهارنظر كارشناسان ، ايران يكي از مستعدترين كشورهاي روي خط زلزله دنيا است. برپايه آمارهاي رسمي در ۳۰سال گذشته بيش از ۶درصد تلفات جاني كشور ناشي از زلزله بوده است واز ۶۷۸ شهر كشور تنها ۳درصد از نظر وقوع زلزله ، كم خطر طبقه بندي شده اند وگفته مي شود:
در هر هفته ۲ زلزله با شدتي كمتر از ۴ درجه ريشتر، در هر ماه يك زلزله با قدرت ۴ ريشتر و در هر سال ۳ زلزله با شدت ۶ ريشتر و در هر ۱۰ سال يك زلزله به بزرگي ۷ درجه در مقياس ريشتر در كشور ايران رخ مي دهد. شايد بتوان گفت يكي از مهيب ترين بلاياي طبيعي قرن بيستم كه در كشور ما رخ داده است، زلزله ۳۱ خرداد سال ۱۳۶۹ در استانهاي گيلان و زنجان بوده كه افزون بر ۴۰ هزارنفر تلفات جاني و يكصدهزار مجروح و ۴۰۰ هزارنفر بي خانمان برجاي گذاشته است. همچنين در طول دو دهه اخير، زمين لرزه رودبار، يكي از شديدترين حوادث طبيعي جهان كه خسارات جاني و مالي بسيار سنگيني برجا گذاشته، به حساب مي آيد وپس از آن در مناطق ديگري از كشور مان از جمله خراسان و آذربايجان و استان قزوين نيز شاهد وقوع زمين لرزه هايي با خسارت سنگين بوده ايم.
كارشناسان درمورد چگونگي وقوع زلزله چنين نظر مي دهند كه زلزله به دليل جابه جايي پيوسته زمين رخ مي دهد و در مناطق زلزله خيز احتمال تكانهاي متعدد با شدت هاي مختلف زياد است. سوابق آماري مربوط به وقوع زلزله در مناطق زلزله خيز نشان مي دهد طي يك دوره متناوب، زلزله در يك منطقه تكرار مي شود اما كارشناسان در اين مورد كه چه عاملي موجب اين تغييرات مي شود، نظرهاي متفاوتي دارند. برآوردهاي موجود نشان مي دهد سالانه حدود يك ميليون زمين لرزه رخ مي دهد كه ۹۰ درصد آن ناشي از ساختار دروني زمين، حدود ۷ درصد ناشي از آتشفشانها و ۳ درصد نيز به دليل ريزش حفره هاي زيرزميني است. براساس همين برآوردها پيش بيني شده است در هر سال احتمال وقوع ۲ زلزله بزرگ با قدرت ۸ ريشتر قابل تصور است.
آنچه بديهي مي نمايد وقوع زلزله هاي متعدد در گوشه و كنار جهان از جمله كشور زلزله خيز ايران است كه هر از چندگاه قربانيان بسياري برجاي مي گذارد.
* زلزله، تهران و هزارو يك دردسر
بنا به اظهار مهندس سيدعباس جزايري، مديركل ستاد حوادث غيرمترقبه وزارت كشور ۶۹درصد از مساحت كشور، روي گسل هاي زلزله يا در حواشي آنها قراردارد و روزانه در كشور ۱۰۰ مورد زلزله با مركزيت دامنه هاي زاگرس رخ مي دهد.
آگاهي به اين واقعيت كه ۲۴ شهر بزرگ كشور در مناطق بسيار خطرخيز زلزله قراردارند و توجه به اين نكته مهم كه ساخت و سازهاي شهري به ويژه روستايي به هيچ عنوان تحمل لرزشهاي زلزله را ندارند؛ ايجاب مي كند. در اين زمينه مطالعات جديدتري انجام شود و در ساخت و ساز مناطق مسكوني اصل مقاوم سازي مورد توجه قرارگيرد.
كارشناسان احتمال داده اند شهر تهران نيز به لحاظ وضعيت موجود گستره شهر و با توجه به پيشينه زمين شناسي اين منطقه و همچنين وجود گسل هاي فعال و لرزه خيز به عنوان يك ابرشهر هميشه احتمال وقوع زمين لرزه اي به بزرگي بيش از ۷ ريشتر را دارد.
برهمين اساس كارشناسان و محققان «جايكا» (آژانس همكاريهاي بين المللي ژاپن كه اقدام به انجام طرحهاي مختلف زيست محيطي مي كنند)، با تحقيق برروي ساختمانهايي كه عمر آنها بيش از ۳۷ سال است و با مقايسه بلوك بندي كه در اين تحقيق مدنظر آنان بوده است به نتايجي دست پيدا كرده اند كه نشان مي دهد ساختمانهاي شهر تهران از نظر ميزان مقاومت و پايداري در برابر زلزله وضعيت مطلوبي ندارند.
طبق تحقيقات انجام شده توسط اين كارشناسان در صورت وقوع زلزله اي با قدرت ۷ درجه در مقياس ريشتر در تهران با توجه به عمر ساختمانهايي كه بيش از ۳۷ سال دارند بيشترين آسيب متوجه ساختمانهايي خواهد بود كه به ترتيب در مناطق۷،۱۰ و ۱۱ تهران واقع شده اند.
همچنين با توجه به گسلهاي مناطق مورد بررسي بيشترين تخريب در گسل جنوب شهرري صورت خواهد گرفت و ما شاهد بيشترين تخريب از نظر درصد به ترتيب در مناطق ۱۷ با ۸۲‎/۲ درصد تخريب، منطقه ۱۲،۱۹،۱۸،۱۱،۲۰ و … خواهيم بود.
همچنين پيش بيني مي شود در منطقه پانزده ۴۸هزارو ۷۰۷ خانه تخريب شود و بعد از منطقه ۱۵ به ترتيب (از نظر ميزان خام) مناطق ۱۶،۱۷،۲۰،۱۴،۴و ۱۸ شاهد بيشترين تخريب خواهند بود.
كارشناسان جايكا براساس تحقيقات انجام شده پيش بيني كرده اند در صورت وقوع چنين زلزله اي اگر حتي بهترين خدمات امدادرساني صورت گيرد باز نمي توانيم از آسيب وارده جلوگيري كنيم. بطوري كه با احتمال وقوع حادثه در هنگام شب و بادر نظر گرفتن بهترين امدادرساني، تنها قادر خواهيم بود ۱‎/۶ درصد مرگ و ميرها و آسيبهاي جسمي را كاهش دهيم به عبارتي حتي قادر به نجات جان ۱۰۰هزار نفر نخواهيم بود. واگراين حادثه هنگام روز اتفاق افتد فقط حدود ۵۰هزار نفر از مجموع آسيب ديدگان از مرگ نجات مي يابند.
اين محققان طي بررسيهاي خود دريافته اند براي وقوع چنين حادثه اي مي توان تخريب ۵۰۰هزار ساختمان را در شهر تهران پيش بيني كرد. در چنين شرايطي حدود ۵۵درصد از ساختمانهاي شهر آسيب خواهند ديد كه با توجه به اين ميزان، حدود ۲۲درصد درآمد ملي ايران، خسارت مي بيند و ۳۸۳ هزار نفر خواهند مرد. كارشناسان «جايكا» همچنين درباره آسيب پذيري ساختمانهاي عمومي در استان تهران به اين نتيجه رسيده اند كه بيمارستانها، ساختمانهاي دولتي مهم، مدارس، دانشگاهها، مراكز پليس و نيروي انتظامي بيشترين خسارات را در چنين زلزله اي خواهند ديد. در اين ميان ساختمان بيمارستانها، آتش نشاني ها و مدارس شاهد حداكثر تخريب خواهند بود. براساس تخمين اين كارشناسان در صورت بروز چنين حادثه اي ساختمان بيمارستانها بين ۹ تا ۵۰درصد و ساختمان آتش نشاني ها بين ۱۲ تا ۵۲درصد و ساختمان مدارس ابتدايي بين ۵۰ تا ۵۷درصد، راهنمايي بين ۱۲ تا ۵۴درصد و دبيرستانها بين ۱۲ تا ۵۲درصد آسيب خواهند ديد. همچنين ساختمان دانشگاهها نيز بين ۱۲ تا ۴۸درصد دچار تخريب خواهند شد. از ديگر مراكز آسيب پذير در چنين حادثه اي ساختمان اداره هاي راهنمايي و رانندگي، مراكز نيروي انتظامي و سازمانهاي دولتي مهم هستند كه در صورت احتمال وقوع زلزله به ترتيب بين ۱۶ تا ۵۲درصد، ۱۱ تا ۴۳درصد و۸ تا ۴۰درصد دچار تخريب خواهند شد.
تيم كارشناسي «جايكا» همچنين در بررسيهاي خود به شريانهاي حياتي و لازمه زندگي مانند آب، برق، گاز و تلفن توجه كرده است. طبق بررسيهاي انجام شده ساختمانهاي منابع آب منطقه ۱۵ در يك زلزله ۷ريشتري دچار بيشترين آسيب مي شوند و پس از آن به ترتيب مناطق ،۲۰ ،۱۸ ،۱۶ ۱۷ و ۱۱ آسيب پذيرترين هستند. همچنين سيستم گازرساني به ترتيب در مناطق ،۱۴ ،۱۵ ،۱۰ ،۱۶ ،۱۷ ،۱۸ ۱۱ و ۱۲ دچار بالاترين ميزان آسيب مي شوند و بيشترين آسيب از نظر سيستم برق رساني هم به ترتيب در مناطق ،۱۲ ،۱۵ ،۱۶ ،۲۰ ۱۱ و ،۱۸ ۱۹ و ۱۰ رخ مي دهد.
همچنين خطوط ارتباطي تلفن به ترتيب در مناطق ،۱۱ ،۱۵ ۱۲ و ۲۰ بيشترين آسيب را خواهند ديد.
* سيل رخدادي اجتناب ناپذير
سيل دومين بليه طبيعي از نظر تعداد وقوع است. به گفته دكتر كيانپور كارشناس ارشد برنامه كاهش اثرات بلاياي طبيعي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مناطق غرب، جنوب، شرق و شمال جنوب غربي كشور ازنظر وقوع سيل در اولويت قرار دارند. همچنين مناطق با ارتفاع متوسط زاگرس، استان آذربايجان شرقي، اردبيل و قسمتهاي غربي استان خراسان از ديگر مناطقي هستند كه در معرض چنين حادثه اي قرار دارند.
شهر تهران نيز از مناطقي است كه در معرض چنين حادثه اي قرار دارد. كيانپور وقوع سيل در تهران را منوط به حاري شدن همزمان باران در دو حوزه آبريز «گلاب دره» و رودخانه «كن» مي داند.
مهندس علي عباس جهانبخش، رئيس ستاد حوادث غيرمترقبه استان تهران نيز شيب بالاي زمينهاي تهران و بارش حتي يك باران جزئي و روان شدن آب ۹ رودخانه فعال، كه از دامنه هاي كوههاي البرز نشأت مي گيرند را سبب آب گرفتگي و احتمال جاري شدن سيل در شهر تهران بويژه در مناطق جنوبي مي داند.
* ۲۸ استان در خشكسالي
يكي ديگر از بلاياي طبيعي كه مي توان از آن به عنوان سومين بلاي مهم نام برد خشكسالي است كه كشور ما نيز از تيررس آن به دور نيست.
دكتر كيانپور در اولويت بندي مناطقي كه بيشتر در معرض خشكسالي قرار مي گيرند پس از استان خراسان به ترتيب استان سيستان و بلوچستان، يزد، فارس، آذربايجان غربي، زنجان، اردبيل، خوزستان، همدان، گلستان و كرمان را جزو اين مناطق نام مي برد.
به گفته دكتر فرشاد وقوع خشكسالي در ۲۸ استان كشور درسال گذشته به تنهايي باعث ۱۷ بيليون ريال خسارت دربخشهاي مختلف شده است كه براساس مصوبه هيأت وزيران، حدود ۴ هزارميليارد ريال براي جبران خسارات ناشي از اين خشكسالي به ۲۸ استان كشور اختصاص داده شد.
به اعتقاد كارشناسان با وجود اينكه ميزان ريزش هاي جوي دركشور طي ۸ماه گذشته منتهي به ارديبهشت ماه۸۱ نسبت به سال قبل حدود ۴۳درصد و نسبت به متوسط ۳۰ساله، حدود ۷درصد افزايش يافته است. اما پراكندگي بارندگي در كشور، مطلوب نبوده است، طوري كه در حوزه جنوب شرقي كشور، متوسط ميزان بارندگي كمتر از ۲۰ميليمتر بوده است. همين امر باعث از بين رفتن كشاورزي و كم رونق شدن دامداري در اين مناطق شده است.
* مديريت ريسك، مديريت برتر در بحران
وجودخطر وقوع ۳۱بليه در كشور ايران اگرچه جزو اتفاقات غيرقابل اجتناب است اما با انديشيدن تدابيري مؤثر مي توان تا حدودي از ميزان بروز ياخسارات ناشي از آنها راكم كرد.
به اعتقاد دكتر كيانپور با داشتن نظامي قانونمند و برنامه اي مدون مي توان آمادگي مقابله با چنين حوادثي را داشت. او معتقد است وجود ساختارهاي قانوني و داشتن يك استراتژي و راهبرد مناسب مي تواند ما را در مقابل چنين حوادثي آماده سازد. اين كارشناس وقوع چنين حوادثي را منجر به پديد آوردن شرايط اضطراري در جامعه مي داند و معتقد است در چنين شرايطي كشور بايد چند رويكرد علمي داشته باشد.
به گفته او در تمام دنيا د رچنين وضعيتي كه اضطراري خوانده مي شود، با ساختاري مناسب شرايط را رهبري مي كنند، به عبارتي يك رويكرد در برگيرنده تمام وضعيتهاي اضطراري است، در واقع يك مديريت واحد براي رهبري كردن تمام شرايط اضطراري در جامعه ضروري و لازم است و نبايد هر يك از موقعيتها را به طور جداگانه هدايت كرد. كيانپور از هماهنگي بين بخشي و درون بخشي به عنوان دومين رويكرد ياد مي كند و برنامه ريزي را جزو سومين خصلت اين رويكرد مي خواند. به عقيده او مشاركت اجتماعي و همكاري بين سازمانها مي تواند نقش مؤثري در كنترل وضعيت اضطرار داشته باشد و به عنوان چهارمين ركن رويكرد علمي در اين راستا محسوب مي شود.
شاخص ديگري كه از نظر اين كارشناس حكم كليد طلايي را در مديريت بحران دارد وجود يك شخص حقيقي يا حقوقي به عنوان فرمانده براي مديريت وضعيتهاي اضطراري در چنين شرايطي است.
به اعتقاد كيانپور با توجه به پيش بيني سازمان ملل مبني بر افزايش روزافزون بلاياي طبيعي براي مهار و يا اداره وضعيت هاي اضطراري نيازمند مديريت «ريسك» هستيم كه اين مديريت به صورت فرابخشي است و از پيش با برنامه ريزيهاي انجام شده و مديريت منسجم وهماهنگي بين تمام بخشها آمادگي مقابله با چنين شرايطي را دارند.

«تراكم» و تصميم «محمدحسن ملك مدني» شهردار يزدي تهران در توقف فروش مازاد آن طي هشت ماه گذشته «پاي ثابت» اخبار مطبوعات بوده است. همين مسأله به تنهايي مي تواند اهميت بحث تراكم را نشان دهد. درمورد جايگاه حقوقي پديده تراكم و تصميم شهردارتهران گفت وگويي با «كامبيزنوروزي» حقوقدان برجسته كشور انجام داده ايم كه مي خوانيد:
* ازنظر حقوقي آيا شهرداري ها مجاز به فروش تراكم مازاد بر تراكم مصوب پيش بيني شده در طرح جامع و تفضيلي هستند يا خير؟
براي پاسخ به اين سؤال بايد به مقررات و ضوابط تصويب طرحهاي جامع و تفصيلي بازگرديم. مرجع اصلي تصويب ميزان تراكم معمولاً شوراي عالي شهرسازي و معماري است. پيش بيني تراكم ساختماني و تراكم جمعيتي جزو كارهاي بسيارپيچيده مديريت شهري و شهرسازي است كه باتوجه به عوامل متنوع و متعددي به انجام مي رسد. عوامل اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي، شهرسازي، معماري، امنيتي، دفاعي و... . زماني كه طرح تفضيلي به تصويب شوراي عالي شهرسازي مي رسد، سندي است كه ارزش قانوني دارد و اقدام برخلاف يك سندقانوني به اين كيفيت توسط هيچ دستگاهي نمي تواند قانوني باشد.
* بنابراين غيرقانوني و قابل پيگرد قضايي است...
قطعاً فروش تراكم يك اقدام غيرقانوني است. اما اينكه قابل پيگرد است را من وارد بحث اش نمي شوم. آن بحث ديگري است اما حداقل ازلحاظ حقوقي مي توانيم بگوييم كه اين اقدام غيرقانوني است. اينكه بخواهيم بگوييم قابل پيگرد است يا نه بايد وارد مباحث كيفري شويم و تشخيص دهيم كه آيا عدم رعايت مقررات مربوط به تراكم جزو اعمال مجرمانه است يا خير؟
* شهرداري در برهه اي به دليل قطع كمك ها و اعتبارات دولتي، به تراكم فروشي روي آورد و تا همين اواخر نيز با ذكر اين دليل كه قادر به تأمين نيازهاي مالي اش نيست، اقدام به فروش تراكم مي كرد...
اگر بپذيريم كه فروش تراكم قانوني نبوده است، ديگر هيچ توجيهي براي اين اقدام باقي نمي ماند. صحبت شما درست است در تمام دهه گذشته، توجيه شهرداري تهران براي فروش تراكم عبارت بود از: جبران كمبود منابع مالي. اما اگر ما اين نكته را بپذيريم كه بخاطر كمبود درآمد، اقدام غيرقانوني مي توان كرد، لاجرم در بقيه سطوح و موارد زندگي مردم هم بايد اين توجيه را بپذيريم. يعني اگر يك شهروند عادي نيز به دليل بي پولي و فقر دست به كاري غيرقانوني زد، اين اقدام پذيرفته است.
چنين منطقي اصلاً مباني نظم عمومي را ازهم مي پاشد و متلاشي مي كند. اگر ما بپذيريم كه يك دستگاه دولتي يا غيردولتي يا يك شخص حقيقي به دليل كمبود منابع مالي مجاز به اقدام غيرقانوني هست، چنين منطقي به معناي متلاشي شدن نظم عمومي كشور است.
* آقاي نوروزي، در بحث بلندمرتبه سازي و مازادتراكم ما دو مصوبه ۳۲۹ و ۲۵۹ شوراي عالي شهرسازي و معماري را داريم. شهرداري تهران هدف خود براي فروش تراكم را با استفاده از اين دو مصوبه قانوني كرد.
درواقع اين شوراي عالي شهرسازي و معماري بود كه برخلاف محتويات طرح جامع و تفضيلي اين دو مصوبه را تصويب كرد. بنابراين بحث غيرقانوني بودن اقدام شهرداري عملاً منتفي مي شود.
اولاً تراكمي كه توسط شهرداري به فروش رسيد بسيار فراتر از مصوبات ۲۵۹ و ۳۲۹ بود. حتي مواردي را شهرداري مجوز داده است كه اصلاً قابل قياس با اين محدوديت ها نيست. نكته دوم اين است كه فروش تراكم قبل از تصويب اين دو مصوبه آغازشد و عملي انجام شده بود. نكته سوم اين است كه حتي همين مصوبات شوراي عالي شهرسازي و معماري در تهران هم نادرست بود.
اينجا ما بايد برگرديم به اساس و فلسفه و هدف طرحهاي جامع و تفضيلي.
در طرحهاي جامع و تفضيلي كليات و جزئيات روند رشدشهري پيش بيني مي شود. به اين معنا كه شهر چه ميزان جمعيت بايد داشته باشد و سقف جمعيتي درچه حدي بايد قراربگيرد، نحوه توزيع اين جمعيت درسطح شهر و در مناطق چگونه بايد باشد و جمعيت ساكن در شهر، نيازمند چه نوع خدماتي هستند و اين خدمات بايد چگونه تأمين شوند؟ به عنوان مثال در طرح پيش بيني مي شود كه در فلان منطقه مثلاً تا ده سال ديگر حداكثر سقف جمعيتي تا اين اندازه باشد، به تناسب اين سقف جمعيتي، ميزان تراكم ساختماني كه بايد دراين ده سال فروخته شود، اين قدرباشد، براي اين سقف جمعيت در اين دو سال بايد اين همه جاده، سينما، پارك و مدرسه، فضاي خدماتي و... ساخته شود. درواقع در طرح جامع و تفضيلي، آينده شهر پيش بيني مي شود و برحسب آن، نيازهاي جامعه شهري تخمين زده و تأمين مي شود.
به عنوان مثال: در طرح جامع، خياباني براي ساخت طراحي مي شود كه بتواند جمعيت و خودروهاي ۱۰ سال آينده را پاسخگو باشد. لوله گذاري آب به شكلي طراحي مي شود كه نيازهاي جمعيت ۱۰سال آينده را پاسخ دهد. تمام اين برنامه ريزي درشرايطي قابل اجرا و موفق است كه آن پيش بيني تراكم جمعيتي و تراكم ساختماني محقق شود و ازحدود پيش بيني شده تجاوزنكند.
اما كاري را كه فروش تراكم مازاد انجام مي دهد اين است كه امكان پيش بيني جمعيتي را بطوركلي ازبين مي برد و به تبع آن تمام پيش بيني هاي آينده را مختل مي كند. وقتي فروش مازادتراكم افزايش مي يابد، هيچگاه شهرداري و هيچ نهادديگري نمي تواند برآوردكند كه درآينده (مثلاً ۱۰سال ديگر) درفلان منطقه چقدر ساخت وساز صورت مي گيرد و چقدر جمعيت درآن منطقه ساكن خواهدشد.
بنابراين تمام پيش بيني ها تحت تأثير عوامل مجهول قرارمي گيرد. بنابراين حتي شوراي عالي شهرسازي و معماري هم نمي تواند مجوزي براي فروش تراكم مازاد صادركند زيرا اساساً فروش هرگونه تراكم مازاد امكان برنامه ريزي شهري را ازبين مي برد و اصلاً نقض غرض است. فروش مازاد تراكم يعني نفي كامل طرحهاي جامع و تفضيلي.
* بحثي كه دراينجا مطرح مي شود كوتاهي، غفلت و حضور كمرنگ شوراي عالي شهرسازي در مباحث شهرسازي بخصوص در شهر تهران است. معمولاً طرحهاي جامع شهري عمر ۲۰ يا ۳۰ سال دارند. وقتي طرح جامعي به تصويب مي رسد بايد براساس اهداف پيش بيني شده در آن، طرحهاي تفضيلي تهيه شود. درسال ۱۳۴۰ يك طرح جامع با چشم انداز ۳۰سال براي تهران تهيه و به تصويب رسيد. براساس آن طرحهاي تفضيلي نيز تدوين و به اجرا درآمد. در سال ۱۳۷۰ كه دوره طرح جامع به پايان رسيد، شوراي عالي شهرسازي با اعمال يك سري تغييرات در طرح جامع مصوب سال ،۴۰ طرح جامع جديدي را تدوين و به تصويب رساند. براي اين طرح جامع مي بايست طرح تفضيلي تهيه مي شد تا امكان رسيدن به اهداف پيش بيني شده در جامعه فراهم شود، اما از سال ۷۰ تاكنون طرحهاي تفصيلي هنوز تهيه نشده اند و در واقع شهر تهران ۱۱ سال است كه بدون برنامه اداره و هدايت مي شود. در اين سالها مصوبات و تصميمات موضعي تنها برنامه هاي اداره شهر بوده اند.
در مباحث حقوقي اين قصور چگونه قابل پيگيري است؟
اين سؤال بسيار مهم و جدي است و من نمي توانم به آن پاسخ دهم. بايد شوراي عالي شهرسازي و معماري پاسخگوي اين سؤال باشد كه چرا شهر تهران ۱۱ سال بدون برنامه اداره شده است. عدم وجود اين سند مشكلات زيادي را ايجاد كرده است. به نظر من بحران نظام حقوقي اداره شهر تهران، بحران بسيار پيچيده و سنگيني است و از ابعاد مختلف شهر را با مشكل روبرو ساخته است. در بحث تراكم قواعد كلي وجود دارد، مصوبات شوراي عالي شهرسازي وجود دارد، اما گويي اصل مسأله فراموش شده است. طرح تفضيلي هرچه باشد، شرط توفيقش اجراي بدون استثناي آن است. اقدامي همچون فروش تراكم عملاً طرح تفضيلي را از بين مي برد. طرح تفضيلي به مديريت شهري و برنامه ريزي شهري اجازه و امكان پيش بيني آينده را مي دهد. هر نوع شيوه رفتاري كه باعث عدم امكان پيش بيني آينده شود، طرح جامع و تفضيلي را از بين مي برد. به عنوان نمونه عرض مي كنم شبكه اتوباني تهران در همان طرح جامع مصوب سال ۴۰ پيش بيني شده بود، اما الآن مي بينيم كه اين شبكه اصلاً پاسخگوي نيازهاي شهر نيست و يكي از پرترافيك ترين نقاط تهران هستند. اين نشان مي دهد مديران شهري ما در عرصه عمل، چندان موفق نبوده اند.

* مرگ زودهنگام وقت
ايسنا: معاون سلامت وزارت بهداشت گفت كه هرسال حدود ۴ تا ۵‎/۳ميليون سال به دليل مرگ زودهنگام، ازدست مي رود.
وي بيشترين علل مرگ و مير زودهنگام را در كشور علل ترافيكي و حوادث ذكركرد و گفت: بيشترين ميزان مرگ و ميرهاي زودهنگام درسنين زير ۵۰سال ناشي از حوادث است و در گروه سني بالاي ۵۰سال علاوه بر حوادث بيماري هاي فلجي و عروقي نيز عامل ديگر مرگ ومير افراد محسوب مي شود.
* افزايش مرخصي بدون حقوق همسران مشمول قانون كار
ايرنا: با تقديم لايحه اي توسط دولت به مجلس شوراي اسلامي و درصورت تصويب آن، مرخصي بدون حقوق همسران كارگران و كارمندان اعزامي به خارج از كشور تا ۶سال افزايش مي يابد.
* بازسازي ناوگان تاكسيراني تهران
معاون حمل ونقل و ترافيك شهرداري تهران گفت: ناوگان تاكسيراني تهران با همكاري شركتهاي ژاپني و آلماني بازسازي خواهدشد.
به گزارش سايت اينترنتي «قلم سبزايران»، محمدمهدي خورسندنيا افزود: درحال گفت وگو با اين شركتها هستيم تا درصورت امكان براي نوسازي ناوگان تاكسيراني ازخودروهاي خارجي كه ازلحاظ استاندارد و قيمت به صرفه باشد، استفاده كنيم.
* افزايش تعداد دام در مراتع پروژه يوزپلنگ
تعداد دام موجود در مراتع واقع در زيستگاههاي منتخب پروژه حفاظت از يوزپلنگ آسيايي، بيشتر از ظرفيت علوفه موجود دراين مناطق است.
* آمار بالاي تصادفات درروزهاي باراني
ايرنا: براساس مطالعات شركت كنترل ترافيك و مديريت شهر، درروزهاي باراني آمار تصادفات سه برابر نسبت به روزهاي ديگر افزايش مي يابد.

آخرين مهلت ثبت نام آزمون كارشناسي ارشد سال ۸۲ دانشگاهها و مؤسسه هاي آموزش عالي تا روز چهارشنبه ۱۳ آذرماه جاري اعلام شد. به گزارش «ايسنا»، متقاضيان شركت در اين آزمون مي توانند تا مهلت مقرر با مراجعه به دفاتر پستي سراسر كشور، نسبت به دريافت مدارك، تكميل وارسال آنها اقدام كنند.

گروه اجتماعي: شهردار منطقه۴ تهران گفت: بالغ بر پنج ميليون مترمربع ساخت وساز غيرقانوني در اين منطقه صورت گرفته كه بخش عمده آن مربوط به نيروهاي نظامي و انتظامي است.
به گزارش خبرنگار «ايران»، «حسن كريميان» كه در جمع خبرنگاران پيرامون ساخت وسازهاي غيرمجاز سخن مي گفت، افزود: درقالب اين ساخت وسازهاي غيرقانوني، تاكنون ۲۳ مجتمع و شهرك مسكوني خلاف قانون و مغاير با اصول شهرسازي در اين منطقه احداث شده يا در حال احداث است كه بسياري از آنها در ارتفاعات بالاي ۱۸۰۰متر، در مسير سيل و روي گسل بنا شده اند.
شهردار منطقه ۴ تهران از نيروهاي نظامي و انتظامي خواست تا با تشكيل جلسات مشترك، نيازهاي اصولي خود را با شهرداري در ميان بگذارند به گونه اي كه خواسته هاي آنان با حفظ منافع شهر تأمين شود. وي در عين حال تصريح كرد: خوشبختانه اخيراً با بنياد تعاون ارتش در مورد شهرك شهيدبهشتي و با رياست دانشگاه امام حسين(ع) در مورد تعاوني مسكن اين دانشگاه مذاكراتي انجام داده و توانسته ايم در مورد ساخت وسازهاي غيرقانوني اين دو تعاوني به تفاهم برسيم. كريميان افزود: براساس توافق صورت گرفته، مقرر شد تا اين تعاوني ها در بخش هاي باقيمانده پروژه هاي مسكوني شان ضمن تأمين فضاهاي خدماتي، حق وحقوق شهرداري را نيز بپردازند. به گفته وي، پروژه هاي مسكوني اين دو تعاوني در مراحل تكميل است و تنها ۲۰درصد عمليات اجرايي آنها باقي مانده است.
وي حجم ساخت وساز غيرقانوني اين دو تعاوني را بيش از يك ميليون مترمربع عنوان كرد و افزود: از مراجع قضايي در مورد بسياري از ساخت وسازهاي غيرمجاز نيروهاي نظامي كلمه «توقف عمليات» گرفته ايم اما نيروهاي نظامي و انتظامي از اين احكام تبعيت نمي كنند. وي در مورد پارك جنگلي لويزان گفت: خوشبختانه در جلسات مشتركي كه با مسؤولين تعاوني مذكور داشتيم قرار شد تا با پرداخت خسارت به تعاوني، ادامه فعاليت ساختماني در اين پارك متوقف شود.

گروه اجتماعي ـ جزئيات تازه اي از طرح ملي تعويض پلاك خودرو اعلام شد.
به گزارش كميته اطلاع رساني وآموزش همگاني ستاد طرح ملي تعويض پلاك خودرو، تكرار شماره هاي پلاك خودرو با اعداد لاتين در ذيل اعداد فارسي و نيز به كار بردن حروف لاتين، واگذاري پلاك به شخص به جاي خودرو و نصب پلاك سوم بر روي شيشه خودرو از جمله ويژگيهاي اين طرح هستند.
بر اساس اين گزارش، در صورتي كه شخص دارنده پلاك جديد، خودروي خود را به فروش برساند، پلاك از خودروي مورد نظر جدا شده و تا ۶ ماه داراي اعتبار است و اگر در اين مدت، مالك خودروي جديدي خريداري كند، پلاك مذكور بر روي خودروي وي نصب مي شود، در غير اين صورت از درجه اعتبار ساقط خواهد شد.
اعطاي پلاك سوم به خودرو از ديگر ويژگيهاي اين طرح است. پلاك سوم هنگام نقل و انتقال خودرو در حضور پليس بر روي شيشه جلوي خودرو نصب مي شود و علاوه بر شماره پلاك حاوي ساير اطلاعات خودرو مثل كد VIN، تاريخ صدور و شماره رمز است. اين پلاك به دليل جنس خاصي كه دارد، اگر تحت هر شرايطي از شيشه جدا شود، از بين مي رود و ضمن جمع شدن، كلمه «باطل شد» بر روي آن ظاهر مي شود.
تكرار شماره هاي پلاك خودرو با اعداد لاتين در ذيل اعداد فارسي و به كار بردن حروف لاتين امكان دست بردن در شماره هاي پلاك را از بين مي برد. از سوي ديگر، درحال حاضر با توجه به اينكه حروف فارسي از راست به چپ و اعداد از چپ به راست خوانده مي شوند، امكان اشتباه و تأخير در قرائت شماره پلاك وجود دارد، اما در طرح جديد به علت استفاده از حروف لاتين، كليه اعداد اعم از فارسي يا لاتين و حروف از چپ به راست خوانده مي شوند و شماره هاي انگليسي مورد استفاده پليس قرار مي گيرد.
در اولين مرحله طرح ملي تعويض پلاك خودرو خودروهاي عمومي درحال شماره گذاري به پلاكهاي كشوري شماره گذاري شدند. در دومين مرحله طرح نيز كه از ابتداي آذرماه آغاز شده است، پلاك كليه خودروهاي عمومي شامل كاميون، كاميونت، ميني بوس، اتوبوس شهري و بياباني، وانت، كشنده، يدك و نيمه يدك و تاكسي هايي كه داراي پلاك عمومي هستند، تعويض مي شود.

تمامي مدارس شهرستانهاي استان تهران در مقاطع ابتدايي، راهنمايي و متوسطه در روزهاي قدر، فعاليتهاي آموزشي خود را از ساعت ۹ صبح آغاز مي كنند.
به گزارش روابط عمومي سازمان آموزش و پرورش شهرستانهاي استان تهران، بر اين اساس روز دوشنبه چهارم آذرماه جاري و ديگر روزهاي قدر نيز آغاز كلاسها در تمام مقاطع با تأخير خواهد بود.
در همين حال، روابط عمومي سازمان آموزش و پرورش شهر تهران اعلام كرد كه علاوه بر لحاظ تأخير در آغاز به كار كلاسها، برگزاري هرگونه آزمون در روزهاي بعد از ليالي قدر مجاز نيست.

گروه اجتماعي ـ حميرا حيدريان : با وجود آنكه رئيس راهنمايي و رانندگي تهران بزرگ اعلام كرده از اول آذر تمام دارندگان خودرو در صورت عدم دريافت برگه معاينه فني جريمه خواهند شد، دبيركميته كاهش آلودگي هوا از اين اقدام اظهار بي اطلاعي مي كند.
داشتن برگه معاينه فني براي كليه خودروها در شرايطي اعلام مي شود كه تهران، داراي حدود يك و نيم ميليون خودرو است و تنها ۵ مركز براي انجام معاينه رسمي فني خودرو در آن فعال هستند.
خبرنگار ما مي نويسد: ظرفيت پذيرش هر يك از اين مراكز در حداكثر ظرفيت فعاليت روزانه ۶۰۰ دستگاه خودرو است كه به اين ترتيب گرفتن معاينه فني براي كليه خودروهاي شهر تهران باز هم ازدحامي سنگين را به همراه خواهد آورد.
زمان آغاز طرح معاينه فني خودروها اول بهمن ۷۹ و پايان اين طرح ۱۴ دي ۱۳۸۰ بوده است كه باگذشت نزديك به دوسال از اجراي اين طرح بارها زمان اجراي اين طرح به تعويق افتاده و زمانبندي آن تغيير كرد. در آخرين مرحله اجراي طرح مقابله با خودروهاي فاقد برگه معاينه فني خودروهايي با سريال حرفي الف تا هـ و عددي تهران ۲۱ مشمول طرح بوده اند و قرار بود كه زمان بندي دريافت برگه معاينه فني خودروهاي با پلاك عددي ۴۲ و جديد دورنگ (ليزري) اعلام شود. اما اين اعلام تا چند روز اخير صورت نگرفت و هيچ گونه اطلاع رساني دراين خصوص به شهروندان داده نشده بود.
مهندس محمد حسن پيراسته مديركل سازمان حفاظت محيط زيست استان تهران به خبرنگار ما گفت: اين تصميم از سوي رئيس راهنمايي و رانندگي تهران گرفته شده است وتصميم وي به دليل افزايش ميزان آلودگي هواي تهران طي چند روز اخير بوده است. وي اظهار داشت: من به عنوان دبير اين كميته از چنين تصميمي بي اطلاع بودم و لازم بود در آخرين جلسه كميته اين موضوع به اعضا پيشنهاد مي شد اما بايد اجراي اين قانون را به فال نيك گرفت تا شاهد كاهش آلودگي هواي تهران باشيم.
همچنين تيمسار زمان نوروزي رئيس راهنمايي و رانندگي تهران بزرگ درپاسخ به اين سؤال كه چرا مهلتي براي دارندگان خودرو با پلاك ۴۲ و دو رنگ جديد (ليزري) در نظر گرفته نشد و چرا اعضاي كميته را از اين تصميم مطلع نكرديد به خبرنگار ما گفت: اين پيشنهاد نبود كه مطرح شود بلكه يك قانون است و لازم الاجرا است. وي افزود: تقريباً از اسفندماه سال گذشته كه مراكز معاينه فني با ازدحام روبرو شد اين مهلت به دارندگان خودرو داده شد و تصور مي كنم اين مهلت كافي بوده است.
تيمسار نوروزي اظهار داشت: درخصوص دريافت برگه معاينه فني براي خودروهاي با شماره پلاك ۴۲ و دو رنگ (ليزري) از ۱۰ روز قبل از طريق راديو و تلويزيون اقدام به اطلاع رساني كرديم. همچنين شهرام علي پور مدير روابط عمومي ستاد مركزي معاينه فني خودرو در گفت وگو با خبرنگار ما گفت: هم اكنون پنج مركز معاينه فني خودرو با ظرفيت پذيرش ۵۰ تا ۶۰درصد در يك نوبت از ساعت ۸ تا ۱۶ بعدازظهر در حال انجام كار هستند و در صورت افزايش مراجعه كنندگان اين ساعات افزايش خواهد يافت.
وي گفت: بزودي يك مركز ديگر در خيابان آبشناسان راه اندازي خواهدشد.
وي درخصوص دريافت برگه معاينه فني براي خودروهاي پلاك ۴۲ و دو رنگ جديد (ليزري) گفت: از يك ماه قبل ما اعلام كرده ايم كه آماده معاينه فني اين خودروها هستيم ولي همچنان ميزان مراجعه كنندگان زياد نيست.
* افزايش ۱۸۱درصدي منواكسيدكربن
به گزارش خبرنگار «ايران» طي روزهاي شنبه ۲۵ آبانماه تا چهارشنبه ۲۹ آبانماه سال جاري باتوجه به شرايط پايدار جوي، شاخص آلاينده هاي هوا بخصوص منواكسيدكربن در شهر تهران افزايش يافته است. بطوري كه طي بررسي ايستگاههاي شركت كنترل كيفيت هوا در خيابان فاطمي ميزان منواكسيدكربن ۱۸۱درصد افزايش يافته است. همچنين اين شرايط در بازار بزرگ تهران ۱۰۰درصد افزايش داشته است.