«فيليپ كي ديك» آدم عجيبي بود بسيار هم عجيب. او ادعا داشت كه تصاويري صورتي رنگ از دنيايي بيگانه درحال پيام فرستادن براي او هستند. مي گفت بسياري از كساني كه ظاهراً از او حمايت مي كنند، مزدور كرملين كرملين اند و اين كار را با مقاصد خاص سياسي انجام مي دهند. مدعي بود كه در زندگي قبلي اش، به جرم مسيحي گري در روم باستان محاكمه شده است.
تحت هر شرايطي و با هر ديدگاهي فيليپ كي ديك يك نويسنده عجيب وغريب بود. يك هنرمند اهل ايالت كاليفرنياي آمريكا كه در عمر نه چندان طولاني اش بيش از ۴۰ رمان نوشت و اكثر آنها را طي فقط ۲ تا ۳ هفته روي كاغذ مي برد و به نظر مي رسيد كه تحت تأثير داروهاي آرامبخش و در شرايط مقابله با فشارهاي فزاينده ي عصبي آنها را نوشته است. اما ديك هرچه بود، كسي بود كه مي توانست با هنرمندي ذهن جست وجو گر و خيال پرداز خود را باني داستانها و هنرهاي نمايشي جذابي سازد و از درون هيچ، يك قصه ي گيرا بيرون بكشد.
او آنارشيست نبود
با اين حال امروز، يعني در پاييز ۲۰۰۲ و در فاصله ي بسيار كمي تا شروع سال ۲۰۰۳ نبايد فيليپ كي ديك را فقط مردي متعلق به دهه ۱۹۶۰ و آنارشيزم آن زمان و دهه ۱۹۷۰ و تخيل گرايي مفرط آن عصر دانست. برعكس او امروز يكي از مورد توجه ترين منابع ومراجع در رويكرد هاليوود به آثار ادبي براي ساخت فيلم هاي سينمايي محسوب مي شود، بر اساس كتابهاي او بود كه كالت كلاسيكي مثل «بليدرانر» فيلم سال ۱۹۸۲ ريدلي اسكات و «توتال ريكال» فيلم سال ۱۹۹۰ آرنولد شوارتزنگر ساخته شد و حتي «متريكس» (۱۹۹۹) و «ترومن شو» (۱۹۹۸) نيز بدون اين كه اشاره ي مستقيمي به موضوع و نام وي شود، از روي كارهاي او برداشت شده اند. در تمام اين فيلم ها، تصورات مدرن تكنولوژيك و متمايز و پارانوئيدوار «ديك» مشخص و محسوس است. به تازگي دو كتاب ديگر ديك نيز به فيلم برگردانده شده اند. يكي «ايمپاستر» با بازي گري سينيس و ديگري «گزارش اقليت» كار معروف تازه ي استيون اسپيلبرگ با بازي تام كروز مشهور در نقش اصلي. و باز اين پايان ماجرا نيست و اينك نيز دو فيلم ديگر بر اساس داستان هاي ديك در هاليوود در دست تهيه است. يكي كتاب «پي چك» او و ديگري «A scanner Darkly» كه در دومي به يك كارآگاه پليس مأموريت مي دهند كارهاي مربوط به تعقيب و بازداشت خودش را انجام بدهد!!
سادگي خلقت
اين همه مطرح شدن ديك آن هم پس از مرگش و اينقدر رويكرد استوديوهاي سينمايي به كارهاي وي، اسباب تعجب شده است. سؤال اين است كه چرا كارهاي ديك كه در سال ۱۹۸۲ درگذشت، اكنون اين همه مورد توجه قرار دارد و به چه سبب رويكرد به آنها، اخيراً حتي از توجه به نوشته هاي علمي ـ تخيلي آدم هايي مثل اسيموف و كلارك نيز فراتر رفته است: سؤال سختي است. شايد بتوان به سادگي خلقت هاي ادبي او اشاره كرد و به اين نكته كه حرفش را هرچقدر عجيب، اما صريح مي زد. به عنوان مثال به موجوداتي كه اندروئيد خوانده مي شوند و تشخيص شان با آدم هاي حقيقي سخت است (رجوع كنيد به «بليدرانر»)، يا پليس هايي كه هر جرم و تخلفي را حتي قبل از وقوع آن رديابي و خنثي مي كنند («گزارش اقليت» مورد نظر است) و يا دزديدن حافظه و شخصيت آدم ها («توتال ريكال»). ديك با قلم سرراست خود و به شيوه ي پالپ فيكشن (داستان هاي خيالي عامه پسند) مي نوشت. آنطور كه براي سينما و بدل شدن به فيلم هاي سرخوش و راحت جان مي داد.
با اين حال به نظر مي رسد ديك از اين حدود ساده فراتر رفته بود و اين چيزي است كه طرفداران سرسخت او درحال حاضر مي گويند. نمي توان انكار كرد كه او مثلاً در دهه ۱۹۷۰ درباره چيزهايي مي نوشت كه اكنون در سالهاي نخست هزاره سوم به موضوعات مهم و رايج زندگي بشري بدل شده است. او يك بار گفت: ما در جامعه اي زندگي مي كنيم كه حقايق توسط رسانه ها، دولت ها و شركت هاي بزرگ قالب بندي و كنترل و به ما تحميل مي شود. ما توسط آدم هاي رند و باهوشي كه مكانيسم هاي هوشمندانه وحساب شده اي را در اختيار دارند، دائماً در حال بمباران تبليغاتي و خبري هستيم تا آنگونه بپنداريم كه آنها مي خواهند، من نه به صداقت آنها اعتقاد دارم و نه به صحت اهداف شان.
نويسنده يا پيشگو؟
امروز و ۲۰ سال پس از مرگ ديك، حرف هاي او صحيح تر از هر زماني نشان مي دهد، امروزي كه زندگي ما آدم ها و خودمان فقط با كارت هاي اعتباري و تلفن هاي موبايل و رمزها و كدهاي كامپيوتري ترسيم و شناسايي مي شويم و همه مجهز به ايميل هستيم و انسان ها شبيه به آندروئيدها شده اند! و امروزي كه هيچكس امنيت ندارد و هر خبري در جهان غرب، تنظيم شده و با هدف خاصي ارائه مي شود. با اين اوصاف فيليپ كي ديك نويسنده ظاهراً خيال پرداز سالهاي پيش، براي نسل امروز بدل شده است به يك پيشگو و آينده بين مطلع و صاحب نظر، كسي كه خيال ها و تصورات و داستان هايش، تلخ و حقيقي بوده اند. عده اي هنوز مي گويند ديك تعادلش را از دست داده بود اما درن ارونوفسكي كارگردان سينما كه فيلم «پي.آي» او با اقتباس از رمان هاي ديك نوشته شده اند، مي گويد: ممكن است بسياري از نوشته هاي ديك از فرضيه توطئه و تباهي نشأت گرفته و غرق در نظريه ريا باشد اما پس از تمام وقايع سياسي دهه هاي اخير، از واترگيت گرفته تا مسائل آمريكاي لاتين و آسيا و بسياري از اقدامات دولتي و ضددولتي در اقصي نقاط جهان، حالا ديد ما و ديك بسيار به هم نزديك شده است.
ماشين حاكم بر بشر
حتي وقتي به جامعه امروز جهاني نگاه مي كنيم، ترديدهايمان بيشتر و ايده هايمان به ديك نزديكتر مي شود. از كجا مطمئن باشيم كه خاطرات و تجربيات ما حقيقي است و يا اين كه نكند اينطور كارگذاري شده اند؟! در جهان غرب از كجا مي توان به هويت خود مطمئن بود؟ آندروئيدهاي توصيف شده توسط ديك در داستان «بليد رانر» كه ظاهراً اين همه شبيه به انسان اند، چرا واقعاً وجود نداشته باشند؟! امروز خط جداكننده انسان ها و روبوت ها وماشين ها به تدريج نازك تر مي شود و شايد در سال ۲۱۰۰ ميلادي شباهت آنان بسيار بيشتر شده وماشين ها بيشتر بر زندگي انسان ها حاكم شده باشند و اين چيزي است كه ديك ۳۰ سال پيش نوشت و او را ماليخوليايي خواندند.
شايد تصويري كه ريدلي اسكات كارگردان برجسته بريتانيايي مقيم هاليوود از روي قصه «بليد رانر» تحويل و ارائه داد، از كاملترين نمادهاي سينمايي از روي كارهاي ديك باشد. اسكات در اين فيلم دنياي تيره ماشين زده مورد نظر فيليپ كي ديك را به كاملترين شكل به تصوير كشيده است و مي ترسيم كه زندگي بشر در ۵۰ سال آينده تفاوت چنداني با اين تصاوير نداشته باشد!
جنايات تفكر
شايد گفته شود كه «گزارش اقليت» بيش از حد از وسواس هاي بيمارگونه فلسفي ديك نشأت گرفته است اما اصل داستان كه اسپيلبرگ آن را به فيلم خوبي نيز بدل كرده، بسيار سرگرم كننده است. فرض كنيد واقعاً بتوان هر تخلفي را قبل از وقوع اش شناسايي و مهار كرد. در آن صورت بر آزادي عمل و عزم انسان ها، چه خواهد آمد؟! اين سؤالي است كه ديك در وراي يك داستان ظاهراً خيالي ازما خوانندگان آثارش مي پرسد. اگر فرضيه او درمورد جنايات تفكر را قبول كنيم، آنگاه براي هر فرد كدام حق و رأي و امتياز سلوك باقي خواهد ماند؟
اخيراً قانوني در بريتانيا به تصويب رسيده است كه اجازه مي دهد آدم هاي ناراحت و صاحب گرايش به سمت كارهاي مخل نظم و افراد مبتلا به خدشه هاي روحي و بيماريهاي اجتماعي را قبل از اين كه پاي از مرز قانون فراتر بگذارند، بازداشت ومتوقف كرد. آيا اين فرقي دارد با داستاني كه ديك در «گزارش اقليت» مطرح كرده است؟ و آيا يك بار ديگر آينده بيني و حدس هاي صحيح ديك خودنمايي نمي كنند؟
اسپيلبرگ به نوبه خود، فيلمش و روايت سينمايي اش از روي اين داستان با يك بخش پاياني تند و پربرخورد و با نماهايي كه شايد يادآور «محرمانه لس آنجلس» فيلم نوآر سال ۱۹۹۷ كرتيس هنسن باشد، همراه نموده و در مجموع فيلم جالبي را ساخته است كه بسيار نزديك به دنيايي است كه ديك دركتابش ترسيم كرده بود. تكرار اين تجربه هاي سينمايي سخت است. زيرا اسپيلبرگ پول هنگفتي را خرج كرد تا حق برگرداندن كتاب ديك به يك فيلم سينمايي را خريداري كند و ساختن فيلم نيز مخارج زيادي رامي طلبيد و حالا كمتر تهيه كننده اي جرأت مي كند به سمت تكرار اين تجربه و اين خرج ها برود.
خواب و بيداري
اگر چنين شود و از روي كتاب هاي باقي مانده اي ديك كه اغلب براي تبديل شدن به فيلم هايي ديگر بسيار مستعدند فيلمي ساخته نشود، بسيار بد خواهد بود. به كتاب «پليس گفت اشك هاي مراجاري كن» توجه كنيد. در اين كتاب با يك مجري مشهور و موفق شوهاي تلويزيوني مواجه شويم كه يك روز بيدار مي شود و مي بيند كه ديگر هيچكس او را نمي شناسد و حتي اسم وي را هم نشنيده است.
يا داستان «Time out of Joint» او را مبنا بگذاريد كه در آن با يك مرد ديوانه و عاشق «جدول» مواجه مي شويم كه بدون اين كه دوستانش بدانند (و حتي خودش بداند!) يك رمزشكن و مأمور مخفي است! به واقع در دنياي ديك، هرگز احتمالات تمام نمي شوند و هيچگاه امكان هاي سينمايي و تصويري و بصري آن به پايان ومرز توقف نخواهد رسيد. اين ارتباطي است كه مي تواند و بايد پربار و جذاب باقي بماند.

با افتتاح يك وب سايت جديد فرهنگي در اينترنت از اين پس صدهاكتاب داستاني كودكان از فرهنگهاي مختلف جهان به صورت رايگان دراختيار كاربران قرارخواهدگرفت. به گزارش نشريه گاردين سايت اينترنتي كتابخانه بين المللي ديجيتالي كودكان درحال حاضر با گنجينه اي بالغ بر ۲۰۰عنوان كتاب به ۱۵زبان مختلف و برگرفته از ۲۷ فرهنگ مختلف جهان با هدف گسترش فرهنگ مطالعه در كودكان و گسترش مهارتهاي آنان در خواندن متون داستاني برپاشده است. برپايه اين گزارش سايت اينترنتي «كتابخانه بين المللي ديجيتالي كودكان» تا پنج سال آتي شمارگان آثارداستاني خود را به ده هزار جلد خواهدرساند كه اكثر اين آثار براي طيف سني ۱۳ ـ ۳ سال درنظرگرفته شده اند. همچنين دراين سايت بسياري از آثاركلاسيك كودكان همچون «آليس درسرزمين عجايب» و يا «روبنسون كروزوئه» دركنار آثار جديد بنگاههاي معروف انتشاراتي همچون راندوم هاوس هارپركولينز و... دراختيار كاربران قرارخواهدگرفت. يادآور مي شود كه علاقه مندان مي توانند براي كسب اطلاعات بيشتر از كتابخانه بين المللي ديجيتالي كودكان به سايت اينترنتي «w.w.w.icdlbooks.org» مراجعه كنند.

تابلويي باعنوان «قلب رويان» از نهم آذرماه براي نخستين بار در موزه جهان نماي كاخ نياوران به نمايش گذاشته مي شود.
به گزارش خبرنگار «ايران» اين تابلو در قالب طرح «ناديده ها» در معرض ديد عموم قرار مي گيرد.
«مسعود صالحي» مديرمجموعه فرهنگي تاريخي نياوران، درخصوص اين طرح گفت: «طرح ناديده ها براي عوض كردن فضاي حاكم بر موزه ها و ايجاد جذابيت هاي تازه براي مخاطبان و بازديدكنندگان به اجرا گذاشته شده است.» وي در ادامه افزود: «اين طرح علاوه بر خلق جذابيت در موزه ها، امكاني براي به نمايش گذاشتن آثار باارزشي كه تاكنون در معرض ديد عموم قرارنگرفته اند فراهم مي كند.» تاكنون كالسكه ناصرالدين شاه، تابلو «دلقك» اثر پابلوپيكاسو، شمشير اهدايي سلطان عمان و قرآني متعلق به دوره قاجار از مخزن هاي موزه نياوران خارج شده و در قالب اين طرح به نمايش گذاشته شده اند.
«قلب رويان» اثر «سالوادور دالي» در سال ۱۹۶۶ با تكنيك ليتوگرافي و با ابعاد ۵۹*۷۸سانتيمتر خلق شده است. اين تابلو تاكنون در هيچ نمايشگاه داخلي يا خارجي به نمايش گذاشته نشده است. سالوادور دالي در سال ۱۹۴۰ ميلادي در اسپانيا متولدشد و در دوران بلوغ هنري خود موفق شد به يكي از موفق ترين و تأثيرگذارترين نقاشان سوررئاليست تبديل شود.
«قلب رويان» تا پايان آذرماه در موزه جهان نما به نمايش گذاشته مي شود و همچنين علاقمندان مي توانند از طريق سايت اينترنتي موزه كاخ نياوران با آدرس www.NIAVARANPALACE.org اين تابلو را ببينند.

دعاي روز نوزدهم (۸۱‎/۹‎/۴)
اَللّهُمَّ وفّـِرفيهِ حَظّي مِنْ بَرَكا'تِهِ وَ سَهِّلْ سَبيلي اِلي' خَيْرا'تِهِ وَ لا' تَحْرِمْني قَبُولَ حَسَنا'تِهِ يا'ها'دِياً اِلي َالْحَقِّ الْمُبينِ


خدايا دراين روز ، بهره ام را از بركاتش فراوان گردان و راهم را به خيرات آن ، آسان ساز واز پذيرفته شدن حسناتش ، محرومم مكن ، اي راهنما به سوي حق آشكار.


دعاي روز بيستم (۸۱‎/۹‎/۵)
اَللّهُمَّ افْتَحْ لي فيهِ اَبْوا'بَ الْجِنا'نِ وَاغْلِقْ عَنّي فيهِ اَبْوا'بَ النّيرا'نِ وَ وفَِّقْني فيهِ لِتِلا'وَةِ الْقُرا'نَ يا' مُنْزِلَ السَّكينَةِ في قُلُوبِ الْمُؤْمِنينَ


خدايا دراين روز درهاي بهشت را به رويم بگشاي و درهاي آتش دوزخ را به رويم ببند و توفيق تلاوت قرآن را دراين روز به ماعطا كن، اي فرودآورنده وقار وآرامش در دلهاي مؤمنان.

امام علي (ع):
آن كه به كار دينش پردازد خدا كار دنياي او را درست سازد.

* گالري سيحون ـ آثار نقاشي «ايرج شافعي» ۱ الي ۷ آذرماه، ساعت ۱۰ تا ،۱۹ خيابان خالد اسلامبولي ـ تلفن ۸۷۱۱۳۰۵
* نگارستان شاهد ـ آثار نقاشي «پريسا شادقزويني» ۴ الي ۱۳ آذرماه، ساعت ۱۶‎/۳۰تا ،۱۸‎/۳۰ خيابان جمهوري اسلامي تلفن ۶۷۲۶۸۲۲
* نگارخانه برگ ـ آثار طراحي «كاوه كاوسيان» ، ۱۰ الي ۲۰ آذرماه، ساعت ۹‎/۳۰الي ،۱۸ خيابان وليعصر، تلفن ۸۷۸۵۳۳۰
* خانه عكاسان ايران ـ آثار انجمن عكاسان فردا و عكسهاي مسعود حاج جعفري زاده ، تقاطع خيابان حافظ و سميه تلفن ۸۸۹۵۰۵۴
* شهر كتاب ميرداماد ـ نمايشگاه عكس «ونيزدر تهران» از شهروز نباتي، ۲۱ الي ۲۸آذرماه، ساعت ۱۰ تا،۲۰ ميرداماد، تلفن ۶۴۰۱۱۹۲

محمدبقايي متولد ۱۳۲۳ دررشته زبان و ادبيات فارسي تحصيلات دانشگاهي اش را درايران به پايان برد و در دانشگاه فلوريدا ديپلم زبان انگليسي گرفت و طي سال ها با انتشار مقالاتي تحقيقي درزمينه هاي ادبي، فلسفي و ديني به چهره اي آشنا بدل شد. محمدبقايي تاكنون نزديك به پنجاه عنوان كتاب اعم از تأليف و ترجمه، منتشركرده كه درحوزه اديان «خدا در آمريكا» و «فرهنگ تحليلي مذاهب در آمريكا»، «شرح فلسفه و آثار توماس آكويناس قديس»، «شرح فلسفه و آثار برگزيده آگوستين قديس» و «خدا در تصور اقبال» را مي توان نام برد. «خدايان و آدميان» اثر معروف هنري بمفورد پاركز با ترجمه او چندي پيش منتشرشد.

* آقاي ماكان، پيرامون زندگي و اشعار علامه اقبال لاهوري آثار بسياري منتشركرده ايد، مي توانيد دليل اين همه علاقه را بفرماييد؟
\ من در مجموع بيست عنوان كتاب كه اختصاص به علامه اقبال لاهوري دارد منتشركرده ام كه ده هزار صفحه تحقيق و پژوهش اعم از تأليف و ترجمه را شامل مي شود. من قبل از انقلاب تا امروز به شرح و تفسير اشعار و آرا و انديشه هاي اقبال و زندگي او پرداخته ام. علاقه من به اقبال به علت وجوه گوناگون شخصيت اقبال است. اقبال انديشمند و ازچهره هاي برجسته اي است كه در شرق ناشناخته مانده و بيشتر به شعر و فلسفه او مي پردازند.
۰\ آكويناس و آگوستين ازنظر شهرت به اندازه هگل و كانت نيستند. به مراتب پايين تر از اين دو فيلسوف هم قراردارند. اما يك حرف نو و تازه در دستگاه فلسفي شان وجوددارد كه من براساس اين نوع نگاه به آثار و انديشه هايشان پرداختم و پيرامون هريك تحقيقات مفصلي انجام دادم. من براي اولين بار بعد از اين كه فروغي دركتاب «سيرحكمت در اروپا» در دوصفحه آكويناس را معرفي كرده بود، در ايران يك كتاب مستقل راجع به آكويناس ترجمه و تأليف كرده ام.

* چگونه با كتاب «خدايان و آدميان» اثر هنري بمفورد آشناشديد و آن را براي ترجمه انتخاب كرديد؟
** من زماني كتاب «خدا در آمريكا» را ده سال قبل ترجمه مي كردم كه به سياست و دين در آمريكا مي پرداخت و يك مقايسه تطبيقي در جامعه آمريكا را موردمطالعه قرارمي داد. نويسنده اين كتاب بسياري از مسائل روزآمريكا را در ارتباط با دين و سياست و اين كه تاچه حد اين دو مقوله برهم اثر مي گذارند موردبررسي قرارداده بود و بسياري از مشاهير مطرح و زنده آمريكا و نظراتشان پيرامون دين و سياست را دركتاب آورده بود، من درآن كتاب پي بردم كتابي كه شارح ديدگاههاي بسياري از متفكران آمريكايي است، بايد دردسترس باشد. از دوستي درخواست كردم و دو عنوان كتاب برايم فرستادند كه يكي «فرهنگ اديان آمريكا» و يكي هم كتاب «خدايان و آدميان» هنري بمفورد بود.