• در باب دين ورزي
مراسم احياي شبهاي قدر با حضور عموم مردم ديندار طي روزهاي اخير برگزار شد.
گزارش هاي رسيده از مساجد، حسينيه ها و مصلي ها نشانگر حضور چشمگير عموم مردم در اين شب هاي گرانقدر بوده است.
در حالي شاهد برگزاري باشكوه مراسم احياء بوديم كه اخيراً اخباري مبني بر كمرنگ شدن حضور مردم در محافل ديني منتشر شده بود.
در هفدهمين همايش ائمه جمعه سراسر كشور مطالبي مبني بر كاهش حضور جوانان در نمازهاي جمعه از سوي ائمه جمعه مطرح شده و نمايندگان ولي فقيه در برخي استانها نيز طي گفت و گو با روزنامه ايران راهكارهايي را جهت افزايش حضور جوانان مطرح كردند.
پيش از اين نيز بارها مطالبي از سوي مسؤولان و كارشناسان در مورد دين گريزي جوانان مطرح شده و مباحثي در اين مورد صورت گرفته بود. بنابراين حضور چشمگير جوانان در مراسم احياي شب هاي قدر چه معنايي مي تواند داشته باشد؟
به اعتقاد كارشناسان ، جوانان همچنان بر اعتقادات ديني خود پايبندند و در محافل و مجامع غير رسمي نيز به انجام مراسم مذهبي مي پردازند. از اين رو اگر استقبال از برخي مراكز با كاهش روبرو شده به چه دليل بوده است؟ اين سؤالي است كه به نظر مي رسدمسؤولان و متوليان امور مذهبي بايستي پاسخي مناسب براي آن بيابند.
• مغاير با قانون اساسي
بخشي از سخنان آيت الله علي مشكيني رئيس مجلس خبرگان رهبري در خطبه هاي نماز جمعه هفته گذشته قم بازتاب وسيعي در محافل سياسي و رسانه هاي مختلف داشت. امام جمعه موقت قم در سخنان خود گفته بود: «من از جانب همه ملت از قواي محترم چهارگانه مي خواهم كه به توصيه هاي مقام معظم رهبري عمل كرده و تمام همت خود را صرف حل معضل كشور كنند.»
«قوه چهارم» واژه اي جديد در ادبيات سياسي كشور است از اين رو به كار بردن چنين واژه اي از سوي آقاي مشكيني ، تعجب بسياري از فعالان سياسي را برانگيخت.
از آغاز هفته تفسير هاي مختلفي راجع به اين سخنان در رسانه ها ارائه شد.
و بدين ترتيب بارديگر مباحثي پيرامون جايگاه مجمع تشخيص مصلحت نظام در ساختار سياسي كشور در گرفت. گروهي از سياست ورزان كشور دامنه اختيار و قدرت اين نهاد را موازي و يا حتي فراتر از قواي سه گانه ترسيم مي كنند.
اين در حالي است كه برخي ديگر مجمع تشخيص مصلحت را يك نهاد مشورتي دانسته و آن را فاقد اختياراتي همچون حق قانونگذاري مي دانند.
در شرايطي كه با اظهارات رئيس مجلس خبرگان رهبري ابهام و مناقشه بر سر جايگاه مجمع تشخيص مصلحت ابعاد جديدي به خود گرفته بود به نظر مي رسيد اظهار نظر رئيس اين نهاد حكومتي مي تواند در خارج شدن از فضاي ابهام آلود مفيد واقع شود.
هرچند هاشمي رفسنجاني در اين مورد سكوت اختيار كرد ولي حجت الاسلام مجيد انصاري عضو فعال مجمع تشخيص مصلحت نظام به موضعگيري در قبال اظهارات آيت الله مشكيني پرداخت.
انصاري اين اظهارات را «خلاف قانون اساسي» عنوان كرد وگفت: ساختار قانون اساسي ما دقيقاً براساس وجود قواي سه گانه تدوين شده است و در آن هيچ اشاره اي به قوه چهارمي نشده است نقش مجمع تشخيص مصلحت تنها نقشي مشورتي است و وظايف آن نيز محدود است»
با توجه به مناقشات مكرر در مورد جايگاه مجمع تشخيص مصلحت نظام در نگاهي به قانون اساسي حدود و اختيارات اين نهاد را مرور مي كنيم؛ اصل پنجاه و هفتم قانون اساسي از سه قوه مقننه ، مجريه و قضائيه به عنوان قواي حاكم در جمهوري اسلامي ايران نام مي برد.
در اصل يكصدو دوازدهم قانون اساسي نيز آمده است: مجمع تشخيص مصلحت نظام براي تشخيص مصلحت در مواردي كه مصوبه مجلس شوراي اسلامي را شوراي نگهبان خلاف موازين شرع و يا قانون اساسي بداند و مجلس با در نظر گرفتن مصلحت نظام، نظر شوراي نگهبان را تأمين نكند و مشاوره در اموري كه رهبري به آنان ارجاع مي دهد و ساير وظايفي كه در اين قانون ذكر شده است به دستور رهبري تشكيل مي شود.
منظور از ساير وظايف ذكر شده در اصل فوق اصل يكصدودهم است كه مبتني بر وظايف و اختيارات رهبري است. در بند اول اين اصل تعيين سياست هاي كلي نظام جمهوري اسلامي ايران پس از مشورت با مجمع تشخيص مصلحت نظام آمده است.
اصل يكصدو يازدهم قانون اساسي به شوراي سه نفره اي اشاره كرده است كه در صورت فوت، عزل يا كناره گيري رهبري تا تعيين رهبر جديد، بطور موقت امور مربوط به رهبري را عهده دار مي شود.
اين اصل در بيان اعضاي اين شورا علاوه بر رؤساي قواي مجريه و قضائيه آورده است « يكي از فقهاي شوراي نگهبان به انتخاب مجمع تشخيص مصلحت نظام»
و نهايتاً اصل يكصدوهفتادو هفتم قانون اساسي كه در مورد بازنگري در قانون اساسي آورده است «مقام رهبري پس از مشورت با مجمع تشخيص مصلحت نظام...»
علاوه بر اين موارد حضرت امام خميني (ره) نيز در نامه خود در ۱۳۶۸/۲/۴ خطاب به آيت الله خامنه اي رئيس جمهور وقت در مورد لزوم بازنگري در قانون اساسي در بيان موارد نياز به بازنگري در بند ۶ چنين آورده است:« مجمع تشخيص مصلحت براي حل معضلات نظام و مشورت رهبري به صورتي كه قدرتي در عرض قواي ديگر نباشد.»
يكي از آخرين واكنش ها در اين مورد ، اظهار نظر سيد محمد رضا خاتمي دبير كل جبهه مشاركت ايران اسلامي بود.
خاتمي گفت: به هرحال با كمي تساهل و تسامح بايد از كنار اين مورد گذشت.
• دستگيريهاي فوق العاده
دستگيري برخي از اعضاي اتحاديه انجمنهاي اسلامي دانشجويان دانشگاههاي سراسر كشور (دفتر تحكيم وحدت) ماجراي اعتراض به صدور حكم اعدام دكتر آقاجري را وارد مرحله اي جديد كرد.
چهارتن از اعضاي شوراي مركزي دفتر تحكيم وحدت روز سه شنبه به طرز غير متعارفي از سوي برخي مأموران بازداشت شده و به محل نامعلومي برده مي شوند.
به دنبال پيگريهاي صورت گرفته از سوي ديگر دانشجويان و فعالان سياسي جبهه دوم خرداد اين عده صبح روز چهارشنبه آزاد شده و از آنها خواسته مي شودجهت ادامه بازجويي ها شنبه (فردا) ساعت ۹ صبح خود را به شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب معرفي كنند.
مجموع اتفاقات صورت گرفته باعث شد كه علاوه بر فعالان جبهه دوم خرداد مقامات ارشد قضايي نيز با حساسيت موضوع بازداشت دانشجويان را پيگيري كرده و زمينه هاي آزادي دانشجويان را فراهم كنند.
ظريفيان معاون دانشجويي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري نيز طي گفت وگويي در همين رابطه دستگيريهاي صورت گرفته را مغاير با مصوبه شورايعالي امنيت ملي خواند.
وي با اشاره به بازداشت هاي دانشجويي در آستانه ۱۶ آذر ، روز دانشجو گفت: اين دستگيريها بر خلاف مصوبه شوراي عالي امنيت ملي مبني بر تلاش براي فراهم كردن زمينه آرامش در جامعه صورت گرفته است.
پيش از اين در آخرين روزهاي برگزاري تجمعات دانشجويي گفته شد كه به دنبال تصميم شورايعالي امنيت ملي مبني بر جلوگيري از بروز تشنج برگزاري اين تجمعات متوقف مي شود.
بررسي تحولات آخرين روزهاي برگزاري تجمعات دانشجويي نشان مي دهد كه پس از اعلام تصميم شورايعالي امنيت ملي، دانشجويان نيز به خويشتنداري بيشتر روي آورده بودند.
اين در حالي است كه به اعتقاد فعالان جبهه دوم خرداد جريان خاصي در تلاش است با عصباني ساختن دانشجويان زمينه ايجاد وضعيت فوق العاده را در كشور فراهم آورد.
از همين رو است كه حتي سعيد حجاريان به دانشجويان توصيه كرد، به گونه اي رفتار كنند كه وضعيت فوق العاده اعلام نشود.
عليرضا شاكر