نقشي بازدارنده دين در برابر جرايم و جنايات همواره مورد توجه صاحب نظران و كارشناسان امور اجتماعي بوده است.
باورها و آموزه هاي ديني انسان را به سمت اخلاق و دوري از پليديها و زشتي ها دعوت كرده است از اين رو است كه طبق آمار بدست آمده از سوي منابع آگاه طي ماه مبارك رمضان سال جاري شاهد كاهش چشمگيرسطح جرم وبزه در كشور بوده ايم.
اين آمارحاكي است كه طي چند هفته اخير از ميزان سرقت ۲۰درصد، مفاسد اجتماعي ۱۷درصد و قتل ۴۰درصد كاسته شده است.
با توجه به اهميت موضوع و لزوم ريشه يابي دلايل كاهش آمار جرم طي ايام مذهبي« ايران جمعه» با كارشناسان امر به گفت و گو پرداخته است.
الهام تقي زاده ـ فريبا پژوه

• پليس با جوانان به زبان خودشان سخن بگويد
محمد رويانيان فرمانده مركز كنترل وفرماندهي ناجا در باره كاهش جرم در ماه مبارك رمضان گغت:
مذهب باعث ايجاد امنيت اخلاقي مي شود. امنيت اخلاقي كه مبتني بر كنترل دروني و بروز رفتارهاي هنجار و ارزشي باشد، از يك سو موجب كنترل انسان و آلوده شدن و از سويي ديگر باعث انجام كارهاي خير در افراد خواهد شد.
رويانيان افزود: از جمله مواردي كه باعث كاهش آمار جرم و جنايت در ماه مبارك رمضان شده است، وجود فضاي معنوي در مساجد و تكايا و پخش برنامه هاي مذهبي از صدا و سيما و مطبوعات است. وي راهكار استمرار كاهش بزه و جرم را در سطح جامعه چنين توصيف كرد: اگر به تربيت مذهبي فرزندان در جامعه بيش از پيش بپردازيم، بنيان خانواده به عنوان عضو سازنده اجتماع از هرگونه آلودگي و آسيب مصون خواهد ماند.
همچنين پرداختن صحيح و منطقي به امر به معروف و نهي از منكر مي تواند زمينه ساز گرايش به مذهب و كاهش جرم و جنايت در اجتماع باشد.
وي تأكيد كرد: به نظر مي رسد مسؤولان بايستي خود را الگوي جامعه بدانند و بكوشند تا تعليمات ديني را به صورت منطقي و به روز در جامعه گسترش دهند و در اينجا نقش پليس نيز بسيار مؤثر خواهد بود. پليس بايد بتواند جنبه هاي مذهبي مثبت را الگوهاي موفق رواني و اخلاقي را ارائه دهد، تا بتواند با جوانان و نوجوانان با زبان خودشان ارتباط برقرار كنند.
فرمانده مركز كنترل ناجا تأكيد كرد: در ماه مبارك رمضان امسال شاهد كاهش سرقت به ميزان ۲۰درصد، مفاسد اجتماعي ۱۷درصد و قتل ۴۰درصد بوده ايم.

• امرار معاش، مانعي براي پرداختن به معنويت
عباس علي الله ياري جامعه شناس و عضو هيأت علمي دانشگاه تربيت مدارس گفت: در علم جامعه شناسي، انساني كه رفتاري متناسب با هنجارهاي جامعه داشته باشد! انساني سالم است.
وي مهمترين عامل در تحقق «شخصيت سالم» را «انسجام شخصيت» عنوان كرد و افزود: انسانهايي انسجام شخصيت دارند كه اهداف و آرمانهايي براي خود داشته باشند.
اين استاد دانشگاه اضافه كرد. براساس مباني علمي اهداف قابل تصور شامل هفت محور«اعتقادي»، «علمي» ، «سياسي»، «فرهنگي» ، «هنري» ، «فلسفي» و «مذهبي» مي باشد. بدين ترتيب بايد گفت انسانهايي كه به هر كدام از اين ارزشها و اهداف معتقدند، از انسجام شخصيت بيشتري برخوردارند.
وي تصريح كرد: كسي كه معتقد به ارزشهاي مذهبي است نسبت به ساير زواياي ديگر زندگي بي تفاوت نيست .
وي افزود: در دنياي امروز كه استرس و فشار تأثيرات بسيار منفي بر رو ح و روان انسان مي گذارد، گرايش به مذهب، موجب كاهش تألمات روحي مي شود. به اين صورت انسان احساس مي كند كه يك نيروي دروني او را كمك هدايت مي كند. اين درحالي است كه انسانهايي كه گرايش چنداني به مذهب ندارند خود را در مقابل مصيبت هاي وارده بي پناه حس مي كنند و در مقابل مشكلات دچار بيماريهاي روحي مي شوند.
رئيس كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس در ادامه اظهار داشت: اگر شيوه آموزش مذهب به روش صحيح اعمال شود، انسان به خودي خود به صورت فطري به آن گرايش مي يابد. در ايامي كه جامعه به سمت انجام مراسم مذهبي روي مي آورد، شاهد كاهش جرم در جامعه هستيم. كاهش آمار در اين ايام به دليل حاكميت فضاي معنوي در جامعه و بازگشت انسان به درون و معبودش است.

• آشنايي صحيح با دين در پيشگيري از جرايم مؤثراست
شهرام محصل حقوقدان و وكيل دادگستري در اين زمينه گفت: بنابر نظر غالب علماي جرم شناسي، پرورش صحيح مذهبي كه بر مبناي علمي و منطبق بر موازين استدلالي و عقلي استوار باشد و داشتن ايمان كامل بر رعايت دستورات مذهبي، يكي از عمده ترين عوامل بازدارنده جنايي شناخته شده است.
آشنايي صحيح با مباني ديني و پرورش كامل مذهبي و ايمان راسخ به خالق هستي و تعاليم الهي كه هدف آن رشد هماهنگ استعدادهاي عقلي و عاطفي حق جويي و رسيدن به مقام والاي انسانيت ، آدمي را از كردار نكوهيده باز مي دارد .
وي افزود: اين مهم با اندكي توجه به تعاليم و دستورات اجتماعي دين مبين اسلام از سوي هر محققي به راحتي استخراج خواهد شد، خلاصه آنكه رسول اكرم (ص) نيز هدف از بعثت خود را اتمام مكارم اخلاق قلمداد فرموده اند. بديهي است اين خصيصه بازدارندگي در دستورات و تعاليم ديگر مذاهب آسماني نيز نمود و تجلي داشته و دارد. چرا كه دين قطع نظر از چگونگي منشأ آن، امري است كه جنبه اجتماعي محكمي دارد و يقيناً پيروي از دستورات ديني كه غالباً بر مبناي رعايت عدالت ، و توجه به حقوق فطري تشريع شده است، در پيشگيري از جرائم مؤثر خواهد بود.
محصل در ادامه گفت: ساترلند، جرم شناس مشهور آمريكايي معتقد است دين به منظور گسترش و نشر اخلاق مقدس در ميان بشريت به وجود آمده است و بزهكاري و جنايت در اغلب موارد مصداق نقض اصول اخلاقي تبيين شده توسط مذهب مي باشد.
محصل، وكيل دادگستري پيرامون راهكارهاي كاهش جرم در كشور گفت: از ديدگاه جرم شناسي، هميشه بايد به اين نكته توجه داشت كه مجموعه قوانين جزائي مقررات كيفري هيچگاه نتوانسته است معيار و ضابطه اي مشخص براي شناسايي مجرم ارائه دهد و تمام قوانين كيفري موجود در جهان كه توسط قواي تقنيني وضع شده از اين جهت كه به يك طريقه علمي قادر به توصيف مجرم نمي باشند، به يكديگر شباهت دارند. چرا كه برداشت قانون جزا كاملاً جنبه صوري دارد. جرم توسط قانون جزا تعريف شده و انطباق اعمال افراد با آن مصداق مجرميت خواهد بود.
وي تصريح كرد: در هر حال به نظر مي رسد، خط مشي سياست كيفري هر حاكميتي كه مشتاق به كاهش ارتكاب جرم و جنايت در جامعه تحت حاكميت خود مي باشد لازم است متكي به دو اصل «تدوين قوانين كيفري» و «امكانات و قدرت اجرايي آن قوانين» باشد. تصويب قوانين جزائي و عدم اجراي آن به دليل ضعف امكانات، منطبق نبودن باوجدان جمعي يا اعتقادات مذهبي و ملي جامعه، مغايرت با عرف حاكم نه تنها باعث كم توجهي آحاد مردم حتي طبقه مقيد مردم به قوانين مي گردد بلكه به نحوي بر جرأت و جسارت بزهكاران نيز مي افزايد و در آخر نيز اعتماد عمومي را بر قدرت هيأت حاكمه از بين مي برد.
وي طرز فعاليت پليس دادگاهها به عنوان اهرم اجرايي، و وضع رواني افراد يك جامعه را در ازدياد و يا تقليل بزهكاري مؤثر دانست و اظهار داشت: در برنامه ريزيهاي سياست كيفري براي كاهش جرم و جنايت در جامعه، لازم است، ضمن لحاظ وضعيت عقلاني و مذهبي افراد علاوه بر تدوين قوانين كيفري امنيت ، رفاه، بهداشت جسمي و رواني افراد جامعه نيز مورد توجه خاص قرار گيرد كه يقيناً انطباق مقررات جزائي با شاخص هاي فوق ، باعث موفقيت سياست كيفري و در نتيجه كاهش بزهكاري خواهد شد.