بسياري از مشكلات به ما رو مي آورد بدون آنكه بدانيم عامل آن كجاست و چرا بايد با آن مشكلات و سختي ها دست و پنجه نرم كنيم.
درحالي كه در اين دنيا به هر عملي كه دست بزنيم اثر خود را حتي در حد ايجاد موجي بر دريا در اثر انداختن پركاهي خواهد داشت.
فرموده اميرالمؤمنين عليه السلام كه به راستي خليفه و جانشين رسولي است كه عالم به ماكان و مايكون تا روز قيامت است چنين است كه:
الحجر الغصب في الدار رهن علي خرابها
سنگ غصب شده در خانه، سبب خراب شدن آن خانه است. (۱)
اگر چنين است كه جانشين آن صادق مصدق عليهم السلام فرموده بر همه ما واجب است كه نهايت دقت را در مورد به كار بردن يك آجر در يك خانه نيز دقت كنيم كه نه تنها حرام نباشد بلكه حتي شبهه ناك نيز نباشد.
و اگر تأثير يك آجر غصبي را در يك خانه چنين بدانيم به تأثير يك لقمه حرام را نيز در بدن خود و فرزندان خود نيز بايد توجه داشته و شديداً از آن احتراز كنيم.
توجه به حلال و حرام الهي نه تنها اين آثار دنيوي را دارد بلكه درآخرت نيز سبب راحتي شخصي است كه با ورع زندگي كرده است ـ اگرچه از ديدگاه ديگر مردم زمانه خود ابله باشد ـ شبيه اين كلام را نيز مولا و مقتداي حضرت امير يعني رسول اكرم (ص) فرموده اند:
اتقوا الحرام في البنيان فانه اساس الخراب
از (به كار بردن مصالح به ) حرام در ساختمانها بپرهيزيد كه همان (سبب خرابي، بلكه) اصل و اساس خرابهاست.(۲)
(۱) نهج البلاغه حكمت ۲۳۲
(۲) شرح نهج البلاغه ملافتح الله كاشاني ج ۳ ص ۴۰۱

همدلي با انسانها و نوع دوستي به عنوان انديشه و عملي خيرخواهانه، بيشتر از بعد اجتماعي موردتوجه قرار مي گيرد. ما به انسانهاي نوع دوست بيشتر به لحاظ اين كه تأثيرات مثبتي در اجتماع دارند احترام مي گذاريم. اما همدلي و نوع دوستي از بعد فردي و مسائل روان شناختي نيز قابل توجه است و اگر اهميت آن از بعد اجتماعي قضيه بيشتر نباشد كمتر هم نيست. همدلي و نوع دوستي مي تواند عاملي براي رشد و بالندگي شخصيت انسان باشد.
قرآن كريم به هر دو بعد اين امر توجه دارد. مثلاً درخصوص صدقه وانفاق توصيه شده است كه اين كار به صورت پنهان و آشكار صورت گيرد. به نظر مي رسد وجه آشكار آن بيشتر براي تقويت بعد اجتماعي ـ ترغيب و تشويق ديگران والگوسازي ـ و وجه پنهان وغيرعلني آن براي تقويت بعد فردي ـ زدودن كبر و نخوت و پالايش معنوي ـ پيش بيني شده است.
به هر حال در بعد روان شناختي، همدلي و نوع دوستي مي تواند درسطوح مختلف مؤثر باشد، ازجمله:
ـ معناي زندگي باشد
ـ وسيله ارتباط ـ درمقابل جدايي و بيگانگي از خود و جهان كه عامل اصلي روان نژنديها درعصر حاضر محسوب مي شود(۱) ـ با انسانها باشد.
ـ عامل پويايي زندگي باشد.
ـ و در وجه متعالي خود مي تواند شكلي از بروز خودشكوفايي (Self-actualization) در انسانهاي سالم و كامل باشد. همان گونه كه در مباحث قبلي اشاره شد انسان خودشكوفا فردي است كه مي كوشد تا توانايي ها و استعدادهاي خودش را كشف كند وآرمانهايش را متحقق سازد. يكي ديگر از ويژگي هاي اين افراد ـ قبلاً به علاقه مندي به تنهايي و خلوت اشاره شده است همدلي با انسانهاست.
دراينجا يادآوري يك نكته بسيار مهم و قابل توجه ضروري است. قرآن به دو اصل روان شناختي مهم در همدلي توجه دارد و آن مربوط به احترام به كرامت و شخصيت انساني است، اين احترام هم شامل خود فرد و هم ديگران مي شود كه در روان شناسي و مشاوره بدان پذيرش خود و پذيرش ديگران گفته مي شود. آيه : لن تنالو البرحتي تنفقوا مما تحبون… آل عمران ـ ۹۲
با تأكيد برانفاق از آنچه كه خودتان دوست مي داريد اشاره به اين دارد كه اولاً با اين عمل به خودتان احترام بگذاريد و ثانياً ديگران را نيز محترم بشماريد. همچنين آياتي از قبيل:
يا ايهاالذين امنوا لاتبطلو اصدقاتكم بالمن و الاذي… بقره ـ ۲۶۴
باز اين موضوع را موردتوجه قرار مي دهد كه هرگونه همدلي با انسانها بايد ـ بدون ريا و خودنمايي و بدون آزار و منت و بي احترامي مبتني بر پذيرش انسانها باشد.
با عنايت و تأكيد مجدد برنكته فوق، وقتي از دريچه ماه مبارك رمضان به موضوع مي نگريم، متوجه مي شويم كه رمضان ازجهات مختلفي مي تواند فرصتي براي تقويت همدلي با انسانها و نوع دوستي باشد:
۱ـ گرسنگي و تشنگي اين ايام وسيله است كه انسان خود را با نيازمندان همدل و همراه نمايد.
.۲ در ادعيه اين ماه و به خصوص دعاي معروف هر روز اللهم ادخل علي اهل القبور السرور… اين موضوع يادآوري مي شود.
.۳ تلطيف روحي و معنوي حاصل از اين ماه نگرشهاي انسان دوستانه را نسبت به همنوعان تقويت مي نمايد.
.۴ تأكيد بر صدقه، افطار و اطعام و… به خصوص به صورت جمعي و در نظر گرفتن ثواب و پاداش فراوان براي آن حس همدلي را افزايش مي دهد.
.۵ رفت و آمدهاي فاميلي و خانوادگي دراين ماه موجب احياء سنت حسنه صله ارحام و به نوعي افزايش دوستي و همدلي مي گردد.
.۶ و بالاخره خيرات، صدقات، توجه به ايتام، مشاركت در احسان و اطعام و… كه به صورت پنهان و غيرعلني و تنها با نيت قرب الهي صورت مي گيرد علاوه بر اجر و ثواب، موجبات خودسازي فردي را نيز فراهم مي آورد.
اميد كه اين فرصت همدلي و نوع دوستي صادقانه را با شائبه هاي ديگر آلوده نسازيم.
منبع:
.۱ انسان در جستجوي معني ويكتور فرانكل ترجمه صالحيان و ميلاني

كساني كه از بيماري تهوع و بيماريهاي گوارشي رنج مي برند چرا نمي توانند روزه بگيرند؟
تهوع مي تواند علل مختلفي داشته باشد كه بعضي از آنها مربوط به دستگاه گوارش هستند اما علل ديگر منجمله علل كليوي، كبدي، قلبي، مغزي، بيماريهاي سيستميك، اختلالات متابوليك، مصرف داروهاي مختلف و مسموميت هاي گوناگون نيزمي تواند منجر به تهوع و گاس استفراغ شوند. در بسياري از مواردي كه علت عضوي يا توجيه خاصي براي اين علامت پيدا نمي شود آن را به مسائل عصبي رواني نسبت مي دهند. از علل گوارشي كه منجر به تهوع و استفراغ مي شوند مي توان به عواملي كه منجر به انسداد در دستگاه گوارش مي شوند اشاره كرد. همچنين علل عفوني و التهابي كه دستگاه گوارش را مبتلا سازند مي توانند همراه با تهوع و استفراغ باشند.
درباره روزه داري در بيماراني كه دچار تهوع هستند نيز بايد به بيماري كه منجر به ايجاد آن شده توجه كرد در مواردي كه بيماري عضوي وجود ندارد و علت خاصي براي آن يافت نشده است و تهوع و استفراغ خفيف است مسلماً اجتناب از خوردن و نوشيدن براي چند ساعت مشكلي را براي فرد بوجود نخواهد آورد. بنابراين فرد اجازه دارد به وظيفه خود عمل كند. اما در مواردي كه تهوع شديد باشد بخصوص در مواردي كه استفراغ نيز بطور قابل توجه همراه آن باشد روزه داري مي تواند منجر به كم آبي بدن شود. بديهي است درا ينگونه موارد فرد اجازه ندارد روزه بگيرد. درمورد كساني كه تهوع و استفراغ آنها منشاء عضوي دارد جدا از شدت علائم، شدت و ضعف بيماري، زمينه اي نيز در تصميم گيري جهت روزه داري دخالت دارد.
خروج ماده سبز رنگ از دهان بدنبال تهوع، دال بر وجود ترشحات صفراوي در استفراغ است در مواردي كه ميزان آن قابل توجه باشد و يا مرتب تكرار شود و همراه با ساير علايم ازجمله دل درد باشد اهميت داشته و لازم است بيمار از نظر علل انسدادي روده باريك بررسي شود. دراين شرايط روزه داري جايز نيست اما اگر فرد گاه گاه دچار چنين حالتي مي شود، بدون علائم همراه و يا تنها احساس تلخي در دهان، ممنوعيتي براي روزه گرفتن ازنظر جسمي وجودندارد.
درمورد كساني كه از قرص امپرازول Omeperazole استفاده مي كنند بايد گفت كه اين دارو يكي از قويترين داروهاي مهاركننده ترشح اسيد است كه براي كاهش اسيد معده به كار مي رود. مصرف عمده امپرازول در درمان بيماري «باريفيلاكس معده به مري» (برگشت ترشحات معده به مري) ويا زخم معده و اثني عشر است. مصرف اين دارو بطور معمول يك پاروكپسول در روز است. مصرف امپرازول به خودي خود ممانعتي جهت روزه گرفتن نمي كند چرا كه فرد مي تواند داروي خود را قبل از افطار ميل كند.
بيماران مبتلا به تالاسمي مي توانند روزه بگيرند يا خير؟
درمورد تالاسمي بايد شدت كم خوني مشخص شود. اكثر افرادي كه تالاسمي خفيف (نوع مينور) دارند بدون علامت هستند بنابراين روزه داري مشكلي را برايشان ايجاد نخواهد كرد اما در موارد شديد (نوع ماژور) اين افراد اكثراً وابسته به تزريق خون هستند و با توجه به علائم و مشكلات آنها قادر به روزه گرفتن نيستند.

خوراكي ها وغذاهاي ماه رمضان در شهرها وروستاها بسيار متنوع است. تهيه برخي غذاها عموميت دارد، و برخي خاص بعضي نقاط كشور است. در بردسير كرمان، در ماه رمضان همه روز آشي به نام «آش روزه» مي پزند. براي پختن اين آش ابتدا مكاني را مثل مسجد يا حسينيه يا خانه مناسبي را در نظر مي گيرند، بعد تعدادي ديگ وكاسه از خانه ها به امانت گرفته و چند نفر زن و مرد را براي پختن آش و تقسيم آن بين اهالي دعوت مي كنند. دردره گز آشي با زرشك كوهي مي پزند به نام «آش قره ميخ» براي پختن آن مقداري برنج را مي جوشانند بعد نخود ولوبيا وعدس را مي پزند و قره ميخ را هم جوشانده و از صافي مي گذرانند، آن گاه آب قره ميخ را به برنج و حبوبات اضافه كرده مي گذارند خوب بپزد.ازغذاهاي مخصوص ماه رمضان در قم «آش قونبيد» است كه با نوعي كلم به نام قونبيد همراه است. يكي از غذاهاي مخصوص ماه رمضان در طالقان «برنج بلغور» است. اين غذا با برنج، بلغور، روغن حيواني ، شيره توت يا انگور تهيه مي شود.
«پشت آسمي» غذاي ديگري است كه جهرمي ها براي افطار مي پزند و براي درست كردن آن ابتدا هسته خرماي شاهاني را مي گيرند، مقداري آرد را با روغن حيواني تف مي دهند، آن گاه خرماها را در آرد و روغن ريخته ورز مي دهند سپس اجاق را خاموش مي كنند تا غذا سرد شود، پس از سرد شدن چانه چانه مي كنند و سر سفره افطار مي گذارند. قزويني ها نيز «پنير كوزه» را يكي ازواجبات سفره افطار مي دانند وآن عبارت از پنير نمك زده وبصورت فشرده در كوزه هاي سفالي نگهداري شده مي باشد. در اراك غذايي با گوشت چرخ كرده، سيب زميني، گوجه فرنگي و نعناع خشك براي افطار درست مي كنند به نام «ته تالي» خمامي ها براي سحر غذايي تدارك مي بينند به نام «ترش تره» كه سرخ كرده تره به همراه سير كوبيده و تخم مرغ است. «چنگال لور» نام غذايي است كه مردم اصطهبانات فارس درست مي كنند. براي تهيه آن مقداري زيره سبز، مغز «الك» (نوعي بادام كوهي) و پوست نارنج را با كشك تازه مخلوط مي كنند و به هم مي زنند و پس از ساعتي آن را چانه چانه مي كنند ودر مقابل آفتاب قرار مي دهند تا خشك شود.
در اليگودرز لرستان غذايي مخصوص ماه رمضان درست مي كنند به نام «حلالي» كه كشمش خيسانده وآب آن است. فردوسي ها سر سفره خود «حلواي خامك» مي گذارند و آن مخلوطي است از آرد گندم، روغن، زعفران و شيره انگور.
در كاشان خورشي براي افطار درست مي كنند به نام «خورش چغندر» براي تهيه آن مقداري نخود را خيس مي كنند آنگاه نخود خيس خورده را در سير كو (هاون) مي ريزند و نخود را آنقدر مي مالند تا پوستش جدا شود. بعد مقداري چغندر رنده كرده وكمي گوشت و پياز سرخ شده به آن اضافه مي كنند ودر ديگ مي پزند. يكي از غذاهاي متداول در گيلان در ماه رمضان «رشته خشكار» است كه با برنج نيم دانه درست مي كنند. از جمله خوراكي هاي سر سفره افطار در شيراز «رنگينك» است. براي تهيه آن هسته خرما را مي گيرند و به جاي آن مغز گردو قرار مي دهند، خرماها را در بشقابي مي چينند و مخلوطي از آرد و روغن بو داده رقيق روي آنها مي ريزند سپس مقداري دارچين و خاكه قند هم روي آن مي پاشند و مي گذارند تا سرد شود. «زبو نگش» نوعي حلواي نذري است كه در كازرون درست مي كنند و مواد آن عبارتست از آرد گندم، شكر، روغن و دارچين. اراكي ها عقيده دارند در ماه رمضان شكم شخص روزه دار آب مي گيرد و براي رفع آن بعد از افطار غذاي چرب و شيرين به نام «زيره جوش» مي خورند. شولي يكي از غذاهاي متداول مردم يزد است كه نوعي آش است و انواع مختلف دارد، شولي پرك، شولي آب پرك، شولي چغندرك، شولي شلغم، شولي ترش و...
مردم رفسنجان در شب هاي احياء «قاتق عدس» مي خورند و معتقدند عدس اشك آور است.