* محمد حسين فضل الله
* ترجمه : سيد حسين ميردامادي | نشر هرمس
جهان جديد، راوي روايت نويني از انديشه ورزي است
كه بنا به اعتبار، آن را تفكر مبتني بر گفت وگو يا تفكر ديالوژيك مي نامند.
اين شيوه تفكر كه درمقابل ودرمقابله با تفكر ذهني ياتفكر تك گو قرار مي گيرد، فرايندكشف حقيقت را درگروي محاجه و مباحثه طرفيني مي داند به خلاف تفكر تك گو كه پرده برداري از عروس «حقيقت» را به بركت تأمل شخصي ممكن مي داند، تفكر ديالوژيك، عنصر گفت وگو را از مقومات حصول حقيقت به شمار مي آورد. گويي بشر روزگار ما گفت وگو را نه فقط بهترين «ابزار بيان حقيقت» بلكه برترين «وسيله كشف حقيقت» نيز مي داند. بدين قرار گفت وگو در هندسه معرفتي جهان جديد، به ضلعي ركين و اساسي بدل مي شود.
اما به رغم اين تحولات نو پديد، اصل گفت وگو، پيشينه و پشتوانه اي به درازاي تاريخ فلسفه دارد. سقراط، از پيشگامان حكمت مفهومي، بنيان دانايي را ديالوگ و گفت وگو مي دانست و افلاطون، شاگرد نامبردار او، نيز در كاوش هاي عقلي خود چنين مي كرد. به اين اعتبار شايد بتوان در متون قدسي كهن نيز سراغي از اين اصل اصيل گرفت.
كتاب حاضر مي كوشد همين موضوع را در بستر آموزه هاي «قرآن» بازجويد و بررسي كند. مدعاي كتاب، التزام متن قرآن به شيوه گفت وگوست و روشي كه مؤلف برگزيده است روشي درون ديني مبتني بر احصاي آيات قرآن كريم است.
اين كتاب در شش فصل كلان تدوين شده است. عناوين اين فصول كلي كه هر يك شامل بخش هاي فرعي تر نيز مي شود بدين قرار است: گفت وگو و جدل / فضاي طبيعي گفت وگو/ جريان گفت وگو با اصول عقيده اسلامي / گفت وگو در قالب پرسش / اين گفت وگو چگونه پايان مي پذيرد؟ / گفت وگوي داستاني در قرآن كريم.
به نظر مي رسد به رغم اهميت رويكردهاي درون ديني به مقوله گفت وگو ، رويكردهاي برون ديني نيز به اين مقوله بايسته است و جاي خالي آن در ادبيات فرهنگي سرزمين ما حس مي شود.
انديشه هاي كلامي شيخ طوسي
* زير نظر : دكتر محمود يزدي مطلق (فاضل) | دانشگاه علوم اسلامي رضوي
علم كلام يا الهيات بالمعني الاخص، شاخه اي از دانايي است كه مضامين ديني را با رويكردي عقلاني به بررسي مي گيرد. كلام اسلامي و به ويژه كلام شيعي نيز در فرايند بسط وبلوغ خود بر آن بوده است كه چنين مشي و موضعي را بپروراند. اين وظيفه را عالمان شيعي برعهده گرفته و منظومه اي الهياتي برساخته اند كه با عنايت به جغرافياي كلام سنتي، حاصل و محصول مباركي در پي داشته است.
بازشناسي اين محصولات را وامدار مارتين مكورموت اسلام شناس بزرگ معاصر هستيم كه اول بار انديشه هاي كلامي شيخ مفيد را به كاوش گرفت. كتاب حاضر كه به نظر مي رسد براساس الگوي پژوهش مكورموت فراهم آمده است مي كوشد انديشه هاي كلامي شيخ طوسي را به بررسي بگيرد. به اين ترتيب جمعي از مؤلفان بر حسب مدخل هايي به مطالعه انديشه هاي كلامي اين عالم شيعي پرداخته اند، موضوعات و مدخل هاي اين كتاب عبارتند از:
شيعه و جدال احسن / دكتر محموديزدي مطلق ـ عدل الهي / اسحاق عارفي ـ آجال ، ارزاق و اسعار / محمد سلامي ـ ضرورت بعثت / عبدالكريم رضايي ـ اعجاز / علي قرباني ـ عصمت / محمد مظفري ـ غيبت / احمد سعيد كريمي ـ بداء / عبدالكريم رضايي
