در جريان سفر اخير سيدمحمد خاتمي به اسپانيا، سه موضوع كلي و مهم در دستور كار هيأت عالي رتبه ايراني با مقامات ارشد دولتي اين كشور قرار داشت كه يكي از آنها توريسم و جهانگردي بود.زيرا رئيس جمهوري بر اين نكته كاملاً واقف است كه يكي از راههاي رونق اقتصادي، فرار از گرداب اقتصاد تك محصولي وابسته به نفت و اشتغال زايي توأم با درآمدهاي قابل توجه، بدون اختصاص بودجه هاي سنگين و استفاده از موقعيت ويژه ايران در زمينه جذب جهانگردان خارجي و توريسم است. شايد به همين خاطر بود كه خاتمي در جريان سفر كوتاهش، ساعتي را به ديدار با «فرانسيكو فرانجيالي» دبيركل سازمان جهاني توريسم كه مقر آن در اسپانياست اختصاص داد.
«فرانجياني» در اين ديدار به موقعيتهاي اخير دولت ايران در زمينه گسترش صنعت توريسم و درآمدهاي ناشي از آن اشاره كرد. به گفته اين مقام اروپايي، رشد ۲۸درصدي تعداد جهانگردان خارجي كه در سال ۲۰۰۰ ميلادي به ايران سفر كرده بودند (يك ميليون و ۷۰۰هزار نفر) و نيز رشد ۲۷/۱ درصدي مسافرت جهانگردان به ايران طي ۱۰سال گذشته گوياي فعاليتهاي صورت گرفته براي رونق هرچه بيشتر اين صنعت بود. «فرانجيالي » در اين ديدار به خاتمي گفت كه «در صورت تداوم روند رو به رشد جذب جهانگرد، طي ۱۵سال آينده ايران با توجه به قابليتهاي ويژه اش مي تواند به يكي از مهمترين مراكز گردشگري خاورميانه و جهان تبديل شود. اما او بر اين نكته نيز تأكيد داشت كه ايران تا رسيدن به جايگاه واقعي اش در اين صنعت راه درازي پيش رو دارد و بايد در اين راستا گامهاي مستحكم تر و توأم با برنامه ريزيهاي دقيق و اجرايي داشته باشد.
هنگامي كه يكي از مهمترين برنامه هاي اصلي سفر رئيس جمهور كشورمان به «آندلس» را بحث و تبادل نظر بر سر گسترش همكاريهاي دوجانبه براي رونق و توسعه صنعت توريسم تشكيل مي دهد مي توان به اهميت موضوع جهانگردي در كشور بيش ازگذشته پي برد.
در اين ميان امضاي يادداشت تفاهم با عنوان «همكاريهاي جهانگردي» توسط «علي آهني» معاون اروپا و آمريكا وزارت امور خارجه و «كاستا كلمنت » وزير مشاور در امور بازرگاني و جهانگردي اسپانيا را مي توان نقطه عطفي براي رونق جدي صنعت توريسم با بهره مندي از تجربيات ۵۰ساله اين كشور اروپايي كه درآمد بالايي دارد دانست.
|||
آمار منتشره از سوي سازمان جهاني گردشگري اين واقعيت را پيش رويمان قرار مي دهد كه در حال حاضر ۱۱درصد كل اشتغال، ۱۲درصد سرمايه گذاري و ۱۰درصد كل توليد ناخالص در دنيا به صنعت گردشگري اختصاص دارد. در سال ۲۰۰۰ ميلاي ۶۷۰ ميليون نفر گردشگر حدود ۵۰۰ميليارد دلار درآمد براي كشورهاي مختلف به ارمغان آوردند كه اين رقم از ساير درآمدهاي مختلف اقتصادي مانند خودروسازي، نفت و پتروشيمي رشد بيشتري داشت. اما با ابراز تأسف جدي نبايد فراموش كرد كه سهم ايران از اين درآمد هنگفت جهاني فقط يك ميليارد دلار بود و به اعتقاد كارشناسان داخلي و خارجي كسب اين مبلغ كاملاً غيرقابل قبول و نگران كننده به شمار مي رود. چرا كه آنان معتقدند حداقل سهم ايران با توجه به اين كه كشورمان به لحاظ تنوع جاذبه هاي گردشگري جزو ۱۰كشور اول دنيا است بايد سالانه بالغ بر ۱۲ميليارد دلار باشد كه متأسفانه اينطور نيست. در شرايط فعلي نيم نگاهي به درآمدهاي صنعت گردشگري در برخي نقاط جهان ما را با واقعيات ملموس تري مواجه مي سازد.
براساس آمار وزارت جهانگردي تركيه طي ۹ماه اول سال جاري ميلادي در مجموع ۱۰ميليون و ۶۰۴ هزار و ۵۸۴ گردشگر خارجي به تركيه سفر كردند كه اين تعداد نسبت به دوره مشابه سال ۲۰۰۱ ميلادي ۱۰/۷ درصد افزايش نشان مي دهد. در اين مدت درآمد اين كشور از محل جذب گردشگران خارجي به بيش از ۷ميليارد دلار رسيد. بخش عمده اين گردشگران را آلماني ها (دو ميليون و ۶۸۸ هزار و ۹۷۶ نفر)، ديگر اتباع اتحاديه اروپا (۶/۲ ميليون نفر) و ايرانيان (۳۴۳ هزار و ۴۳۴ نفر) تشكيل مي دادند. اين در حالي است كه ورود گردشگران ايراني به تركيه طي ۹ ماه اول سال جاري ميلادي در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته از رشد ۳۳ درصدي برخوردار بوده است.
پرجمعيت ترين كشور دنيا كه در سال ۹۹ ميلادي ۱۴ميليارددلار درآمد از طريق جهانگردان خارجي داشت عليرغم وقوع حوادث يازده سپتامبر آمريكا و تأثيرات بسيار منفي اين حوادث بر صنعت گردشگري جهان، با برنامه ريزي صحيح و اصولي در سال ۲۰۰۱ ميلادي از طريق جذب ۳۳ميليون نفر جهانگرد با يك رشد ۹/۷ درصدي نسبت به سال ۲۰۰۰ درآمدي بالغ بر ۱۷ ميليارد و ۸۰۰ ميليون دلار كسب كرد. بدين ترتيب چيني ها، براي نخستين بار در اين زمينه از انگليس و آلمان پيشي گرفته و پس از آمريكا، اسپانيا، فرانسه و ايتاليا درمقام پنجم جهان ايستادند.
رشد قابل توجه صنعت گردشگري در چين كارشناسان برجسته اين صنعت را به اين باور رسانده كه تا سال ۲۰۲۰ چين بزرگترين و اصلي ترين مقصد جهانگردي دنيا خواهد شد.
جالب است بدانيد سازمان آمار كشور اتريش نيز مدتي قبل، شمار گردشگران خارجي بازديدكننده از اين كشور را در شش ماهه نخست سال ميلادي جاري حدود ۱۰ ميليون نفر اعلام كرد. گردشگران خارجي طي اين مدت چند ميليارددلار درآمد نصيب اين كشور كوچك اروپايي كردند. اغلب كارشناسان برجسته صنعت گردشگري دنيا پس از وقوع حوادث يازده سپتامبر آمريكا پيش بيني كردند ركود كاملاً جدي بر بازار اين صنعت پولساز و پررونق دنيا سايه خواهد افكند. اما آمارهاي به دست آمده از ميزان درآمد و مسافرت گردشگران به برخي نقاط جهان نشان از برنامه ها و سياست هاي مدبرانه مسؤولان اجرايي اين كشورها براي جلوگيري از ركود، جذب بيشتر گردشگران و فراهم كردن زمينه هاي مطمئن و راحت براي حضور توريست ها دارد.
بااين وجود پيش بيني هاي كارشناسان در چند كشور مهم توريستي دنيا از جمله آمريكا و انگليس به شكل كاملاً ملموس تحقق يافت. روزنامه آمريكايي «يو. اس.اي. تودي» در يكي از شماره هاي اخير خود نوشت: «حوادث تروريستي ۱۱ سپتامبر بيش از ۱۲/۵ ميليارددلار به صنعت گردشگري آمريكا خسارت وارد كرد.»
به نوشته اين روزنامه، گردشگري و جهانگردي آمريكا، در سال ،۲۰۰۲ يك صنعت ۲۶۳ ميليارددلاري بود كه از ۳/۷ ميليون شغل در يكصد شهر بزرگ و ۱۱۳۹ شهر كوچك آمريكا حمايت مي كرد. اما در نتيجه اين حملات بيش از ۵۰۰ هزارنفر شغل خود را در اين زمينه از دست دادند. اين روزنامه نوشت: «از نظر خسارات ناشي از حادثه ۱۱ سپتامبر شهر نيويورك با ۳ ميليارد و ۲۷۱ ميليون دلار مقام اول، سانفرانسيسكو با يك ميلياردو۱۷۰ ميليون دلار در مقام دوم، لس آنجلس با ۹۷۰ ميليون دلار در مقام سوم قراردارند.»
درآمد جهانگردي انگليس نيز در سال گذشته تحت تأثير حوادث مزبور با ۱۲ درصد كاهش نسبت به سال ۲۰۰۰ ميلادي، به ۱۱ ميلياردو۳۰۰ ميليون پوند رسيد. اين رقم در سال ۲۰۰۰ ميلادي ۱۲ميلياردو۸۰۰ ميليون پوند بود. ميزان كاهش در اين بخش در انگليس، طي ۲۰ سال گذشته بي سابقه بود.
***
توريسم ايران؛ نجات از ركود
ايران طي سالهاي پس از انقلاب همواره از سوي رسانه هاي گروهي و قدرتمند خارجي تحت تأثير تبليغات منفي گسترده اي قرارداشته است.
به همين خاطر نيز اغلب جهانگردان در اين دوران به خاطر تصورات منفي و غلط نام ايران را از فهرست كشورهاي مورد نظرشان خط زدند. البته اين ذهنيت منفي طي چند سال اخير و تغيير ديپلماسي خارجي و داخلي ايران و تلاش بلندپايگان اجرايي كشور تا حد قابل توجهي كاهش يافته است. دراين راستا نبايد فراموش كرد سمپاشي هاي مختلف همواره عليه ايران انجام مي گيرد و شايسته است براي مقابله با اين بحران سازان و ارائه تصوير واقعي ايران زمين از هيچ تلاشي دريغ نكرد. گذشته از اين مسائل پذيرفتن برخي واقعيت ها و حقايق و بررسي جدي تر مشكلات سد راه جهانگردان از سوي صاحبنظران و مقامات عالي رتبه اجرايي كشور مي تواند ديدگاههاي روشن تر و اميدبخشي براي ايجاد تحول در اين صنعت پول ساز پيش روي همگان قراردهد.
دكتر محمد ابراهيم انصاري لاري استاندار فارس مدتي قبل با اظهار نظر در اين باره گفت: «متأسفانه در برنامه سوم توسعه به بخش گردشگري به شكل كمرنگي نگاه شده است كه اميدواريم با همتي كه از سوي اغلب مسؤولان و مردم دراين زمينه شكل گرفته در برنامه چهارم توسعه اين نگاه جدي تر و پررنگ تر شود.»
وي با اشاره به تحقيقي كه اخيراً صورت گرفته به نكته قابل توجهي اشاره مي كند: «در برخي سايت هاي اينترنتي و قتي نام ايران مي آيد بااين توصيه به مسافران و جهانگردان مواجه مي شويم كه «به ايران مسافرت نكنيد» و اين برداشت ناشي از تلقي نادرست آنها از كشور و قابليت هايش است.»
استاندار فارس مي گويد: «شبكه هاي مهم خبري جهان هر روز خبر از آب وهواي همه شهرهاي جهان مي دهند اما به وضعيت آب و هواي ايران اشاره اي نمي كنند و اين بي توجهي نشان مي دهد هنوز ارتباط ما با دنيا متعارف نشده است.»
به اعتقاد وي ، اين ارتباط بايد هرچه سريعتر منطقي شود بدون اينكه از اصول و ارزشهايمان عقب نشيني كنيم تا جايگاه واقعي خود را در «پازل» جهاني به دست آوريم. حال آن كه نبايد هرنوع ايجاد ارتباط منطقي ومتعارف را معادل و مترادف عقب نشيني از همه اصول و ارزشها بدانيم.
ادامه دارد
