برخلاف تصور رايج مبني برآن كه پديده «فرارمغزها» تنها دامنگير كشورهاي جهان سومي وبدون امكانات است ، شواهد نشان مي دهد اين معضل برقاره اروپا وملل پيشرفته وصنعتي اين اقليم نيز سايه افكنده ومسؤولان امر را براي چاره انديشي به تكاپو واداشته است .
به گزارش خبرگزاري رويتر، جمعي از دانشمندان برجسته و پيشرو در قاره اروپا باانتقاد شديد از سياست هاي علمي اتحاديه اروپا، از مسؤولان اين اتحاديه خواستند تا با ايجاد اصلاحات لازم و سرمايه گذاري بيشتر ازمهاجرت مغزها به ايالات متحده آمريكا جلوگيري كنند.
رؤساي ۱۰ آكادمي علوم دراروپا باارسال نامه سرگشاده اي به شوراي رهبران اتحاديه اروپا تصريح كردند: «درك اين نكته بسيار مهم است كه ايالات متحده آمريكا در جذب استعدادهاي جوان از تمام نقاط دنيا بسيار موفق تر از اتحاديه اروپا عمل مي كند».
رويتر اعلام كرد نامه مذكور كه نسخه اي از آن در اختيار اين خبرگزاري قرار گرفته، به امضاي افراد برجسته اي نظير لرد مي دانشمند دانشگاه آكسفورد و رئيس انجمن سلطنتي بريتانيا، هوبرت كورين رئيس آكادمي علوم فرانسه وجان كارلسون رئيس آكادمي سلطنتي علوم سوئد رسيده است .
اين نامه كه پيش از نشست اتحاديه اروپا درروزهاي ۱۲ و ۱۳ دسامبر در كپنهاگ براي اندرز راسموسن، نخست وزير دانمارك و رئيس فعلي اتحاديه، ارسال شده از وي خواسته است تا يكي از محورهاي مذاكرات اين نشست را گفت وگو در خصوص شيوه توانمندي هرچه بيشتر اروپا در رقابت براي جذب مغزها وجلوگيري از مهاجرت دانشمندان اين قاره قرار دهد تا رهبران اتحاديه هرچه سريعتر براي مهار اين بحران روبه رشد چاره انديشي كنند.
دراين نامه نويسندگان متذكر شده اند كه فراسوي اهداف جاري براي كاهش شكافهاي موجود در سرمايه گذاري تحقيقات وتوسعه در ميان اتحاديه اروپا وديگر اعضاي سازمان توسعه وهمكاري اقتصادي (OECD)، اصلاحات وسرمايه گذاري بيشتري براي رفع معضلات موجود لازم وضروري است .
اتحاديه اروپا در نشست ليسبون در سال ۲۰۰۰ ميلادي تصميم گرفت تا براي تبديل شدن به «بزرگترين قطب اقتصاد برپايه دانش» در جهان، سرمايه گذاري تحقيقات وپروژه هاي علمي ۱۵عضو اتحاديه را از ۱/۹درصد درآمد ناخالص ملي درسال ۲۰۰۰ به ۳درصد درآمد ناخالص ملي در سال ۲۰۱۰ افزايش دهد.
كميسيون اتحاديه اروپا نيز در ماه نوامبر اعلام كرد كشورهاي عضو اين اتحاديه راه درازي تا دستيابي به اين هدف در پيش دارند. اين كميسيون از اعضا خواست تا بستر را براي سرمايه گذاري در زمينه تحقيقات و توسعه بيش از پيش مهيا سازند وبتوانند اهداف مصوب اتحاديه را هرچه سريعتر محقق نمايند.
نويسندگان نامه در ادامه به رهبران اروپا هشدار داده اند كه «بودجه هاي دولتي براي تحقيقات علمي همانند آنچه كه در كشورهاي ژاپن وايالات متحده مشاهده مي شود، بايد بطور متناسب وموزون افزايش پيدا كند.»
براساس اطلاعات وآمار سازمان توسعه وهمكاري اقتصادي ، ايالات متحده در سال ۲۰۰۰ مبلغي معادل ۲/۷درصد و ژاپن ۳درصدبودجه خود را صرف تحقيقات وتوسعه كردند، درحالي كه اتحاديه اروپا از اواسط دهه ۹۰ ميلادي ازاين جريان عقب افتاد.
نامه مذكور مي افزايد آمريكا افزايش ۲۰درصدي اين نوع سرمايه گذاري را در مدت ميان سالهاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ در دستور كار دارد و ژاپن نيز وضعيت مشابهي را سپري مي كند، درحالي كه بطوركلي پويايي مشابهي در اروپا به چشم نمي خورد والبته استثناهايي نظير انگلستان نيز وجود دارد. اتحاديه اروپانيز بايد با الگوگرفتن از سيستم دانشگاهي آمريكا سيستم بازتر ، كارآمدتر و انعطاف پذيرتري را فراهم آورد تا دولتها بتوانند درخصوص تحقيقات پايه و كاربردي بيشتر سرمايه گذاري كنند. دانشمندان همچنين متذكر شده اند كه حدودنيمي از بودجه اتحاديه به بخش كشاورزي تعلق مي گيرد وبخش علوم وتحقيقات بسيار عقب تر قرار دارد.
فرهاد رضائي
منبع: رويتر، ۱۰دسامبر