گروه سياسي: «ميرظفرالله خان جمالي» نخست وزير پاكستان پنجشنبه شب و درآستانه سفرآقاي خاتمي رئيس جمهوري اسلامي ايران به اسلام آباد در گفت وگو با ايرنا سفرخاتمي به پاكستان را بسيارمهم خواند و خواستار توسعه روابط دوكشورشد.
وي گفت: دولت و مردم پاكستان درانتظار ديدار آقاي خاتمي از اسلام آباد هستند و مطمئناً اين سفر باعث تحكيم هرچه بيشتر پيوندهاي دوستانه و برادرانه دوكشور خواهدشد. «بخت جهان»از رهبران ارشد حزب جماعت اسلامي و رئيس مجلس ايالت سرحد پاكستان نيز اظهارداشت: سفر رئيس جمهوري خاتمي به پاكستان را به فال نيك مي گيريم. او اضافه كرد: اشتراكات عميق فرهنگي، تاريخي و مذهبي ميان پاكستان و ايران ايجاب مي كند كه دوكشور همكاري هاي خود را درزمينه هاي مختلف ازجمله دربخش اقتصادي و بازرگاني توسعه دهند.
رئيس مجلس ايالت سرحد همچنين گفت: دشمنان همانند گذشته مي كوشند كه به بهانه مسأله افغانستان ميان اسلام آباد و تهران سوءتفاهم ايجادكنند. همچنين «سيدقمرعباس» وزيرسابق و از رهبران ارشد حزب مردم پاكستان نيز اتهامات و توطئه هاي آمريكا عليه جمهوري اسلامي ايران را محكوم كرده و گفت: مردم پاكستان همواره دركنار برادران خود در ايران خواهندايستاد. گفتني است خاتمي، دوشنبه اين هفته در رأس يك هيأت بلندپايه به پاكستان سفرمي كند.

* اسلام آباد اجازه ورود اعضاي القاعده به ايران را نمي دهد
همچنين وزيركشور پاكستان در ديدار سيدسراج الدين موسوي سفير ايران اطمينان داد كه اسلام آباد به اعضاي القاعده اجازه نمي دهد مرز را عبوركنند و واردخاك ايران شوند. به نوشته روزنامه «ديلي تايمز» چاپ لاهور، «فيصل صالح حيات» وزيركشور پاكستان در اين ديدار همچنين پيشنهادراه اندازي گشت مشترك را در امتداد مرزهاي دوكشور مطرح نمود.

گروه سياسي ـ آيت الله احمدجنتي، امام جمعه موقت تهران گفت: «كسي كه حركت يا عملي كرده و يا گزارش ها و مقاله هايي نوشته كه عقايد مردم را متزلزل و اسلام را تضعيف كرده است، گناه بسيار بزرگي را مرتكب شده و بايد از همان طريق جبران كند.
وي كه در خصوص انواع توبه سخن مي گفت، افزود: اين فرد بايد دوباره مطلب بنويسد و بگويد در اثر سياست بازيها، جناح بندي ها و عقده ها، چنين مطالبي را بيان كرده و موجب تضعيف اسلام شده است و بايد در نوشته خود عذرخواهي و توبه كند. آيت الله احمدجنتي، در خطبه دوم نمازجمعه اين هفته تهران نيز به «هرچه بيشتر محكم شدن وحدت حوزه و دانشگاه» تأكيد كرد.
امام جمعه موقت تهران با تسليت شهادت شهيد مفتح گفت: حوزه و دانشگاه به وحدت نياز دارد و اينها از هم انفكاك پذير نيست.
جنتي خاطرنشان كرد: «الحمدلله امروز در دانشگاه ما هم اساتيد و هم دانشجوي متعهد داريم ولي يك تعداد اندكي كه اينها از تعاليم اسلام و از معارف اسلامي و از پيوندهاي حوزه و دانشگاه برخوردار نبودند مي بينيم كه گاهي چه اتفاقي مي افتد. چهارتاي آنها جمع مي شوند و خلاف مصالح مردم، همشهريان خود و خون شهدا و به نفع بيگانگان سروصدا راه مي اندازند.»
وي افزود: اين كارها واقعاً براي دانشگاه ننگ است و دانشگاهيان بايد هرچه زودتر خودشان با اينها برخورد كنند و احتياجي نباشد كه ديگران بخواهند دخالت كنند، خود دانشگاهيان آبروي اينها را مي برند، اينها نمي توانند نمونه دانشگاه و دانشجو باشند.
وي در ادامه درباره پرونده نظرسنجي گفت: اين اتفاقي كه افتاده يك حقيقت را كشف كرد كه خيلي ها باور نمي كردند. اينكه كشف شد، معنايش اين نيست كه هرچه هست اين است. مثل پديده قاچاق كه درصدي از آن كشف مي شود.
عضو فقهاي شوراي نگهبان اضافه كرد: سؤال اين است كه اطلاعات (وزارت) چه كار مي كند. اگر اينها را اطلاعات نتواند كشف كند و جلو اين چيزها را نگيرد خوب چي براي مملكت مي ماند چرا بايد ديگران از اطلاعات پيش بيفتند و آنها كشف كنند. ما از اطلاعات انتظار داريم كه قضيه را جدي تر بگيرد و مسؤوليت خودش را بيشتر ايفا كند.
جنتي با بيان اينكه يك نظرسنجي در اصفهان نيز كشف شد، گفت: «در آنجا عده اي گفته اند كه رفته اند و از خانواده شهداي اصفهان نظرسنجي كرده اند.»
وي افزود: «اينها سؤال كرده اند كه شما از اينكه در جنگ شركت كرده ايد راضي هستيد يا نه؟ كه ۸۵درصد گفته اند ما پشيمانيم كه در جنگ شركت كرده ايم و بچه هايمان را به ميدان جنگ فرستاديم و اصلاً چرا ما انقلاب كرديم كه معناي آن اين است كه وقتي خانواده شهدا اينطور مي گويند ديگران حسابشان معلوم است. اينطوري به مردم معرفي مي كنند و بعد اين هم روي تلكس مي رود. اينها را مردم بدانند كه دشمن چه كار مي كند و از چه راههايي وارد مي شود.»
جنتي خاطرنشان كرد: نظرسنجي كه اينجا شده است سؤالاتي راجع به نيروگاه بوشهر كرده اند كه نظرشما راجع به اين نيروگاه چيست كه درصد زيادي گفته اند كه ما احتياجي به اين نيروگاه نداشتيم و مسائل و اطلاعاتي راجع به ارتش و سپاه جمع آوري كرده و منتشر كرده اند و همچنين سؤالاتي راجع به مقامات كرده اند كه هركس را خواسته اند، گفته اند محبوبيتش بالاست.
دبير شوراي نگهبان گفت: واي به حال كساني كه از اينها دفاع مي كنند كه اينها خودشان آمده اند و اقرار كرده اند كه ارتباط با خارج داشته اند و با عناصر آمريكايي ارتباط داشته اند و وصل به جناحهاي مختلف ضدانقلاب بوده اند.
وي گفت: ما از دستگاه قضايي هم تشكر مي كنيم و آنها را دراين باره تشويق مي كنيم ولي متأسفانه ما از دوستان قضايي توقعات بالاتري داريم چرا بايد يكي به كانادا فرار كند و چرا آنها را نمي گيرند اينها شبكه نسبتاًگسترده اي هستند و قبل از فرار بايد آنها را بگيرند.

گروه سياسي ـ ذهنيت ها و تصورات بدبينانه تاكنون بزرگترين مانعي بوده كه اجازه نمي داد دو طرف ايراني و اروپايي، محتواي عقايد خود را درباره حقوق بشر تبيين كنند، براين اساس آنچه در ميز مذاكرات فيمابين جاري مي شد كلياتي بود در پاسداشت حقوق بشر و واكنشي به آنچه محافل سياسي و رسانه اي داشته اند. نشست دو روزه حقوقدانان براي اولين بار فرصت را فراهم كرد كه متخصصان دو كشور در يك گفت وگوي علمي ـ كارشناسي وجوه اشتراك و اختلاف نگاه خود را درباره اصول حقوق بشر و تجليات آن در موازين و محاكم دو طرف بيان كنند. در اين گفت وگوها كه به يك «تريبون آزاد» شباهت يافت، دو مبحث از مسائل حقوق بشر بررسي شد، محور تبعيض و برابري حقوق افراد با جزئياتي مثل تبعيض نژادي، تبعيض و تفاوت درحقوق زنان و پناهندگان و محور شكنجه و مجازات ها با مصاديق گوناگوني كه در تفكر حقوقي اسلام و غرب و نيز حقوق بين الملل پيداكرده است.
۹ دور گفت وگوي طولاني، دو طرف ايراني و اروپايي را به اين نتيجه رساند كه بايد روشها و الگوهاي جديد از گفت وگو را براي خروج از اين دور و تسلسل تجربه كنند. ضمن آنكه اين بار موضوعاتي محل مناقشه تهران و اروپا قرار گرفته است كه ديپلماتهاي ايراني ترجيح مي دهند به دور از ميز سياست خارجي و جنجالهاي سياستمداران دنبال شود. اين بود كه راه براي ورود گروه جديدي از نخبگان ايراني و اروپايي به عرصه اختلافات دو طرف گشوده شد و حقوقدانان ايراني در كنار همتايان اروپايي خود مقدمات اولين گفت وگوي رودررو بر سر پيچيده ترين مسائل فيمابين ايران و جهان غرب برپا كردند. هرچند اطلاعات دقيقي از آن گفت وگوها منتشر نشد، اما طبق گفته برخي منابع دو موضوع «تبعيض وشكنجه» از جمله محورهاي اصلي مذاكرات فيمابين بوده است. خبرنگار ما در گفت وگويي با دكتر اردشير اميرارجمند؛ استاد دانشگاه شهيد بهشتي و رئيس كرسي حقوق بشر، صلح و دموكراسي يونسكو در اين دانشگاه كه به عنوان حقوقدان مستقل در اين گفت وگوها حضور داشته است كم و كيف مباحث اين نشست را جويا شده است.
| آقاي دكتر ايده تشكيل چنين نشستي چگونه شكل گرفت و آيا حضور هيأت حقوقدانان اروپايي در تهران با حوادث چند ماه اخير مرتبط است؟
* مسأله به چند ماه گذشته بر نمي گردد. از سالهاي گذشته كشورهاي غربي و اروپايي ايران را به نقض حقوق بشر متهم مي كردند. در حال حاضر اروپا براي گسترش و تعميق روابط خود با ايران مي خواهد مسأله حقوق بشر را حل كند. آنها مي خواهند قانع شوند كه ما به سمت مراعات بيشتر موازين حقوق بشر حركت مي كنيم. البته ممكن است حوادث اخير عامل مضاعفي براي جديت بيشتر اروپاييها در پيگيري اين خواسته باشد.
|از آنچه رسانه ها گفته اند برمي آيد جلسات حول دو محور «تبعيض» و «شكنجه» بوده است، حقوقدانان در اين موارد بيشتر به دنبال بررسي چه بخشي از مسائل حقوقي ايران بوده اند؟
*درتبعيض، مباحثي مانند مبارزه با تبعيض نژادي، مبارزه با تبعيض در چارچوب حقوق بين المللي و داخلي، حقوق زنان، حمايت از كارگران مهاجر و پناهندگان و تبعيض نژادي و بيگانه ستيزي مورد بحث بوده است و در رابطه با موضوع شكنجه نيز مطالبي مانند «منع شكنجه در تعاليم اسلامي»، «آموزش و اطلاع رساني براي پيشگيري از شكنجه» و «شفافيت در امر شكنجه» مورد توجه است.
نكته ديگر اينكه اين نشست ها محدود به حقوق بشر در ايران نبوده بلكه مباحث جنبه دوطرفه داشته يعني موارد نقض حقوق بشر در كشورهاي اروپايي نيز مورد بررسي قرار گرفته است كه البته تمامي مباحث صورت گرفته جنبه كلي و عمومي داشته است.
| اما با اظهارات سخنگوي بخش روابط خارجي كميسيون اروپا كه اين نشست را حايز اهميت دانسته به نظر مي رسد چنين نشست مهمي نمي تواند منحصر به مباحث كلي باشد؟
* كلي بودن به معناي كلي گويي نيست يعني در مورد اصول كلي صحبت شده است كه البته در كنار آن مصاديق نيز مورد بحث قرار گرفته است. مثلاً در بحث تبعيض از طرف نمايندگان اروپا حقوق زنان و اقليت هاي مذهبي مطرح شده و از جانب طرف ايراني نيز بحث حقوق مسلمانان «كشورهاي اروپايي » طرح گرديده است. وجه غالب جلسات «علمي» بود و هيچ كدام از طرفين درصدد توجيه مواضع رسمي كشور خود نبودند.
| در اين مذاكرات مهمترين محورهاي تفاوت ديدگاههاي حقوقدانان اروپايي با طرف ايراني در بحث حقوق بشر چه بود؟
* موارد مورد مناقشه در چند محور است. اول برابري و تبعيض؛ كه در اين مورد برابري زن و مرد و پيوستن ايران به كنوانسيون منع كليه اشكال تبعيض بر عليه زنان مورد توجه است. دوم حقوق اقليت ها؛ كه بيشتر اقليتهاي ديني مورد توجه است چرا كه در مورد ديگر اقليت ها در قوانين ايران تبعيض وجود ندارد. البته بحث تبعيض علمي، يعني تبعيض در اجراي قوانين بحث جداگانه اي است. سوم مبحث مجازات ها؛ يكي از موضوعاتي كه در بحث شكنجه مطرح مي شود مجازاتهاي بدني است. برخي مجازات هاي بدني از نظر موازين بين المللي شكنجه تلقي مي شوند. در همين رابطه بايد اضافه كرد ما قاعده منع شكنجه را داريم ولي در مورد مصاديق شكنجه اجماع وجود ندارد. حتي در رويه كميته حقوق بشر سازمان ملل متحد و ديوان اروپايي حقوق بشر نيز در اين باره اختلاف نظر وجود دارد. بنابر اين براي تعيين مصاديق دقيق شكنجه نياز به تبادل نظر و گفت وگو است
| آثار عيني چنين نشست هايي چگونه نمايان خواهد شد؟
* براي اظهارنظر در اين باره بايد در انتظار آينده بود حداقل مي توانم بگويم كه ما با ديدگاههاي همديگر بيشتر آشنا شديم، فهميديم كه در اروپا يك ديدگاه خاص در اين باره وجود ندارد و آنها نيز به اين درك رسيدند كه در بين ايرانيها، اعم از اساتيد و صاحبنظران و مقامات رسمي تفاسير مختلفي راجع به مباحث مذكور وجود دارد. اين گونه نشست ها فرصتي براي رفع سوءتفاهم هاست. ثمره ديگر اين مباحث اين است كه به ايراني ها اجازه مي دهد در فرايند استاندارد سازي بين المللي مشاركت داشته باشند.
| چنانكه اتحاديه اروپا براساس مذاكرات اين نشست سياستهايي را در قبال ايران اتخاذ كند و توصيه هايي ارائه كند كه مورد قبول تهران قرار نگيرد در آن صورت امكان دارد طرف اروپايي چه تصميم و خط مشي اي را در اين باره اتخاذ كند؟
* اگر فرض براين است كه آنها بعد از نشست براساس يافته هاي خود تحليلي داشته باشند و بر مبناي آن توصيه هايي بكنند قطعاً انتظار دارند كه طرف مقابل هم عكس العمل مثبت داشته باشد. باتوجه به اطلاعاتي كه در بيانيه پارلمان اروپايي حقوق بشر آمده، اروپايي ها روابط آتي خود با ايران و خصوصاً در زمينه هاي تجاري را به حصول اطمينان از حركت ايران در مسير بهبود «حقوق بشر» موكول كرده اند. بنابراين اگر ايران به توصيه هاي حقوقدانان توجه نكند شايد آنها در گسترش روابط اقتصادي خود با ايران محدوديت قايل گردند. نكته ديگري كه توجه به توصيه هاي مربوط به حقوق بشر را ضروري مي سازد اين است كه روابط با اروپا مي تواند نقطه تعادل بخشي در رابطه با آمريكا باشد و منجر به كاهش فشار آمريكا بر ايران شود.
| ارزيابي شما از اين رويداد در چارچوب تعامل دو بخش حقوق و ديپلماسي چيست؟
* به نظر مي رسد ايران و اروپا با صبر و درايت بيشتر سعي مي كنند روابط متقابل راتعميق بخشند و به نقاط اشتراك وتوافق دست يابند. لذا اين نشست هاي تركيبي شايد يك روش خوبي براي تعامل ميان دولت ها و همچنين نخبگان كشورها با يكديگر باشد.