هدف اصلي و غايي از برگزاري دوره هاي دكتري، تربيت پژوهشگران و محققاني است كه با شيوه هاي پژوهش آشنا باشند و بتوانند اين شيوه ها را در تحقيقات خويش به كار بسته و بكوشند تحقيقاتشان هر چه بيشتر كاربردي باشد اما دوره هاي كنوني دكتري، به ويژه در علوم انساني گرفتار پاره اي مقررات و تشريفات زايد و دست وپاگير شده است كه در نهايت باعث ارائه پژوهش هاي ضعيف و طولاني شدن بدون دليل دوره دكتري مي شود؛ و هزينه هاي هنگفتي بر وزارت علوم و ساختار آموزش عالي كشور تحميل مي كند.
يكي از اين تشريفات دست و پاگير، برگزاري «امتحان جامع» و ملحقات آن مانند امتحان شفاهي جامع است. البته به قرار شنيده ها مسؤولان دورانديش و پيرو اصلاحات وزارت علوم در حال بررسي طرح حذف اين آزمون هستند. ما نگارندگان اين وجيزه نيزمعتقديم كه حقيقتاً وجود اين آزمون سدي بزرگ بر سر راه انجام پژوهش اصيل است، چرا كه دانشجويي كه از آزمون كتبي و شفاهي سنگين ورودي دكتري گذشته، ودر جريان دوران آموزشي درسها را با موفقيت پشت سر نهاده است، ديگر نيازي به اين آزمون كه درواقع آزمودن آزموده هاي قبلي است، ندارد. از سوي ديگر اگر فلسفه وجودي اين آزمون بسيار محكم و غيرقابل انكار است، مستلزم آن است كه به گونه اي برگزار شود كه اگر كسي موفق به كسب نمره قبولي نشود از ادامه تحصيل بازماند؛ حال آن كه شاهد آن هستيم كه در بيشتر گروههاي آموزشي، اين آزمون به شكل صوري برگزار مي شود و عملاً كساني كه وارد دوره دكتري مي شوند به هر شكل نمره قبولي امتحان جامع را كسب مي كنند. نتيجه اي كه در عمل به دست مي آيد اتلاف وقت و هزينه بسيار از سوي دانشجو و مسؤولان مربوطه مي باشد و انجام رساله و به سامان رساندن آن را از سوي دانشجو به تأخير مي اندازد. در صورتي كه وي مي تواند از اين فرصت براي انديشيدن درباب موضوع رساله و بهبود شيوه هاي پژوهش بهره گيرد و به واقع رساله اي را عرضه كند كه گره اي از مشكلات را بگشايد نه آن كه در دام خوانهاي اداري سردرگم شود.
بنا به آنچه بيان شد انتظار مي رود مسؤولان ذيربط با حذف امتحان جامع، تبعات منفي بالفعل آن را از ميان برده و با تأكيد بيشتر بر پايان نامه تحصيلي، به غناي تحقيقات دانشگاهي بيفزايند.
جمعي از دانشجويان دوره دكتري دانشگاههاي تهران

چهل و چهارمين شماره فصلنامه فرهنگ با عنوان «نشر و فرهنگ» در سه بخش ميزگرد ـ انديشه و نظر ـ گزارش و پژوهش از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به مدير مسؤولي احمد مسجدجامعي منتشر شد.
سر مقاله به قلم دكتر رضا داوري اردكاني با عنوان «كتاب و مطبوعات» ، نخستين مطلب، ميزگرد با عنوان «كتاب و مطبوعات» با شركت آقايان: سيدحسيني، دكتر پژمان، فرخ اميرفريار، محمدخاني و دكتر رضا داوري اردكاني دومين مطلب اين شماره نامه فرهنگ است.
مباني و حدود آزادي بيان و مطبوعات از ديدگاه فقه و حقوق نوشته حجت الاسلام والمسلمين عليرضا اعرافي، نظري به تاريخ كتاب و روزنامه به زبان فارسي تا اواخر دهه۳۰ نوشته سعيد نفيسي، نخستين چاپخانه ها، كتابهاي تأليفي و ترجمه هاي چاپ شده در ايران نوشته م. ميرهادي، دايرة المعارف و دايرة المعارف نويسي نوشته فرزانه سخايي، روزنامه نگاري در ايران نوشته شادروان دكتر محمداسماعيل رضواني، نشر كتاب در ايران: سير اجمالي تحول، مانع ها و چالشها نوشته عبدالحسين آذرنگ، چه كتابهاي خوبي مي خوانم! چرا من اين قدر خوب كتاب مي خوانم! نوشته ايرج قانوني، فضا و شرايط ايمني در كتابخانه هاي دانشگاه تهران نوشته دكتر ناهيد بني اقبال، ادبيات نقد در فرهنگ اسلامي نوشته حسن انوشه، نقش نظام آموزشي در توسعه كمي و كيفي نشر نوشته دكتر عباس حري، زبان وادب نوشته رانلد كارتر، ترجمه عباس امام، بيت الحكمة و دارالترجمه نوشته كامران فاني از جمله مطالب اين شماره فصلنامه است.
برناربورژوا و ميراث هگلي فلسفه فرانسه نوشته رضا بهشتي معز، يادداشت نوشته دكتر رضاداوري اردكاني، نشر و فرهنگ كتاب خواني در كنيا نوشته محمدحسن ايپكچي،گزارشي از برپايي پانزدهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران نوشته ثريا معبودي، گزارش بزرگداشت مشاهير ادبي ايران در كشور چين، گزارشي از هفتمين اجلاس هيأتهاي امناي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي و ديدگاههاي ايران شناسي در نخستين همايش ملي ايران شناسي نوشته علي اكبر حاج مؤمني و معرفي و نقد كتاب از ديگرمقالات و مطالب اين شماره نامه فرهنگ است.

در نخستين روزهاي ورود سيل گونه مهاجرين افغاني به ايران، اولين چالشي كه به شكلي جدي پيش روي مسؤولان وقت قرارگرفت شايعات بي شمار درباره بيماريهاي ناشناخته و واگيرداري بود كه گفته مي شد برخي از افغانيان ناقل آن هستند. توهم جنگ بي حساب و كتاب و غيرانساني سرخ پوشان ارتش چپ، شايعات عجيبي را ميان ايرانيان دامن زد. از سويي ديگر درگيري تازه ايرانيان با جنگي تحميلي و بي سابقه در بخشهاي جنوبي، نگراني ها را افزايش مي داد. در افكار عمومي ، دارو و امكانات بهداشتي اندك بود و بايد براي مدافعان كشور فرستاده مي شد و همه از اينكه بيماريهاي ناشناخته افغانيان، بار تازه اي به دوش دولت ايران بگذارد وحشت داشتند.
با اين همه، افغانيان نه تنها بيماريهاي ناشناخته بلكه بيماريهاي شناخته شده بسياري را نيز در كنار مشكلات ديگر، با خود به ايران آوردند.صرفنظر از شايعات، آمار وضعيت بهداشتي افغانيان، همواره نگران كننده بوده است. آنها آواره بودند… گرسنه بودند… زير سايه سالها جنگ، خسته و فرسوده بودند…ما بايد همه چيزمان را با آنها قسمت مي كرديم. حتي داروهايي كه به اندازه خودمان نبودو امكاناتي كه براي جمعيت ايران، اندك به نظر مي رسيد. فراموش نكنيد كه اصول اخلاقي ايرانيان، هيچگاه به آنان اجازه نداد در اين باره تبعيضي قائل شوند، هرچند كه در محافل بين المللي هميشه به اين تبعيض محكوم بودند…
آمار تكان دهنده
براي بررسي وضعيت بهداشتي افغانيان، تحقيق جامع و كاملي وجود ندارد. هر چند كه مقامات معاونت سلامت وزارت بهداشت از سؤالات و ابهامات موجود استقبال مي كنند و با حوصله به اين سؤالات پاسخ مي دهند؛ اما نگاهي به بررسي انجام شده در شهرستان رباط كريم، گوشه اي از بحران بهداشت افغانيان را به خوبي نشان مي دهد. در رباط كريم جمعيت افغانيان، يك دهم جمعيت كل منطقه را تشكيل مي دهند. اما برخي بيماريها در ميان آنان شيوع عجيبي دارد.
با توجه به بررسي هاي انجام شده در سال ،۱۳۷۸ موارد بيماري «سل» در ميان آوارگان افغاني، ۱۰ برابر جمعيت ايران بوده است. اين نسبت در سال ۱۳۷۹ افزايش پيدا كرده و افغانيان، عليرغم جمعيت بسيار كم نسبت به ايرانيان ۱۱‎/۳ برابر آنان به سل مبتلا بوده اند. با توجه به آمارهاي موجود ميزان بروز اين بيماري، در سه دهه اخير، به طور متوسط ۱۰ برابر جمعيت ايران بوده است. درارتباط با بيماري مالاريا نيز چنين آماري وجود دارد. اما ابعاد آن به شكل اعجاب آوري تكان دهنده است. آوارگان افغاني، در سال ،۱۳۷۸ ۲۵۰ برابر جمعيت ايران به مالاريا مبتلا بوده اند. اين نسبت در سال ۱۳۷۹ به ۲۹۰ برابر جمعيت ايراني و در سال ۱۳۸۰ به ۳۹۰ برابر جمعيت ايران رسيده است. ميزان بروز بيماريهاي مالاريا به طور متوسط در سه دهه نيز ۳۱۰ برابرجمعيت ايران است. با استناد به چنين ارقامي مي توان ادعا كرد كه بيماري مالاريا، بيماري مخصوص افغانيان بود و توسط آنها به ايران وارد شده است. توجه به راه انتقال اين بيماري (پشه مالاريا) ابعاد نگران كننده وضعيت بهداشتي افغانيان را نشان مي دهد. بيماري سالك نيز، در دسته بيماريهايي است كه افغانيان، در جمعيتي گسترده به آن مبتلا هستند چون در سال ،۱۳۷۸ تعداد افغانياني كه سالك داشتند، ۳۲ برابر جمعيت ايرانياني بود كه به سالك مبتلا شده بودند. ميزان متوسط بروز بيماريهاي سالك در ميان افغانيان، به طور متوسط ۳۰ برابر جمعيت ايرانيان است. باز هم يادآوري راه انتقال اين بيماري، خطر بالقوه اي كه جمعيت ايراني را در شهرستان رباط كريم تهديد مي كند، نمايان مي سازد. درحالي كه ايران، در مقايسه با كشورهاي صنعتي و ثروتمند دنيا، سرانه بسيار اندكي براي بهداشت شهروندانش هزينه مي كند و در ايران، اصولاً عمده هزينه هاي درماني توسط شهروندان پرداخت مي شود. هر چند آمار مشابهي از ديگر مناطق كشور به دست ما نرسيد. اما اختلاف بسيار زياد مبتلايان به برخي از بيماريها در ميان افغانيان ساكن رباط كريم. به اين نظر كه آوارگان رانده شده از وطن در ايران، به مشكل جدي بخش بهداشت و درمان دولت ايران بدل شده اند قوت مي بخشد.
ستاد بحران
در ادامه بررسي وضعيت بهداشتي افغانيان، ابعاد تازه اي از اين بحران روشن تر مي شود و هر چند بسياري، تحليل هايي از اين دست را «مغرضانه» و در راستاي نقد سياست «صدور انقلاب» ارزيابي مي كنند، اما مسؤولين بهداشتي كشور در مواجهه با آمار افغانيان بيمار، نمي توانند زيرسايه شعارهاي احساسي، سلامت عمومي كشور را به خطر بيندازند. دكتر اكبري معاونت سلامت وزير بهداشت، سال گذشته از تشكيل ستاد بحران پناهجويان در وزارت كشور خبر داد. اين ستاد، با هدف برپايي اردوگاهها و كنترل بيماريهاي احتمالي تشكيل شده بود. سابقه چنين اردوگاههايي نيز به نخستين روزهايي برمي گردد كه افغانيان با بيماريهاي بسياري پا به خاك ايران گذاشتند. به گفته پرمون، كارشناس امور اتباع وزارت كشور، مصوبه شوراي امنيت كشور در سال ،۱۳۶۰ براي برپايي اردوگاههاي فرنطينه موقت در مبادي ورودي استانهاي سيستان و بلوچستان و خراسان، با هدف انجام آزمايشهاي مختلف و كنترل بيماريهاي واگيردار، به اجرا گذاشته شد. در آن زمان نيز وحشت ورود دوباره بيماريهاي ريشه كن شده در ايران، هزينه هاي بسياري را به دولت ايران تحميل كرد.
پزشك معتمد
نگراني ها درباره وضعيت بهداشتي افغانيان، وقتي اوج گرفت كه يك شبكه اطلاع رساني سازمان ملل نيز نسبت به شيوع بيماري «ايدز» در افغانستان هشدار داد. زماني كه «دكتر حكمت» رئيس بانك خون كابل، از مشاهده موارد متعدد ويروس H.I.V در ميان افغانيان خبر داد. قطعاً مسؤولين دولت ايران تهديد تازه اي را در چند قدمي بهداشت عمومي ايران ديدند. تهديدي كه اين بار نيز مانند بيماريهاي سل و مالاريا و سالك، قصد جان شهروندان ايراني را داشت. سخنان اين پزشك متعهد افغاني بازتاب وسيعي پيدا كرد. يك شبكه اطلاع رساني سازمان ملل، اين اظهارات را در قالب گزارشي مفصل منتشر كرد و يكي از اعضاي كميسيون بهداشتي مجلس ايران (فاطمه خاتمي) نسبت به اين سخنان اظهار نگراني كرد.
به گفته دكتر حكمت، هم اكنون در كل افغانستان تنها ۴۴ بيمارستان و مركز بهداشتي فعال وجود دارد! اين آمار نيز نشان مي دهد كه شناسايي ابعاد واقعي بحران بيماري «ايدز» و بيماريهايي از اين دست، كار ساده اي نيست. دكتر حكمت در اين باره گفته بود: «تصوير واقعي تهديد ايدز در افغانستان، قابل شناسايي نيست. چرا كه به دليل كمبود امكانات آزمايشگاهي در حال حاضر امكان انجام آزمايش برروي همه بيماران و خون دهندگان وجود ندارد.»
از سوي ديگر، به نظر مي رسد خطرات ناشي از كمبود امكانات بهداشتي و رشد روزافزون «ايدز» نه تنها ايران بلكه تمامي كشورهاي منطقه را تهديد مي كند. ابعاد اين تهديد به حدي گسترده است كه خانم «لوريتا هيبرگيرادت» يكي از سخنگويان سازمان بهداشت جهاني از آغازشدن بررسي علمي خطر «ايدز» در افغانستان خبر داد. اين بررسي تا سال ۲۰۰۳ طول خواهد كشيد اما به گفته اين سخنگوي سازمان بهداشت جهاني، استفاده از سرنگ هاي آلوده (هم براي معتادان و هم مردم عادي). انتقال خون و شيوع امراض جنسي مسري، از عوامل مهم گسترش بيماري ايدز در افغانستان هستند كه با توجه به محدوديت امكانات بهداشتي در اين كشور، به شكلي خطرناك، مقدمات يك فاجعه انساني را مهيا مي كنند. قطعاً ايران نيز با توجه به مرزهاي گسترده اش با اين كشور از تركش هاي ناشي از انفجار اين فاجعه انساني مصون نخواهد ماند…
ويروسهاي مقاوم
يكي ديگر از بيماريهايي كه در كنار امراض ذكر شده، تهديد بهداشتي مهاجرين محسوب مي شود، «تب كريمه كنگو» است. اين بيماري كه پيش از گره كور ورود مهاجرين افغاني در ايران وجود داشت، با تردد غيرقانوني افغانيان، در مناطق مرزي ايران ديده شد. به گفته دكتر سيدمحمد تقي طباطبايي، رئيس دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني زاهدان، جمعيت ۴۵۰ هزارنفري افاغنه در استان محروم سيستان و بلوچستان، علاوه بر مشكلات امنيتي، مسائل خاص بهداشتي را نيز به مجموعه مشكلات اين استان اضافه كرده است.
وي حتي شيوع «وبا» در سال ۱۳۷۹ را نيز از تأثيرات ورود همين ميهمانان ناخوانده دانست. از سوي ديگر بيماري «سل» كه توسط افغانيان به ايران وارد شد نيز با نمونه هاي ديگر اين بيماري در ايران تفاوت دارد. به گفته كارشناسان، بيماري «سل» افغانيان به دليل شرايط بد بهداشتي در افغانستان سه دهه اخير بسيار «مقاوم شد» و درمان آن به سختي ممكن مي شود. شايد همين اتفاقات موجب شد دكتر فاطمه خاتمي، نماينده مشهدي مجلس شوراي اسلامي، درباره تبعات بهداشتي ورود افغانيان بگويد: «در سالهاي گذشته بيماري سل با ضريب خوبي در ايران مهار شد، اما با ورود بي رويه افغانيان مسلول به كشور مجدداً شاهد انتشار اين بيماري در كشور بوديم . همچنين به دليل ورود دامهاي مبتلا به بيماريهاي خطرناك از مرزهاي شرقي كشور و عدم آگاهي مردم ايران از اين موارد، اين دامها در كشور خريد وفروش شد…»
مقاومت پرهزينه
جلوگيري از ورود دوباره بيماريهاي ريشه كن شده، جلوگيري از هدر رفتن ميليونها تومان هزينه و زمان صرف شده است اما همين كار نيز هزينه تازه اي را به دنبال دارد. طرح ايمن سازي تكميلي خانه به خانه فلج اطفال كه پاييز سال ،۸۰ تمامي مراكز بهداشتي مناطق مرزي استانهاي سيستان و بلوچستان و خراسان را درگير كرد، يكي از اقداماتي است كه دولت ايران براي حفظ دستاوردهاي بهداشتي اش انجام داد. در ظاهر اين طرح نيز هر چند كه قرار بود، فرزندان ايراني، با داروهايي خاص واكسينه شوند، اما تأكيد ابلاغيه مركز مبارزه با بيماريهاي واگيردار بر واكسينه شدن كودكان افغاني ساكن اين مناطق اهداف اصلي طرح را به خوبي نشان مي داد. در اين ابلاغيه كه به دانشگاههاي علوم پزشكي فرستاده شد، سياستگذاري خاصي نهفته بود. مقامات دولت ايران در حالي كه از مصون بودن كودكان ايراني مطمئن شده بودند سعي مي كردند تا كودكان افغاني را نيز در برابر اين بيماري مصون كنند اما تعبير يكي از كارشناسان وزارت بهداشت، فضاي نااميد حاكم برا ين سياستگذاري را به خوبي نشان مي دهد او مي پرسد: «مگر ما مي توانيم به تمامي ملت افغان مانند ايرانيان خدمات بدهيم و سطح بهداشت آنان را ارتقا دهيم؟» قطعاً دولت ايران توانايي اين كار را ندارد و حتي وظايف انساني و احساسي عرف جهاني نيز دولت را از ارائه چنين خدماتي معاف مي كند با اين حال در ايران امروز يك افغاني، دقيقاً مانند يك ايراني از خدمات بهداشتي بهره مي برد و سرانه بهداشتي كه براي شهروندان ايراني در نظر گرفته شده نيز بدون يك ريال كمتر به آوارگان ساكن ايران اختصاص پيدا مي كند.
ترس پنهان
در كنار تمامي اين بيماريها، موج بيماريهاي ناشناخته، ترسناك ترين بعد، چالش ناشي از ورود آوارگان به ايران است. در برخورد با اين چالش، سياست كهنه پاك كردن صورت مسأله از سوي برخي از مسؤولان به جاي حل بحران و پاسخگويي به ابهامات موجود، موجب شد تا بازوهاي قدرتمند شايعات، حكومت مطلق اطلاع رساني در اين باره را به عهده بگيرد. شايعاتي تكان دهنده و گاه باورنكردني از شيوع بيماريهايي عجيب در مناطق مرزي، بارها احساسات عمومي را عليه ايران آوارگان برانگيخت.
در كنار اين شايعات ورود بيماريهايي همچون «سياه زخم» و«تب كريمه كنگو» و «ابولا» (تب خونريزي دهنده ويروس) به هيچ وجه شايع نبودند. بيماري «تب همراژيك كريمه كنگو» يك تب خونريزي دهنده ويروسي است و در اصل مربوط به حيوانات است. اما موارد تك گير و همه گيري هاي ناگهاني اين بيماري كه انسانها را گرفتار مي كند. بارها در كشورها و از سال گذشته در شرق كشور ديده شده است. نخستين مورد اين بيماري در سال ۱۳۵۷ در خراسان ديده شد و خيلي سريع شيوعي خطرناك پيدا كرد. درآن روزها نيز مانند امروز منشأ ورود اين بيماري دامهاي آلوده وارد شده از مناطق مرزي شرق اعلام شد.
شايعات اخير درباره اين بيماري زماني چهره اي جدي پيدا كرد كه دكتر بدخشان هوشمند، رئيس اداره مبارزه با بيماريهاي مشترك انسان و حيوان، پاييز سال گذشته، با محافظه كاري مخصوص چنين خبرهايي، درباره موارد مشكوك تب كريمه كنگو سخن گفت. او با تأكيد براينكه مبارزه با اين بيماري، كار بسيار سختي است. گفت: «با مشاهده و تأييد اين بيماري انستيتو پاستورايران نيز وارد عمل شد و آزمايشگاه تخصصي براي آزمايش موارد مشكوك را راه اندازي كرد و در حال حاضر براي استاندارد كردن جهاني آزمايشگاه تلاش مي شود.» چيزي از اين سخنان نگذشته بود كه مشخص شد تمامي دانشگاهها و پرسنل بهداشتي سراسر كشور با دستورالعمل ها و سمينارهاي تخصصي، درارتباط با اين بيماري آگاه شده اند . هر چند كه هزينه هاي اين اقدامات هيچگاه منتشر نشد اما ضرورت چنين اقداماتي كاملاً احساس مي شده است. اين نيز يكي ديگر از موارد، تحمل مشكلات عجيب به خاطر بي تدبيري تاريخي در مقاطع حساس بوده است. اين درحالي است كه خطراتي از اين دست كماكان شهروندان ايراني را تهديد مي كند و ايرانيان همچنان بايد هزينه هاي گزافي در اين باره بپردازند.

اگرچه عصر توجه و روآوردن به پيشرفت هاي الكترونيك و جهان ديجيتال و به كارگيري فن آوريهاي نوين در عرصه هاي مختلف خيلي ديرتر از بسياري از كشورهاي آسيايي در حال توسعه در ايران كليد خورد، ولي در مدتي كوتاه اراده هايي پراكنده ناشي از علاقه مردم بويژه جوانان و پس از آن ضرورتهاي توسعه علمي، نهادهاي دانشگاهي را بر آن داشت در حاشيه تحولات و پيشرفت هاي جهان پررمز و راز عصر فرااطلاعاتي، از راه اندازي خدماتي سخن بگويند كه تصور آن در سالهاي نه چندان گذشته، در ايران غيرممكن بوده است.
تفكر راه اندازي دوره هاي آموزش مجازي دانشگاهي از جمله مهمترين نتايج توجه به دنياي ديجيتالي شدن كارهاست. اكنون تعدادي از دانشگاههاي ايران طرح هاي پژوهشي و اجرايي بسياري را در حد كلان، براي تحقق ايده آموزش هاي مجازي تعريف كرده اند ودر برخي موارد تا آنجا كه اطلاعاتي كسب شده، موفقيت هايي به دست آمده است. در اين ميان دانشگاه اميركبير نخستين دانشگاهي است كه مركز آموزش هاي مجازي را براي دانشجويان و علاقه مندان به فراگيري تحصيلات دانشگاهي راه اندازي كرده است.
دكتر «احمدكاردان»، رئيس مركز آموزش هاي مجازي و عضو هيأت علمي دانشكده مهندسي كامپيوتر دانشگاه اميركبير در گفت وگو با «ايران» در تشريح ضرورتهاي راه اندازي اين مركز، نحوه فعاليت علمي و... مي گويد راه اندازي اين مركز و اصولاً برگزاري دوره هاي آموزش هاي مجازي از اصلي ترين ابزارهاي پاسخگويي به جمعيت و علاقه مندان به تحصيلات دانشگاهي است و تحقق اين ايده در گرو تلاش جمعي استادان، محققان و دانشجويان است.
در بخش اول اين گفت وگو درباره سابقه تدريس از طريق كامپيوتر، تحولات نوين و تدريجي جهان الكترونيك، تعريف آموزش هاي مجازي و استفاده از ابزار وامكانات اينترنت و پيشرفتهاي الكترونيك براي اينگونه آموزش ها سخن به ميان آمده است.
| آقاي دكتر كاردان! تحولات بزرگ در عرصه هاي مختلف اجتماعي، علمي و فرهنگي و... زمينه ها و پشتوانه هاي قابل اعتنايي دارد، آيا مطرح شدن آموزش هاي مجازي داراي اين سابقه هاست. چه تعريفي از اين نوع نظام آموزشي مي توان ارائه كرد؟
*اصولاً آموزش هاي جاري در كلاسها از همان ابتدا مجازي بوده است، مگر آنكه نمونه بحث تئوريك را در آزمايشگاهها ببينيد، كه آنجا با واقعيت ها روبرو مي شويد. واقعيت ها در آزمايشگاههاست. مثلاً وقتي در كلاس فيزيك و شيمي، درس و مبحث مرتبط اتم را مي خوانيم، در حقيقت چيزي تحت عنوان اتم نمي بينيم اما آموزش مجازي مي خواهد بگويد آموزشهاي نزديك به واقعيت داشته باشيم، اين نوع مجازي خيلي بالاتر و نزديك به واقعيت است تا اينكه مثلاً روي تخته سياه، تصوير و شكلي از يك الكترن ببينيم. روي آن تخته سياه فقط تصوير است اما در آموزش مجازي تصويري نزديك به واقعيت به دانشجو يا دانش آموز نشان داده مي شود. اما در اين شكل از آموزش دانشجو مي تواند خودالكترون، اتم، حركتها و فضاي سه بعدي يك كريستال را مشاهده كند.
| در اين شرايط و با توجه به نوع كاركرد آموزش نزديك به واقعيت، چه تعريفي مي توان از آموزش مجازي ارائه كرد؟
* آموزش مجازي عبارت است از يك سيستم اطلاعاتي با قابليت هاي ذخيره سازي، بازيابي و انتقال اطلاعات مبتني بر شبكه هاي رايانه اي به ويژه اينترنت به منظور آموزش، ارزيابي از آموزش و نظارت برآن.
براساس اين تعريف از مجموعه تعاريف موجود، همان كارهايي كه قبلاً در آموزش مجازي با استفاده از امكانات مخابراتي و كامپيوتري محدود به صورت جدا انجام مي شد، اكنون در يك شبكه گسترده جهاني و وسيع تري به نتيجه مي رسد.
| سابقه آموزش از طريق كامپيوتر چه روندي را طي كرده است؟
* اولين حركت هاي آموزشي انجام شده با اين روش به اين ترتيب بود كه ابتدا متن هاي آموزشي روي كامپيوتر قرار مي دادند سپس اين متن ها در شبكه هاي كوچك محلي ـ ازيك سازمان يا دانشگاه در دسترس مردم و دانشجويان قرار مي گرفت. و آنها مي توانستند همان توضيحاتي را كه يك استاد دانشگاه يا معلم روي تخته سياه مي نوشته را به صورت متن مشاهده كنند. به تدريج در اوايل سال ۱۹۹۰ صدا نيز به اين متن ها افزوده شد.
پس از آن نيز با افزايش قدرت و توانمنديهاي كامپيوترها و بالا رفتن سرعت پردازش گرافيكي و تصويري آنها علاوه برمتن و صدا، تصوير و انيميشن هم وارد شد اينها نتيجه پيشرفت هاي الكترونيك و عصر ديجيتال بوده است.
| اين درحقيقت نوعي پيوند و همگرايي ميان رايانه و صنعت است اما آيا اين پيوند تأثير خاصي برروند آموزش ها گذاشت؟
* مشخص است كه چنين تلفيقي نتايج مثبتي داشت. چرا كه فن آوري اطلاعات و ارتباطات تمام عرصه هاي بشري را تحت تأثير قرار داد و اين امر ناشي از دو دستاورد بزرگ صنعتي بوده است، شامل افزايش سرعت و قدرت پردازش رايانه هاي شخصي كه به خودي خود منجر به بهره مندي همه مردم از رايانه مي شد و به اين ترتيب انحصار استفاده از اين وسيله براي تحقيقات دانشگاهها و صنايع نظامي شكسته شد و ديگري، افزايش سرعت و توان انتقال داده ها درخطوط و شبكه هاي رايانه يي كه بستري مناسب انتقال داده ها و اطلاعات فراهم كرد. عامل ديگر همان همگرايي صنعتي بين مخابرات و رايانه بود. چرا كه با تبديل مخابرات آنالوگ به ديجيتال، زبان مشتركي ميان رايانه و مخابرات ايجاد شد.
همگرايي اين دو صنعت از عوامل مهم در ظهور فن آوري اطلاعات به حساب مي آيد و طبيعي است عرصه هاي مختلف شغلي از اين فن آوري بهره مند مي شوند و آموزش هم يكي از اين موارد است.
با توجه به اين تحولات و شرايط مي توان گفت هم اكنون آموزش هاي مجازي، ناشي از همگرايي آموزش هاي رودررو، آموزش از دور و آموزش هاي آزاد است، به تعبير ديگر آنچه كه امروزه آن را آموزش هاي مجازي مي ناميم ناشي از همگرايي آموزش سنتي رودررو، فراگير از دور و آموزش هاي آزاد است.
ادامه دارد

پايان اعتبار دفترچه هاي بيمه دستي
ايرنا: مهلت اعتبار دفاتر درماني دستي بيمه شدگان تأمين اجتماعي امروز پايان مي يابد. براساس دستورالعمل جديد تمامي واحدهاي درماني و مؤسسه هاي طرف قرارداد با سازمان تأمين اجتماعي نسخ اين دفترچه ها را پذيرش نخواهندكرد و بيمه شدگان بايد براي اخذ دفترچه جديد به شعب سازمان تأمين اجتماعي مراجعه كنند.

شمارگان و فروش ميزان حمايت مطبوعات را تعيين مي كند
ايرنا: حمايت هاي وزارت فرهنگ و ارشاداسلامي از مطبوعات براساس شمارگان واقعي و ميزان فروش نشريات اختصاص مي يابد. مهرنوش جعفري گفت: كمك هاي اين وزارتخانه از اين پس براساس ميزان استقبال مردم ازهرنشريه اختصاص خواهديافت. درحال حاضر نيز درحال برنامه ريزي براي اجراي اين سياست هستيم تا از ابتداي سال ۸۲ آن را به اجرا درآوريم.

آزمون ويژه كارداني فرهنگيان ازسال۸۲
آموزش و پرورش ـ آزمون ويژه فرهنگيان ديپلم و رسمي وزارت آموزش و پرورش براي تحصيل درمراكز تربيت معلم جدا از برنامه كنكورسراسري برگزارمي شود. به گزارش روابط عمومي وزارت آموزش و پرورش، اين آزمون براي سال تحصيلي ۸۳ ـ ۸۲ با موافقت وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و سازمان سنجش آموزش كشور اجرامي شود.

راه اندازي واحد
پيشگيري از وقوع جرم
قوه قضاييه: معاون اجتماعي و اطلاع رساني قوه قضاييه از راه اندازي تشكيلات جديد مربوط به پيشگيري از وقوع جرم در قوه قضاييه خبر داد. ايزدپناه با اشاره به اينكه كشور به سوي چالش هاي جدي در مسائل اجتماعي پيش مي رود، خاطرنشان كرد: ممكن است پاره اي مسائل در كشورهاي غيراسلامي چندان مشكل ساز نباشد، اما در كشور اسلامي ايران وضع اينگونه نيست.

كار اجباري براي سردبير روسي
ايرنا: دادگاه استان «اوليانوفسك» روسيه، خانم «يوليا شلاميدوف» سردبير روزنامه «سيمبرسكي ايزوستيا» را به جرم اتهامات بي اساس به يك سال كار اجباري محكوم كرد كه در تاريخ روسيه معاصر بي سابقه است.

رئيس مجلس خبرگان با ابراز تأسف از اينكه جوانان در سالهاي اخير از نظر مذهبي افت كرده اند، وظيفه آموزش و پرورش را تلاش بيشتر براي ترويج و گسترش مسائل ديني و مذهبي در بين دانش آموزان دانست.
به گزارش «ايرنا» از قم، آيت الله «علي مشكيني»كه در ديدار وزير آموزش و پرورش سخن مي گفت، در بخشي از سخنان خود افزود: در برخي جاها صحبت هاي ناروايي مي شود كه دانشجويان كف مي زنند كه ممكن است اين صحبت ها سبب ارتداد كسي شود، كاري كنيد كه اين قضايا اتفاق نيفتد، نه اينكه زيادتر شود. امام جمعه قم همچنين گفت: دانش آموزان و دانشجويان بايد در سياست واردشوند و انتقادات خود را مطرح كنند اما نه اينكه در اجتماعات حرف هايي پيش آيد كه با خدا و اسلام ما مطابق نيست.

وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، همزمان با آغاز به كار نشست سراسري رؤساي دانشگاههاي علوم پزشكي، اعلام كرد كه استراتژي آموزش پزشكي كشور، تدوين خواهد شد.
به گزارش خبرنگار «ايران»، دكتر مسعود پزشكيان، وزير بهداشت و درمان و آموزش پزشكي، در گفت وگويي ضمن تأكيد بر اهميت اهداف برنامه پنج ساله سوم در سياستگذاري آموزشي اين وزارتخانه در تشريح اين اهداف گفت: در اين نشست، اصل برارزيابي دروني و بروني سيستم آموزش، نظام اعتبار بخش سيستمهاي درماني و نگاه ويژه براي توانمندسازي دانشجويان خواهد بود.
وزير بهداشت، در تشريح شيوه كار نشست گفت: در ابتدا با جمعبندي نظرات كارشناسان و صاحب نظران، استراتژي كلي اعلام شده بود و كارشناسان وزارتخانه، اين جمعبندي را در قالب انتظارات موجود، در اختيار دانشگاههاي علوم پزشكي گذاشتند. در اين نشست نظرات كارشناس دانشگاهها هم به اين جمعبندي افزوده خواهد شد و در پايان نشست، در قالب هشت قطعنامه، سياستهاي اجرايي آموزش پزشكي تدوين مي شود. به گفته اين عضو كابينه دولت بعد از صدور قطعنامه ها در بخشهاي مختلف، رؤساي دانشگاهها موظف به اجراي آن خواهند بود.
وزير بهداشت، در پاسخ به اين سؤال خبر نگار ما كه طرح بحث انتزاع و انتقادات بسيار عليه سيستم آموزش پزشكي در ايران چه تأثيري بر روي اين نشست گذاشته است، گفت: با توجه به اينكه هم اكنون در حال انجام دادن، طرح تحقيقاتي جامعي با مشاركت سازمان جهاني بهداشت، براي بررسي معايب و مزاياي سيستم آموزش پزشكي كشورمان هستيم، فعلاً اظهار نظرها موكول به زماني شده كه نتايج اين طرح تحقيقاتي روشن شود. چون تا امروز، نظرات ، بدون استناد به آمار و ارقام صورت مي گرفت. اما بعد از تمام شدن اين طرح، آمار و ارقام دقيقي از نقاط ضعف و قوت سيستم آموزشي مان خواهيم داشت و آن وقت درباره آن بحث خواهيم كرد.

گروه بين الملل ـ فدراسيون بين المللي روزنامه نگاران اعلام كرد: بيش از ۶۷ خبرنگار رسانه ها در سال ۲۰۰۲ كشته شده اند.
به گزارش آسوشيتدپرس، فدراسيون بين المللي روزنامه نگاران در گزارش ساليانه خود اعلام كرد: كشورهاي كلمبيا، روسيه و پاكستان خطرناك ترين كشورها براي روزنامه نگاران هستند كه در آنها ۴۸ روزنامه نگار كشته شده و ۱۹ نفر هنوز در بازداشت به سر مي برند. ربودن دانيل پرل و سر بريدن او كه توسط گروهي افراطي در ژانويه سال گذشته در پاكستان رخ داد، با هدف متوقف كردن فعاليتهاي روزنامه نگاران در زمينه مبارزه با تروريسم، قاچاق مواد مخدر و ديگر جرايم و مفاسد بود.
اين گزارش حاكي است كه در هند، روسيه، بنگلادش، بوليوي، مكزيك، برزيل، فيليپين و كلمبيا خبرنگاران را محدود كرده و مورد آزار و اذيت قرار مي دهند. حدود ۷ خبرنگار در حملات تروريستي ۱۱ سپتامبر به برجهاي دوقلوي نيويورك كشته شدند و ۸ نفر نيز به هنگام حمله آمريكا به افغانستان به قتل رسيدند.
«تيم لوپز» خبرنگار شبكه تلويزيوني گلوبو در برزيل، به هنگام تحقيق بر روي يك باند قاچاق در ريودوژانيرو به قتل رسيد. حدود يك نهم خبرنگاراني هم كه در سال ۲۰۰۲ به قتل رسيدند، در روسيه بودند.
«رم چندر»، سردبير يك روزنامه هندي، در ماه اكتبر بيرون منزلش با شليك چهار گلوله به قتل رسيد. وي بر روي پرونده سوء استفاده هاي جنسي در اين كشور تحقيق مي كرد. در بقيه موارد، چهار خبرنگار به هنگام پوشش خبري درگيريهاي اعراب و اسرائيل در نوار غزه به قتل رسيدند و يك دانشجوي روزنامه نگاري در اوگاندا به هنگام تهيه نخستين گزارش خود، توسط پليس كشته شد. بر پايه گزارش فدراسيون بين المللي روزنامه نگاران، حدود ۵۰۰ هزار روزنامه نگار در ۱۰۰ كشور جهان مشغول كارند.

وزيرعلوم، تحقيقات و فناوري با ابراز تأسف از مخالفت شوراي نگهبان با مصوبات مجلس شوراي اسلامي در ۳۴مورد لايحه تغييرساختار اين وزارت، توجه به تحولات ساختاري، ساماندهي رابطه آموزش عالي، تحقيقات و فناوري و توسعه علمي كشور را ضرورتي اجتناب ناپذير دانست.
دكتر «مصطفي معين» وزيرعلوم، تحقيقات و فناوري كه با «ايسنا» سخن مي گفت، تصريح كرد: من از ابتداي قبول مسؤوليت در دولت اول آقاي خاتمي به عنوان برنامه كار، تحول ساختار وظايف اين وزارتخانه را به مجلس پنجم ارائه كردم كه در برنامه سوم توسعه كشور اين الزام قانوني آمدوبيش از پنج سال اين كار به صورت علمي و كارشناسانه دنبال شد كه متأسفانه شوراي محترم نگهبان مصوبه مجلس را در ۳۴مورد مختلف به دليل تداخل با وظايف و اختيارات شوراي عالي انقلاب فرهنگي ردكرد. وي با تصريح اينكه وظايف و وضعيت ساختاري موجود، مطلوب نيست افزود: اين وضعيت كشور را از يك تحول و تحرك براي توسعه علمي و فن آوري كه زيربناي توسعه درساير بخش هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي است، محروم مي كند. وزيرعلوم ، تحقيقات و فناوري درهمين حال گفت: انتظار دارم براي خروج از اين بن بست، مقام رهبري انقلاب و رياست جمهوري، تدبيري اتخاذفرمايند.
وي همچنين سرمايه گذاري ملي در توسعه فن آوري اطلاعات و ارتباطات براي توسعه پوشش آموزش عالي را يك فرصت طلايي دانست و خاطرنشان كرد: از يكي دوسال گذشته ايجاد و گسترش نظام آموزش عالي مجازي در وزارت علوم درحال بررسي و پروژه هايي نيز درزمينه طراحي اين نظام، محتواي آموزش و ضوابط و مقررات درحال انجام است . وي با برشمردن مزاياي وجود دانشگاههاي مجازي، آن را پديده اي جديد براي فراگيركردن علم، آگاهي و مهارت هاي فني دانست كه حداكثر تنوع و انعطاف ازنظر تشخيص و تعيين نيازها، محتواي آموزش براي تأمين نيازها و انتخاب زمان و مكان يادگيري ازسوي يادگيرنده را داراست.
وزير علوم ، تحقيقات و فناوري همچنين دربخش ديگري از سخنان خود به بحران هاي پيرامون آموزش عالي اشاره كرد و افزود: هرچند بحران مدرك گرايي و اشتغال به دليل گسترش بي رويه، بدون ضابط و كيفيت دانشگاههاي غيردولتي و نيز ساختار غيرعلمي نظام هاي اداري و اقتصادي، مديريت اجرايي، توليد و خدمات كشوريك واقعيت ملموس است، ولي اين معضلات نمي تواند توجيهي براي بي توجهي به سرمايه گذاري ملي درآموزش و پژوهش و گسترش آموزش عالي باشد.

گروه اجتماعي ـ براي اولين بار، توافقنامه اي ميان سازمان ايرانگردي و جهانگردي و شركت بيمه ايران امضا شد كه براساس آن ايرانيان عازم سفر به خارج، جهانگردان ورودي به ايران و هموطنان و اتباع خارجي مقيم ايران تحت پوشش خدمات جامع بيمه قرارمي گيرند. به گزارش خبرنگار «ايران»، براساس مفادي از اين توافقنامه، بيمه جهانگردي شامل بخش هاي فوريت هاي پزشكي، امداد، درمان و حوادث است. همچنين براساس بندهايي ديگر از اين موافقتنامه، مقررشده است تا شركت بيمه ايران بابت غرامت فوت يا نقص عضو اتباع خارجي جهانگرد كه به ايران سفر مي كنند مبلغ ۳۰هزاردلار و براي اتباع ايراني مقيم خارج از كشور، معادل يكصدميليون ريال پرداخت كند.
به منظور ساماندهي و تمركز امور بيمه حوادث و درمان جهانگردان و گردشگران توافقنامه اي بين سازمان ايرانگردي و جهانگردي و شركت بيمه ايران به امضا رسيد.
به گزارش خبرنگار «ايران» دكتر رحيم پور مدير تسهيلات جهانگردي در سمينار امضاي تفاهمنامه بيمه ايران و سازمان ايرانگردي و جهانگردي ضمن بيان اين مطلب افزود: براساس اين تفاهمنامه كليه اتباع خارجي و شهروندان ايراني ازمزاياي بيمه جهانگردي برخوردار خواهند شد. كليه شهرونداني نيز كه از خارج به كشور ايران سفر مي كنند مي توانند از مزاياي اين بيمه بهره مند شوند و همچنين كليه جهانگردان و گردشگران كه ازكشور خارج مي شوند هم از بيمه حوادث و درمان برخوردار خواهند شد. همچنين در اين مراسم معزالدين معاون وزير فرهنگ و ارشاد و رئيس سازمان ايرانگردي و جهانگردي گفت: اين تفاهمنامه حول سه محور اصلي خدمات درماني، حوادث و نقدينگي است.
معزالدين با اشاره به اينكه امضاي اين تفاهمنامه يك گام بزرگ در جهت طرح ملي است گفت: در بخش نخست اين طرح حل مشكلات درماني و فوريتهاي پزشكي ايرانگردان و جهانگردان مورد توجه قرار دارد كه امروز آن را به امضا رسانديم و قدم بعدي رسيدگي به مسأله بيمه اموال گردشگران است كه برخي اوقات به سرقت مي رود. وي با عنوان اين مطلب كه براي حل مشكل نقدينگي جهانگردان با بانك وارد مذاكره شديم گفت: ما تصميم گرفته ايم تابا ايجاد كارت اعتباري براي جهانگردان مشكل نقدينگي آنان را نيز از ميان برداريم و اين از جمله خدمات بسيار حائز اهميتي است كه باعث رشد توسعه گردشگري در كشورمان خواهد شد. همچنين دكتر محمد عباس زادگان مدير عامل شركت بيمه ايران در اين سمينار با بيان اينكه صنعت جهانگردي يكي از بزرگترين منابع درآمدي است كه مي تواند ارزش نظام را بازگو كند اظهار داشت: انتخاب بيمه ايران تنها به دليل خدمات كامل و گسترده آن در سراسر كشور صورت گرفته است. وي افزود: با امضاي اين قرارداد بين طرفين براي كليه گردشگران خارجي كه چه به صورت انفرادي يا گروهي وارد كشور مي شوند تا سقف ۳۰ هزار دلار بيمه در نظر گرفته شده است. همچنين بيمه حوادث امداد و فوريتهاي پزشكي گردشگران و جهانگردان شامل غرامت نقص عضو براي ايرانيان تا سقف ۱۰۰ ميليون ريال در نظر گرفته شده است.
وي گفت: همچنين اگر مسافري وارد كشور شود و به دليلي فوت كند براساس اين تفاهمنامه هزينه فوت و حمل جسد آن گردشگر پرداخت مي شود.