كشف گروهي از مولكولهاي درون سلول به نام «آر.ان.آ»هاي كوچك كه كنترل بيشتر ژنها را در اختيار خوددارند، به عنوان بزرگترين دستاورد علمي سال۲۰۰۲ ميلادي اعلام شد.
هيأت تحريريه مجله معتبر ومعروف «ساينس» در آخرين ماه سال ميلادي يعني دسامبر هر سال اقدام به ارزيابي و معرفي مهمترين پيشرفتهاي علمي سال مي كنند و به عقيده آنان بزرگترين دستاورد علمي بشر در سال۲۰۰۲ ميلادي كشف مولكولهاي ويژه اي از «آر.ان.آ» بوده است.
مطابق اعلام اين نشريه جهاني، چشمگيرترين دستاوردهاي علمي سال جاري در عرصه زيست شناسي و فيزيك حاصل آمد. در زيست شناسي دانشمندان علاوه بر كشف نامبرده، موفق به كشف شواهد ارزشمندي از تاريخ طبيعي انسان شدند و محققان علم فيزيك نيز بينش تازه اي از كائنات پيرامون خود به دست آوردند.
تاكنون چنين تصور مي شد كه «آر.ان.آ» هاي درون سلول تنها نقش انتقال دهنده اطلاعات «دي.ان.آ» را براي توليد پروتئين هاي مختلف ايفا مي كنند، اما تحقيقات ارزشمندي كه در سال جاري به انجام رسيد نشان مي دهد مولكولهاي مذكور در واقع قلب بسياري از كاركردهاي ژنتيكي سلولها به شمار مي روند. درك جديدي كه از نقش و عملكرد اين مولكولها حاصل آمده به يقين موجب ايجاد انقلاب بزرگي در بينش زيست شاسان نسبت به سلولهاي زنده و تكامل آنان خواهد شد و اين پيشرفت نقش مهمي در عرصه درمان بيماريها وشناخت آنها ايفا خواهد كرد.
«آر.ان.آ» هاي كوچك مي توانند به عنوان سوئيچ روشن و خاموش كردن ژنها عمل كنند ودر تقسيم سلولها و تجمع مواد وراثتي در قالب كروموزوم ها نيز نقش بسيار مهمي بر عهده دارند. به اعتقاد پژوهشگران و دانشمندان جهان، اين كشف در درمان بيماريهاي خاص و سرطان ها نقش قابل توجهي ايفا خواهد كرد و در آينده نزديك بايد منتظر دستاوردهاي ثانويه آن بود.
تحقيقات انجام گرفته در سال۲۰۰۲ همچنين منجر به كشف اسرار يكي از ناشناخته ترين ذرات كيهان يعني «نوترينو»ها شد. آنها داراي سه نوع مختلف نظير نوترينوي الكتروني هستند كه در هسته خورشيد و در كوره اي از حرارت و فشار متولد مي شوند. دهه هاي متمادي محققان در حيرت اين نكته بوده اندكه چرا شمار نوترينوهاي الكترون كه به سياره ما مي رسد بسيار كمتر از ميزان مورد انتظار است و تحقيقات جديد پاسخي براي اين پرسشها در اختيار جامعه علمي قرار داد.
سال۲۰۰۲ نخستين سالي بود كه نقشه ژنوم شماري از گونه هاي داراي ارزش زراعتي و بهداشتي انتشار يافت. كشف اسرار ژنتيكي برنج يكي از اين دستاوردها بود و اطلاعات به دست آمده از انگل مالاريا و پشه ناقل آن يعني آنوفل از ديگر پيشرفتهاي برجسته بشر در سال۲۰۰۲ نام گرفت.
مشاهده تشعشعات باستاني انفجار بزرگ جهان (بيگ بنگ) ديگر دستاوردهاي علمي بزرگ سال جاري بود كه بينش جديدي از گذشته و آينده كيهان را نزد فيزيكدانان وساير محققان به وجود آورد.
از ديگر كشفيات جالب اين سال درك اين نكته بود كه چرا مصرف غذاهاي پرادويه احساسي از گرما و مصرف نعنا احساسي از خنكي دهان را در انسان پديد مي آورد و سرانجام به اين پرسشهاي كهنه و به ظاهر ساده نيز پاسخ داده شد.
در سال۲۰۰۲ دانشمندان انسان شناس قديمي ترين فسيل انسان نماها را يافتند كه ۶ تا ۷ميليون سال قدمت دارد و مي تواند درك بهتري از تاريخ طبيعي بشر فراهم آورد. در مجموع سالي كه درواپسين روزهاي آن قرار داريم، به لحاظ ارتقاي سطح علمي بشر سال درخشان و چشمگيري بود كه دستاوردهاي اصلي آن را بايد در سالهاي آتي به تماشا بنشينيم.
فرهاد رضائي
منبع: بي بي سي، ۱۹دسامبر