Iran Newspaper

مراكش با ۳۵۰۰ كيلومتر ساحل زيبا در كناره اقيانوس اطلس و مديترانه با ميراث غني فرهنگي و ثبات سياسي، هرساله ميزبان ميليونها گردشگر است. تنها آمار پنج سال پيش توريسم مراكش حاكي از سرازير شدن هزاران ميليارد درهم به اين كشور ساحلي است. اين در حالي است كه مراكش اولويت را به گسترش صنعت، جذب سرمايه خارجي و بهره گيري مطلوب از امكانات كشور بخشيده است، به نحوي كه هم اكنون مراكش به عنوان بزرگترين صادركننده ساردين در جهان شناخته شده است.
با توجه به اينكه بسياري از كشورهاي آفريقايي در مدار توسعه نيافتگي قرار دارند و با انبوهي از معضلات و تنگناها دست به گريبان هستند، اما روند رو به جلوي اصلاحات در شمال قاره آفريقا (بجز ليبي) در حوزه اقتصادي، سياسي بسيار چشمگير بوده است. به طوري كه امروزه از كشورهايي مثل مراكش و تونس به عنوان الگوهاي موفق اصلاحات نام مي برند. هرچند كه اينها در ابتداي اين راه دشوار قرار دارند. اما در سلسله مباحث ما قابل تأمل و بررسي خواهد بود. كشور مراكش كه زماني جامعه اي با ساختار فئودالي درگير با تضاد شديد طبقاتي بود و سه چهارم آنها روستايياني بودند كه در زير خط فقر قرار داشتند. در طول دو دهه اخير دولت با انتقاد از رويه گذشته و با يك نظام برنامه ريزي دقيق و منسجم توانسته تغييرات عميقي را در جامعه نهادينه سازد. اين در حالي است كه مغرب (مراكش) از آغاز دهه ۱۹۰۰ مستعمره فرانسه بود و فرهنگ استعماري ريشه هاي فكري جامعه را مختل كرده بود.
اما حركتهاي استقلال طلبانه و نهضتهاي آزاديخواه پس از جنگ جهاني دوم و معضلات شيوه هاي كهن استعماري براي فرانسه مسير استقلال را براي آينده مراكش رقم زد و در تاريخ ۲مارس ۱۹۵۶ توانست استقلال خويش را به دست آورد و محمدپنجم سلطان پير كه در دوره قبل نيز زمام قدرت را در دست داشت به تخت سلطنت نشانده شد. بر همين اساس فرانسويها بدون آنكه در مغرب حضور داشته باشند، تا مدتها بخش عمده اي از منافع و نفوذ اقتصادي خويش را حفظ كردند. بعد از درگذشت محمدپنجم در سال۱۹۶۱ و جلوس حسن دوم پسرش به سلطنت قانون اساسي جديدي وضع و راه براي انتخابات پارلماني هموار شد. اگرچه در دهه ۶۰ و ۷۰ دموكراسي در محاق فراموشي سپرده شده بود و سانسور بر فضاي كشور حاكم بود. اما از دهه ۹۰ به اين سو يك نوع دموكراسي كنترل شده شكل گرفت كه ماحصل آن در بخشهاي مختلف سياسي، اجتماعي و اقتصادي قابل تأمل است.
در بخش رسانه ها وضعيت جديد مراكش زمينه انتشار ۶۴۴ نشريه را فراهم كرده كه ۴۳۰ عنوان آن عربي، ۱۹۹ عنوان فرانسوي و ۸ عنوان به زبان بربري و ۶ عنوان انگليسي و يك عنوان اسپانيايي است. در مراكش ۱۹ روزنامه ملي منتشر مي شود كه تيراژشان بين ۸۵۰۰ تا ۱۷۰۰۰۰ نسخه است. آمارها نشان مي دهد براي هر سه شهروند مراكشي يك دستگاه راديو و براي هر ۶ شهروند نيز يك دستگاه تلويزيون وجود دارد كه آمار نسبتاً خوبي محسوب مي شود.
از سوي ديگر پس از مرگ ملك حسن دوم در جولاي ۱۹۹۹ و جانشيني پسر وي، محمدششم، روند اصلاحات شكل جدي تري به خود گرفته است. به طوري كه محمد با انتصاب ادريس چتو به جاي عبدالرحمن يوسفي به تسريع روند اصلاحات كه از زمان پدرش آغاز شده، تأكيد كرده است انتخابات پارلماني اخير و افزايش تعداد كرسي هاي حزب اسلام گراي عدالت و توسعه كه داراي تفكرات روشنفكرانه و مترقي هستند و حضور ۳۰ نماينده زن در پارلمان جديد، تحولي اساسي به شمار مي آيد.
همچنين به نظر مي رسد حضور احزاب كوچك در پارلمان براي حفظ تعادل در تصميم گيريها از جنبه هاي مهم تغييرات در مراكش محسوب مي شود. عده اي از ناظران سياسي معتقدند عليرغم اينكه يوسفي در حوزه اقتصاد موفقيتهاي چشمگيري داشته است. به خصوص در زمينه كاهش بدهي هاي خارجي( به ميزان ۲۰درصد و رساندن آن به مرز ۱۴ ميليارد دلار) اما در رسيدن به جايگاه مناسب براي مراكش در عصر ارتباطات ديجيتالي و دستيابي به تكنولوژي جديد و شفافيت و دموكراتيك كردن زندگي سياسي، اجتماعي مردم نيازمند شتاب اصلاحات و تغييرات بيشتري است.
از سياستهاي مهم دهه۹۰ به اين سو جلب سرمايه گذاري خارجي بوده است. به نحوي كه بخش «مديريت سرمايه گذاري خارجي» وزارت اقتصاد و دارايي مراكش سال ۱۹۹۷ را براي اين كشور سال ركورد سرمايه گذاري خارجي اعلام كرده است. ميزان سرمايه گذاري خارجي در اين سال به ۱۱ ميليارد درهم برابر ۱‎/۲ ميليارد رسيد كه اين مبلغ سه برابر ميزان سرمايه گذاري در سال قبل از آن بوده است.
اگر بخواهيم مجموعه عوامل مؤثر در رويكرد سرمايه خارجي به اقتصاد مراكش را نام ببريم اين موارد قابل اشاره است: .۱ بهبود و اصلاح داده ها در اقتصاد كلان .۲برقراري يك چارچوب حقوقي و نهادي تشويق كننده براي سرمايه گذاري ۳ـ ليبراليزه كردن تدريجي اقتصاد و ساده سازي پروسه اداري و خصوصي سازي مؤسسات بخش عمومي كه به تدريج صورت مي گيرد ۴ـ تضمين آزادي انتقال سرمايه، افزايش مزد، سود، تصفيه اموال، الحاق به مراكزبين المللي، حل وفصل اختلافات درزمينه سرمايه گذاري ۵ـ توجه و تأكيد به صنعت بيمه و تأمين اجتماعي كليه محصولات سرمايه گذاري خارجي ۶ـ امنيت اقتصادي و سياسي. اما عليرغم تمام اين تمهيدات، سرمايه گذاري در مراكش نسبت به كشورهاي عربي.طراز اول آمريكاي لاتين و اروپاي شرقي با معضلاتي از قبيل بوروكراسي اداري، فساد اداري، اختلاس، رشوه، فقر و بي سوادي گسترده، كمي آموزش، عدم رقابت شركتها، ضعف توليد، ماليات زياد، بهره بانكي بسيار و … روبرو است.
زمينه هاي سرمايه گذاري
در زمينه نوع سرمايه گذاري هيچگونه محدوديتي در مراكش وجود ندارد اما مقامات اين كشور ترجيح مي دهند سرمايه گذاري در زمينه هايي صورت گيرد كه داراي بيشترين عوامل و عناصر مناسب باشند. اين عوامل را چنين برشمرده اند؛
\ مواد اوليه آن موجود باشد. \ در زمينه صنايعي باشد كه از نيروي انساني بيشتري استفاده كرده و حقوق بالاتري را پرداخت كند \ داراي دو ويژگي بازار محلي و صادارتي باشد \ در زمينه صنايع جديدي باشد كه مراكش را به دنياي ديجيتالي نزديكتر سازد \ سرمايه گذاري بيشتر در مناطق سوق الجيشي و يا مناطق عقب مانده تر باشد \ سرمايه گذاري در زمينه هايي صورت گيرد كه عرصه توليد را افزايش دهد و از ايجاد مافياي اقتصادي جلوگيري كند \سرمايه گذاري در بخشهايي كه قبلاً توسط دولت صورت گرفته و به شكل نيمه تمام باقي مانده و يا از سود بالايي برخوردار است و همچنين سرمايه گذاري در زمينه منسوجات، كشت و صنعت، ماهيگيري، صنايع الكتريسيته، اتومبيل، جهانگردي و هتلداري و … قرار داشته باشد.
امروزه بيشترين سرمايه گذاري در مراكش توسط آمريكا، سوئد و فرانسه انجام مي گيرد.
صنعت توريسم: مراكش از جمله كشورهايي است كه به دليل داشتن طبيعت زيبا، نزديكي به اروپا، آب وهواي مديترانه اي، وجود سواحل زيبا دركنار اقيانوس اطلس و درياي مديترانه، ميراث فرهنگي غني و ثبات سياسي مورد توجه بسياري از مردم جهان است. هر ساله ميليونها نفر از اين كشور زيبا ديدن مي كنند كه درآمد ارزي هنگفتي را به همراه دارد. درآمد حاصل از جهانگردي در سال ۱۹۹۸ برابر ۱۴۷۶۱ ميليون درهم بوده است. در ايــــــــن سال ۲‎/۰۱۳‎/۳۴۷ نفر گردشگر از اين كشور ديدن كردند.
هم اكنون دولت مراكش با اولويت بخشي به اين صنعت، تلاش كرده زمينه هايي را فراهم آورد تا بخش خصوصي و شركتهاي معتبر خارجي در صنعت توريسم سرمايه گذاري كنند.
صنايع دستي: يكي از بخشهاي مهم اقتصاد مراكش صادرات اقلام صنايع دستي است. دولت مراكش با توجه به بيكاري جوانان و كمبود فرصتهاي شغلي تلاش كرده زمينه هايي را فراهم آورد كه اين صنعت بتواند در رشد اقتصادي كشور مثمرثمر واقع شده و از تعداد بيكاران كشور بكاهد. هم اكنون صنايع دستي از جهت جذب نيروي كار پس از كشاورزي و از جهت ميزان درآمدرساني و ارز درمرحله پنجم بعد از بخشهاي جامعه مراكشي هاي مقيم خارج، فسفات، كشاورزي و توريسم قرارمي گيرد.
ماهيگيري: يكي ديگر از بخشهاي مهم اقتصاد مراكش ماهيگيري و صنايع وابسته به آن است. وجود ۳۵۰۰ كيلومتر كرانه هاي ساحلي از يكسو و وجود منابع و ذخاير ماهي فراوان از سوي ديگر در سواحل آفريقا سبب شده كه اين كشور بخشي از سرمايه هاي خود را به اين منطقه معطوف سازد. براساس آمارها مراكش بعد از نيجريه در اين رشته صاحب نام ترين و در زمينه صدور ساردين نيز نخستين در جهان محسوب مي شود.