گروه اقتصادي: رشد درآمد پولي خانوارهاي شهري براي سومين سال پياپي از هزينه ها جلو افتاد.
براساس گزارش آمار بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران درسال ۱۳۸۰ متوسط هزينه ناخالص هرخانوار شهري ۱۵‎/۸ درصد نسبت به سال ۱۳۷۹ افزايش داشت، اين درحالي است كه رشد مجموع «درآمدپولي و غيرپولي» ناخالص سالانه يك خانوارشهري دراين سال ۲۲‎/۲درصد بوده است. به گزارش ايرنا، متوسط هزينه ناخالص هرخانوار شهري درسال ۱۳۸۰ با ۱۵‎/۸ درصد افزايش نسبت به سال ماقبل ۳۵ميليون و ۳۸هزار ريال (ماهانه ۲ميليون و ۹۲۰هزار ريال) بود.
براساس گزارش آماري بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، حدود يك ميليون و ۶۷هزار ريال معادل ۲۸‎/۷ درصد از متوسط هزينه ناخالص هرخانوار شهري به گروه هزينه خوراكي ها، آشاميدني ها و دخانيات اختصاص داشت كه نسبت به سال ۱۳۷۹ با ۱۱‎/۳ درصد رشد مواجه شد. دربين گروه هزينه خوراكي ها، آشاميدني ها و دخانيات، هزينه انواع گوشت با ۷‎/۳درصد، ميوه هاي تازه با ۳‎/۹درصد، شير و فرآورده هاي آن و تخم پرندگان با ۳‎/۴درصد، آرد، رشته و غلات با ۳درصد و سبزي تازه با ۲‎/۸درصد از كل هزينه ها، سهم بالاتري داشت.
بر اساس اين گزارش، از كل هزينه هاي ناخالص خانوار درسال ،۱۳۸۰ هزينه پوشاك و كفش (معادل ۲ميليون و ۴۰۷هزار ريال) با ۱۱‎/۱ درصد رشد نسبت به سال قبل به حدود ۶‎/۹درصد از كل هزينه ها بالغ شد. متوسط هزينه گروه مسكن، آب، برق و سوخت درسال ۱۳۸۰ با ۱۹‎/۴ درصد افزايش نسبت به سال قبل از آن به ۲۶‎/۸ درصد يعني بالغ بر ۹ ميليون و ۳۷۷ هزار ريال رسيد.
از كل هزينه ناخالص خانوار دراين سال، ۶‎/۳ درصد به هزينه گروه لوازم، اثاث و خدمات، ۴‎/۸درصد به گروه هزينه تفريح، سرگرمي، تحصيل و خدمات فرهنگي و ۸‎/۸ درصد به گروه هزينه كالاها و خدمات متفرقه اختصاص يافت. هزينه لوازم، اثاث و خدمات ۱۳‎/۵درصد، درمان و بهداشت ۳۰‎/۶ درصد، حمل و نقل و ارتباطات ۱۳‎/۹درصد، تفريح، سرگرمي، تحصيل و خدمات فرهنگي ۲۶درصد و كالاها و خدمات متفرقه درسال گذشته ۱۷‎/۹درصد نسبت به سال ۱۳۷۹ رشد داشت.
مجموع «درآمدپولي و غيرپولي» ناخالص سالانه يك خانوارشهري درسال ۱۳۸۰ بالغ بر ۳۱ميليون و ۶۷۴ هزار ريال (ماهانه ۲ميليون و ۶۴۰هزار ريال) بود كه از اين مبلغ ۷۴‎/۶ درصد به درآمد پولي و ۲۵‎/۴ درصد به درآمد غيرپولي اختصاص داشت. كل درآمد پولي و غيرپولي دراين سال نسبت به سال ۱۳۷۹ حدود ۲۲‎/۲ درصد ترقي كرد.
درهمين مدت ازميان درآمدهاي پولي ناخالص خانوار، درآمدهاي حاصل از مزد و حقوق بخش دولتي و عمومي ۱۸‎/۴درصد، مزد و حقوق بخش خصوصي ۲۶‎/۱ درصد، مشاغل آزاد كشاورزي ۴۳درصد، مشاغل آزاد غيركشاورزي ۲۶‎/۲ درصد و درآمدهاي متفرقه ۳۷‎/۶درصد نسبت به سال ۱۳۷۹ افزايش داشت، اما درآمد حاصل از فروش كالاهاي دست دوم ۲‎/۸ درصد كاهش نشان داد.
گزارش آماري بانك مركزي نشان مي دهد، ارزش اجاره مسكن شخصي (مالك نشين) از ميان درآمدهاي غيرپولي با ۷۹‎/۲ درصد بيشترين سهم را به خود اختصاص داد. بررسي هزينه و درآمد خانوارهاي ساكن درمناطق شهري ايران درسال ۱۳۸۰ در ۷۲شهر و با مراجعه به شش هزارخانوار، انجام شد.

گروه اقتصادي: بحث بيمه كشاورزان با موافقت رئيس جمهور، رئيس مجلس شوراي اسلامي و رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام بزودي اجرايي مي شود.
عيسي كلانتري دبيركل خانه كشاورز كه درجمع خبرنگاران سخن مي گفت، با بيان اين مطلب افزود: اين مسأله يكي از خواسته هاي كشاورزان بود كه در نخستين كنگره خانه كشاورز مطرح و با موافقت مسؤولان بلندپايه كشور مقررشد با پرداخت دوسوم حق بيمه ازسوي دولت و مابقي توسط خود كشاورزان اين قشر نيز همانند كارگران تحت پوشش بيمه قراربگيرند كه اين مسأله درحال حاضر دردست پيگيري است.
وي همچنين تصريح كرد: بحث فروش واحدهاي توليدي دولتي دربخش كشاورزي به اتحاديه ها، حمايت از صادرات محصولات كشاورزي، رفع مشكل حقابه كشاورزان و اصلاح قانون حفظ نباتات( كه مربوط به ۴۰سال قبل است) از ديگرمواردي است كه توافقات اوليه درخصوص آنها با مسؤولان ذيربط دراين كنگره صورت گرفت.

گروه اقتصادي: سه روز پس از تعطيلات سال نو ميلادي، دلالان نفت و طلا در بازارهاي جهاني با شوك تازه اين بازارها مواجه شدند، چرا كه قيمت ها در اولين روز شروع به كار سال جديد ميلادي به طور چشمگيري نسبت به آخرين معاملات سال گذشته افزايش داشت.
به گزارش خبرگزاري بلومبرگ، قيمت هر بشكه نفت در اولين روز معاملات بازارهاي جهاني در سال جديد ميلادي بيش از يك دلار نسبت به آخرين معاملات كه در سال گذشته روي داد افزايش يافت. ادامه و تشديد اعتصابات كارگران نفتي در ونزوئلا و همچنين تقويت احتمال رويداد جنگ در منطقه خليج فارس از دلايل عمده اين افزايش بوده است.
بنابراين گزارش، ديروز قيمت هر بشكه نفت خام نيمكس ۳۳دلار و ۸سنت و نفت خام برنت درياي شمال ۳۱دلار و ۹۸سنت معامله شد كه نسبت به معامله قبل به ترتيب يك دلار و ۲۳سنت و يك دلار و ۲۱سنت افزايش نشان مي دهد. اين قيمت ها در سال گذشته حدود ۲۱دلار درهر بشكه بوده است. همچنين بنابرگزارش ايرنا از واشنگتن، پيامدهاي ناشي از اعتصاب در صنعت نفت ونزوئلا از اين هفته در آمريكا مشهود شده است.
روزنامه«وال استريت ژورنال» روز جمعه نوشت: اعتصاب كاركنان صنعت نفت ونزوئلا موجودي نفت در انبارهاي امريكا را كاهش داده و موجب افزايش قيمت نفت خام و بنزين در بازار آمريكا شده است.
به گزارش اداره اطلاعات انرژي آمريكا، موجودي نفت در انبارهاي آمريكا در هفته آخر ماه دسامبر، ۱۱درصد كمتر از سطحي بود كه در همين زمان در سال گذشته قرار داشت.
به گفته «ديو كاستلو»، اقتصاددان ارشد اداره مزبور، اين مقدار كمي نيست و چنين كاهشي در سطح موجودي نفت در آمريكابسيار قابل تأمل است.
اعتصاب صنعت نفت در ونزوئلاكه دومين ماه خود را سپري مي كند، موجب افزايش قيمت نفت تصفيه شده در آمريكا طي دو هفته گذشته شده است و قيمت بنزين خرده فروشي در حال حاضر با افزايش هشت سنت در دو هفته گذشته به۱‎/۴۴دلار براي هر گالن رسيده است.
قيمت بنزين ديزل نيز با پنج سنت افزايش به ۱‎/۴۹دلار رسيده است.
در همين حال گزارش هاي رسيده از بازارجهاني طلا حاكي است كه قيمت هر اونس طلا براي تحويل در ماه فوريه به ۳۵۱دلار رسيد كه حدود ۵دلار نسبت به شروع معاملات افزايش داشته است. تحليلگران، احتمال جنگ آمريكا عليه عراق در ماه فوريه و همچنين كاهش ارزش دلار در برابر يورو را از مهمترين دلايل افزايش قيمت طلا براي تحويل در ماه فوريه مي دانند. اين قيمت در طول ۶سال گذشته بي سابقه بوده است.
در همين حال گزارش خبرنگار «ايران» از بازار طلا و ارز تهران حاكي است كه ديروز قيمت هر قطعه سكه بهار آزادي (طرح قديم) با ۷۰۰ تومان افزايش نسبت به روز پنجشنبه به ۷۴ هزار و ۲۰۰ تومان و قيمت هر قطعه سكه بهار آزادي (طرح جديد) با ۴۰۰ تومان كاهش به ۶۷ هزار و ۸۰۰ تومان رسيد.
همچنين ديروز قيمت هر دلار آمريكا در بازار آزاد ارز تهران ۸۰۴ تومان و يورو ۸۳۴ تومان بوده است.

همزمان با سفر رياست جمهوري به پاكستان مذاكرات تركمنستان، افغانستان و پاكستان براي اجراي خط لوله گاز از مخازن تركمنستان و افغانستان به پاكستان آن هم به پايمردي جوانب ضد ايراني نهايي شده و در فرداي سفر ايشان بين رؤساي اين سه كشور به امضا رسيد. در نظر اول ممكن است امضاي اين قرارداد سه جانبه در تضاد با منافع ايران به نظر آيد ولي اگر زاويه ديد سياسي را وسيع تر كنيم و از قالب اقتصاد دولتي خارج شويم اين همكاري سه جانبه را ممكن است به تقويت موضع ايران در بازار منطقه اي گاز و سرمايه تبديل كنيم و با خصوصي ـ بين المللي كردن پروژه اعمال تحريم ها را مشكل تر كنيم. راهكار اجرايي اين دكترين در اين است كه:
۱ـ يك شركت غير دولتي و بين المللي خريدار گاز از كشورهاي صاحب گاز منطقه تشكيل شود.
۲ـ اين شركت شبكه خطوط لوله منطقه اي را احداث و مالك خطوط لوله انتقال گاز در كشورهاي منطقه باشد و تضمين هاي بانكي لازم را به كشورهاي توليدكننده در قالب فرمول هاي برداشت يا پرداخت (شامل پرداخت بخشي از بهاي گاز حتي در صورت عدم برداشت) و حق العبور خطوط و نيز تضمين هاي لازم به كشورهاي واردكننده را بدهد.
۳ـ هر كشوري مي تواند در عين حال از اين شبكه خطوط لوله گاز بخرد و به آن گاز بفروشد.
۴ـ در مورد معاملات گاز بين ايران و تركمنستان بدون اينكه خط لوله اي ايجاد و يا انتقال گازي از شمال به جنوب كشور انجام شود هزينه انتقال گاز از اين لوله فرضي و حق العبور آن را در قيمت فروش گاز به شركت شبكه منظور مي شود.
۵ـ حتي با ارتباط بخش قطري ميدان پارس جنوبي به شبكه ايراني (توسط همان شركت خصوصي بين المللي منطقه اي) امكان تصفيه بخشي از گاز قطر و حمل آن به هند و پاكستان مي تواند عملي شود و شركت گاز ايران بابت تصفيه اين گاز سودي هم دريافت كند. حق العبور اين گاز هم به دولت ايران تعلق مي گيرد و شركت بين المللي هم هزينه انتقال و سود خود را دريافت مي كند.
ديده مي شود كه صورت مسأله يك بحث مهندسي نيست و تصميمات اقتصادي ـ سياسي راهبردي لازم داريم. نكات فوق صورت كلان كار است، باشد كه فرصت را بار ديگر در چرخه جزييات تكنيكي از دست ندهيم.

• دكتر علي شمس اردكاني

يك فروشنده لوازم يدكي ماشين آلات كشاورزي دراستان هلمند افغانستان از قاچاق تراكتورهاي ساخت ايران به كشورش خبرداد.
«يعقوب باركزهي» كه به زاهدان سفركرده است در گفت وگو با ايرنا افزود: ۶۰۰دستگاه از تراكتورهاي ايراني كه به صورت غيرقانوني واردافغانستان شده است، فقط دراستان هلمند موجوداست. وي گفت: علاوه بر استان هلمند درهرات، فراه، نيمروز، اورزگان و قندهار هم تراكتورهاي ساخت ايران ديده مي شود كه همگي آنها بطورغيرمجاز وارد خاك افغانستان شده اند.
او افزود: باتوجه به استقبال خوب كشاورزان افغاني از تراكتورهاي ساخت ايران، واردكنندگان ماشين آلات كشاورزي مايلند راه قانوني واردات ادوات كشاورزي از ايران به افغانستان تسهيل شود. وي اظهارداشت: تراكتورهاي موجود در افغانستان نيازمند قطعات يدكي هستند و قطعات موردنياز هم اكنون از دوغارون و مرزسيستان بطور غيرمجاز واردافغانستان مي شود اما با ۵۰درصد گرانتر از آنچه دربازار ايران است به دست مصرف كنندگان دراستانهاي قندهار و هلمند مي رسد. باركزهي افزود: نرخ تراكتو ساخت ايران در افغانستان روبه افزايش است و اخيراً در بعضي از مناطق، قيمت مدل سال تا ۹۰ميليون ريال خريد وفروش مي شود و ورود غيرقانوني آن به افغانستان افزايش يافته است.
گزارش خبرنگار «ايران» حاكي است كه قيمت هردستگاه تراكتور سبك ايراني حدود ۸ميليون تومان است.

بانك تسويه حسابهاي بين المللي از افزايش سپرده هاي ارزي جمهوري اسلامي ايران نزد بانكهاي خارجي در پايان شش ماهه اول سال ۲۰۰۲ ميلادي خبر داده است.
فصلنامه پاييزه اين بانك كه به تازگي منتشر شده نشان مي دهد كه ميزان سپرده هاي ارزي ايران نزد بانكهاي خارجي در پايان ماه ششم از سال ۲۰۰۲ ميلادي در مقايسه با پايان شش ماهه دوم سال ۲۰۰۱ بيش از يك ميليارد دلار افزايش يافته است. در گزارش اين بانك كه مقر آن در شهر «بازل» سوئيس است، ميزان سپرده هاي ارزي ايران نزد بانكهاي خارجي در پايان ماه ژوئن ۲۰۰۲ (۹ تير ۱۳۸۱) معادل ۱۵ ميليارد و ۴۰۲ ميليون دلار اعلام شده است.
با اين وصف جدول ارائه شده در فصلنامه اين بانك نشانگر آن است كه ميزان سپرده هاي ارزي سال ۲۰۰۲ ايران در مقايسه با جمع بندي پايان سال ۲۰۰۰ ميلادي اندكي كمتر است.