• «روزي شعارمي دادم، امپرياليسم انگليس بايد از كشور ما بيرون برود، اما امروز وضعي پيش آمده كه بايد به آنها بگوييم لطفاً تشريف بياوريد!» نمي دانم در چشمانم چه ديد كه بلافاصله گفت:
باوركن، به خدا راست مي گويم!
گروه بين الملل ـ فرين عاصمي ـ آسانسور كه به طبقه سيزدهم هتل استقلال مي رسد، گروهي از محافظان به استقبالمان مي آيند. بايد مدتي منتظربمانيم تا وارد اتاق جلال طالباني رئيس اتحاديه ميهني كردستان عراق شويم؛ مردي خوشرو كه به هنگام پاسخ دادن به سؤالات، با دقت نگاهت مي كند و وقتي از سؤال عصباني مي شود نيز نگاه عميقش را مستقيم به تو مي دوزد، اخم مي كند و آنقدر مطمئن حرف مي زند كه قانع مي شوي. اما خيلي زود آرامش خود را بازمي يابد و با لبخند، پاسخ سؤال بعدي را مي دهد. همين صميميت را در رفتار محافظان و همكارانش نيز مي توان يافت.
وقتي از او پرسيدم آينده عراق را چگونه پيش بيني مي كنيد؟ با آسودگي لبخندي زد و گفت: حكومت آينده عراق «حكومتي دموكراتيك، پارلماني و فدراتيو كه به حقوق بشر احترام مي گذارد، آزادي هاي دموكراتيك براي مردمش به وجودمي آورد و عامل مساعدي براي صلح و آرامش درمنطقه خاورميانه خواهدشد كه نه با مردم خودش مي جنگد و نه به همسايگانش حمله مي كند. آن وقت شما به جاي اينكه از جنگ و مشكلات عراقي ها خبر تهيه كنيد، از پيشرفت ها و بنيان سازي هاي آنان مي نويسيد.
زماني كه درباره مذاكراتش با انگلستان سؤال شد، به ديدار و گفت وگوهايش با «توني بلر» اشاره كرد و گفت: «روزي شعارمي دادم، امپرياليسم انگليس بايد از كشور ما بيرون برود، اما امروز وضعي پيش آمده كه بايد به آنها بگوييم لطفاً تشريف بياوريد!» نمي دانم در چشمانم چه ديد كه بلافاصله گفت: باوركن، به خدا راست مي گويم!
وقتي خيالش از بابت پاسخ دادن به سؤالات راحت شد، با خودكار روي كاغذي كه روي ميز قرارداشت، خط هايي كشيد. شايد آينده عراق را ترسيم مي كرد. متن اين گفت و گو در پي مي آيد:
\ آقاي طالباني درمصاحبه مطبوعاتي اعلام كرديد آمريكا تضمين داده درصورت حمله به عراق و تغيير رژيم كنوني، خطري متوجه ايران نمي شود. آيا دراين باره تضميني عملي به شما داده است؟
* آمريكا خواست ما اين مسأله را با برادران ايراني درميان بگذاريم. گفتند آمادگي دارند تضمين لازم را به ايران بدهند، اما چون من نماينده ايران نيستم و تنها دوست اين كشورم، به من اعلام نكردند چه تضميني به ايران خواهندداد.
\ نظر شما درمورد ادعاي «ياشار ياكيش» كه گفته بود تركيه ادعامي كند خواهان دستيابي به منابع نفتي كركوك و موصل است، چيست؟
* باورنمي كنم وي چنين حرفي را زده باشد. چون شخصاً «ياشارياكيش» را مي شناسم و فكرنمي كنم تركيه طمعي به كركوك و موصل داشته باشد.
\ پس چرا طي سه چهارروزي كه اين ادعا مطرح شد، هيچكدام از مقامات تركيه اين ادعا را تكذيب نكردند؟
* روزنامه هاي تركيه شايعات بسياري پخش مي كنند و احياناً ديدگاههاي خود را نيز دخالت مي دهند. به نظر من «ياكيش» چنين ادعايي مطرح نكرده است.
\ به نظرمي رسد جلسه معارضين كه قراربود در اربيل برگزارشود، بخاطر اختلافات بين معارضين و برخي اعضا به تعويق افتاد. نظرتان دراين باره چيست؟
* اينطورنيست. جلسه كميته هماهنگي كه درآخرين جلسات كميته اپوزيسيون انتخاب شده، دركردستان عراق برگزارخواهدشد و شايد ۲يا۳ روز تأخير داشته باشد كه اين تأخير به سبب اختلافات نيست، بلكه به دليل نرسيدن نمايندگان به اين منطقه است.
\ دليل اينكه در كنفرانس لندن برخي احزاب شركت نكرده بودند، چه بود؟ فكرنمي كنيد با استمرار اين قضيه، نقش سازمانهاي عراقي كمرنگ شود؟ و با ادامه اين اختلافات، آمريكا به اين طرح روي آورد كه با گروه ديگري همكاري كند؟
* فكرنمي كنم. احزابي كه شركت نكردند، اشتباه كردند. برخي از آنها فكرمي كردند كه بايد از ابتدا با آنها هماهنگي مي شد، برخي مي گفتند به هيچوجه نيروهاي ديگر را قبول ندارند و برخي عقيده داشتند اين كنفرانس بايد در كشور عراق برگزارشود و آمريكا حضور نداشته باشد.
به هرحال، مسائل زيادي باعث حضورنيافتن اين گروهها شد. اما اين احزاب در اقليت قراردارند و اكثريت احزاب عراقي دركنفرانس شركت كردند.
\ دراخبار آمده بود درجريان كنفرانس لندن، شما به آقاي خليل زاد گفته بوديد نوكر آمريكا نيستيد. آيا اين خبر صحيح است؟
* بله، عقيده همه ما همين بود. ما دوست آمريكا هستيم، ولي نوكر اين كشور نيستيم. دوستي و نوكري فرق زيادي دارد.
\ آقاي خليل زاد تا چه حد درجهت گيري هاي كنفرانس لندن نقش داشت؟ آيا سايه آمريكا دراين كنفرانس به زيان شما عمل نمي كند؟
* ايشان فقط همكاري كرد و هيچ دخالت مستقيمي درجريان كنفرانس نداشت. وي ما را تشويق مي كرد كه اين كنفرانس پيروز شود و حتي سؤالاتي را كه از ايشان مي شد، خيلي روشن و شفاف جواب مي داد. مي خواهم اين حقيقت را براي تاريخ فاش كنم كه وي به هيچوجه در تصميم گيري هاي كنفرانس دخالت نكرد.
\ به نظر مي رسد وقتي تركيب كميته ۶۵نفري اعلام شد، يكسري از احزاب و گروههاي عراقي كه داراي ريشه عرب سني هستند، از تركيب آن ابراز نارضايتي كردند و گفتند هويت عربي درآن گم شده است. آيا واقعاً تركيب كميته راضي كننده است؟
* در كميته ۶۵نفري، ۳۰نفر سني داريم، ۳نفر مسيحي و ۳۲نفر شيعي. كساني كه مي گويند كميته تركيب درستي ندارد، يا جاهل يا وابسته به رژيم عراق هستند. وگرنه تركيب درستي است و تقريباً تساوي برقرار است. شيعيان اكثريت عراق را تشكيل مي دهند. برخي از احزاب عمده سني نيز حضور دارند. مثلاً حزب اسلامي عراقي كه يكي از احزاب عمده سني است و حزب ناسيوناليستي پيشروي نيز نمايندگاني دارند. احزاب ديگر سني عراقي و چند ژنرال سني نيز هستند كه همه اينها دليل شركت نمايندگان سني در اپوزيسيون عراق است.
\ نيروهاي مخالف عراق شامل مجلس اعلاي انقلاب اسلامي و اتحاديه ميهني كردستان عراق كه نيروهاي مسلح دراختيار دارند، عمليات خود عليه صدام را چه زماني آغازمي كنند؟ قبل از حمله آمريكا به صدام يا پس از آن؟
* روزي كه بدانيم استفاده از نيروهايمان باعث سرنگوني صدام مي شود. اگر ما بدانيم فردا رژيم صدام سرنگون مي شود، نيروهايمان را واردصحنه مي كنيم وگرنه منتظرمي مانيم كه بتوانيم اين نيروها را به نفع مردم عراق و براي تغيير رژيم و برسركارآوردن يك رژيم دموكراتيك پارلماني فدرال به كار ببريم.
\ فكرنمي كنيد اقدام شما بعد از حمله آمريكا به عراق، ممكن است مثل تجربه قيام ۱۹۹۱ براي گروههاي عراقي فاجعه آميز باشد؟
* خير فكرنمي كنم، چون اين وضعيت اختلاف زيادي با آن زمان دارد. امروز نيروهاي اپوزيسيون درصحنه هستند. سابقاً ما (كردها) در ايران بوديم، مجلس اعلا درايران بود، امروز ما و مجلس اعلا عراق و بين مردم حضور داريم وملت عراق تشكيلات قوي تري نسبت به سابق دارند و آمريكايي ها فهميده اند ما واقعاً چه مي خواهيم. آن زمان آمريكا فكرمي كرد ما كردها و شيعيان امتدادايران و تجزيه طلب هستيم، امروز متوجه شده اند كه ما با آنها همكاري مي كنيم. بنابراين اين حوادث تكرارنخواهدشد.
\ اگر استفاده از نيروها پس ازحمله آمريكا به عراق باشد، فكرنمي كنيد افكارعمومي تصوركنند شما وابستگي زيادي به آمريكا داريد و اين طور به حساب بيايد كه شما سوار بر تانك هاي آمريكايي وارد بغدادمي شويد؟
* اگر ما سوار بر تانك هاي آمريكا رفتيم، حق دارند. اما اگر با پاي خود وارد بغداد شديم، حق ندارند اين تصور را بكنند.
\ شما چه مي خواهيد؟
* ما مي خواهيم با پاي خودمان واردبغداد شويم.
\ آمريكايي ها درصحبت هايشان پنهان نكرده اند كه نيروهاي نظامي شان مدتي درعراق به سرمي برند. ازطرفي، گروههاي معارض مخالفت خود را با اين اقدام اعلام كردند. اين تعارض را چگونه حل مي كنيد؟
* فكرمي كنم وقتي آمريكايي ها مي بينند كه مردم عراق خواهان آزادي، استقلال و رهايي از ديكتاتوري هستند و نمي خواهند نيروهاي بيگانه درعراق باشند، هرچه زودتر اين كشور را ترك مي كنند. چون نمي خواهند با مردم عراق درگير شوند.
\ تا چه اندازه از اين مسأله مطمئن هستيد؟
* اين طور فكرمي كنم. درسياست تضميني نيست. تصورمي كنم آمريكا نمي خواهد با مردم عراق درگيرباشد. مردم اين كشور آزادي، استقلال و حكومت دموكراتيك مي خواهند و قبول نمي كنند كه ارتشي بيگانه كشورشان را اشغال كند. بنابراين تصورمي كنم هروقت مردم عراق تصميم بگيرند، آمريكايي ها كشورشان را ترك مي كنند.
\ در صحبت هايتان در مصاحبه مطبوعاتي گفتيد پس از سرنگوني صدام با اسرائيل رابطه اي نخواهيدداشت. اما آقاي چلبي در روزنامه ايتاليايي گفته بود بايد با اسرائيل در صلح و دوستي باشيم. نظرتان دراين باره چيست؟
* همه كشورهاي عربي قراردادهاي سازمان ملل متحد را قبول كرده اند.
طبق اين قراردادها، وجود اسرائيل با شرايطي خاص شناخته شده است. همه كشورهاي عربي حاضرند اسرائيل را به رسميت بشناسند به شرطي كه اسرائيل فلسطينيان را رهاكنند و آزادي به آنها بدهد. در آخرين اجلاس سران عرب در بيروت پيشنهادي از طرف عربستان سعودي داده شد و همه قبول كردند كه طبق آن اعراب آمادگي خود را نشان دادند كه همه نوع رابطه اقتصادي، ديپلماتيك، اقتصادي و فرهنگي با اسرائيل داشته باشند به شرطي كه اسرائيل قراردادهاي سازمان ملل متحد درباره فلسطين را قبول كند و فلسطين را ترك كند. آقاي چلبي هم چيزي غير از اين نگفته اند.
\ شما پيشنهاد كرديد صدام استعفا دهد. فكرمي كنيد وي با اين كار موافقت كند؟
* بعيدمي دانم قبول كند. چندين بار پيشنهاددادم. حتي نگفتم كناره گيري كند. حتي گفتم دولت را تغييردهد و خودش بماند و حزبش در انتخابات شركت كند. اما حتي اين پيشنهاد را هم قبول نكرد.
\ چقدر اميد داريد كه او از قدرت كناره گيري كند؟
* شايد اميدي باشد. اما فكرنمي كنم صدام حسين صحنه سياسي را ترك كند.
\ فكرمي كنيد فردبعدي به جاي صدام چه كسي است؟
* هنوز مشخص نيست. (ما) اپوزيسيون عراقي پيشنهادنمي كنيم يك نفرباشد، بهتراست يك كميسيون به نام كميسيون رياستي تشكيل شود كه از ۳نفر، يك كرد، يك عرب سني و يك عرب شيعه كه از زمان عبدالكريم قاسم وجودداشت، باشد. مردم عراق بايد خودشان سرنوشتشان را تعيين كنند.
\ درخبرها آمده بود معارضين عراقي با برخي شركت هاي نفتي ازجمله شركت هاي نفتي روسي به صورت محرمانه مذاكره كرده اند. اين مسأله را چگونه توجيه مي كنيد؟
* تأييدنمي كنم. هيچ شركت نفتي با معارضين عراقي تماس نگرفته است.
\ از نتايج كنفرانس لندن راضي هستيد؟
* من يكي از فعالين و بنيانگذاران اين كنفرانس بودم، ولي نمي گويم كامل بود. كامل مطلق فقط خداوند است.
درهركاري كه انسان انجام مي دهد، كمبودهايي هست. دركنفرانس لندن هم نقايصي وجودداشت كه بايد درآينده جبران شود. ولي نتايج عمده و خوبي داشت.
\ اگر به شما پيشنهادكنند كه فردبعدي به جاي صدام حسين باشيد، پاسخ شما چيست؟
* از او سؤال مي كنم دليل دشمني اش با من چيست!
