گروه بين الملل ـ رضا سادات: اندك اندك صداي ناقوس جنگ با وضوح بيشتري در خليج فارس به گوش مي رسد. در همين ارتباط، شبكه خبري «بي.بي.سي» از فراخواندن هزاران نفر از نيروهاي ذخيره ارتش بريتانيا به خدمت خبر داد و «جفهون» وزير دفاع اين كشور درخواست اعلام فراخوان گسترده تر نيروهاي ذخيره را به مجلس عوام تقديم كرد. ظاهراً وي طي فرماني دستور اعزام هفت هزار نيروي ذخيره و ناو هليكوپتر بر «اوشن» را به منطقه خاورميانه صادر كرده است.
در همين حال، «جك استراو» وزير امور خارجه انگلستان در گفت وگويي با بي.بي.سي ادعا كرد: هر چند، احتمال رويارويي نظامي با صدام حسين طي روزهاي اخير كاهش يافته، اما اكنون اين احتمال ۶۰ به ۴۰ است و احتمال روي آوردن به قوه قهريه عليه صدام منوط به نحوه عملكرد وي خواهد بود. استراو همچنين تأكيد كرد لندن، مصر است قبل از هر اقدامي عليه عراق، نظر سازمان ملل متحد و شوراي امنيت اين سازمان جلب شود.
شايد يكي از نكات قابل توجه در اين ميان، گزارشي بود كه از كانال چهارراديوي بي.بي.سي پخش شد. در اين گزارش «انروگيليان» مفسر امور نظامي اين شبكه راديويي ادعا كرد: تحركات اخير در وزارت دفاع كم اهميت تر از آن چيزي است كه توسط رسانه ها عنوان شده است. در اين گزارش همچنين به نقل از وزارت دفاع اعلام شد: ناو هواپيمابر «آرك رويال» و گروه عملياتي همراه هنوز عازم آبهاي خليج فارس نشده است. اين در حالي است كه حدود دوهفته قبل شبكه خبري «ان.بي.سي» آمريكا از اعزام اين ناو و گروه عمليات همراه به خليج فارس خبر داده بود.
تاريكخانه جنگ با عراق ظاهراً هنوز تصميم قاطعي براي جنگ با عراق نگرفته است. «تونلي بلر» نخست وزير انگلستان ونزديكترين متحد «جورج بوش» در سخناني خطاب به سفيران انگلستان درلندن تلاش كرد به اعتراض برخي رسانه ها و گروههاي مخالف به همكاري نزديك دولتش با بوش پاسخ گويد. او حفظ روابط نزديك با واشنگتن را به نفع لندن توصيف كرد، اما بلافاصله تأكيد كرد: «ما بايد از اين ائتلاف براي تأثيرگذاري بر آمريكاييان براي در پيش گرفتن سياستي منطقي تر استفاده كنيم.» بلر همچنين از واشنگتن خواست اين حقيقت را بپذيرد كه طرح صلح خاورميانه، گرم شدن زمين و اشاعه فقر در جهان به همان اندازه تروريسم و تكثير تسليحات كشتار جمعي مهم هستند.
نخست وزير بريتانيا در اين اظهارات بارديگر به احساسات ضدآمريكايي حمله برد اما اين نكته را رد نكرد كه عملكرد آمريكا به گونه اي بوده كه به اشاعه اين احساسات و گسترش انتقادها از اين كشور كمك كرده است. نخست وزير انگلستان در ادامه براي آنكه بار ديگر به عزم خود براي همراهي با واشنگتن در همه عرصه ها صحه گذاشته باشد، از تصميم واشنگتن براي جلب نظر شوراي امنيت قبل از هر اقدامي عليه عراق ابراز خشنودي و تصريح كرد: بريتانيا تحت هر شرايطي در كنار آمريكا باقي خواهد ماند.
پس از بلر، وزير خارجه بريتانيا بود كه در جمع سفيران بريتانيا سخن گفت. او هر چند ادعا كرد احتمال در گرفتن جنگ با عراق درقياس با روزهاي پاياني سال گذشته ميلادي كمتر شده است، اما گويش او به گونه اي بود كه از تلاش دستگاه ديپلماتيك بريتانيا براي توجيه جنگ عليه عراق در زمان مقتضي حكايت داشت.
«پل رينولدز» تحليلگر سياسي بي.بي.سي در گزارشي عنوان كرد: تغيير لحن بلر و استراوبه دليل نطق تند اخير صدام بود كه درآن بازرسان تسليحاتي را به جاسوسي براي آمريكا و انگليس متهم كرد. رينولدز مهمترين نكته در اظهارات استراو در اين نشست را تلاش او براي در كانون توجه قراردادن احتمال دستيابي گروههاي تروريستي مانند القاعده به تسليحات كشتار جمعي با كمك دولتهاي ياغي دانست. البته رينولدز چندان هم راه به خطا نرفت، چرا كه اين اولين بار بود كه مقامات انگليسي به طور مستقيم از عبارت دولت ياغي استفاده مي كردند و بلافاصله، اين دولتها به همكاري با گروههاي تروريستي متهم شده اند.
رينولدز اعتقاد دارد استراو بدين جهت از عبارت دول ياغي استفاده كرده تا در صورت كشف هرگونه ارتباط عراق با القاعده، اقدام نظامي عليه اين كشور توجيه شود. گمان مي رود ايالات متحده و بريتانيا شواهدي درمورد همكاري القاعده و برخي مقامات عراقي در دست دارند و به همين جهت، چنانكه نتوانند وجود تسليحات كشتار جمعي را در عراق اثبات كنند. از اين موضوع به عنوان دستاويزي براي ورود به فاز نظامي عليه عراق استفاده خواهند كرد.
آنچه بلر و استراو گفتند و تحولات چند روز گذشته را نمي توان واكنش به اظهارات صدام در نطق اش به مناسبت روز نيروهاي مسلح عراق دانست؛ نطقي كه بيشتر به اطلاعيه اي تبليغاتي در توجيه اقدامات خود و تخطئه عملكرد آمريكا و بريتانيا شباهت داشت.
صدام در اين نطق، دشمنانش را به حيوانات درنده تشبيه كرد. آنچه صدام در اين نطق گفت، آنچنان تكراري بود كه تقريباً در هيچ رسانه خارجي اي انعكاس پيدا نكرد. تنها عبارت از نطق صدام كه رسانه هاي غربي توجه خاصي به آن نطق دادند، آنجا بود كه او بازرسان تسليحاتي را عامل جاسوسي براي غرب دانست.
در پي نطق صدام، بسياري از رسانه هاي غربي استنتاج كردند چنانكه صدام به اين جمع بندي برسد كه اخراج بازرسان تسليحاتي يا ادامه فعاليت آنها تأثيري در نتيجه تصميم گيري آمريكا وانگلستان نخواهد داشت، تيم بازرسان را از عراق اخراج خواهد كرد و نفس اين اقدام خود، ممكن است به دستاويزي براي آغاز تهاجم نظامي به عراق تبديل شود.
اين روزها كافي است براي درك استراتژي آمريكا و انگلستان عليه عراق، نگاهي به رسانه ها واخباري كه در مطبوعات غربي درج مي شود، انداخت. ائتلاف آمريكا و بريتانيا با اعزام همزمان نيرو به خليج فارس و تقويت توان نظامي و قدرت آتش خود در منطقه و تشديد فشار ديپلماتيك بر همسايگان عراق و مخالفان جنگ با عراق در شوراي امنيت، اكنون شرايطي را فراهم آورده اند كه هيچكس از تهاجم نظامي به اين كشور متعجب نخواهد شد. امروز، تقريباً همه سياستمداران منطقه و جهان وحتي مردم عادي كوچه و بازار وقوع جنگ و تهاجم آمريكا به عراق را امري محتوم مي دانند. اينكه ايجاد چنين فضايي چه منافعي براي آمريكا داشته، يك موضوع است و نتيجه اين فشارها چه خواهد بود، موضوعي مستقل و منفك.
با وجود عوامل متعددي كه مردم عراق را متقاعد مي كند حمله آمريكا به عراق اجتناب ناپذير است و به لحاظ عدم رضايت آنها از حاكميت صدام، بعيد است حكومت عراق به حمايت مردمي از خود اميد داشته باشد. افزايش و تداوم فشارها و به ميدان آوردن معارضين عراقي، كه يورش به حاكميت صدام را نه تهاجم اجانب (كه همگرايي اپوزيسيون و مخالفان خارجي صدام براي ساقط كردن رژيم سفاك تداعي مي كند) موجب خواهد شد ساقط كردن صدام از اريكه قدرت، ساده تر عينيت يابد و اين دقيقاً همان سناريويي است كه آمريكا و انگلستان يك سال براي تحقق آن در تلاش بوده اند.