|
|
نصراله سجادي معاون تربيت بدني وزارت آموزش و پرورش
|
ورزش نبض هر جامعه است. جامعه سالم، جامعه اي است كه افراد آن سالم باشند و ورزش مهمترين عامل تضمين كننده سلامتي افرادجامعه از ناهنجاريهاي جسمي و اخلاقي است. در كشور ما ۱۸ميليون دانش آموز در كلاسهاي درس حضور دارند. آنچه كمتر به نياز اين قشر عظيم اهميت داده نشده و هميشه در حاشيه قرار گرفته، ورزش و درس تربيت بدني است. وجود ناهنجاريهاي جسمي و روحي، افت تحصيلي و فرار از مدرسه همه ناشي از كم تحركي و بي انگيزگي حاصل از آن است.
اعتبارات مالي و فضاهاي ورزشي
عمده ترين مشكلي كه دانش آموزان در مدارس با آن مواجه هستند، كمبود فضاهاي ورزشي است. اين كمبود فضاها در پي كمبود اعتبارات مالي است كه توسعه و رشد ورزش را در مدارس با ركود مواجه كرده است. جمع سرانه فضاهاي ورزشي سرپوشيده و روباز دانش آموزان كشور ۹صدم مترمربع است كه سرانه فضاي ورزشي سرپوشيده ۲صدم درصد و فضاهاي روباز ۷صدم مترمربع است كه با استانداردهاي جهاني فاصله بسيار زيادي دارد چرا كه استاندارد جهاني، سرانه فضاي سرپوشيده براي هر دانش آموز را دومترمربع و فضاي روباز را ۶مترمربع مي داند. در كشور ۸۲۱سالن سرپوشيده و ۷۳۳مكان ورزشي روباز تمام دارايي آموزش و پرورش است كه آنهاهم اختصاص به رشته هاي واليبال، بسكتبال، هندبال، پينگ پنگ، كشتي، ژيمناستيك و فوتبال دارد و در كل كشور ۶هزار و ۲۰۶فضاي ورزشي مانند زمين فوتبال، سالنهاي ورزشي و استخر وجود دارد كه ۱۳۰فضاي آن در تهران است و ۵۵۰فضاي سرپوشيده و ۷۰۰فضاي باز ورزشي در سطح كشور براي ۹ميليون دختر دانش آموز وجود دارد كه به هيچ وجه پاسخگوي نياز دختران نيست، هر چند با اجراي طرح «نيرو نشاط» كه با همكاري سازمان ملي جوانان كشور انجام شده و سالنهاي چندمنظوره و زود بازده با مصرف هزينه ۸۰۰ميليون تومان ساخته شده است اين سالنها (۷۲باب) در هر شهر بين ۲ تا ۶سالن مي رسد يعني رشد از يك بيست و چهارم به يك هفدهم رسيده است ولي هنوز هم كافي نيست. كمبود اعتبارات مالي براي گسترش ورزش مدارس، زماني بيشتر جلوه مي كند كه به هر دانش آموز در سال ۴۰۰تومان هم نمي رسد. سرانه هر دانش آموز دختر در سال۸۱ بين ۶۰ تا ۸۰تومان در نوسان است كه اين سرانه بسيار ناچيز است. فضاي هر دانش آموز دختر در شهرستانهاي تهران در سالهاي قبل از ،۷۹ ۹۶صدم ميليمتر بوده كه شامل دوسالن ورزشي مي شده است، ولي اكنون تعداد سالن ها به عدد۱۶ رسيده وفضا به ۱۷ميليمتر! اين مسأله را عشرت شاه محمدي كارشناس ورزشي ورزش دختران در شهرستانهاي تهران عنوان مي كند. اما كمبود فضا زماني بيشتر نمود پيدا مي كند كه بدانيم تمام فضاهاي موجود در كشور فقط براي ۸۰هزارنفر دانش آموز كافي است و ۱۷ميليون و اندي دانش آموز از چنين فضايي براي ورزش محرومند. علي محمدي، مدير امور استانهاي معاونت تربيت بدني و تندرستي آموزش و پرورش معتقد است كه فقط انتظارات از ورزش مدارس بالا است چرا كه سرانه اعتبارات و نيروي انساني ناكافي است وتنها مشكل گشاي توسعه ورزش مدارس پول و برنامه ريزي است كه اين خود به ضعف ساختار تربيت بدني در آموزش و پرورش برمي گردد و اينكه سازمان نوسازي مدارس و ديگر مسؤولان مرتبط با اين معاونت توجه جدي به موانع ندارند. دكتر نصرالله سجادي، معاونت تربيت بدني و تندرستي وزارت آموزش و پرورش بودجه تخصيص يافته در خصوص فقط عمران را ناكافي مي داند. وي مي گويد: «ميزان مبلغ تخصيص يافته در سال۸۱ پنج ميليارد و پانصدميليون تومان است كه مبلغ بسيار ناچيزي است. «حدود دوسال است كه هيچ طرح جديدي براي گسترش فضاهاي ورزشي مدارس اجرا نشده است چرا كه اكثر طرحها نيمه تمام مانده كه تعداد اين طرحهاي نيمه تمام در ۲۸استان كشور به ۴۷۸پروژه مي رسد كه براي تكميل آن ۲۲ميليارد و ۸۲۳ميليون و ۳۰۰هزارتومان بودجه نياز هست. در صورتي كه اعتبار تخصيصي از سوي مديريت و برنامه ريزي كشور در سال،۸۲ ۱۱ميلياردتومان است. با اينكه رشد ۱۰۰درصد است اما فقط نياز ۵درصدي عمراني را پوشش خواهد داد. دكترسجادي با بيان اين مطلب در ادامه مي گويد: ۷ميلياردتومان از مبلغ تصويب شده در سال۸۲ براي تكميل پروژه هاي عمراني صرف خواهد شد و مابقي آن يعني ۴ميلياردتومان آن براي تجهيز واحدهاي آموزشي مدارس، تكميل طرحهاي نيمه تمام مردمي در استانها و تكميل طرحهاي ملي آموزش و پرورش مانند اردوگاههاي چمران را مسر و چمران و نسيبه تهران اختصاص خواهد داشت، بنابراين ما براي تعدادي از پروژه هاي ورزشي نيمه تمام، ۷ميلياردتومان هزينه خواهيم كرد كه براي تكميل تمام پروژه ها بدون اجراي طرح جديد و هزينه براي تجهيز مدارس نزديك به ۱۶ميلياردتومان بودجه نياز هست وگرنه تمام پروژه ها همچنان نيمه تمام خواهد ماند به عبارتي براي اجراي طرح به طرح ضربتي نياز هست.
آنچه اكنون درهيأت دولت نيز براي گسترش فضاي ورزشي وتوجه بيشتر به ورزش مطرح است، موضوع خصوصي سازي در وزارت آموزش و پرورش است كه اجراي اين طرح خصوصي سازي طبق ماده۸۸ قانون مقررات مالي دولت خواهد بود. اين راهكار را دكتر نصرالله سجادي در پي رفع كمبودهاي ورزشي آموزش و پرورش عنوان مي كند و در ادامه مي گويد: اجراي چنين طرحي و اجاره كردن اماكن، در درازمدت هزينه ها را به سمت خزانه دولت برمي گرداند و دولت اعتباري را براي تعمير و نگهداري اماكن صرف نخواهد كرد، هر چند كه اين مسأله نياز به پيش شرط دارد كه شركتهاي خصوصي با تخفيف اين اماكن را به دولت اجاره بدهند.
كمبود مربيان تربيت بدني
آنچه ورزش را در كنار كمبود فضاهاي ورزشي، كم رنگ و كم رنگتر كرده است، كمبود نيروي متخصص تربيت بدني است كه در سه مقطع ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان به چشم مي خورد. اما در اين ميان كمبود در مقطع ابتدايي بيشتر چشمگير است و همين امر يعني نبود مربي متخصص و غيراصولي ورزش كردن، دانش آموزان دختر و پسر را دچار ناهنجاريهاي جسمي، اسكلتي مانند كف پاي صاف، پاي پرانتزي، پشت گردو شانه هاي افتاده كرده است. اين ناهنجاريها در بين قشر دختران دانش آموز بيشتر است. براي دختران دانش آموز در كشور ۷هزار مربي ورزش وجوددارد كه براي رفع اين كمبود به ۱۲هزار مربي ديگر نياز هست. اگر بخواهيم شاخص كلي را در نظر بگيريم به ازاي هر ۱۱۰۰دانش 'آموز در كشور فقط يك معلم ورزش وجود دارد.
همانگونه كه براي يادگيري هر مسأله اي نياز به يادگيري اصول اوليه و پايه آن دارد و تا پله اول پيموده نشده باشد، امكان رسيدن به پله بعدي وجود ندارد، بنابراين توجه به ورزش را نيز بايداز پايه شروع كرد. خانم عامري دبير بازنشسته ورزش و مدرس دانشگاه در اين باره مي گويد: «بايد در دوره ابتدايي اصول اوليه تربيت بدني و در دوره راهنمايي تكنيك و در دوره دبيرستان تاكتيك به دانش آموزان آموخته شود تا به طور خودكار، بعد از پايان مدرسه به ورزش روي بياورند اما در اين ميان مي بينيم كه فارغ التحصيل رشته هاي تربيت بدني در جامعه بيكارند و جذب وزارت آموزش و پرورش نمي شوند. دكتر سجادي، معاونت تربيت بدني و تندرستي دليل كمبود مربي ورزش در سه مقطع و بخصوص پايه ابتدايي را عدم مجوز استخدام در اين وزارت مي داند. وي مي گويد: ما براي رفع اين معضل دو راهكار را پيگيري مي كنيم كه يكي كوتاه مدت است و ديگري بلندمدت. دكتر سجادي در ادامه مي گويد: راهكار اول اين است كه معلمان مقطع ابتدايي را كه داراي آمادگي جسماني مناسب، مهارتهاي ورزشي و علاقه هستند را گزينش كرده و از آنها آزمون به عمل آوريم تا با گذراندن دوره هاي آموزشي تربيت بدني بتوانند دانش آموزان را با اصول صحيح آموزش دهند. اما راهكار دوم كه به صورت بلندمدت خواهد بود گنجاندن واحدهاي درسي تربيت بدني و بهداشت به واحدهاي درسي تربيت معلم خواهد بود تا معلماني كه تربيت مي شوند با اصول تربيت بدني هم آشنا شوند كه اين تصميم باهماهنگي معاونت تأمين نيروي انساني وزارتخانه آموزش و پرورش صورت گرفته است. معاونت تربيت بدني و تندرستي در ادامه مي افزايد: با توجه به اينكه نگرش به تربيت بدني بسيارساده است، بنابراين تغيير نگرش در مسؤولان ذيربط و افراد جامعه اعم از خانواده ها و اوليا و مربيان مدارس براي توجه بيشتر به اين امر نياز به زمان دارد.
كمبود وسايل ورزشي
نبود وسايل و لوازم ورزشي و يا كافي نبودن آن با توجه به تعداد بالاي دانش آموزان از ديگر موانع و سد راه فعاليت ورزشي آنان است. دير رسيدن لوازم از تربيت بدني آموزش و پرورش به مدارس، خلاصه شدن وسايل ورزشي به چند توپ فوتبال، واليبال، بسكتبال، تنيس روي ميز و بدمينتون از يك طرف و قديمي و كهنه بودن وسايل از طرف ديگر بخصوص در شهرستانها از مشكلاتي است كه مربيان ورزش مدارس و دانش آموزان از آن گله مندند. ناديده گرفتن علايق ورزشي آنها و فراهم نشدن امكانات و وسايل ورزشهاي مورد علاقه دانش آموزان نه تنها بي انگيزگي را در دانش آموزان به سمت ورزش ايجاد كرده است، حتي دست مربيان را براي تعليم بسته است. در مدارس رشته هاي واليبال، بسكتبال، هندبال، پينگ پنگ، كشتي، ژيمناستيك، فوتبال، كاراته، آمادگي جسماني، شطرنج، دو و ميداني فعال است و معاونت تربيت بدني نيز فقط امكانات اين ورزش را در اختيار دارد. دكترسجادي و عشرت شاه محمدي اين موضوع را تأييد مي كنند، چرا كه اعتبار و امكانات موجود براي فعال كردن ديگر ورزشها موجود نيست.
زنگ ورزش، زنگ تفريح
نهاديه شدن فرهنگ تربيت بدني در مدارس و حتي در جامعه و بين خانواده ها و اوليا و مربيان مدارس، از ۲ساعت زنگ ورزش استفاده بهينه نمي شود. زنگ ورزش كه زنگ تكاپوي جسمي دانش آموزان و تخليه انرژي آنها است گاه ديده مي شودكه زمان مناسبي براي كلاسهاي فوق العاده و امتحان است نه زنگ رشد و شكوفايي استعدادهاي ورزشي و حتي پيشرفت تحصيلي دانش آموزان.
شاه محمدي كارشناس ورزشي دختران در شهرستانهاي تهران معتقد است كه زماني زنگ ورزش در كشور جان خواهد گرفت كه سطح بينش مربيان، خانواده و جامعه نسبت به ورزش و درس تربيت بدني افزايش يابد و حتي عوض شود. آقاي علي محمدي، مدير امور استانها در معاونت تربيت بدني و تندرستي نيز اعتقاد دارد كه بايد ساعات زنگ ورزش مانند كشورهاي ديگر از ۲ساعت به ۶ساعت افزايش يابد و محور اصلي آموزش و تعليم وتربيت قرار گيرد چرا كه عدم توجه به اين امر باعث عدم تحرك و فراري شدن بچه ها بخصوص در پايه ابتدايي در مدارس و كلاسهاي درس مي شود. وقتي ورزش محور اصلي باشد بعد تعليم، تحت تأثير شور و نشاط ورزش دچار رشد چشمگير خواهد شد. آنچه ورزش را به حاشيه مي راند، نگرش ضعيف به اثرات مثبت آن است. دكترسجادي، معاونت تربيت بدني و تندرستي اعتقاد دارد كه فرهنگسازي كار ساده اي نيست و نياز به زمان دارد. وي مي گويد: براي اينكه در جامعه جا بيندازيم كه درس تربيت بدني نيز مانند دروس رياضي، شيمي و... اهميت دارد بايد يك فرهنگي را نهادينه كنيم كه در اين ميان كار رسانه هاي تصويري و روزنامه ها هست كه بايد به كمك ما بشتابند، چرا كه تأثيرپذيري افراد جامعه از طريق سيما بسيار بالا است. وي در ادامه مي گويد: اين معاونت براي سيستماتيك كردن اين امر يعني توجه درس تربيت بدني اقدام به چاپ كتاب كرده است كه سازمان تدوين و برنامه ريزي كتب درسي با تشكيل كميته اي از تربيت بدني و سازمان پژوهشي اين كار را به صورت آزماشي در مقطع پايه شروع كرده اند وتدوين كتب براي سه مقطع راهنمايي و دبيرستان نيز در دست اقدام است.
با توجه به مشكلات پيش رو، توجه به درس تربيت بدني مدارس، نياز به عزم و بسيج ملي دارد، چرا كه با وجود تمام مشكلات اين وزارتخانه قطعاً توجه به ورزش در اولويت اين وزارت آموزش و پرورش نخواهد بود و گسترش ورزش و نهادينه شدن آن از پايه نياز به توجه ديگر نهادها دارد تا سلامتي ۱۸ميليون دانش آموز و در پي آن سلامتي وتندرستي جامعه فردا تضمين شود.