پنجشنبه ۲۶ دي ۱۳۸۱ - ۱۲ ذيقعده ۱۴۲۳
Thu, Jan 16, 2003
بين الملل
شماره ۲۳۶۱
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسي
اخبار ايران
اجتماعي
گزارش روز
بين الملل
گوناگون
سرزمين مادري
فرهنگ و انديشه
تاريخ
چشم انداز
فرهنگ و هنر
اقتصادي
قيمت سكه و طلا
حوادث
ورزشي
صفحه آخر
اوقات شرعي
آرشيو
خلع سلاح يا تجزيه عراق از سوي آمريكا
سياست خارجي اسرائيل درحوزه درياي خزر
107622.jpg
بخش نخست
حضور اسرائيل درمنطقه آسياي مركزي و قفقاز ، پس از فروپاشي اتحاد شوروي سابق، كه توأم با كشمكش تازه بين قدرتهاي جهاني ومنطقه اي بر سر يافتن منافع در اين منطقه بوده، قابل تأمل است اين منطقه به دليل داشتن مرز مشترك با جمهوري اسلامي ايران هرگونه تحولي تأثيرات شگرف بر امنيت ملي ايران مي گذارد، منطقه آسياي مركزي وقفقاز به سبب موقعيت استراتژيكي وژئوپولتيكي و با وجود منابع عظيم نفت وگاز، ورود اسرائيل با اتخاذ سياست خارجي نوين در دو بعد سياسي واقتصادي با شيوه نفوذ اقتصادي، فرصتها و تهديدهايي رامتوجه ايران كرده است، با استقلال كشورهاي آسياي مركزي و قفقاز در دسامبر ۱۹۹۱ . م نظام تابعه جديد شكل گرفت، كه كشورهاي آمريكا، اسرائيل و اتحاديه اروپا به عنوان قدرت هاي مداخله گر منطقه محسوب شدند وكشورهاي ايران، روسيه، چين، تركيه، هند و پاكستان وتاحدودي افغانستان به عنوان كشورهاي پيراموني يا حاشيه اي به رقابت بر سرمنافع سياسي ـ اقتصادي با انواع استراتژي بلندمدت، ميان مدت و كوتاه مدت پرداختند.
محوري با استراتژي اتحاد وائتلاف
محور اسرائيل ـ آمريكا ـ تركيه با استراتژي اتحاد وائتلاف درصدد تضعيف روسيه وكنترل تمام عيار ايران هستند. آنها خط مشي اي را در پي گرفتند كه از هژموني ايران وروسيه در منطقه جلوگيري كنند. وجود ۲۰۰ هزار نفر يهودي به عنوان گروههاي لابي وذينفوذ مانع موضع گيري سياسي واقتصادي جمهوري هاي مسلمان نشين منطقه عليه اسرائيل مي شود.
اسرائيل به پيروي از آموزه «اجماع استراتژيك» با حمايت مستقيم وغيرمستقيم ايالات متحده در تحولات و ترتيبات امنيتي منطقه نقش دارد كه پيمان نظامي تركيه واسرائيل وآذربايجان مثال بارز آن است.
اين كشور كه با پيدايش كشورهاي آسياي مركزي و قفقاز فرصتي طلايي براي سياست خارجي خود كسب كرد اكنون درصدد به دست آوردن جايگاه مشروع منطقه اي وفرامنطقه اي است.از اين رو، با طرح نوين جهاني از سوي سياستمداران آمريكا، تلاش مي شود از احياي روسيه به عنوان يك قدرت رقيب وشكل گيري قطب جديد قدرت جلوگيري شود واز نفوذ ايران در منطقه كه پيوندهاي فرهنگي و تاريخي با آن را دارد، ممانعت به عمل آيد.
وجود منابع غني انرژي ومعادن وذخاير زيرزميني و بازار مصرف وسيع و نيز تسليحات هسته اي باقي مانده از اتحاد شوروي سابق يكي ازدل مشغولي هاي اسرائيل است كه با طرح دكترين خاورميانه جديد توسط «شيمون پرز» در سطح وسيع حضور خود را دراين مناطق توسعه داده است.
فروپاشي اتحاد شوروي وبه وجود آمدن جمهوري هاي آسياي مركزي وقفقاز اگرچه فرصتهاي بي شمار اقتصادي و سياسي به ارمغان آورده است، ولي مي تواندمنبع تهديدات عظيمي نيز باشد. انگيزه حضور اسرائيل در اين منطقه چه مي تواندباشد؟ سياسي يا اقتصادي ؟ و يا هردو؟ در صورتي كه هر دو مورد باشد اولويت با كدام است؟ واين حضور چه اثراتي بر امنيت ملي ايران دارد؟
از زمان استقلال كشورهاي آسياي مركزي وقفقاز درسال ۱۹۹۱ عوامل مختلفي همواره عامل ترغيب وتشويق بازيگران منطقه اي و فرامنطقه اي جهت حضور در كشورهاي حاشيه درياي خزر و آسياي مركزي وقفقاز بوده است كه به برخي از اين متغيرها كه رابطه معنايي با موضوع دارند،اشاره مي شود:
۱ ـ اقتصادضعيف كشورهاي مورد نظر (۱)
۲ ـ بي ثباتي سياسي و اقتصادي (۲)
۳ ـ ژئوپولتيك وژئواكونوميك جديد ناشي از فروپاشي اتحاد شوروي سابق (۳)
۴ ـ خلأ قدرت ناشي از نوع مديريت ايران وتركيه در قبال منطقه وضعف روسيه (۴)
۵ ـ اختلاف بر سر خطوط انتقال انرژي (نفت وگاز) منطقه
۶ ـ اختلاف كشورهاي ساحلي درياي خزر بر سر تعيين رژيم حقوقي اين دريا كه موجب حضور قدرتهاي مداخله گر همانند آمريكا، اسرائيل، اتحاديه اروپا درآن شده است.
۷ ـ وجود اقوام گوناگون واقليت هاي قومي در واحدهاي همجوار، قوم گرايي وخيزش ملي گرايي افراطي.
۸ ـ تدوين دكترين نظامي جديد روسيه در سال ۱۹۹۳ و تأكيد بر حمايت از روسهاي ساكن در كشورهاي آسياي مركزي وقفقاز (سياست خارج نزديك)
۹ ـ تمايل ناتو به گسترش به سوي شرق ونفوذ در منطقه.
۱۰ ـ استقرار موشكهاي اتمي برچيده شده از آلمان در خاك تركيه.
۱۱ ـ فعال شدن پايگاههاي نيروي هوايي ناتو در تركيه و همكاري نظامي تركيه با اسرائيل واستقرار ۸ فروند جنگنده اسرائيل بطور دائم در تركيه براساس قرارداد نظامي ۱۹۹۸ .
۱۲ ـ وجود اقوام گوناگون و اقليت هاي قومي در واحدهاي همجوار، قوم گرايي و خيزش ملي گرايي افراطي.
آثار وپيامدهاي اين عوامل بحران ساز بر امنيت وسياست خارجي ايران چشمگير بوده و بيشتر اين عوامل با ابتكار ايالات متحده و اسرائيل در جهت منزوي كردن ايران از دسترسي به كشورهاي آسياي مركزي و قفقاز است.
با وجود آنكه ايران موقعيت ويژه وممتاز ژئوپولتيكي و طبيعتاً فرصت هاي سياسي و اقتصادي دارد، تركيه توانسته است با كمك اسرائيل وايالات متحده به موفقيت هايي نسبي دست پيدا كند واين كشور جاي خالي ايران را پر كرد.
البته ايران مي تواند با استفاده از مزيت هاي نسبي خود، از جمله شبكه راههاي ارتباطي به آبهاي جنوب وامنيت راهها وثبات سياسي، پيوندهاي اقتصادي خودرا استحكام بخشد.
برقراري روابط اقتصادي جنبه هاي متفاوتي خواهد داشت كه در آن، گسترش مناسبات فرهنگي و مذهبي نيز امكان پذير خواهدشد. موفقيت ايران در برقراري پيوندهاي اقتصادي ـ بازرگاني، سبب استحكام موقعيت وحضور درازمدت ايران در منطقه خواهد شدكه در آن صورت، از نظر اقتصادي وفرهنگي مي توان با تفكر و تعمق بيشتري و به آرامي به حركت دلخواه جهت داد.
107625.jpg
قفقاز و آسياي مركزي هنوز پذيراي روابط اعتقادي و ديني نيست مسلمانان اين منطقه با سابقه اي كه در دوره اتحاد شوروي در ارتباط با جدايي دين از سياست وجودداشته است، تجربه چشمگيري براي حضور در دايره هاي سياسي وحكومت ندارند. بنابراين تكيه بر نيروهاي مذهبي براي گسترش حوزه نفوذ عملي به نظر نمي رسد نمونه هاي آن را مي توان در جمهوري آذربايجان وتاجيكستان مشاهده كرد.
با وجود موقع جغرافيايي بسيار مناسب ايران براي مرتبط ساختن قفقاز و آسياي مركزي به آبهاي آزاد به نظر مي رسد كه بازيگران بين المللي در حال انتخاب جايگزين براي ايران هستند (سناريوي حضور آمريكا در افغانستان يك نمونه آن است).
آنها مي خواهند ارتباط آسياي مركزي با آبهاي آزاد را در شرق از طريق افغانستان و پاكستان و در غرب از طريق تركيه و درياي مديترانه برقرار كنند (۵). براي مثال، تصميم كنسرسيوم نفت جمهوري آذربايجان به كنار گذاشتن ايران و تغيير مسير خط لوله نفت از ايران با وجود مناسب ترين راه، همه و همه، در جهت حذف ايران از مناسبات منطقه اي و جايگزين كردن كشورهاي ديگر صورت گرفته است. بدين لحاظ، ايران بايد هوشيارانه وارد صحنه بازي شود وبا پيروي از قواعد بازي از سياست هاي تكروي بپرهيزد.
برقراري مناسبات اقتصادي، تجاري وعلمي ـ فرهنگي ايران با كشورهاي منطقه وكمك به حل بحرانهاي اقتصادي و سياسي و ايفاي نقش ميانجي بي طرف، سبب كاهش تنش ها در منطقه مي شود.
سياست مداران و تحليل گران ونظريه پردازان سياسي اسرائيل به ضرورت ترسيم يك استراتژي مشترك جهت تأمين نيازمنديهاي ملي ، تأمين امنيت ملي، نقش هژموني منطقه اي مي انديشند. آنها هميشه در اين انديشه هستند كه يك سياست استراتژيك ملي منطبق با طرح و نقشه بلند مدت كه بتواندچتر حمايتي مناسبي در برابر تحولات احتمالي و ناگهاني باشد، تنظيم كنند.
البته درحال حاضر نمي توان براي تحولات و درگيري هاي منطقه اي معيارها واصول ثابت وتغيير ناپذيري مدنظر داشت، زيرا عوامل خارجي وتغييرات پيچيده منطقه اي و بين المللي در آن تأثير بسزايي دارند.
دستاوردهاي تكنولوژي ـ نظامي وبرخوردها وتداخل منافع جهاني، درگيري هاي منطقه خاورميانه را به يك بحران بين المللي مبدل كرده است.
اهداف نفوذ اسرائيل
اسرائيل در شرايط جنگ سرد، نقش اهرم استراتژيك غرب را در خاورميانه بازي مي كرد. اما با فروپاشي اتحاد شوروي و پايان كشمكش اعراب ـ اسرائيل اين نقش را از دست داد. به نظر استراتژيست هاي اسرائيل، در مسير احياي اين نقش با توجه به عملكردايران اسلامي، شعار مبارزه با بنيادگرايي ايران درخاورميانه و در جهان اسلام و تحت نظر گرفتن پيشروي ايران در خاورميانه و آسياي مركزي،نقش اسرائيل در منطقه آسياي مركزي ضروري است (۶)
اسرائيل با ايجادارتباطات اقتصادي وفرهنگي وسياسي با جمهوري هاي آسياي مركزي وقفقاز حركت گسترده اي آغاز كرده است. با وجود احساسات منفي سنتي مسلمانان و حتي روسها به اسرائيل، يهوديان ، زمامداران و روشنفكران اين كشورها با تلقي اسرائيل به عنوان سمبل غرب از گسترش روابط با آن رژيم براي جلب توجه بيشتر كشورهاي غربي ابايي ندارند.
گسترش رابطه با تركيه نيز خودمشوق ديگري براي توسعه روابط با اسرائيل است.
در اتحاد شوروي عصر گورباچف با تغيير جهت سياست خارجي مسكو نسبت به اسرائيل ، روابط تام ديپلماتيك در سطح سفارتخانه احيا و روابط فرهنگي تجاري وفرهنگي ميان دو طرف شكوفا شد و صنعت جهانگردي در هر جهت به جريان افتاد.
پس از فروپاشي اتحاد شوروي، روسيه همان تماس سياسي واقتصادي با اسرائيل را حفظ كرد و پس از روسيه جمهوري آذربايجان و قزاقستان نيز با اسرائيل روابط ديپلماتيك برقرار كردند وتركمنستان راه را براي تجار آن رژيم باز كرده است. اسرائيل تاكنون در تركمنستان كالاهايي با تكنولوژي پيشرفته و طرح بزرگ براي كشاورزي و سيستم هاي آبياري ارائه كرده است.
سياست اسرائيل در قبال ايران نيز در انزوا قرار دادن ومبارزه با آن است كه نفوذ خود در آسياي مركزي، جلب نظر روسيه ودر آخرين اقدام به دست آوردن پايگاههاي هوايي تركيه، همه را در راستاي كشاندن ديوار آهنين به دور ايران ومقابله با بنيادگرايي اسلامي مي داند.
پانوشت:
۱ـ الهه كولايي، سياست و حكومت در آسياي مركزي، چاپ اول (تهران، انتشارات سمت، ۱۳۷۶) ص .۸۵
۲ـ منبع پيشين، ص .۸۸
۳ـ سيدعطا تقوي اصل، ژئوپولتيك جديد ايران: از قزاقستان تا گرجستان، چاپ اول، (تهران، انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۷۹) ص.۴۰
۴ـ دكتر پيروز مجتهدزاده ، ايده هاي ژئوپولتيك و واقعيت هاي ايراني، چاپ اول (تهران، نشر ني، ۱۳۷۹) ص .۲۸۹
۵ـ دكتر بهرام اميراحمديان «جايگاه ژئوپولتيك ايران در دوره پس از جنگ سرد» مجله اطلاعات سياسي ـ اقتصادي، سال سيزدهم به شماره ۱۳۶ـ۱۳۵ (آذرودي ۱۳۷۷) ص .۱۰۳
۶ـ محمدعلي معتمدي، «نقش خاورميانه عربي در آسياي مركزي» مجله مطالعات آسياي مركزي و قفقاز، سال دوم، شماره چهارم، ص .۶۰۸
كنفرانس معارضين عراقي به تعويق افتاد
روزنامه «الانباء» چاپ كويت ديروز نوشت: كنفرانس گروههاي معارض عراقي كه قرار بود پنجشنبه (امروز) در شهر «اربيل» در شمال عراق برگزار شود، به تعويق افتاد.
به گزارش ايرنا، منابع كرد تأكيد كردند كه رژيم عراق روز گذشته ارسال سوخت به استانهاي كردنشين عراق را كه از كنترل دولت مركزي بغداد خارج است، متوقف كرد. اين منابع در ادامه گفتند كه رژيم عراق پيامهاي تهديدآميزي براي رهبران كرد مخالف فرستاد و آنها را از برگزاري اين كنفرانس منع كرد.
به گفته اين منابع، سه استان كردستان عراق از ديروز شاهد كمبود شديد سوخت بود و به همين دليل قيمت نفت سفيد در اين استانها به شدت افزايش يافت. الانباء نوشت: كردها تأكيد كردند كه وضعيت آنها بسيار بد است و سردي هوا، كمبود سوخت و مواد غذايي مشكلات فراواني براي آنها به وجود آورده است. اين روزنامه افزود: شهروندان كرد از سازمان ملل متحد خواستند به رژيم حاكم بر بغداد اجازه ندهد با محدود كردن ارسال مواد سوختي بر گروههاي معارض فشار وارد آورد.
حمله پليس كاراكاس به طرفداران چاوز
گروه بين الملل ـ معاون رياست جمهوري ونزوئلا اعلام كرد كه اگر ديوان عالي رأي به برگزاري همه پرسي دوم فوريه درباره حكومت «هوگوچاوز» بدهد، دولت به آن احترام خواهدگذاشت.
به گزارش آسوشيتدپرس، «خوزه ويسنته رانگل» هشدارداد كه چنين حكمي در كشور ۲۴ميليون نفري اش هرج ومرج به راه خواهدانداخت. وي گفت: اگر ديوان عالي تأييدكند كه همه پرسي منطبق با قانون اساسي است، ما اين حكم را خواهيم پذيرفت.
ازسويي، درجريان تظاهرات روز سه شنبه مخالفان و موافقان دولت ونزوئلا دريك منطقه كارگرنشين غرب «كاراكاس»، يك جوان ازناحيه پامورداصابت گلوله قرارگرفت و پليس به سوي طرفداران دولت گازاشك آور شليك كرد.
شارون گيت به آفريقاي جنوبي رسيد
يك مقام دولتي آفريقاي جنوبي ديروز تأكيد كرد: با «سريل كرن» از بانكداران اين كشور كه گفته مي شود براي اجراي مبارزات انتخاباتي «آريل شارون» نخست وزير اسرائيل پول در اختيار وي قرارداد، ارتباط داشته است.
به گزارش ايرنا، خبرگزاري فرانسه به نقل از روزنامه «استار» چاپ ژوهانسبورگ نوشت: «ماريو آمبروزيني» مشاور امورحقوقي وزير كشور آفريقاي جنوبي ارتباطات تجاري خود با كرن را پذيرفت. براساس گزارشهاي دريافتي، كرن، ميلياردر آفريقاي جنوبي در پي تخطئي حزب «ليكود» از قانون مبارزات انتخاباتي در سال ۱۹۹۹ و دريافت كمكهاي مالي از ديگران، به شارون و پسران وي وام داد.
در اين حال، وزارت دادگستري آفريقاي جنوبي تحقيقاتي را در زمينه اين موضوع كه آيا كمك كرن به شارون مشمول تطهير پول (پولشويي) مي شود يا خير آغاز كرد. روزنامه اسرائيلي «معاريو» در هفته جاري از آمبروزيني و ارتباط وي با قرارداد معدن الماس سيرالئون و امضاي آن بين كرن و تجار اسرائيلي خبر داد. به نوشته معاريو، برخلاف اظهارات شارون، كرن براي عقد قراردادهايي با تجار اسرائيلي تلاش كرده است. آمبروزيني، آمريكايي ايتاليايي تبار گزارش اين روزنامه را مبني بر اينكه چنانچه قرارداد الماس سيرالئون اجرا مي شد، به وي نيز سودي مي رسيد، تأييد كرد.
آمبروزيني گفت: من درباره قرارداد معدن الماس سيرالئون با كرن مذاكره كردم و كرن خاطرنشان كرد كه تصميم دارد به خاطر خدمات مفيد من، بخشي از سود حاصل ناشي از اجراي اين قرارداد را به من پرداخت كند. كرن هدف از گفت وگوي خود با آمبروزيني را انجام مشاوره و رايزني با وي ذكر كرد.
از سوي ديگر، خبرگزاري رويتر با اشاره به ماجراي يادشده تأكيد كرد كه براساس قوانين اسرائيل دريافت وام خارجي براي فعاليتهاي سياسي ممنوع است.
بوش: كاسه صبرم لبريز شده است
گروه بين الملل ـ به موازات آنكه بازرسان ديروز به جست وجوي خودشتاب بخشيدند و «محمدالبرادعي» رئيس آژانس بين المللي انرژي اتمي به عراق گفت كه «دنده عوض كند»، روسيه اعلام كرد كه يك مقام وزارت امورخارجه خود را به بغداد اعزام خواهم كرد.
به گزارش خبرگزاري رويتر، وزارت امورخارجه روسيه با صدوربيانيه اي اعلام كرد كه آلكساندر سالتانف معاون وزير امورخارجه و كارشناس برجسته امورعراق با طرف عراقي «مشاوره» خواهدكرد. سخنگوي وزارت امورخارجه روسيه گفت: او ديدگاههاي ما را مطرح و گامهاي احتمالي براي يافتن راه حلي سياسي و ديپلماتيك را بررسي خواهدكرد. درهمين حال، البرادعي پس از مذاكره با مقامات مسكو ابرازاميدواري كرد كه عراق همكاري خود با بازرسان را بهبود ببخشد. وي بعد از ديدار با «ايگورايوانف» وزيرخارجه روسيه گفت: مايلم به عراق، لزوم تغييردنده را ازهمكاري منفعل به همكاري فعال گوشزدكنم.
اگرچه جامعه بين الملل آماده است وقت بيشتري بدهد، من همچنين اطلاع دارم كه جامعه بين الملل ناشكيبا شده است. ما قصدداريم روند بازرسي مان را درچندهفته و ماه آينده تشديد كنيم. ما همچنين داريم اطلاعاتي عملي از اعضاي مختلف شوراي امنيت دريافت مي كنيم و قصدداريم براساس اين اطلاعات عمل كنيم. درحالي كه دولت بوش نيروهاي نظامي اش را درخليج فارس تقويت مي كند، كوفي عنان دبيركل سازمان ملل اعلام كرد كه پيش از بررسي هرگونه اقدام نظامي بايد به بازرسان وقت بيشتري داد.
وي گفت: فكرنمي كنم هنوز به مرحله جنگ رسيده باشيم، براي همين واقعاً نمي خواهم درباره جنگ صحبت كنم. من هم خوش بين و هم اميدوارم كه اگر با اين وضعيت درست برخوردكنيم و فشار به رهبري عراق حفظ شود و بازرسان به كارشان با جديت ادامه دهند، ما شايد بتوانيم عراق را بطورمسالمت آميز و بدون توسل به جنگ خلع سلاح كنيم. اما بوش تأكيدكرد كاسه صبرش از بازپرسي ها لبريز شده است. وي گفت: آيا صدام دارد خلع سلاح مي شود؟ تاكنون من هيچ مدركي نديده ام كه صدام دارد خلع سلاح مي شود. من از بازي و فريب به ستوه آمده ام.
پاكستان و آمريكا تمرين مشترك دريايي انجام مي دهند
واحدهايي از نيروهاي دريايي پاكستان و آمريكا تا يك ماه ديگر تمرينهاي مشترك نظامي انجام خواهند داد.
به گزارش ايرنا، دريادار «افتخار راو» معاون نيروي دريايي پاكستان اعلام كرد: اين تمرينهاي مشترك به احتمال زياد در ماه فوريه آينده (بهمن ماه) در درياي عرب در جنوب پاكستان انجام خواهد شد. «نيوز» روزنامه چاپ راولپندي ديروز به نقل از معاون فرمانده نيروي دريايي پاكستان نوشت: مقامات دو كشور درباره تاريخ دقيق و نحوه برگزاري اين تمرينها در حال رايزني هستند و تاريخ و برنامه كامل آن پس از نهايي شدن اعلام خواهد شد.
خلع سلاح يا تجزيه عراق از سوي آمريكا
پيام ۶كشور منطقه به صدام رسيد
107670.jpg
يك روزنامه تركيه نوشت: «عبدالله گل» نخست وزير تركيه در پيام خود به «صدام حسين»، به وي هشدار داد كه اگر خلع سلاح عراق را نپذيرد، كشورش با خطر تجزيه از سوي آمريكا روبرو خواهدشد.
به گزارش ايرنا، پيام «عبدالله گل» در جريان سفر جمعه گذشته «كرشاد توزمن» وزير مشاور در امور بازرگاني خارجي تركيه به بغداد، به صدام حسين تقديم شده بود.
روزنامه «مليت» ديروز در مطلبي تحت عنوان «اين است پيام گل» نوشت: تركيه به عنوان سخنگوي شش كشور منطقه، اين پيام را به صدام حسين داد و به او اعلام كرد كه «خلع سلاح را قبول كن وگرنه عراق تجزيه خواهدشد.»
مليت به نقل از «احمد داود اوغلو» استاد روابط بين الملل و مشاور عالي نخست وزير تركيه در ارزيابي سفر دوره اي گل به كشورهاي منطقه نوشت: طرح ديپلماسي صلح عبدالله گل همكاري با اين كشورها و عهده دار شدن نقش سخنگويي آنها در اقناع عراق براي حل مسالمت آميز بحران است.
اين روزنامه به نقل از اوغلو افزود: عبدالله گل در پيام خود به صدام با تأكيد بر اينكه در حل بحران عراق بزرگترين مسؤوليت متوجه خود دولت بغداد است، گفته است: همكاري صميمانه و شفاف دولت بغداد با بازرسان تسليحاتي سازمان ملل متحد و خلع سلاحهاي كشتارجمعي آن كشور، مي تواند از بروز جنگ در منطقه جلوگيري كند و عراق را از خطر تجزيه شدن رهايي ببخشد.
اوغلو افزود: هدف دولت آنكارا، در مرحله اول، بيش از اقناع آمريكا، اعمال فشار به صدام براي گردن نهادن به مصوبات شوراي امنيت است و كشورهاي منطقه هم در اين خصوص با آنكارا همفكر هستند و از آن حمايت مي كنند.
وي گفت: كشورهاي ايران، عربستان، اردن، سوريه و مصر عزم خود را براي حركت همسو با تركيه در حل بحران عراق از راههاي غيرنظامي نشان دادند و تأكيد شش كشور منطقه بر لزوم حفظ تماميت ارضي و وحدت سياسي عراق مي تواند نگراني هاي امنيتي عراق را مرتفع سازد. به گفته وي، بغداد در اين مرحله مي تواند نسبت به خلع سلاح در آن كشور تن در دهد. از سويي، روزنامه «صباح» به نقل از منابع مطلع در وزارت امورخارجه تركيه نوشت: طبق راه حل پيشنهادي تركيه، وزيران امورخارجه يا نخست وزيران كشورهاي منطقه طي سفر دسته جمعي به عراق، براي متقاعد كردن «صدام حسين» در زمينه دادن امكان هرگونه فعاليت بازرسين سازمان ملل متحد تلاش خواهندكرد.
به نوشته اين روزنامه، گل براي متقاعد كردن دولتمردان آمريكايي و انگليسي در مورد طرح پيشنهادي خود، هفته آينده، از لندن و واشنگتن نيز ديدار خواهدكرد. روزنامه مليت نيز به نقل از محافل نزديك به نخست وزيري تركيه نوشت: موضوع تشكيل اجلاسي بين كشورهاي منطقه و احتمالاً تماس با صدام در اين زمينه در دست بررسي است.
يادداشت بين الملل
تهديد هسته اي
هند وپاكستان يكديگر را متهم به تهديد هسته اي كرده اند. در هند، يك نهاد جديد سيستم كنترل و فرماندهي سلاح هسته اي تأسيس شده است. «آتال بيهاري واچپايي» نخست وزير هند اختيار استفاده احتمالي از سلاحهاي هسته اي را يافته است. در بيانيه اي كه در همين ارتباط در هند انتشار يافته، تأكيد شده است: اگر چنانچه هند با سلاحهاي شيميايي يا بيولوژيكي مورد حمله قرار گيرد، عليه مهاجم از سلاحهاي هسته اي استفاده مي كند. در اين بيانيه، چنين رئوسي خط مشي امنيتي هند توضيح داده شده است. دولت پاكستان در مقابل در نشستي ويژه با شركت ارتشبد، «پرويز مشرف» رئيس جمهوري، «ميرظفرالله جمالي» نخست وزير و فرماندهان ارشد ارتش، تهديد هسته اي هند را مورد بحث و تبادل نظر قرار داده و نسبت به استفاده احتمالي هند از سلاحهاي هسته اي هشدار داده است. ارتشبد مشرف نيز قبلاً گفته بود كه اگر ارتش هند از خط كنترل كشمير و يا مرزهاي پاكستان عبور كند، نبايد انتظار داشته باشد كه از سلاحهاي متعارف استفاده شود. هند منظور ارتشبد مشرف را استفاده از سلاحهاي هسته اي دانست و گمان مي رود كه تشكيل سيستم كنترل و فرماندهي جديد سلاحهاي هسته اي هند بي ارتباط با همين برداشت نبوده است. هرچند كه دولت پاكستان برداشت هند را رد كرد و توضيح داد كه منظور رئيس جمهوري پاكستان، دفاع مردمي از تماميت ارضي و استقلال پاكستان بوده است.
با اين حال، آنچه از اهميت بيشتري برخوردار است. خطر تهديد هسته اي است كه در شبه قاره هند وجود دارد. هند و پاكستان، دو كشور رقيب با اختلافات تاريخي عميقي هستند. هر دو كشور در سال،۱۹۹۸ آزمايشهاي هسته اي موفقيت آميزي را انجام داده اند و اكنون مجهز به سلاحهاي هسته اي هستند. بي اعتمادي بين دو كشور شديد است. رقابتها از سطح اختلافات سنتي فراتر رفته و جنبه هاي ايدئولوژيك بين پاكستان مسلمان و هند، هندومذهب يافته است. گروههاي افراطي در هر دو طرف بر اختلافات تأكيد دارند. دولت حزبي كنوني هند به شدت تحت تأثير گروههاي افراطي هندو است و در پاكستان نيز نگراني از رشد گروههاي افراطي، منتفي نيست. درست به همين دليل است كه تهديد هسته اي در شبه قاره هند جدي تر از هر منطقه ديگري ، حتي خاورميانه تصور شده است. اما سؤال آن است كه اين تهديد چقدر جدي است و تا چه اندازه جنبه هاي تبليغاتي براي مصارف داخلي در هند و پاكستان دارد.
هرگاه به مجموعه شرايط داخلي ـ منطقه اي و بين المللي هند و پاكستان توجه شود، گمان نمي رود كه رهبران دو كشور تا اين اندازه، مسؤوليت ناپذير باشند كه به فكر استفاده از سلاحهاي هسته اي بيفتند. نه شرايط منطقه اي چنين اجازه اي مي دهد و نه شرايط بين المللي، استفاده از سلاح هسته اي را ايجاب مي كند. بنابراين مي توان پرسيد كه پس چرا هندو پاكستان تبليغات عليه يكديگر را در اين سطح، مخرب و نگران كننده دنبال مي كنند؟ در پاسخ بايد گفت: دولتهاي حاكم در دهلي نوو اسلام آباد، هر دو نياز به اين نوع تهديدها دارند تا ناكامي هاي داخلي خود را توجيه كنند. منتها بايد توجه داشت كه بهره برداري داخلي از تبليغاتي تا اين حد نگران كننده، كارآيي محدودي دارد. بخصوص در مورد پاكستان كه شايعات قوي از طرحهايي براي خارج كردن سلاحهاي هسته اي از كنترل اين كشور وجود دارد، به نظر نمي رسد بهره برداري تبليغاتي بيش از حد، به نفع اين كشور باشد. شايد دولت واجپايي براي حفظ قدرت و جلب توجه هندوهاي افراطي در انتخابات آتي بتواند از اين موضوع بهره برداريهاي محدودي بكند، ولي تحت هيچ شرايطي، ادامه اين نوع تبليغات و طرح اتهامات متقابل به سود پاكستان نخواهد بود.
در هر حال، جدااز ماهيت و اهداف پشت پرده دولتهاي هندو پاكستان از طرح تهديد هسته اي طرف مقابل، اين واقعيت مهم وجود دارد كه هند و پاكستان، دو قدرت رقيب مجهز به سلاحهاي هسته اي هستند و علي القاعده انتظار مي رود كه از خود، رفتاري مسؤولانه و در خور قدرت هسته اي بروز دهند، در غير اين صورت، با دستان خود، بهانه به قدرتهاي سلطه جو خواهند داد كه در امور داخلي شان دخالت كنند. تهديد هسته اي در هر سطحي نه تنها نوعي بي مسؤوليتي است، بلكه نشانه اي از بي خردي سياسي است. در جهاني كه قدرتهاي مسلط، مرزهاي ملي را به رسميت نمي شناسند، بهانه دخالت دادن به آنها از دورانديشي سياسي واقعاً به دور است.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |