• سيدمصطفي تاج زاده
۱ . انقلاب سياسي فقط در جوامع و رژيم هاي استبدادي و بسته رخ مي دهد كه مردم با مطبوعات واحزاب آزاد كمتر آشنا هستند. فضاي باز بعد از پيروزي انقلاب اين فرصت را فراهم مي كند كه افراد و گروه ها با انگيزه هاي متفاوت بتواننداز آزادي استفاده يا سوء بهره برداري كنند. در چنين شرايطي در استفاده از آزادي سياسي بعضاً افراط مي شود كه عمدتاً و البته ناخودآگاه پاسخ به تفريط پيشين در حاكميت خفقان است. در اين مرحله ، تكيه بسياري از اصحاب قلم ونيز بعضي فعالان سياسي بر دفاع قاطع از آزادي است، بدون آنكه در بسياري مواقع آن را توأم با «مسؤوليت » كرده،«درچارچوب قانون» مهار كنند.
۲ . «گفتمان» رژيم هاي ديكتاتور،«امنيت» است، يعني «مطلق بودن اختيارات و غيرپاسخگو بودن آن» و در نتيجه حاكميت «اختناق و انسداد كامل سياسي» ونفي هرگونه پرسش و چون وچرا از رأس هرم قدرت به دليل آن كه انتقاد از رژيم به زعم ديكتاتورها به استقلال ، تماميت ارضي، امنيت ملي وعمومي خدشه وارد مي كند. پس از پيروزي انقلاب، معمولاً از «گفتمان آزادي» حمايت مي شود. يعني «آزادي مطلق شهروندان» نه در مقابل حكومت، بلكه حتي در پيشگاه قانون مدتي طول مي كشد تا خشم شهروندان فرونشيند وعادت به آزادي، تعادل لازم را در آنان ايجاد كند. همچنين نياز به زمان است كه دولتمردان انقلابي نيز بياموزند نقد و انتقاد ازهر حكومتي، حتي انقلابي ومردمي، مرهمي تلخ، اما شفابخش است ونيت خير و هدف والاي سياستمداران مردمي انقلابي و وارسته، دليل آن نيست كه ديگران به دقت اعمال و گفتار آنان را نظاره نكنند و حتي به ناحق مورد انتقاد قرار ندهند. لازم است انقلابيون توجه داشته باشند جوهره رژيم استبدادي، نفي حق چون و چرا و پرسشگري شهروندان است نه اينكه حاكمان صالح باشند يا فاسد.
۳ . وظيفه دولتمردان مردمي در پاسداري از حقوق و آزادي هاي سياسي و اجتماعي مردم سخت تر از ديگر شهروندان است. زيرا كه آنان بايد بيش از سايرين خويشتنداري كنند تا مردم و نيز نهادهاي مدني و حكومتي به تعادلي پايدار برسند. در چنين حالتي كه شكاف دولت ـ ملت به حداقل خود مي رسد، «گفتمان قانون» حاكم مي شود كه طرفين را آزاد و مختار، در عين حال مسؤول و پاسخگو مي شناسد. ثبات سياسي درازمدت مشروط به حاكميت گفتمان «قانون» است، نه گفتمان «امنيت» كه نتيجه اش شورش و انقلاب است و نه « آزادي مطلق» كه پيامدش هرج ومرج ، ولنگاري ، فتنه و در نهايت حاكميت استبداد است.
۴ . اينك كه جمهوري اسلامي مرحله استقرار را پشت سرگذاشته و وارد دوره «تثبيت» شده است، خوشبختانه همه جناح ها، دست كم به ظاهر از «گفتمان قانون» حمايت مي كنند هرچند ممكن است مقاصد و گفتمان ديگري در ذهن و دل داشته باشند ضروري است از اين فرصت استفاده كرد واستقرار «آزادي قانونمند» و حاكميت «قانون آزادي بخش » را وجهه همت قرار داد، كه دواي درد كهن ملت ماست . دولايحه تقديمي رئيس جمهور گامي در اين مسير است. تنها مرهم شفابخش جامعه ما «قانون آزاديبخش» است.

گروه سياسي: اعضاي شوراي مركزي و هيأت داوري سازمان دانش آموختگان ايران اسلامي (ادوار تحكيم وحدت) ديروز در محل مجلس شوراي اسلامي با حجت الاسلام والمسلمين مهدي كروبي ديدار و گفت و گو كردند.
به گزارش اداره كل فرهنگي و روابط عمومي مجلس شوراي اسلامي در اين ديدار كه در آستانه برگزاري نخستين كنگره سازمان دانش آموختگان ايران اسلامي (ادوار تحكيم وحدت) انجام شد، كروبي با اشاره به جايگاه و نقش دانشگاهها و مراكز علمي در نظام جمهوري اسلامي خاطرنشان ساخت: اهميت دانشگاهها تا آن اندازه است كه حضرت امام (ره) اعتقاد داشتند، اختيارات و مقدرات هر كشور در مراكز آموزش عالي و دانشگاهها رقم مي خورد. كروبي با بيان موقعيت ممتاز و شايسته دفتر تحكيم وحدت و انجمن هاي اسلامي دانشجويان در شكل گيري انقلاب و مبارزه با گروههاي التقاطي تأكيد كرد: دفتر تحكيم وحدت جريان و انديشه اي بوده كه نظام همواره در صحنه هاي مختلف شاهد تلاشهاي درخشان آن بوده است. وي افزود: سابقه درخشان انجمن هاي اسلامي بايد همواره از هرگونه خدشه و آسيب مصون و محفوظ بماند و دوستان عزيز در انجام وظايف خود به گونه اي عمل كنند كه اين سابقه و پشتوانه دچار خدشه و آسيب نشود.
كروبي با اشاره به ابراز نظرات و ديدگاههاي متفاوت و مختلف در جامعه اظهار داشت: اختلاف روش و سليقه امري طبيعي است، اما بايد توجه داشت كه همواره اساس تشكيلات، اهداف و آرمانهاي آن كه بر اساس انديشه هاي حضرت امام شكل گرفته هماهنگ و همسو باشد. وي افزود: برخي تغييرات بر اساس معيارهاي زمان و مكان به وجود مي آيد كه اين امر مشكل ساز نخواهد بود، اما آن چيزي كه هيچگاه نبايد دستخوش تغيير و تحميل سليقه هاي جناحي گردد، اصل و اساس آرمانهاي حضرت امام (ره) و جمهوري اسلامي است.
اين گزارش حاكي است در ابتداي ديدار سيدعلي اكبر موسوي خوئيني دبيركل سازمان دانش آموختگان ايران اسلامي (ادوار تحكيم وحدت) با اشاره به سابقه اعضاي سازمان به ارائه گزارش و نقطه نظرات اين سازمان در مورد مسائل جاري پرداخت. موسوي از دخالت نيروهاي غير مسؤول در امور دانشگاهها انتقاد كرد و ابراز اميدواري كرد امور دانشگاهها به خود دانشگاهها سپرده شود. وي همچنين ضمن اشاره به لايحه ساختار وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و نحوه برخورد شوراي نگهبان با اين موضوع از رياست مجلس خواست نسبت به رفع موانع و تأييد اين لايحه اقدامات مقتضي صورت دهد.

گروه سياسي: سخنگوي دولت گفت: وزارت اطلاعات گزارش خود را درخصوص گوشت هاي قاچاق تقديم رئيس جمهوري كرده است.
به گزارش خبرنگار اموردولت «ايران»، «عبدالله رمضان زاده» درپايان نشست هيأت وزيران به خبرنگاران گفت: چنانچه نياز باشد، پس از پايان كار دادگاه درمورد آن گزارش اعلام نظر خواهيم كرد.
سخنگوي دولت دراين نشست همچنين از رسانه هاي گروهي و بويژه صداوسيما خواست تا زمينه حضور گسترده مردم در انتخابات دومين دوره شوراهاي اسلامي شهر و روستا را فراهم كنند. وي اظهارداشت: هرچند شكل گيري شوراها دردولت اصلاحات شروع شد، اما مقوله شوراها به جناح خاصي اختصاص ندارد.
عبدالله رمضان زاده با مقايسه دوحضور مردم در «راهپيمايي ۲۲بهمن» و «انتخابات شوراها» در يك ماه گذشته گفت: راهپيمايي ۲۲بهمن به معناي حضور پرشور مردم براي بيعت با اصل انقلاب و مباني جمهوري اسلامي است و همه كساني كه حامي جمهوري اسلامي هستند دراين راهپيمايي شركت خواهندكرد. رمضان زاده افزود: در انتخابات شوراها نيز ميزان اعتمادمردم به جريانهاي داخل نظام مشخص مي شود و حضور مردم در پاي صندوقهاي رأي براي اين است كه دريك دوره مشخص زماني كدام جريان فكري حضور پيداكند.
سخنگوي دولت، همچنين درپاسخ به سؤالي موضوع «استعفاي وزيرعلوم، تحقيقات و فناوري» را تكذيب كرد. سخنگوي دولت در پاسخ به سؤالي درخصوص بحران عراق گفت: درمورد وضعيت عراق و تحولات منطقه، ايران مشغول رايزني با كشورهاي مختلف است.
سخنگوي دولت همچنين درخصوص سفر «ناجي صبري» وزير امورخارجه عراق به ايران گفت: هنوز تاريخ مشخصي براي اين سفر درنظرگرفته نشده است و پس از توافق دوكشور، امكان انجام يا انجام نشدن اين سفر مشخص خواهدشد.
خبرنگاري پرسيد، چرا براي سفر احتمالي ناجي صبري به ايران پيش شرط عذرخواهي از ملت و دولت ايران براي عراق گذاشته نمي شود؟
وي در پاسخ گفت: درخصوص روابط دوكشور، ما با توجه به مقتضيات منطقه، نيازهاي كشور و ضرورت ها و سوابق تاريخي تصميم گيري مي كنيم و موضوعاتي كه بايد دراين سفر مورد بررسي قرارگيرد، در دستور كار قراردارد.
رمضان زاده درمورد «دادن اجازه ورود به خاك ايران به مقامات عراقي درصورت بروز جنگ»، گفت: دراين مورد هنوز هيچ بحثي نشده است، ولي ايران اجازه ورود به شخص صدام حسين را نمي دهد.
سخنگوي دولت در پاسخ به اين دو سؤال كه «باتوجه به توقيف پيش از انتشار مجدد روزنامه نوروز، آيا دولت برنامه اي براي دفاع از آزاديهاي مدني دارد و آيا براي تصويب لايحه اصلاح ساختار وزارت علوم كه در رفت و آمد بين شوراي نگهبان و مجلس گيركرده دولت برنامه اي دارد»، گفت: مسأله تعطيلي مطبوعات باعث تأسف است و نمي توان گفت كه به صلاح كسي در مملكت خواهدبود كه اين گونه با نهادهاي مدني برخورد شود.
دراين زمينه ها قبلاً آقاي خاتمي تذكر قانون اساسي دادند و اميدوارم كه اين تذكرها موردتوجه قرارگيرد. وي افزود: درمورد لايحه اصلاح ساختار وزارت علوم دولت همه تلاش خود را درهرزمينه اي كه ممكن باشد، براي به تصويب رساندن همه لوايحي كه در دولت موردموافقت قرارگرفته، به كار خواهدگرفت. اين تلاش شامل رايزني در همه سطوح كشور خواهدبود. اما هنوز نتيجه خاصي حاصل نشده است.
اعتراض خبرنگاران به شيوه برخورد حفاظت نهاد رياست جمهوري و عذرخواهي سخنگوي دولت
مسؤولان حفاظت نهادرياست جمهوري و روابط عمومي ديروز در مكاني كه خبرنگاران هرهفته با وزيران گفت وگو مي كردند، ميله هايي با طناب هاي قرمز قراردادند. اين اقدام مسؤولان حفاظت كه منجر به عدم گفت وگوي خبرنگاران با وزيران شد اعتراض خبرنگاراني كه زيربارش برف، منتظر حضور و پاسخگويي وزيران بودند را برانگيخت.
تمام خبرنگاران رسانه هاي داخلي در اعتراض به اين شيوه برخورد، محل انجام مصاحبه با وزيران را ترك كردند و برخلاف تمام جلسات قبلي، يك ساعت زودتر درسالن ويژه كنفرانس مطبوعاتي سخنگوي دولت، منتظر رمضان زاده ماندند. درپي اين اقدام و اعتراض خبرنگاران، رمضان زاده سخنگوي دولت در ابتداي جلسه خود اعلام كرد كه از اعتراض خبرنگاران و دلايل آن مطلع است و عذرخواهي مي كند.
رمضان زاده گفت: همكاران ما در حفاظت رياست جمهوري معتقدند مسؤوليتهايي دارند كه نحوه رفتار برخي از دوستان خبرنگار در جلسات گذشته، اخلالي را در وظايف آنها به وجودآورده است. رمضان زاده با بيان فشارهايي كه به بعضي از همكاران دولتي وي واردشده، خطاب به خبرنگاران گفت: اگر احساس مي كنيد اخلالي دركار شما ايجادشده، عذرخواهي مي كنم و ازطرف همكاران حفاظت رياست جمهوري هم معذرت خواهي مي كنم.

گروه سياسي ـ جلال برزگر: روز گذشته وزير امورخارجه در پارلمان اروپا به ايراد سخن پرداخت. حضور «كمال خرازي» در نهادي كه به نوعي برآيند افكار عمومي اروپا محسوب مي شود في نفسه رخدادي قابل توجه براي رسانه هاي خبري و محافل سياسي اروپا و منطقه است، بويژه اينكه اين گفت وگوي مستقيم و چهره به چهره در شرايطي روي داده كه ايران و اتحاديه اروپا روشها و مدلهاي تازه اي از گفت وگو را در قالب ديالوگ تيم هاي سياسي، اقتصادي، حقوقي سپري مي كنند.
استقبال دوطرف از گفت وگوها به عنوان كليد حل مشكلات تا به آنجا پيش رفته كه وزير امورخارجه در نهادي چون پارلمان اروپا حضور يافته كه در سابقه موضعگيري خود انتقادها و حساسيتهاي زيادي را متوجه ايران كرده است. با دكتر «احمد نقيب زاده» استاد دانشگاه و متخصص مسائل اروپا درباره ابعاد تحولات نوين در مناسبات ايران و اتحاديه اروپا به گفت وگو نشستيم.


\ به نظر مي رسد طي ماههاي اخير اروپا روش و رويكرد جديدي را در كار با ايران پيش گرفته است. شما اين رويكرد را چگونه تبيين مي كنيد؟
* بحث روابط اتحاديه اروپا با ايران درقالب جديد از دهه ۱۹۷۰ آغاز شد. در آن مقطع آنها تصميم گرفتند درقبال مسائل بين المللي موضع مشترك اتخاذ كنند، اما به علت بحرانهاي نفتي و عدم انسجام داخلي رسيدن به نتايج مهم تا سال ۱۹۹۲ و پيمان «ماستريخت» به طول انجاميد. از آنجا كه يكي از سه ستون اصلي معاهده «ماستريخت» اتخاذ سياست خارجي و امنيتي مشترك در اتحاديه بود، اروپا از همان دوره مصمم شد كه به مثابه يك بازيگر فعال و عمده در صحنه بين الملل ظاهر شود و طرفهاي همكاري و گفت وگوي خود را به طور مستقل انتخاب كند. اروپا مدتي روي كشورهاي عربي كاركرده و ديالوگ اروـ عرب را پيش برد، اما با آشفتگي هايي مواجه شد و به اين نتيجه رسيد كه ايران با ثبات سياسي و پتانسيل اقتصادي بالا مي تواند بهترين گزينه در سياست خاورميانه اي اروپا باشد. حتي تفسير مي شد كه ايران به تنهايي براي آنها معادل كليه كشورهاي عرب است. از اين رو گفت وگوهاي انتقادي را شروع كرده ورفته رفته با ايران به گفت وگوهاي سازنده رسيدند. دو تفسير از اين نزديكي و گفت وگو ارائه شد: يكي اينكه اروپا جزئي از جهان غرب و همسو با آمريكاست و اين گفت وگوها مقدمه گشايش درهاي ايران به سوي غرب است و دوم اينكه اروپا با آمريكا رقابت دارد و به عنوان قدرتي مستقل به ايران مستقل گرايش دارد. تفسير دوم به تدريج جنبه غالب پيدا كرد، چنانكه در سفر سال گذشته وزير امور خارجه بلژيك به ايران بر اين نكته تأكيد شد كه اروپا مستقل از آمريكا و با انتقاد نسبت به رفتار آمريكا با ايران وارد گفت وگو شده است. يكي ديگر از تماسهاي دوطرف مارس سال گذشته در بروكسل شكل گرفت كه اينجانب نيز در هيأت ايراني بودم و استقبال بي سابقه اروپاييها از هيأت ايراني نشان از جدي بودن عزم اروپاييها براي گفت وگو و همكاري داشت. در ماههاي اخير نيز ما شاهد نتايج يك تلاش ۱۰ساله دوطرفه هستيم.


\ اروپاييها چند رشته گفت وگو را با تيمهاي مختلف ايراني، مثل حقوقدانان و ديپلماتها پيش گرفته اند، پرسش افكار عمومي اين است كه اين گفت وگوها چه نتايجي دارد؟
* كشورهاي اروپايي در روابط خارجي شاخص هايي براي حركت دارند، يكي ازآنها مسأله حقوق بشر است. گفت وگوي حقوقدانان دوطرف از جمله پيشنهادات كارشناسان ايراني نيز بوده است. چراكه اروپاييها با پيچيدگي هاي مسأله حقوق بشر در ايران آشنا نبودند. اين گفت وگوها براي رسيدن به مخرج مشتركي در نگاه دوطرف پيرامون اين موضوع آغاز شده است.
ايران نشان داده كه به رعايت حقوق بشر علاقه مند است به شرط عدم خدشه به استقلال و تمايت ارضي. مسأله مورد بحث ديگر بحران فلسطين است كه اشتراك نظرات دوطرف در آن زياد است ولي ايران با شناسايي اسرائيل موافق نيست. البته دوطرف در كنار ادامه مذاكرات سياسي، منافع اقتصادي را هم ناديده نمي گيرند و به احتمال زياد در كنار گفت وگوهاي سياسي توافقات حاصله در عرصه تجاري و اقتصادي به نتايج قابل توجه خواهدرسيد.


\ در اين ميان پارلمان اروپا چه جايگاه و نقشي در ساختار تصميم گيري اروپا دارد و ارائه نطق توسط وزيرخارجه در اين نهاد كه روزگذشته انجام شد به لحاظ سياسي چه ارزشي دربردارد؟
* در حال حاضر پارلمان اروپا در مركز ثقل اتحاديه قراردارد، تحولي كه در جايگاه پارلمان اروپا طي ۴۵ سال گذشته صورت گرفته نشان از قوت گرفتن نهادهاي اروپايي و حركت به سمت نوعي فدراليسم دارد. ابتدا شوراي وزيران اتحاديه از اهميت بيشتري برخوردار بود ولي در سال ۱۹۷۶ تصميم گرفته شد كه در سال ۱۹۷۹ پارلمان به آراي عمومي گذاشته شود. در معاهده ماستريخت به اهميت پارلمان افزوده شد تا سال ۱۹۹۶ كه اختيارات بيشتري به اين نهاد تفويض و پارلمان به صورت قوه مقننه اتحاديه درآمد كه از حق عزل رئيس و اعضاي كميسيون اروپا نيز برخوردار است. توصيه هركدام از اركان اتحاديه اروپا از اهميت خاص برخوردار است، لذا سخنراني وزير امورخارجه ايران در پارلمان اروپا، به همين دليل داراي اهميت بوده و بايد جدي انگاشته شود.


\ از قراين پيداست كه پارلمان اروپا نسبت به كميسيون و شوراي اروپايي نگاه و حساسيت متفاوتي درقبال ايران دارد، دليل اين تفاوت چيست؟
* پارلمان اروپا مانند پارلمان هاي كشورهاي اروپايي مركز تجلي افكار عمومي هم هست. احزاب مختلف در اين نهاد نماينده دارند و براين اساس نگاه پارلمان اروپا متكثر است. اين نهاد محل بحث و جدل است و اگر گروهي در آن موضع مي گيرد، بايد ديد اين گروه از چه وزن و اكثريتي برخوردار است؟


\ موضوعات حساسي در دستور كار گفت وگوهاي ايران واروپا قراردارد، مثل مسأله مبارزه با تروريسم و حقوق بشر، چگونه ممكن است دوطرف در چنين زمينه هايي به فرمول مشترك همكاري دست يابند؟
* به نظر من فرمول هاي اقتصادي به صورت جداگانه راه خود را طي مي كنند، البته گاه موارد ديگر مزاحم راه آنها مي شوند، ولي اگر در مجموع نظر طرفين مذاكره مثبت باشد، اين موارد خيلي ايجاد اشكال نخواهدكرد. حساسيت هاي اروپا در بسياري از موارد همسو با حساسيتهاي ايران است، مانند مسأله مبارزه با تروريسم يا مبارزه با موادمخدر و حتي رعايت حقوق بشر، منتها اختلاف نظرهايي وجوددارد، در اين موارد مهمترين مسأله مربوط به مشكلات اعراب و اسرائيل در بعد خارجي و در بعد مسائل داخلي ايران مسأله دستيابي به تفاهماتي درباره حقوق بشر است. بايد توجه داشت كه وقتي توافقات اساسي حاصل شود، مسؤولين حوزه هاي اقتصادي، حقوقي و تجاري طرحهاي خود را ارائه داده و آنها را به صورت قرارداد بين المللي منعقد خواهندكرد.


\با اين اوصاف به نظر مي رسد شما به روند تحولات ميان ايران و اتحاديه اروپا خوشبين هستيد، درصد اين خوشبيني تان تاچه اندازه است؟
* به روند موجود بسيار خوشبين هستم، آنچه يك مقدار شك و ترديد ايجاد مي كند، فقدان يك مركز تصميم گيري واحد است كه باعث لطمه به سياست خارجي ما مي شود. اميدوارم هرچه زودتر مركزيت ديپلماسي و سياست خارجي ايران مشخص شود تا در اين مسير فارغ از كشمكش هاي گروهي تصميم هاي ملي اتخاذ شود.