|
نگاهي به زندگي ارامنه اهواز
ما ايراني هستيم
|
|
|
اهواز ـ مجتبي گهستوني : در يكي از خيابان هاي منتهي به حوزه هنري خياباني است كه اسمش يادم نيست. چون با اسمش كاري نداشتم و علاقه ام به چيز ديگري بود. از خيابان ديگري مي توانستم به حوزه هنري بروم ولي از اين خيابان رفتم. چون در عالم كودكي خيلي دوست داشتم آدم هاي غير از خودم را هم ببينم. در خيابان منتهي به نشاط يك كليسا است و چند خانه. با آندره از سالهاي پيش كه با هم در يك كلاس بوديم آشنا هستم. امروز فرصتي دست داد كه ديدار دوباره اي با او داشته باشم تا به بهانه سال نو ميلادي به سراغ چند هموطن ارمني بروم و از آيين و رسومشان و از آنچه كه به آن اعتقاد دارند و اينكه چگونه به ما فكر مي كنند سؤال كنم. آندرانيك بيگلريان ۳۷ ساله است و منشي شوراي خليفه گري ارامنه اهواز است. او به تازگي از ارمنستان بازگشته است و خاطرات جالبي دارد. از زيبايي ارمنستان و آموزش زبان ارمني و نويسندگان و فرهيختگان اين كشور، عكس هاي جالبي دارد. آندرانيك بيش از آنكه اهل حرف باشد بايد از او سؤال كني تا حرف بزند. ارامنه اهواز ۳۰خانوار دارد با بيش از ۱۰۰ نفر جمعيت. همه اينها زير نظر شوراي خليفه گيري كليساي شرق با مركزيت ارمنستان، لبنان و سپس اصفهان است. اكنون ارامنه در آبادان چندخانوار با يك كليسا، در انديمشك يك خانوار با يك كليسا و در اهواز ۳۰ خانوار با يك كليسا زندگي مي كنند. ارامنه خوزستان از سال ۱۳۱۸ به بعد در شهرهاي اميديه، هفت تپه ، آغاجاري ، مسجد سليمان، گچساران ، آبادان،خرمشهر ، انديمشك، سد دز، نفت سفيد، هفتگل با جمعيت قابل توجه اي زندگي مي كردند. به گونه اي كه دبيرستان ارامنه آبادان تا قبل از انقلاب ۸۹۰ دانش آموز داشت. تا بعد از جنگ جمعيت ارامنه اهواز به ۲۰۰ خانوار مي رسيد. ولي اكثر اين خانواده ها به دليل بازنشسته شدن همسرانشان و بيكاري از اين شهر به تهران ويا اصفهان رفته اند. تا بدو انقلاب ۲۵۰ دانش آموز تا مقطع راهنمايي در مدرسه راضيه اهواز درس مي خواندند اما از سال پيش به دليل كمبود دانش آموز هردو دبستان كارون و راهنمايي راضيه ارامنه به اصرار شوراي خليفه گري ارامنه اهواز تعطيل شدند. اتاق آندره سرد است، خانمش علاءالدين مي آورد تا گرممان شود. چند دقيقه طول مي كشد توي اتاق (شما بخوانيد اتاق زير شيرواني) همه چيز است. از مجله گرفته تا كتاب و نوار و عكس و دعا و... در حين گفت و گو به اتاق نشيمن خانه آندرانيك مي رويم، عجب كاج قشنگي دارند! هم چراغاني است و هم طبيعي، اكثر مهمانان زيبايي كاج كريسمس را تأييد مي كنند. از آندرانيك درباره نگراني شوراي خليفه گري از پراكندگي جمعيت ارامنه سؤال مي كنم و او در اين مورد گفت: اين نگراني براي ما وجود دارد كه ارامنه خوزستان به جاهاي ديگر كوچ كنند. ما نگرانيم از اينكه دو مدرسه ارامنه اهواز خالي از دانش آموز است. يك زماني در اين استان صدها ارمني زندگي مي كردند ولي الآن چي؟ بيكاري معضلي است كه ارمني و مسلمان نمي شناسد. از آندرانيك مي خواهم كه كليساي شان را كه مسروپ مقدس نام دارد. نشان بدهد او اين بازديد را به جمعه آينده موكول مي كند. بيگلريان در ادامه گفت: كليساي ما تنها كليساي مختص ارامنه است مي گوييم، كليساي ما بايد كليساي حواريون مسيح شناخته شود. او درباره ايراني بودن ارامنه گفت: از بدو تولد ايران ما ايراني بوده و هستيم. ما ارامنه، آشوريان و خود ايراني ها همان انسان هاي اوليه هستيم كه در خاورميانه به دنيا آمديم. ما ازقوم «ياسا» هستيم كه حوزه زندگي مان درياچه وان و اروميه است. اين سكونت به ۱۲۸۰ سال قبل از ميلاد مسيح بر مي گردد. از آندرانيك مي خواهم كه درباره مسائل ديگر صحبت كند. او مي گويد: به مناسبت سال نو معلمان و محصلان دبستاني تا مقطع راهنمايي و حتي بچه هاي كوچكتر دور هم جمع مي شوند وبا برگزاري رقص هاي محلي و اجراي گروه كر و بازي در نمايش هاي طنز سال نو را جشن مي گيرند، البته اصلي ترين مراسم ما ششم ژانويه برگزار مي شود كه مي گوييم مسيح متولد و غسل تعميد مي شود. وقتي از آندرانيك درباره فعاليتهاي اجتماعي پرسيدم، گفت: ايراني و متولد همين جا هستيم. در همه انتخابات ها شركت مي كنيم. الآن در مجلس شوراي اسلامي ما دو نماينده داريم كه ما خوزستاني ها به نماينده ارامنه در جنوب رأي مي دهيم. انتشار روزنامه، مجله از جمله آليك و پيمان و... فعاليت هاي گسترده فرهنگي ـ ورزشي در تهران و اصفهان نشان از فعاليت اجتماعي گسترده ارامنه است. آندرانيك از اينكه در خوزستان آن هم به دليل جمعيت كم ارامنه فعاليت فرهنگي و ورزشي چندان مناسبي صورت نمي گيرد با انتقاد ياد كرد و گفت: ما به دليل اينكه بودجه نداريم نمي توانيم از شخصيتها و گروههاي فرهنگي ، اجتماعي، ورزشي و ... ارمني دعوت كنيم كه به اهواز بيايند. ما براي اجراي هر برنامه اي يا بايد به تهران برويم يا به اصفهان كه عمده حضورمان در اصفهان است. در منطقه جلفاي اصفهان وجود ۱۲ كليسا نشانه گستردگي اين منطقه و حضور گسترده ارامنه است. وي در ادامه از وجود شعبه باشگاه آرارات اصفهان در اهواز خبر داد و گفت: در زمان برگزاري پانزدهمين دوره جام اقليتهاي مذهبي به مناسبت انقلاب اسلامي هرساله ۳ اقليت ارمني، آشوري و زرتشتي بطور دوستانه با هم به رقابت مي پردازند. البته به مناسبت روز فرهنگ ارامنه كه اواخر مهر بود يك دوره مسابقات ورزشي برگزار شد كه ما هم شركت كرديم. از بيگلريان درباره مراسم سال نو كه «آمونوريا» نام دارد و دهم دي ماه برگزار شد سؤال كردم. او در اين مورد گفت : مراسم خوبي بود كه تا دم دماي صبح طول كشيد. در اين مراسم فردگالستانيان هم بابانوئل بود. او درباره ي مراسم مذهبي ارامنه گفت: نماز وروزه داريم. روزهاي يكشنبه عصر و يكشنبه ها صبح مراسم عشاءرباني را برگزار مي كنيم و روزه اي هم كه مي گيريم ۴۰ روز است. بيگلريان از ششم ژانويه ، ماه رمضان، عيد پاك و... به عنوان اعياد مذهبي و از ۲۸ مه روز استقلال ارمنستان، ۲۴ آوريل روز قتل عام ارامنه، وارتانا روز جنگ بايزدگرد و... به عنوان اعياد ملي ياد كرد. آندرانيك سپس به غذاهاي محلي ارامنه اشاره كرد و گفت: ما بچه همين انقلاب هستيم، توي اين فضا بزرگ شده ايم و با اين فضا همگون هستيم. عمدتاً غذايي كه مي خوريم مثل غذاي شما است. ولي از دلمه ، آش ماست كه پخت آن با پخت شما فرق مي كند مي توانم نام ببرم. آندرانيك سپس از قبرستان ارامنه واقع در ميدان ميوه و تر بار سابق گفت: در اين قبرستان قبر ثبت شده در سال ۱۳۲۸ داريم. شهرداري گفته است وقتي اينجا فرهنگسرا شد كمك مي كنيم تا ديوار قبرستان را بازسازي كنيد. سؤالهايم زياد است. اما وقت زيادي گذشته و هوا تاريك شده است. تاريكي آسمان را از پنجره اتاق مي بينم. قهوه را كه خوردم از او درباره ناقوس كليسا پرسيدم كه گفت: وقتي كشيش به اهواز مي آيد ناقوس را به صدا در مي آوريم. در ضمن به صدا در آوردن ناقوس انواع مختلف دارد. ناقوس مراسم معمولي عزا، خطر، نياز به كمك و ... همگي با هم فرق دارند. ما هم در طول سال به مناسبت هاي مختلف ۱۰ تا ۲۰ بار ناقوس كليسا را به صدا در مي آوريم. آندرانيك بيگلريان به كتاب ديني شان كه نگاه مي كند عكس مي گيرم و با او خداحافظي مي كنم.
|