مواد خطرناك صنعتي
L.S.D قوي ترين ماده توهم زاست و از نوعي ماده استخراج شده ازقارچ انگلي كه روي گياه چاودار زندگي مي كند، تهيه مي شود. اين ماده به طور مصنوعي نيز قابل توليد است. L.S.D در اشكال مختلف مثل قرصهاي بسيار كوچك (معمولاً به رنگ نقره اي خاكستري) كپسول، پودر سفيدرنگ، مربع هاي ژلاتيني نازك و مايه صاف بدون رنگ و بو وجود دارد. يكي ديگر از اشكال رايج L.S.D كاغذهاي مربع شكل آغشته به L.S.D محلول در الكل است كه معمولاً در ابعاد ۶ تا ۷ ميليمتر (گاه تا ۱۲ميلي متر) با تصاوير جالب (مثل كبوتر، توت فرنگي، ستاره و...) با رنگهاي روشن و جذاب عرضه مي شود. معمولاً تعداد زيادي از اين كاغذها به هم متصل و از طريق خطوط برش كه روي كاغذ ايجاد شده است، قابل جدا كردن از يكديگرند. آثار مصرف L.S.D دو ساعت پس از مصرف ظاهر مي شود و معمولاً ۸ تا ۱۴ساعت دوام دارد. اين آثار عبارتند از: تغيير رفتاري و رواني (اضطراب، واكنش هراس، ترس از ديوانگي، افسردگي، سوءظن، اختلال در قضاوت، رفتارهاي خودآزارانه و حتي خودكشي) اختلال ادراكي (مسخ شخصيت و واقعيت، ديدن تصاوير يا شنيدن صداهايي كه وجود ندارند) اختلال تعادل، افت عملكرد شغلي و اجتماعي. همچنين در اثر مصرف طولاني L.S.D عوارضي نظير اختلالات رواني شديد و دير پا حاصل مي شود.
«متيل دي اكسي متيل آمفي تامين » يا «اكستيزي » به شكل آدامس، قرص، كپسول يا پودر مورد استفاده قرار مي گيرد. از جمله آثار اوليه مصرف اين ماده افزايش ادراكهاي حسي به مدت كوتاه و سپس اختلال در تمركز فكري، اضطراب، تحريك پذيري، توهم و هذيان و علائم اوليه جنون بروز مي كند. برخي آثار سوءفيزيكي بعد از پايان تأثير اين ماده به صورت احساس خواب آلودگي شديد، خستگي، هراس شديد، خشكي دهان و حلق، تعرق شديد، درد مفاصل و آسيبهاي كبدي و كليوي، افزايش ضربان قلب و فشارخون و همچنين تشنج و از كار افتادن قلب است كه بعضي از اين آسيبها تا ماهها و حتي تا پايان عمر برگشت ناپذير است.. آسيبهاي رواني اين ماده به مراتب خطرناك تر از ساير موادمخدر است.
اكستزي(X)، كوكايين و L.S.D پس از ۱۱سپتامبر در ايران
لشكركشي آمريكا و انگليس به افغانستان و كنترل اوضاع اين كشور پس از حوادث ۱۱سپتامبر موجب شد زمينه رواج و مصرف مواد اعتيادآور جديد صنعتي در ايران مهيا شود. نظير آنچه در مورد طرح NIDA عنوان گرديد، توليدكنندگان بزرگ مواد با ابتكار عمل و تحت نظر داشتن دقيق تحولات، دريافتند كه ممكن است وقايع پس از ۱۱سپتامبر موجب كاهش توليدموادمخدر و ترياك در افغانستان به عنوان بزرگترين منبع توليد موادمخدر در جهان شود ـ كه البته گزارشها حاكي از افزايش توليد ترياك در افغانستان در سال۲۰۰۲ است ـ و بدين ترتيب بايد فكري جديد براي پاسخ دادن به تقاضاي بازار مصرف انديشيد.
از طرف ديگر، برنامه هاي اطلاع رساني و پيشگيري از اعتياد و اقدامات قانوني و رسمي براي مبارزه با اعتياد كاهش تمايل به مصرف ترياك و موادمخدر را درسالهاي آينده بيان مي كنند. به ويژه آسيبهاي جانبي اعتياد به موادمخدر نظير هپاتيت و ايدز ـ بر اثر تزريق هرويين و موادمخدر تزريقي ـ و بالا رفتن سطح اطلاعات و الدين و نوجوانان نسبت به مضرات موادمخدر، مي تواند تهديدي جدي براي ادامه مصرف گسترده اين نوع از مواد اعتيادآور در ايران باشد.
بدين ترتيب، تهيه كنندگان و توليدكنندگان اصلي مواد بايد تدبيري نوين براي عرضه مواد جديد با ويژگيهايي متفاوت و به دور از خصوصيات موادمخدر مي انديشيدند تا بازار مصرف از دست آنها خارج نشود. داروهاي جديدنظير اكسيزي (X)، L.S.D، كوكايين و... جديدترين ترفند به منظور تغيير الگوي مصرف مواد در ايران است.
نشانه هاي سوءمصرف اين موادنيز بسيار متفاوت از تظاهرات باليني موادمخدر است و والدين كه تحت آموزشهاي رسانه هاي جمعي از نشانه هاي اعتياد به موادمخدر اطلاع كسب كرده اند، ديگر نمي توانند به راحتي سوءمصرف مواد جديد توسط فرزندانشان را تشخيص دهند و چه بسا گاهي در ادامه اين كار همراه او شوند. از طرف ديگر، نيروهاي مبارزه كننده با عرضه مواد كه تمامي دانش، تجربه و تجهيزات خود را متوجه مبارزه با موادمخدر ساخته اند، نمي توانند به راحتي تغيير سيستم دهند و واكنش سريع در برابر اين نوع جديد از ترانزيت مواد براي آنان امكانپذير نيست. همچنين مواد جديد از ويژگيهاي خاصي براي حمل ونقل آسان وغيرقابل تشخيص، تهيه و توليد سريع بدون نياز به كشت و زراعت مواداوليه و تنوع بسيار زياد از لحاظ فرم، اندازه و شكل، برخوردارند كه فرآيند تشخيص و جلوگيري از ورود آنها را به مراتب پيچيده و دشوارتر مي نمايد. براي مثال L.S.D را مي توان بر روي كاغذ يا قند يا هر نوع ماده ديگري تزريق كرد و به خاطر بي رنگي و بي بويي آن، به راحتي مقادير زيادي از آن را وارد كشور ساخت. قرص X مي تواند مشابه تمامي قرصهاي رايج و داروهاي شناخته شده توليد شود و تشخيص آن براي مأموران گمرك به راحتي ميسر نيست. ضمن آنكه بدون نياز به مزارع كشت و كشورهاي توليدكننده مي توان ميليونها از آن را در لابراتوري داخل كشور تهيه كرد و هنوز آزمايشگاههاي مرجع براي تشخيص سريع مواد مكشوفه در مراكز قانوني وجود ندارد.(۲)
فصل جديد
بدين ترتيب فصل جديدي از معضل اعتياد در ايران در حال رقم خوردن است. نوجواناني كه از موادمخدر پرهيز مي كردند، به راحتي X را پذيرا مي شوند. والدين در برابر اعتياد جديد خلع سلاح مي شوند و تمامي برنامه هاي اجراشده براي پيشگيري از اعتياد به موادمخدر در برابر ويژگيهاي جديد مواد جديد بي استفاده مي شوند. نسل جديد اعتياد جديد و مواد جديد فصل جديدي از تاريخ اعتياد در ايران را رقم مي زنندكه با توجه به ويژگيهاي عصر جديد مي تواند از پيچيدگيهاي عميق تر و معضلات بغرنج تر برخوردار باشد.
در اين ميان، نمي توان علتها را ناشي از كاستي ها دانست بلكه سود كلان تجارت مواد كه به مراتب بيشتر از كل بودجه يك كشور خواهد بود، به هر طريق ممكن در زنده نگه داشتن اين تجارت تلاش خواهد كرد و ترفندهاي نوين با صرف سرمايه هاي بزرگ، ابتكارعمل را براي صاحبان اين تجارت حفظ خواهد كرد و به نظر نمي رسد مقابله با آن به سادگي امكانپذير باشد.
اما تسليم بي قيد و شرط و نظاره معضلات روزافزون اعتياد در جوامع بشري نيز ممكن نيست. از اين رو،كارشناسان معتقدند: «ستيز با معضل مواد و اعتياد يك نبرد همه جانبه، همه گير و دائمي است.» و نمي توان هيچگاه براي آن توقف زماني كافي يا پيروزي و شكست متصور شد. معضل مواد مانند ساير پديده هاي اجتماعي از پويايي، تفكر و قابليت تغيير برخوردار است و مقابله با آن نيز نيازمند برخورداري از ويژگيهاي مشابه آن در سيستم مبارزه كننده است.
اطلاع رساني وسيع وروزآمد، تهيه و تدوين برنامه هاي جامع و فراگير در تمامي ابعاد عرضه و تقاضاي مواد، جمع آوري و پردازش سريع و مداوم شاخصهاي آماري و ويژگيهاي اعتياد، تعامل منطقه اي و بين المللي به منظور اتخاذ بهترين روشها در مقابله با معضل مواد، مشاركت نهادهاي اجتماعي و مردمي به منظور همگاني ساختن فرهنگ مقابله با اعتياد، افزايش خدمات و حمايتهاي اجتماعي از سطوح آسيب ديده و در معرض خطر،كاهش آسيبها و پديده هاي جانبي معضل مواد و تدوين واجراي طرحهاي مداخله سريع، ميان مدت ودرازمدت با توجه به ويژگيهاي بوم شناختي اعتياد در نقاط مختلف كشور به همراه ساير روشهاي موجود مي توانند رئوس فعاليتهاي موفقيت آميز و ابزار مناسب جهت ستيز دائمي با معضل مواد باشند. چيزي كه به نظر مي رسد در ميان هياهوهاي سياسي، ناكارآمدي و متخصص نبودن مسؤولان و متصديان امور، ناديده گرفتن نقش نيروهاي مردمي و آنچه تحت عنوان شارلاتانيزم در عرصه مبارزه با معضل مواد مطرح است، به زودي ممكن و ميسر نخواهد شد.
زيرنويس:
.۲ تشخيص مواد در آزمايشگاه هنگامي كه نوع ماده و دسته بندي آن از قبل مشخص باشد، بسيار متفاوت از زماني است كه هيچ مأخذي براي شناسايي آن وجود نداشته باشد. به همين منظور آزمايشگاههاي مرجع (رفرانس) براي تشخيص موادمكشوفه تأسيس مي شوند.

يكي از فرق هاي ما با غربي ها اين است كه غربي از گذشته خود سرافكنده نيست، اگرچه آن را نفي كند. ولي ما مثل بيمار رواني اي كه از خاطرات واپس رانده خود رنج مي برد، ازاين گذشته «واپس رانده» رنج مي بريم. اين گذشته در اعماق ضمير مخفي ما در كمين نشسته است وما را رنج مي دهد. ما از تمام عناصر منفي آن ، خودآگاه يا ناخودآگاه ، آزار مي بينيم. تاريخ گذشته ما تبديل به وجدان ناخودآگاه جمعي ما شده است كه حضور خود را در تضادهاي صورت ومعناي تمام جلوه هاي زندگي ما نشان مي دهد. اين گذشته چون يك نقص با ماست، نقصي كه سعي داريم از چشم ديگران مخفي كنيم. اين نقص به تازگي نامهاي ديگري يافته است: نامهاي كم رشدي وتوسعه نيافتگي وبنابراين بايد آن را از چشم ديگران مخفي كرد.
براي پوشاندن اين نقص انواع ماسكها را به چهره مي زنيم، اما كردار خام وعصبي ما برملاكننده نگراني و تزلزل ماست. در درون خود به خود اعتماد نداريم، زيرا آيينه اي كه تمدن غربي در برابر ما گرفته ما را كج ومعوج وبي اندام نشان مي دهد.
ما امروز در شيوه هاي زندگي خود خام و بي مهارت ومقلديم ودرهمه كار، انسان [به اصطلاح] بالغ ، يعني انسان غربي الگوي ماست.
داريوش آشوري، پژوهشگر فلسفه سياسي ـ ۱۳۵۰