Iran Newspaper

گروه سياسي: رهبرمعظم انقلاب اسلامي با تأكيد بر لزوم تبديل «توليد نظريه و فكر» به يك ارزش عمومي و ضرورت تجليل از نظريه سازان و نوآوران، حوزه و دانشگاه را به تشويق و نهادينه كردن جنبش «پاسخ به سؤالات، مناظرات علمي و نظريه پردازي روشمند» فراخواندند. حضرت آيت الله خامنه اي با پاسخ مثبت به پيشنهاد جمعي از دانش آموختگان و پژوهشگران حوزه علميه تصريح كرده اند: آن روز كه سهم «آزادي، اخلاق و منطق» يكجا و دركنار هم اداشود آغاز روند خلاقيت علمي و تفكربالنده ديني درجامعه است. درنامه جمعي از فضلاي حوزه علميه به رهبر فرزانه انقلاب، با اشاره به رهنمودهاي اخير حضرت آيت الله خامنه اي درمورد ضرورت ايجاد نهضت علمي و آزادانديشي، پيشنهادشده است براي «طرح منطقي ايده ها»، «رواج بازار نظريه پردازي و نوآوري روشمند»، مناظره هاي «علمي، قانونمند، نتيجه بخش و فارغ از غوغاسالاري»، «نهادسازي براي اجابت پرسشهاي جديد» و درنتيجه توليد نرم افزار علمي و ديني، كرسي هاي آزادعلمي با حضور هيأتهاي منصفه علمي و تخصصي در دانشگاه و حوزه ايجاد شود.
• متن پاسخ رهبر معظم انقلاب اسلامي به نامه جمعي از دانش آموختگان و پژوهشگران حوزه علميه به اين شرح است:
بسم الله الرحمن الرحيم
فرزندان و برادران عزيز
با همه مضمون نامه شما موافقم و از شما و همفكرانتان درحوزه و دانشگاه مي خواهم كه اين ايده ها را تا لحظه عملي شدن و ثمردادن، هرچند درازمدت، تعقيب كنيد. نه مأيوس و نه شتابزده، اما بايد اين راه را كه راه شكوفايي و خلاقيت است به هرقيمت پيمود. اين انقلاب بايدبماند و برنامه تاريخي و جهاني خويش را به بارنشاند و همين كه اين عزم و بيداري و خودآگاهي درنسل دوم حوزه و دانشگاه نيز بيدارشده است، همين كه اين نسل از افراط و تفريط، رنج مي برد و راه ترقي و تكامل را نه در «جمودوتحجر» و نه در «خودباختگي و تقليد»، بلكه درنشاط اجتهادي و توليد فكرعلمي و ديني مي داند و مي خواهد كه شجاعت نظريه پردازي و مناظره درضمن وفاداري به اصول و اخلاق و منطق درحوزه و دانشگاه، بيدارشود و اراده كرده است كه سؤالات و شبهات را بي پاسخ نگذارد، خود، في نفسه يك پيروزي و دستاورد است و بايد آن را گرامي داشت و آنگاه كه نخبگان ما نقطه تعادل ميان «هرج ومرج» و «ديكتاتوري» را شناسايي و تثبيت كنند، دوران جديد آغازشده است.
آري، نبايد از «آزادي» ترسيد و از «مناظره» گريخت و «نقدوانتقاد» را به كالاي قاچاق و يا امري تشريفاتي، تبديل كرد چنانچه نبايد به جاي مناظره، به «جدال و مراء»، گرفتار آمد و به جاي آزادي، به دام هتاكي و مسؤوليت گريزي لغزيد. آن روز كه سهم «آزادي»، سهم «اخلاق» و سهم «منطق»، همه يكجا و دركنار يكديگر اداشود، آغاز روند خلاقيت علمي و تفكر بالنده ديني در اين جامعه است و كليد جنبش «توليدنرم افزار علمي و ديني» در كليه علوم و معارف دانشگاهي و حوزوي زده شده است.
بي شك آزاديخواهي و مطالبه فرصتي براي انديشيدن و براي بيان انديشه توأم با رعايت «ادب استفاده از آزادي»، يك مطالبه اسلامي است و «آزادي تفكر، قلم و بيان»، نه يك شعارتبليغاتي بلكه از اهداف اصلي انقلاب اسلامي است. من عميقاً متأسفم كه برخي ميان مرداب «سكوت و جمود» با گرداب «هرزه گويي و كفرگويي»، طريق سومي نمي شناسند و گمان مي كنند كه براي پرهيز از هريك از اين دو، بايد به دام ديگري افتاد. حال آنكه انقلاب اسلامي آمد تا هم «فرهنگ خفقان و سرجنبانيدن و جمود» و هم «فرهنگ آزادي بي مهار و خودخواهانه غربي» را نقد و اصلاح كند و فضايي بسازد كه درآن، «آزادي بيان»، مقيد به «منطق و اخلاق و حقوق معنوي و مادي ديگران» و نه به هيچ چيز ديگري، تبديل به فرهنگ اجتماعي و حكومتي گردد و حريت و تعادل و عقلانيت و انصاف، سكه رايج شود تا همه انديشه ها در همه حوزه ها فعال و برانگيخته گردند و «زادوولد فرهنگم » كه به تعبير روايات پيامبراكرم (ص) و اهل بيت ايشان (عليهم السلام)، محصول «تضارب آرا و عقول» است، عادت ثانوي نخبگان و انديشه وران گردد. بويژه كه فرهنگ اسلامي و تمدن اسلامي همواره درمصاف با معضلات جديد و نيز در چالش با مكاتب و تمدنهاي ديگر، شكفته است و پاسخ به شبهه نيز بدون شناخت شبهه، ناممكن است.
اما متأسفانه گروهي به دنبال سياست زدگي و گروهي به دنبال سياست زدايي، دائماً تبديل فضاي فرهنگي كشور را به سكوت مرداب گونه يا تلاطم گرداب وار، مي خواهند تا دراين بلبشو، فقط صاحبان قدرت و ثروت و تريبون، بتوانند تأثيرگذار و جريان ساز باشند و سطح تفكر اجتماعي را پايين آورده و همه فرصت ملي را هدر دهند و اعصاب ملت را بفرسايند و درگيري هاي غلط و منحط قبيله اي يا فرهنگ فاسد بيگانه را رواج دهند و درنتيجه صاحبان خرد و احساس، ساكت و مسكوت بمانند و صاحبدلان و خردمندان، بركنار و درحاشيه مانده و منزوي، خسته و فراموش شوند.
درچنين فضايي، جامعه به جلو نخواهدرفت و دعوي ها، تكراري و ثابت و سطحي و نازل مي گردد، هيچ فكري توليد و حرف تازه اي گفته نمي شود، عده اي مدام خود را تكرارمي كنند و عده اي ديگر تنها غرب را ترجمه مي كنند و جامعه و حكومت نيز كه تابع نخبگان خويش اند، دچار انفعال و عقبگرد مي شوند.
چنانچه درنامه خود توجه كرده ايد، براي بيداركردن عقل جمعي، چاره اي جز مشاوره و مناظره نيست و بدون فضاي انتقادي سالم و بدون آزادي بيان و گفت وگوي آزاد با «حمايت حكومت اسلامي» و «هدايت علما و صاحبنظران»، توليد علم و انديشه ديني و درنتيجه، تمدن سازي و جامعه پردازي، ناممكن يا بسيارمشكل خواهدبود.
براي علاج بيماري ها و هتاكي ها و مهار هرج ومرج فرهنگي نيز بهترين راه، همين است كه آزادي بيان درچارچوب قانون و توليد نظريه درچارچوب اسلام، حمايت و نهادينه شود.
به نظرمي رسد كه هرسه روش پيشنهادي شما يعني تشكيل ۱) «كرسي هاي نظريه پردازي» ۲) «كرسي هاي پاسخ به سؤالات و شبهات» و ۳) «كرسي هاي نقد و مناظره»، روشهايي عملي و معقول باشند و خوبست كه حمايت و مديريت شوند به نحوي كه هرچه بيشتر، مجال علم، گسترش يافته و فضا بر دكانداران و فريبكاران و راهزنان راه علم و دين، تنگ تر شود.
بايد «توليد نظريه و فكر»، تبديل به يك ارزش عمومي درحوزه و دانشگاه شود و در قلمروهاي گوناگون عقل نظري و عملي، از نظريه سازان، تقدير به عمل آيد و به نوآوران، جايزه داده شود و سخنانشان شنيده شود تا ديگران نيز به خلاقيت و اجتهاد، تشويق شوند.
بايد ايده ها در چارچوب منطق و اخلاق و درجهت رشد اسلامي با يكديگر رقابت كنند و مصاف دهند تا جهان اسلام، اعاده هويت و عزت كند و ملت ايران به رتبه اي جهاني كه استحقاق آن را دارد، بار ديگر دست يابد. من بر پيشنهاد شما مي افزايم كه اين ايده چه در قالب «مناظره هاي قانونمند و توأم با امكان داوري» و با حضور «هيأتهاي داوري علمي» و چه در قالب تمهيد «فرصت براي نظريه سازان» و سپس «نقد و بررسي» ايده آنان توسط نخبگان فن و در محضر وجدان علمي حوزه و دانشگاه، تنها محدود به برخي قلمروهاي فكر ديني يا علوم انساني و اجتماعي نيز نماند، بلكه در كليه علوم و رشته هاي نظري و عملي (حتي علوم پايه و علوم كاربردي و...) و در جهت حمايت از كاشفان و مخترعان و نظريه سازان در اين علوم و در فنون و صنايع نيز چنين فضايي پديد آيد و البته براي آنكه ضريب «علمي بودن» اين نظريات و مناظرات، پايين نيايد و پخته گويي شود و سطح گفت و گوها نازل و عوامانه و تبليغاتي نشود، بايد تمهيداتي انديشيد و قواعدي نوشت. اينجانب با چنين طرحهايي همواره موافق بوده ام و از آن حمايت خواهم كرد و از شوراي محترم مديريت حوزه علميه قم مي خواهم تا با اطلاع و مساعدت «مراجع بزرگوار و محترم» و با همكاري و مشاركت «اساتيد و محققين برجسته حوزه»، براي بالندگي بيشتر فقه و اصول و فلسفه و كلام و تفسير و ساير موضوعات تحقيق و تأليف ديني و نيز فعال كردن «نهضت پاسخ به سؤالات نظري و عملي جامعه»، تدارك چنين فرصتي را ببينند. از شوراي محترم انقلاب فرهنگي و بويژه رياست محترم آن نيز مي خواهم كه اين ايده را در اولويت دستور كار شورا براي رشد كليه علوم دانشگاهي و نقد متون ترجمه اي و آغاز دوران «خلاقيت و توليد» در عرصه علوم و فنون و صنايع و بويژه رشته هاي علوم انساني و نيز معارف اسلامي قرار دهند تا زمينه براي اين كار بزرگ به تدريج فراهم گردد و دانشگاههاي ما بار ديگر در صف مقدم تمدن سازي اسلامي و رشد علوم و توليد فن آوري و فرهنگ، قرار گيرند. بي شك هر دو نهاد از طرحهاي پيشنهادي فضلاي دانشگاهي و حوزوي و از جمله طرح شما، استفاده خواهند كرد تا با رعايت همه جوانب مسأله، جنبش «پاسخ به سؤالات»، «مناظرات علمي» و «نظريه پردازي روشمند» را در كليه قلمروهاي علمي حوزه و دانشگاه نهادينه و تشويق كنند. اميدوارم كه مراحل اجراي اين ايده، دچار فرسايش اداري نشده و تا پيش از بيست و پنجمين سالگرد انقلاب، نخستين ثمرات مهم آن آشكار شده باشد. والله المستعان.
والسلام عليكم و رحمة الله
اين نامه را آقايان و حجج اسلام عليرضا اعرافي، حسن رحيم پور ازغدي، صادق لاريجاني، رسول جعفريان، محمد سروش محلاتي، محسن قمي، جواد محدثي، حميد پارسانيا، سيدعباس صالحي، عبدالرضا ايزدپناه و محمدتقي سبحاني به مقام معظم رهبري ارسال كرده اند.