«ياشار ياكيش» وزير امور خارجه تركيه گفته است: به منظور تعيين حق مالكيت تركيه بر ميدانهاي نفتي استانهاي «موصل» و «كركوك» عراق كه در زمان امپراتوري عثماني تحت حاكميت تركيه بود، سرگرم بررسي معاهده هاي امضا شده در اوايل قرن بيستم هستيم. اين گفته هرچند با تكذيب «عبدالله گل» نخست وزير تركيه همراه شد، اما از سوي خود ياكيش به سكوت برگزار شد!
اما در اينجا لازم است كه ادعاي تاريخي تركيه وعواملي كه در طرح اين موضوع توسط وزير امور خارجه آن كشور در شرايط فعلي مؤثر بوده اند، مورد بررسي قرار گيرد.
كشور عراق پيش از فروپاشي امپراتوري عثماني يكي از متصرفات آن به شمار مي رفت و پس از جنگ اول جهاني و در پي تجزيه اين امپراطوري، عراق در شمار متصرفاتي بود كه تحت قيموميت بريتانيا قرار گرفت. با پيدايش جمهوري تركيه در سال ۱۹۲۳ و با وجود اعلام دولت جديد اين كشور مبني بر اينكه هيچ گونه چشم داشتي به خاك ديگركشورها ندارد و نمي خواهد قلمرو خود را توسعه دهد، با اينحال، نسبت به مناطق موصل وكركوك كه از نظر منابع نفتي بسيار غني هستند، ادعا داشت وحاضر نبود از آن صرف نظر كند. از سويي،بريتانيا كه قيموميت عراق به آن كشور واگذار شده بود، به شدت در برابر دولت جديد تركيه ايستادگي كرد واختلافات دو كشور به حدي بالا گرفت كه چيزي نمانده بود ميان آنها به خاطر حاكميت برسر مناطق شمال عراق جنگ بروز كند، اما تركيه سرانجام در ۵ ژوئن ۱۹۲۶ حاضر شد توافقنامه اي را با دولت بريتانيا امضا كند كه به موجب آن، از تمامي حقوق خود در موصل انصراف دهد.در مقابل، بريتانيا نيز ۱۰ درصد از درآمد نفتي اين مناطق را به تركيه بپردازد.
تركيه با تن دادن به توافقنامه ۱۹۲۶ و انصراف از مالكيت موصل توانست موافقت انگليس را جلب نمايد تا از تحريك دو گروه در تركيه دست بكشد و اين دو گروه عبارت بودند از ارمنيان وكردها.
در ادامه عواملي كه در طرح اين ادعاي سرزميني تاريخي تركيه در شرايط كنوني مؤثر بوده خواهد آمد، به نظر مي رسد كه همان طرحي را كه ايالات متحده در سرنگوني طالبان حاكم بر افغانستان با استفاده از توانمنديهاي نظامي (هوايي، دريايي، زميني ) خود و با حمايت ديگر قدرتهاي منطقه اي وفرامنطقه اي در انهدام نقاط استراتژيك افغانستان ونيز تجهيز وتقويت نيروهاي دولتي اتحاد شمال در پيشروي به سوي ساير مناطق افغانستان داشت، مي خواهد عيناً براي عراق پياده كند. با اين تفاوت كه عراق فاقد نيروي اپوزيسيون قوي همانند افغانستان است يا حداقل در شرايط كنوني، نيروهاي معارض داخلي به آن حد از يكپارچگي و توانايي نرسيده اند كه بتوانند نقش مؤثري مانند عملكرد اتحاد شمال افغانستان را در نبرد آينده آمريكا با اين كشور ايفا كنند وچنانچه ايالات متحده بخواهد بدون ايجاد چنين نيروي منسجمي در عراق مداخله نظامي كند، در گرداب بزرگي گرفتار خواهد شد، زيرا صرف اتكا به تواناييهاي نظامي و جلب حمايت قدرتهاي منطقه اي و فرامنطقه اي نمي تواندتضمين كننده منافع درازمدت ايالات متحده در عراق باشد. همچنانكه رژيم آينده كه با حمايت ايالات متحده به قدرت برسد، از مقبوليت و مشروعيت سياسي عام مردم عراق برخوردار نخواهد بود وامنيت منافع آمريكا وجان آمريكاييان در اين كشور به خطر خواهد افتاد. در حقيقت، پس از به قدرت رسيدن حزب بعث در عراق ، رويكرد نظامي اصل عمده در حل مناقشات ملي ومنطقه اي توسط آن حزب بوده است. و ارتش آن كشور در زمره قويترين ارتشهاي منطقه از جهت كمي وكيفي درآمد. جنگ هشت ساله با ايران ونيز تهاجم عراق به كويت وعقب نشيني عراق از كويت تحت فشار نيروهاي چندمليتي، حملات مكرر به مناطق مختلف اين كشور طي سالهاي پس از آن، آموز شهاي نظامي و دفاعي به جوانان وزنان در طول اين مدت در پيدايش روحيه نظامي در ميان مردم عراق نقش مهمي داشته است. اين شرايط سبب شده آمريكا با وسواس خاصي، زمينه هاي حضور درازمدت خود را با استفاده از امكانات داخلي آن كشور به ويژه در پرداختن به اپوزيسيون درون عراق تدارك ببيند.
در تغيير رژيم سياسي كنوني عراق، نيروهاي كرد شمال با توجه به مبارزات دراز مدت خود و همچنين داشتن انگيزه لازم در سرنگوني اين رژيم متأثر از آسيبهايي كه از سياستهاي حزب بعث در طول چنددهه اخير پذيرفته اند، نقش بنياديني خواهند داشت. كردهاي شمال به رهبري مسعود بارزاني و جلال طالباني و همچنين حمايتهاي نيروهاي چندمليتي بخصوص آمريكا توانسته اند بيش از ۶۰ هزار نفر نيروي رزمنده كرد تدارك ببينند. همچنين شمار زيادي از نيروهاي عرب عراقي توسط آمريكاييان در اين منطقه آموزش نظامي داده مي شوند. تجهيز وتدارك اين نيروها و حضور گسترده سربازان و تجهيزات جنگي اعم از هواپيما و رزمناوهاي چندمليتي در خليج فارس و كشورهاي پيرامون حاكي از اجراي طرح افغانستان با توجه به كاميابي هاي ايالات متحده از اجراي آن طرح دارد. در بعدداخلي همچنان كه بيان شد، كردها اصلي ترين نيروي نقش آفرين در تغيير حكومت فعلي خواهند بود. طبيعي است كه پس از شكل گيري حكومت جديد، كردها خواهان حقوق قومي خود در مناطق كردنشين آن كشور خواهند شد و اختيارات و امتيازات بسياري از حكومت مركزي كه عمدتاً اعراب خواهند بود، دريافت مي نمايند. از آنجا كه حوضه هاي نفتي كركوك و موصل در مناطق كردنشين واقع شده اند. كردها خواستار سهم افزونتري از درآمدهاي ناشي از استخراج و صادرات نفت وگاز اين مناطق مي شوند. به هر روي ، كردستان نقش اساسي تري در تحولات ملي و بين المللي به ويژه دركشورهايي كه درصد عمده اي از جمعيت شان كرد هستند (تركيه ، ايران و...) ايفا خواهد كرد. رويدادهاي گذشته نشان داده اند كه در ميان كشورهاي منطقه، كمترين تحمل را نسبت به اقليت كرد، كشور تركيه داشته است. در واقع، كردها بزرگترين مانع يكپارچه سازي ملي در اين كشور بوده اند. بارها نظاميان تركيه به بهانه سركوبي ناراضيان محلي بويژه حزب كارگران كردستان تركيه (پ.ك.ك) در شرق اين كشور كه اكثريت كرد ساكن آن منطقه هستند، جنايات بسياري مرتكب شده اند. و بارها نيز از سوي سازمانهاي مدافع حقوق بشر اين اقدامات محكوم شده اند.
همچنين يكي از مواردي كه اتحاديه اروپا، تركيه رادرجمع خودنپذيرفته، برخورد خشن آن كشور با اقليت كرد است. به عبارت ديگر، از بدو پيدايش اين كشور مسأله كردها يكي از اساسي ترين چالش هاي ملي وبين المللي تركيه بوده است.
با توجه به مسائل فوق، كردستان پس ازصدام نقش متفاوتي در بازيهاي رقابتي قدرت هاي منطقه اي وفرامنطقه اي خواهد داشت و از آنجا كه دنباله قومي آنان به تركيه نيز رسيده مي شود(جمعيت كردتركيه بيش از ۵ برابر كردهاي عراق است، حدود ۱۵ ميليون نفر) نزديكي فرهنگي وقومي اين مناطق احتمالاً زمينه ساز دخالت كردستان عراق در شرق تركيه (مثلاً تحت عنوان فعاليت فرهنگي) خواهدشد.براي چنين اقداماتي،كردستان عراق توان مالي ـ سياسي لازم را دارا خواهد بود.
تحولات شمال عراق هزينه سنگيني از بعد امنيتي براي تركيه خواهد داشت. از اين رو، آنكارا بارها مخالفت خود را با تشكيل يك دولت كردي در شمال عراق به اين دليل كه امنيت ملي آن كشور را به خطر مي اندازد،مطرح كرده است.
تجربيات گذشته در خصوص سياست خارجي تركيه نشانگر آن است كه اين كشور منافع خود را در فضايي توأم با تنش، بهتر مي تواند دنبال كند. از آنجا كه حمله آمريكا به عراق قطعي به نظر مي رسد و آمريكا نيز در اين كشور داراي چند پايگاه نظامي است واين پايگاهها در برنامه حمله به عراق ارزش آفندي بالايي دارند، آنكارا همكاري با ايالات متحده را مشروط به بخشودگي ۴ ميليارد از بدهكاري تركيه ونيز مخالفت سرسختانه با تشكيل يك دولت خودمختار قوي در شمال عراق داشته است. از آنجا كه كردستاني متفاوت با گذشته در شمال عراق از نظر توان اثرگذاري در فرآيندهاي منطقه اي شكل خواهد گرفت، و مقامات تركيه نيز اين تحولات را نيك مي دانند، لذا مقامات تركيه از جمله ياشار ياكيش وزير امور خارجه تركيه با بيان اين موضوع كه: به منظور تعيين حق مالكيت تركيه بر ميدانهاي نفتي استانهاي موصل وكركوك عراق كه در زمان عثماني تحت حاكميت تركيه بود، سرگرم بررسي معاهده هاي امضا شده در اوايل قرن بيستم هستيم، مي خواهند به حكومت آينده عراق و همچنين رهبران كردستان اين كشور بفهمانند. در صورتي كه امنيت اين كشور از سوي آنان تهديد شود، تركيه بهانه كافي (هرچند بي اعتبار از سوي مجامع جهاني ) را جهت دخالت به شيوه هاي مختلف از جمله نظامي در عراق داراست. مقامات ترك مي دانند هرگونه توسعه طلبي سرزميني قطعاً از سوي كشورهاي منطقه از جمله اتحاديه عرب و ايران و... محكوم به شكست است.
درست است كه تركيه بخش عمده اي از نيازهاي انرژي خود را از خارج از مرزها تأمين مي كند و سالانه جهت تأمين نفت وگاز مورد نياز مبالغ زيادي صرف واردات مي نمايد و با در اختيار داشتن حوضه هاي نفتي استانهاي كركوك و موصل به آرزوي ديرينه خود مي رسد، ولي هرگونه تجاوز نظامي به عراق به منظور جدا كردن بخش هايي از سرزمين عراق (آن هم در مناطق كردنشين) با واكنش هاي منطقه اي و جهاني مواجه خواهدشد. و از همه مهم تر، هزينه اي كه تركيه در راستاي اين منظور خواهد پرداخت، بسيار بيشتر از منافع حاصل از آنان خواهد بود.
* دانشجوي مقطع دكتراي جغرافياي سياسي ازدانشگاه تربيت مدرس
مراد كاوياني*

شكل گيري جوهره اهداف و روشهاي اعمال اين آرمانها به گونه اي وسيع متأثر از نحوه توزيع قدرت در گستره جهاني و رفتار كشورهايي است كه اهداف در ارتباط با آنان تدوين مي شوند. هرچه ميزان نهادينگي چگونگي تنظيم مقاصد در حيطه سياست خارجي يك كشور دامنه دارتر به نظر آيد، ضرورتاً دو ويژگي فوق از تأثيرگذاري عميق تري برخوردار خواهند بود. با توجه به اين واقعيت است كه ضرورتهاي سيستمي و الزامات عملكردي بازيگران موردنظر در نهايت، تعيين كننده ترين عوامل در ماهيت دادن به سياستهاي ذي نفع ترين بازيگر با فزون ترين بهره ها از منابع ارزشي و مادي نظام بين الملل هستند. در ۱۲سپتامبر سال،۲۰۰۲ رئيس جمهوري آمريكا در مجمع عمومي سازمان ملل متحد ضمن دادن اخطار به عراق در خصوص ضرورت خلع سلاح، به ترسيم چشم انداز خواست نهايي آمريكا پرداخت. در اين حال، رابطه نيروها در سطح جهاني، امروزه به گونه اي است كه آمريكا را در مطلوب ترين وضعيت در تاريخ ۲۲۷ساله اين كشور قرار داده است. جايگاه هدايتي، كه اين كشور در چارچوب نظام حاكم بين المللي از آن برخوردار است، پيامد توانمندي غيرقابل قياس نظامي، بازدهي بي نظير اقتصادي، تأثيرگذاري همه گير فرهنگي، كارآيي توزيعي سياسي و پويايي حيات اجتماعي است.
در قالب درك اين ترتيبات است كه جورج بوش با نطق خود در سازمان ملل متحد و به بسترسازي فرآيند و ذات اقدام نهايي در مورد عراق پرداخت. ارائه نوارهاي شنود تصميم گيرندگان عراقي در برابر شوراي امنيت از سوي وزيرامور خارجه آمريكا، نمايانگر تداوم حركت در شكل دادن بطن حمله قريب الوقوع به سوي بغداد بود. آنچه كاملا ً طي اين مدت به وضوح مشاهده شده، اين حقيقت است كه دولتمردان آمريكايي گام در راه مشروع سازي حذف صدام حسين گذاشته اند تا هزينه هاي محتمل دستاوردهاي اقتصادي، سياسي، ژئوپوليتيك و ارزشي خود را به حداقل كاهش دهند. در همين ارتباط، هدف رامسفلد در كنفرانس امنيتي مونيخ كه در آن حدود ۲۵۰ تصميم گيرنده از ۴۰كشور دنيا حضور داشتند، در واقع، تلاش در توجيه سياست آمريكادر زمينه ضرورت مقابله خشونت بار با رهبر عراق بود. در همين كنفرانس، دو سال پيش، رامسفلد موفق شد كه نظريه سپر موشكي را به اروپاييان بقبولاند و آنها را متقاعد به عقلايي بودن و كارآمد بودن اين طرح كند. آمريكا به جهت قابليتهاي برآمده از قدرت اين كشور در ابعاد سياسي، نظامي، اقتصادي و فرهنگي آن، خود را در موقعيتي مي يابد كه با استفاده از تمامي ابزارها به شكل دادن به فرآيند و ماهيت برخورد با رژيم عراق با توجه به منافع خود اقدام كند.
فرآيند ماهيتي كه آمريكا به دنبال آن است، درنهايت به مفهوم حذف صدام حسين است، چرا كه الزامات ساختاري نظام بين الملل كه تعريف منافع آمريكا در بستر آن شكل مي گيرد، اين موضوع را طلب مي كند. با توجه به اين ضرورت است كه تأكيدهاي انسان دوستانه آمريكا را كه براي توجيه بين المللي حمله به عراق و ملاحظات داخلي است، نبايد چندان مورد توجه قرار داد. بعد از سخنان «كاولين پاول» در سازمان ملل متحد، بوش اعلام كرد كه عراق «زندان و محل شكنجه و يك كارخانه سم سازي » است كه اين وظيفه را براي آمريكا به وجود مي آورد كه به كمك مردم عراق بشتابد. البته اين تعهدي است كه منافع جهاني آمريكا ايجاب مي كند. وضعيت مردم زير سلطه صدام، كمترين نقشي در شكل دادن به آن نداشته است و نخواهد داشت.
البته بايد توجه داشت كه كوششهاي رهبران آمريكا براي مشروع سازي حذف صدام با توسل به نهادهاي بين المللي از قبيل آژانس بين المللي انرژي اتمي و سازمان ملل متحد برخاسته از ضعف اين كشور نيست، بلكه برعكس، بازتاب اقتدار بي حد و حصري است كه به جهت ماهيت الگوهاي حاكم قدرت از آن بهره مند است. آمريكا از موضع قدرت به شكل دادن اهداف سياست خارجي خود پرداخته است و در اين راستا، بهره وري از مكانيسمهاي نهادهاي بين المللي بدين دليل براي كاخ سفيد مطلوب جلوه مي كنند كه معادله سود و زيان را به سوي بهره بيشتر سوق دهد. آمريكا به دنبال خواست وزيران امور خارجه فرانسه، چين و روسيه به دنبال سخنان پاول در خصوص تقويت كار بازرسان و طولاني تر كردن زمان خلع سلاح، صدور قطعنامه ديگري را به عنوان مكمل قطعنامه ۱۴۴۱ پذيرفت، به شرط آنكه در آن ذكر شود: در صورت عدم همكاري رژيم بغداد تمام «ابزارها و روشهاي ضروري » براي تحقق اين مهم به كار گرفته شود.
آمريكا حاضر به دنبال كردن سياست خلع سلاح در چارچوب رژيم بين المللي خلع سلاح است تا زماني كه اين فرآيند خواست نهايي اين كشور را كه خلع سلاح كامل و غيرنافذ ساختن صدام است، ميسر است، آمريكا مكررا ً اعلام كرده كه در صورت عدم قاطعيت سازمان ملل متحد وعدم همكاري اعضاي شكاك شوراي امنيت، هرزمان كه صلاح بداند، خود اضمحلال رژيم عراق و در بطن آن، خلع سلاح كامل را دنبال خواهد كرد. پس، در واقع گردن نهادن آمريكا به قطعنامه هاي ۱۷گانه كه از ۱۹۹۱ به تصويب رسيده، از اين جهت انجام شده، چون كه تأمين كننده منافع آمريكا بوده است. بين المللي گرايي و يا به عبارتي چندجانبه گرايي آمريكا درخصوص عراق، تا اين لحظه برخاسته از موضع قدرت بوده است.
در حالي كه تقاضاهاي مكرر كشورهاي ديگر به ويژه كشورهاي منطقه در خصوص دخالت سازمان ملل متحد برآمده و نمايشگر ضعف اين كشورها و عدم توانايي آنان در جلوگيري از سياست آمريكا در خصوص تغيير رژيم است.
بهترين شاخص هاي عملكرد آمريكا از موضع قدرت اين است كه به دنبال اخطار پاول و جورج دبليو بوش در مورد اينكه «بازي ديگر تمام شده است» دولت بعثي موافقت كردكه هواپيماهاي جاسوسي «يو۲» اجازه پرواز براي تفحص را دارا شوند ودانشمندان و محققين عراقي اين اجازه را بيابند كه بدون حضور مأمورين عراقي با بازرسان سازمان ملل متحد فرصت ملاقات و گفت وگو بيابند. سازمان ملل متحد از اين جهت به بازي گرفته شده است كه منافع آمريكا را تأمين مي كند و اين سبب شده است دولتمردان آمريكا تا زماني كه خواستهاي آنان طلب كند اهرمهاي بين المللي را مرتبط قلمداد كنند. اما هر زمان كه اين احساس به وجود آيد، همانطور كه پاول در سازمان ملل و بوش در سخنراني خود اعلام كردند كه سازمان ملل متحد در جهت تسهيل حذف صدام عمل نمي كند، اين نماد براي واشنگتن علت وجودي خود را از دست خواهد داد. ضرورتهاي نظم بين المللي اين فرصت را در اختيار آمريكا قرار داده است كه سياست حذف صدام را دنبال كند وماهيت قدرت آمريكا جدا از خواست سازمان ملل متحد و رهبران اروپاي قديم اين مهم را مسجل خواهد كرد.

\ روزنامه القبس (چاپ كويت): بليكس از بغداد مدارك مهمي دريافت كرد.
\ روزنامه الانباء: كاخ سفيد: صدام به سپرهاي بشري متوسل خواهد شد. قاهره و رياض طرح تبعيد صدام را بررسي مي كنند.
\ روزنامه الوطن: بوش بار ديگر خطر صدام و نقض قطعنامه ۱۴۴۱ توسط وي را مطرح كرد.
\ روزنامه السياسه: كويت پيش بيني كرد كه تعداد نيروهاي ائتلاف به ۱۰۰ هزار نفر برسد.
\ روزنامه اكسپرس (چاپ پاكستان): سفير عراق: ارتباطي با القاعده و طالبان نداريم.
\ روزنامه خبرين: نخست وزير انگليس: پس از عراق، نوبت پاكستان نخواهد بود.
\ روزنامه دان: دبيركل سازمان ملل متحد از آمريكا خواست از اقدام يكجانبه عليه عراق پرهيز كند.
\ روزنامه الجزيره (چاپ عربستان): طرح محرمانه براي خلع سلاح عراق از سلاحهاي كشتارجمعي تهيه شد.
\ روزنامه حريت (چاپ تركيه): آمريكا تحويل كمك مالي به تركيه را به بعد از تصميم مجلس تركيه در مورد لايحه پذيرش سربازان آمريكايي به خاك اين كشور موكول كرد.
\ روزنامه واكيت: سوئيس از صدام خواست به آن كشور پناهنده شود. اردوغان: تصميم گيري در مورد انجام عمليات نظامي عليه عراق بر عهده سازمان ملل متحد است.
\ روزنامه صباح: آمريكا با ورود به عراق با تركيه همسايه خواهد شد.
\ روزنامه العرب اليوم (چاپ اردن): واشنگتن: پس از عراق نوبت عربستان سعودي، مصر، سوريه و ايران است.
\ روزنامه تشرين (چاپ سوريه): يوشكا فيشر: عراق هيچ كس را تهديد نمي كند.
\ روزنامه الثوره: ساكنان بغداد نگران بمباران پالايشگاه «الدوره» هستند.

رئيس جمهوري لبنان، شرايط جاري خاورميانه را بسيار حساس و پيچيده خواند و خواستار همكاري همه جانبه براي پشت سرگذاشتن اين مرحله شد.
به گزارش ايرنا سپهبد «اميل لحود» ديروز در پيامي به مناسبت فرارسيدن عيدسعيد قربان تأكيد كرد كه ادامه تجاوزهاي رژيم صهيونيستي عليه فلسطيني ها، تهديدهاي روزافزون ضدلبنان و قوت گرفتن احتمال جنگ آمريكا با عراق، خاورميانه را با شرايط دشواري روبرو كرده است.

روزنامه «نيويورك تايمز» ديروز گزارش داد: رهبران عربستان سعودي تصميم گرفته اند براي يك دوره عاري از فعاليت نظامي با آمريكا آماده شوند و دست به اصلاحات مردمي و توأم با آزادي در كشورشان بزنند.
به گزارش خبرگزاري رويتر از نيويورك، اعضاي ارشد خانواده سلطنتي عربستان سعودي مي گويند: اين تصميم ها ماه گذشته و در پي مباحثه برسر آينده اين كشور اتخاذ شده و هنوز بطور علني اعلام نشده است. آنان اظهار مي دارند اميرعبدالله از «جورج بوش» رئيس جمهوري آمريكا خواهدخواست تا به محض پايان يافتن مقابله براي خلع سلاح عراق، نيروهاي مسلح آمريكايي را از عربستان خارج كند.
اين گزارش به نقل از مقام هاي سعودي حاكي است: خروج سربازان آمريكايي زمينه اي را فراهم خواهدكرد تا سعودي ها آغاز انتخاب نمايندگان مجالس ايالتي و سپس يك مجلس ملي را كه احتمالاً در ابتدا شامل انتخاب زنان نخواهدبود، اعلام كنند.
يك مقام ارشد گفت: هدف از اين اقدام، توسعه تدريجي اصلاحات طي شش سال، تا زمان تشكيل يك مجلس ملي مردمي خواهدبود.
مقام هاي سعودي و آمريكايي گفتند حتي پس از خروج نيروهاي آمريكايي نيز همكاريهاي امنيتي احتمالاً ادامه خواهدداشت و چنانچه حكمرانان سعودي با خطري جديد روبرو شوند، سربازان آمريكايي مي توانند مجدد به اين كشور بازگردند.

سخنگوي مجلس اعلاي انقلاب اسلامي عراق در لبنان و سوريه از طرح پيشنهادي سيد «حسن نصرالله» دبير كل حزب الله لبنان براي آشتي ملي درعراق و جلوگيري از حمله آمريكا به آن كشور استقبال كرد.
به گزارش ايرنا، «بيان جبر» ديروز در مصاحبه با راديو محلي «النور» ارگان حزب الله از اتحاديه عرب و سازمان كنفرانس اسلامي خواست كه براي اجراي طرح آشتي ملي در عراق اقدام جدي به عمل آورند. وي، طرح دبيركل حزب الله را پيشتاز و هوشمندانه ياد كرد و گفت: اين پيشنهاد، بهترين راه حل اسلامي و عربي براي پايان دادن به بحران عراق و دور كردن جنگ فاجعه آميز آمريكا از خاورميانه است. جبر در پاسخ به پرسشي درباره مخالفت احتمالي آمريكا با طرح آشتي ملي در عراق و پافشاري بر جنگ گفت: پس از برگزاري انتخابات عمومي با حضور ناظران بين المللي و جانبداري كشورهاي عرب و مسلمان از حكومت مردمي در عراق، آمريكا نخواهد توانست با آن مخالفت كند.
دبيركل حزب الله لبنان جمعه شب در آيين گراميداشت سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي ايران در بيروت، طرح آشتي ملي ميان «حكومت و گروههاي معارض عراقي» را پيشنهاد كرد. وي از رژيم عراق خواست تا با اعتراف به مشكلات داخلي، گروههاي معارض را به رسميت بشناسد و در مقابل، گروه هاي معارض نيز با درك حساسيت كنوني، مسوولانه با مشكلات داخلي كشورشان برخورد كنند.

وزارت امور خارجه تركيه شنبه شب با صدور اطلاعيه اي از امضاي تفاهمنامه همكاريهاي تركيه و آمريكا در قبال تحولات عراق خبر داد. به گزارش ايرنا، در اين اطلاعيه آمده است: طرفين در اين تفاهمنامه در خصوص چگونگي همكاري در بازسازي پايگاههاي نظامي و برخي از بنادر تركيه و مسائل حقوقي نيروهاي نظامي اعزامي آمريكا به تركيه، به توافق رسيدند. اين اطلاعيه بدون اشاره به جزييات موارد تفاهمنامه افزود: در صورت تخلف نيروهاي نظامي آمريكايي در خاك تركيه، قوانين حقوقي تركيه در محاكمه آنان در اولويت قرار خواهد داشت.
اطلاعيه مي افزايد: در بازسازي پايگاههاي نظامي و بنادر تركيه از سوي كارشناسان آمريكايي از نيروي انساني و خدمات شركت هاي تركيه استفاده خواهد شد. رسانه هاي ديروز تركيه به نقل از منابع متفاوت، برخي موارد ديگر از تفاهمنامه بين آمريكا و تركيه را فاش كردند. روزنامه «آكشام» در اين مورد نوشت: تفاهمنامه ياد شده حول سه محور مهم دور مي زند كه براساس يك محور آن آمريكا از سه پايگاه نظامي «دياربكر»، «باتمان» و «اينجرليك» و سه فرودگاه «صبيها» درحومه استانبول، «آفيون» در بخش مركزي تركيه و «چورلو» در غرب تركيه در تهاجم احتمالي عليه عراق استفاده خواهد كرد.
اين روزنامه افزود: همچنين بنادر «مرسين» و «اسكندرون» تركيه در سواحل درياي مديترانه به همين منظور در اختيار آمريكا قرار خواهد گرفت.
به نوشته «آكشام» بر اساس اين تفاهمنامه، ۳۸ هزار سرباز آمريكايي از طريق تركيه وارد شمال عراق مي شوند و مركز فرماندهي مشترك نيروهاي تركيه و آمريكا در شمال عراق در شهر «دياربكر» در جنوب شرق تركيه تاسيس خواهدشد.
اين روزنامه نوشت: تركيه همچنين به پرواز هواپيماهاي جاسوسي «يو ۲» آمريكا در فضاي اين كشور براي انجام پروازهاي تجسسي در شمال عراق اجازه داده است

گروه بين الملل ـ پنتاگون اعلام كرد كه براي انتقال سرباز و تجهيزات به خليج فارس از هواپيماهاي مسافربري و باري تجاري استفاده خواهدكرد.
به گزارش خبرگزاري فرانسه، پنتاگون قصددارد ۴۷فروند هواپيماي مسافربري و ۳۱فروند هواپيماي باري پهن پيكر متعلق به ۲۲شركت هواپيمايي آمريكا را به خدمت بگيرد. پنتاگون گفت كه اين اقدام به دليل افزايش عملياتهاي مرتبط به تجمع نيروهاي آمريكايي درمنطقه خليج فارس اتخاذشده است. كاپيتان «استيو هوندا» سخنگوي پنتاگون گفت كه اين هواپيماها همگي به صورت داوطلبانه دراين برنامه شركت مي كنند، ولي وزارت دفاع آمريكا به اين شركتها پول مي دهد.
به طورمعمول، ۹۳درصد نيروهاي آمريكايي و ۴۱درصد تجهيزات هوايي توسط هواپيماهاي تجاري جابه جا مي شوند. ارتش آمريكا همچنين اعلام كرد كه جنگنده هاي آمريكا و انگليس، يك مركز كنترل و فرماندهي عراق را درجنوب اين كشور، بمباران كردند. درهمين حال، نتيجه نظرسنجي مجله نيوزويك نشان مي دهد كه ۶۰درصد آمريكايي ها ازحمله آمريكا به عراق درصورت ناتواني بازرسان در يافتن مدركي از برنامه تسليحات كشتارجمعي صدام حمايت مي كنند.
اما درحدود ۲۰هزارنفر درخيابانهاي برف گرفته مونيخ، عليه رامسفلد دست به تظاهرات زدند و سياست آمريكا درقبال عراق را محكوم كردند. «انگلبرت سايبلر» اسقف اعظم كليساي كاتوليك گفت: امروز مونيخ به جنگ نه مي گويد و به صلح، آري!
«يوشكافيشر» وزيرخارجه آلمان نيز خواستار بردباري درقبال عراق شد و گفت كه ملت آلمان هيچ توجيهي براي ورود به جنگ نمي بيند. وي اعلام كرد: ما نبايد منطق نظامي را بپذيريم، ما بايد به بازرسان فرصت بيشتري بدهيم. «سرگي ايوانف» وزيرخارجه روسيه نيز در كنفرانس مونيخ اعلام كرد كه مبارزه با تروريسم بين الملل بايد كانون توجه قرارگيرد. ازسوي ديگر روزنامه «الحيات» نوشت: احتمالاً همايش سران كشورهاي عرب در ابتداي ماه آينده در «شرم الشيخ» مصر برگزارمي شود.
به گزارش شبكه تلويزيوني «الجزيره» قطر، اين روزنامه افزود: هدف پنهاني اين همايش، تشويق صدام حسين به كناره گيري از قدرت است. الحيات به نقل از مقامهاي آگاه نوشت: قاهره مي كوشد شرايط مناسبي را براي رهبران عرب فراهم كند تا درجوي مناسب و به دور از فشارهاي رواني كه معمولاً در برگزاري چنين همايش هايي در پايتخت كشور وجوددارد، يك طرح عربي را براي مواجهه با شرايط جنگ احتمالي آمريكا عليه عراق تنظيم كنند.
الحيات به نقل از يك مقام بلندپايه اردني نوشت: اردن، عربستان سعودي و مصر هيچ دليلي را براي جلوكشيدن زمان برگزاري همايش سران عرب پيش از صدور قطعنامه جديد در شوراي امنيت كه به روشني اجازه به كارگيري زورعليه عراق را داده باشد، نمي بينند. دراين حال، روزنامه «ساندي تايمز» ديروز اعلام كرد: درراستاي تلاشهاي جاري براي جلوگيري از حمله نظامي آمريكا به عراق، از «نلسون ماندلا» رئيس جمهوري سابق آفريقاي جنوبي خواسته شد تا در خصوص طرح تبعيد «صدام حسين» رئيس جمهوري عراق ميانجيگري كند.
به گزارش خبرگزاري فرانسه از «ژوهانسبورگ»، اين روزنامه به نقل از سخنگوي ماندلا نوشت كه «افرادبرجسته اي» ازقبيل رهبران كشورهاي عربي همسايه عراق از ماندلا (برنده جايزه صلح نوبل) خواسته اند صدام حسين را به كناره گيري از قدرت متقاعدكند. سخنگوي ماندلا افزود كه چنين درخواستي ازسوي افرادمختلفي به ماندلا رسيده است، اما تنهازماني كه آمريكا نيز ازوي بخواهد، دخالت مي كند. ماندلا هفته گذشته طراحان حمله به عراق را مورد انتقاد قرارداد و گفت كه «جورج بوش» رئيس جمهوري آمريكا «نمي تواند درست فكركند» و لشكركشي وي جهان را به نابودي خواهدكشاند.