۱ـ طبق تحقيقات دكتر آدميت، سومريان درشرق نخستين قومي بودند كه شهر را توسط «مجمع همشهريان» و براساس «مشورت» اداره مي كردند. با وجود اين قديمي ترين تعريف را درباره دموكراسي، پريكلس در يونان باستان ارائه كرد؛ «حكومتي كه اداره آن در دست بسيار» باشد.
وي اين روش را درقبال اقسام ديگرحكومت مي خواند كه «اداره آن توسط اندك» صورت مي گرفت. پس دموكراسي آن بود كه «همگان اجازه مشاركت در اداره كشور را داشته باشند.»
۲ـ دموكراسي «خودمختاري همگاني» و «خودمديريتي» است كه يك ملت به علت بلوغ آن را برمي گزيند. يعني به مرحله اي از آگاهي و مسؤوليت پذيري مي رسد كه مي تواند بين خوب و بد و درمورد مصالح و مضار امورداوري كند و درباره سرنوشت خويش مستقلاً تصميم گيرد و دريك كلام برخود حكومت كند. درست شبيه انساني كه پس از بالغ شدن (جسمي، عقلي و اخلاقي) مسؤوليت زندگي خود را مي پذيرد. كيفر و پاداش واقعي براي چنين شخص آزاد و آگاهي معنا مي يابد.
۳ـ آيا يك خانواده پدرسالار را، كه پدر دلسوز و خيرخواه فرزندان است و همه تلاش خود را براي سلامت، آرامش، پيشرفت و سعادت آنان مصروف مي كند، حتي اگر تمام اعضاي خانواده را از امكانات خوبي بهره مند كند، مي توان دموكراتيك ناميد؟ پاسخ منفي است، زيرا خانواده اي را دموكراتيك مي خوانند كه كارها و امور آن با مشورت اعضا و برپايه رأي اكثريت (هرعضو يك رأي) پيش رود.
درچنين خانواده اي قدرت صدا يا اقتدار و نفوذ هركس درهرزمينه بسته به شايستگي ها و پيشنهادهاي اوست كه به تأييد ديگران مي رسد، نه لزوماً به دليل سن، جنس يا موقعيت اقتصادي فرد.
۴ـ درنظام مردم سالار، كسب رضايت شهروندان ضروري است اما هرحكومت مردم گرا، لزوماًدموكراتيك نيست زيرا دموكراسي وابسته به شرايطي است كه در نبود آنها، نمي توان نظام را مردم سالارخواند اگرچه ممكن است حاكمان دوستدارمردم و آماده خدمتگزاري به آنان باشند، منافع عمومي را به منافع خصوصي ترجيح دهند و از حيف و ميل بيت المال خودداري كنند.
به عبارت بهتر دموكراسي روش اداره جمعي زندگي است كه البته درقياس با ديگر شيوه ها، رضايت بيشتر اعضا و ثبات پايداري را براي جمع تضمين مي كند، نه فقط مردم گرايي و مردم دوستي حاكمان.
۵ ـ دموكراسي قبل از هرچيز با انتخاب مستقيم رهبران و مديران توسط مردم تعريف مي شود كه براي مدت معين، وظايف مشخصي را به عهده مي گيرند تا از طريق كاهش درد و رنج آنها و افزايش شادي و رضايتمندي شهروندان رأي و اعتمادبيشتر آنان را جلب كنند. خصوصيت دوم نظام مردم سالار جلب مشاركت هرچه بيشتر شهروندان در مديريت روستا، شهر و كشور است. اين هدف از دوطريق تأمين مي شود:
الف. كاهش وظايف حكومت و عدم دخالت دولت درحوزه هاي خصوصي شهروندان و نيز در اموري كه درصورت تصدي نشدن توسط دولت، هزينه هاي هنگفتي به جامعه واردمي شود يا جزدولت، فرد يا گروهي امكان يا انگيزه كافي پرداختن به آن موضوع را ندارد، يا مصلحت جامعه اقتضاكند حكومت درآن زمينه مسؤوليت بپذيرد.
ب. جلب مشاركت هرچه بيشتر شهروندان در مديريت شهر و روستا.
ويژگي سوم مردم سالاري تأمين حقوق و آزادي هاي شهروندان، بويژه اقليت هاست. بنابراين امكان چرخش مسالمت آميز قدرت فقط درنظام دموكراتيك فراهم است. دراين سيستم صندوق رأي سهم هرفرد و گروهي را در اداره حكومت تعيين مي كند.
به اين ترتيب دموكراسي، «حكومتي است كه كارگزارانش منتخب مردم و خدمتگزار آنانند و سياست هاي عمومي حتي الامكان به وسيله مردم تعيين يا تأييدمي شود و حقوق اقليت ها ازجمله حق اكثريت شدن آن همواره محفوظ است.»
۶ـ آيا تعريف فوق با قانون اساسي جمهوري اسلامي منافات دارد و «ديني» بودن مردم سالاري، موجب مي شود اين نظام از جرگه «دموكراسي» خارج شود؟ يا به عكس، اسلامي بودن نظام مي تواند مقوم هرسه اصل دموكراسي باشد؟
براي بررسي مسأله بهتراست اندكي به عقب بازگرديم. آيا «اسلاميت» نظام، منافي «جمهوريت» آن بود يا همچنان كه امام اصرارداشت و بارها اعلام كرد، جمهوريت موردنظرايشان، مانند ديگر جمهوري هاي متعارف جهان بود. يعني «جمهور» يا «مردم» بتوانند خود سرنوشت خويش را تعيين كنند؟ آيا نسل انقلاب، «اسلامي» بودن نظام را درضديت با «جمهوري» مي ديد؟
۷ـ قانون اساسي هرسه ركن مردم سالاري را تأييدكرده است. طبق اصل ششم «درجمهوري اسلامي ايران اموركشور بايد به اتكاي آراي عمومي اداره شود». برمبناي اصول نوزدهم و بيستم «مردم ايران از هرقوم و قبيله كه باشند، ازحقوق مساوي برخوردارند» و «همه افرادملت اعم از زن و مرد يكسان درحمايت قانون قراردارند و ازهمه حقوق انساني، سياسي، اجتماعي و فرهنگي با رعايت موازين اسلام برخوردارند».
براساس اصل يكصدم «براي پيشبرد سريع برنامه هاي اجتماعي، اقتصادي، عمراني، بهداشتي، فرهنگي، آموزشي و سايرامور رفاهي ازطريق همكاري مردم... اداره امور... با نظارت شورايي... صورت مي گيرد كه اعضاي آن را مردم همان محل انتخاب مي كنند.»

گروه سياسي: محسن آرمين عضو شوراي مركزي سازمان مجاهدين انقلاب، خواستار «آزادي هاشم آقاجري و ارجاع پرونده وي به يكي از محاكم تهران » شد.
نماينده مردم تهران در مجلس ديروز به ايرنا گفت: تدبير حكم مي كند كه اين پرونده به تهران منتقل شود.وي با اشاره به بازتاب داخلي و خارجي حكم آقاجري گفت: «گمان نمي كنم كسي در اهميت اين پرونده ترديد داشته باشد. مقامات قضايي اين اختيار را دارند كه رسيدگي به پرونده هاي مهم را فارغ از محل وقوع جرم، به مركز محول كنند.» به گفته وي «برخورد اصولي، سنجيده و عاقلانه آقاجري با مسائل پيراموني پرونده خويش، راه هرگونه توجيهي را براي ادامه بازداشت وي مسدود ساخته است.»عضو سازمان مجاهدين انقلاب، در بخش ديگري از اين گفت وگو، «نقض حكم اعدام هاشم آقاجري در ديوان عالي كشور» را «خبري خوشايند و مسرت بخش» توصيف كرد.
وي در گفت وگوي ديگري با ايرنا از انتصاب دكتر الهام به عنوان سخنگوي جديد قوه قضاييه انتقاد كرد.
* وكيل مدافع آقاجري: اميدوارم هر چه زودتر موكلم آزاد شود
وكيل مدافع سيدهاشم آقاجري، استاد دانشگاه با اعلام اطلاع از نقض حكم دادگاه بدوي (شعبه ۱۴ دادگاه همدان) براي موكلش گفت، اميدوارم دكتر آقاجري هر چه زودتر آزاد شود.
صالح نيك بخت، در گفت وگو با ايسنا گفت: هنوز حكم رسماً به اينجانب ابلاغ نشده است، ولي از منابع نسبتاً موثق اطلاع يافتم كه حكم نقض شده است.

گروه سياسي: محسن امين زاده معاون آسيا و اقيانوسيه وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران گفت: اگر در افغانستان شرايط بهتر و تحول اميد بخشي ايجاد شود، به طور حتم مهاجران افغاني با تمايل به موطنشان بازخواهند گشت. وي كه در تاجيكستان به سر مي برد ديروز در مصاحبه با ايرنا در شهر «دوشنبه» گفت: ۲‎/۵ ميليون مهاجر افغاني در ايران مقيم هستند و نمي توان به طور اجبار آنها را از كشور اخراج كرد. پيشتر مقامهاي افغاني از كشورهاي مهاجرپذير خواسته بودند مهاجران افغاني را براي دو سال ديگر تحمل كنند. معاون وزير امور خارجه ايران افزود: ما درايران نسبت به مهاجراني كه وضعيت قانوني پيدا كرده اند و مدرك شناسايي دريافت نموده اند كاملاً منعطف هستيم اما براين عقيده ايم كه مهاجران جديدي اضافه نشوند. وي ادامه داد: حساسيت هايي كه برخي مواقع در ايران وجود دارد تنها نسبت به مهاجراني است كه فاقد مدرك هويت هستند.

گروه سياسي: عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت، گفت: نگراني از روند اصلاحات همواره وجود دارد، اما با وجود روند فعلي اصلاحات، بخصوص تحولات جامعه پس از رويداد دوم خرداد، جاي نا اميدي وجود ندارد.
«سعيد حجاريان» در گفت و گو با ايرنا افزود: اگرچه همه دم از اصلاحات مي زنند، اما دولت، احزاب و شخصيتها هيچكدام نسبت به ملزومات آن ملتزم نيستند. وي اظهار داشت: نگراني زماني در كشور بيشتر مي شود كه آمريكا در منطقه حضور يابد، چون با وجود آشوب در منطقه، جايي براي رشد و تداوم دموكراسي در ايران به علت نظامي شدن شرايط در منطقه باقي نمي ماند.حجاريان گفت: ميان اصلاحات و انقلاب مرز جدي وجود ندارد، همانگونه كه فروپاشي در اروپاي شرقي و در كشورهايي چون بلغارستان، لهستان، آلمان شرقي و شوروي در آغاز با اصلاحات شروع شد.
وي افزود: وقتي اصلاحات تمام مي شود، روند انقلاب آغاز مي شود، همانگونه كه «وقتي سياست تمام مي شود، جنگ شروع مي شود.» عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت اظهار داشت: هر انقلابي زمان تكوين و سپس زمان اوجي دارد كه زمان تكوين انقلاب اسلامي ايران از سال ۴۲ و زمان اوج گيري آن ۱۰ روز دهه فجر بود كه دنيا را تكان داد. حجاريان گفت: در زمان دولت «اميني» گشايشي حاصل شد و حتي برخي از اعضاي جبهه ملي وارد مجلس شدند، اما پس از كشتار توده مردم در سال ،۴۲ اصلاحات به پايان رسيد.
وي افزود: در كنار هر انقلابي، گرايش و خط مشي هايي به وجود مي آيد كه با توجه به تجربه انقلاب ايران مي توان آن را به پنج دسته تقسيم كرد.
حجاريان گفت: در گرايش اول عده اي معتقد مي شوند كه «دنيا تمام شده و كاري نمي شود كرد.»
وي «انحلال طلبي» را خواست افرادي دانست كه در انقلاب مدعي بي نتيجه بودن هر رفتاري بوده اند و افزود: اين عده چون به صورت منفرد عمل مي كنند، حتي اگر افراد مبارز و انقلابي باشند، به فردگرايي روي مي آورند. حجاريان گفت: در انحلال طلبي نمي شود سياست ورزي كرد، چون لازمه دستيابي به اصلاحات، كار جمعي است. عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت اظهار داشت: پس از سال ۴۲ حتي ميان روحانيت نيز افرادي وجود داشتند كه كاري به سياست نداشتند و امام (ره) هم هميشه نسبت به اين افراد انتقاد فراواني داشت. وي گفت: گرايش دوم در دوره انقلاب متعلق به عده اي بود كه انقلاب را در فضايي فرا واقعگرايانه (سوررئاليستي)، فرافكني مي كردند.وي افزود: اين عده، انقلاب را به سمت عرفان و ادبيات مي برند و هميشه به دنبال ناجي براي نجات خود هستند و سعي مي كنند با اسطوره سازي شرايط را آنگونه كه مايلند، توضيح دهند.
حجاريان وجه مثبت عملكرد فردگرايان نسبت به گروه فرا واقعگرايان را در تلاش گروه اول براي دست يافتن به نياز خود دانست و افزود: گروه دوم با پيگيري شعر و حتي موسيقي سياه، به دنبال عرفاني عقب افتاده و منحط هستند.
وي گفت: عده اي از افراد اين گروه را نيز طرفداران دين افيوني تشكيل مي دهند كه بدون انجام هيچ كاري در انتظارند تا «خدا در آن دنيا» جواب كار ظالمان را بدهد.
عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت اظهار داشت: راديكالها با گرايش سوم در مقابل اصلاحات به كودتاچي يا چريك تبديل مي شوند و تلاش اين دو گروه بر اين است كه با فشار اسلحه اقدام به نابود كردن و سرنگوني كردن كنند. حجاريان گرايش چهارم را اعتقاد بر «اصلاح پذير بودن» حاكمان دانست و افزود: گروهي چون «كورش لاشايي» و يا «پرويز نيكخواه» با اعتقاد به اصلاح پذيري شاه مي خواستند كاري كنند كه شايد شاه تبديل به سمبل اصلاحات شود.
وي گفت: اما در انقلاب اسلامي، امام خميني خط مشي ديگري را پيگيري كرد، وي كه به عنوان يك فرد اصلاح طلب در آغاز گرايش فرهنگي را انتخاب كرده بود، پس از كشتار ۴۲ از شاه قطع اميد كرد. اين آگاه سياسي افزود: امام (ره) براي مدتي طولاني اقدام به تربيت شاگرد در قم و نجف كرد و امام (ره) به همراه شاگردان بزرگترين شبكه توده اي را شكل دادند. حجاريان اظهار داشت: روشنفكراني چون دكتر شريعتي نيز ياريگر امام (ره) با آموزش دانشگاهيان بودند كه كار آنها كمك به تشكيل سازماني گسترده و مردمي بود. وي مشي امام (ره) را گرايشي دانست كه پيروزي انقلاب را به وجود آورد. حجاريان «تاريخ» را «جمعي از وقايع رخ داده در بستر زماني» دانست كه در آن «هرگونه سؤالي كه واقعه اي تاريخي را زير سؤال برد، سؤالي ضد واقعي گرايانه به شمار مي رود.»

گروه سياسي ـ منابع رسمي پاكستان روز شنبه گزارش دادند: سفر «مير ظفرالله خان جمالي» نخست وزير پاكستان به ايران كه قرار بود ديروز آغاز شود به تأخير افتاده است.
به گزارش ايرنا، به گفته اين منابع، سفر جمالي به تهران به دليل مشغوليت هاي داخلي وي به تأخير افتاده و بزودي تاريخ جديد آن اعلام خواهد شد. روزنامه انگليسي زبان «نيشن» چاپ اسلام آباد نيز به نقل از خبرگزاري رسمي پاكستان نوشت: نخست وزير پاكستان سفر سه روزه خود به ايران را كه قرار بود روز شنبه آغاز شود، به دليل مشغوليت هاي مهم در داخل كشور، به تعويق انداخت.

گروه سياسي ـ دبير كل جبهه مشاركت ايران اسلامي با تأكيد بر حضور احزاب در انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا، گفت: «مردم سالاري و برگزاري انتخابات و شكل دادن جامعه سياسي بدون احزاب سرابي بيش نيست.» محمدرضا خاتمي روز شنبه در گفت وگو با ايرنا، افزود: احزاب نقش بسيار مهمي در جمع بندي مطالبات مردم، پالايش آنها و ارائه برنامه براي اداره بهتر جامعه دارند.
نايب رئيس مجلس شوراي اسلامي، حركت هايي را كه تاكنون در جامعه صورت گرفته حركت هاي توده وار دانست و گفت: حركت ها در جامعه بتدريج به سوي شكل دادن نهادهاي مدني پيش مي رود.
وي با بيان اينكه «ما نسبت به شوراها و مردم سالاري كم توجهي كرده ايم»، ابراز اميدواري كرد كه در آينده مجلس و دولت اساس اصلاح قوانين و نقش واقعي شوراها را به آنها واگذار كنند.
دبير كل جبهه مشاركت گفت: به همت دولت خاتمي گام نخست در راه تحقق مشاركت بيشتر مردم در اداره جامعه برداشته شده است و شوراها كه يك اصل فراموش شده قانون اساسي بود، مستقر شد.

گروه سياسي: فرمانده كل ارتش در جمع وابستگان نظامي كشورهاي خارجي در تهران گفت: مأموريت وابستگان نظامي و نقش آنان در برقراري صلح و ثبات در منطقه حياتي است.
به گزارش روابط عمومي ارتش، اميرسرلشگر محمدسليمي اظهار داشت: مردم ايران با سردادن نداي صلح و آرامش و به رسم آوازه مهمان نوازي آماده اند تا امكانات لازم را براي انجام مأموريتي موفق كه فرجام نيكوي آن صلح، ثبات و امنيت براي منطقه و كل جهان باشد، پيش بيني نمايند.
فرمانده كل ارتش خاطرنشان كرد: ارتش جمهوري اسلامي ايران با آمادگي كامل هوشيارانه و هوشمندانه حوادث و تحركات منطقه اي را زيرنظر داشته و بدون توجه به هويت و جايگاه دشمن متجاوز، هرگونه تعدي و تجاوز به مرزها را سركوب خواهدكرد.
فرمانده كل ارتش همچنين با اشاره به اوضاع منطقه، تحولات سياسي و تحركات نظامي بيگانگان در آن سوي مرزهاي غربي كشور را تشريح و تصريح كرد: اين اتفاقات يكي پس از ديگري و ظاهراً پايان ناپذير، هيچ راهي به جز آمادگي دايم و تقويت مستمر نيروهاي مسلح باقي نمي گذارد و ارتش جمهوري اسلامي ايران نيز با ارتقاي توان دفاعي و دسترسي به تكنولوژيهاي گوناگون نظامي و آماده به كار تجهيزات خود، براي برقراري يك صلح پايدار و دايمي در منطقه و تأثير صلح آميز در عرصه جهان تلاش مي نمايد.