Iran Newspaper

به اعتقاد روانشناسان حذف افسردگي از جامعه بشري كه نتيجه بارز صنعتي شدن و توسعه تكنولوژي است ناممكن است وآنان توصيه مي كنند براي مقابله با اين بيماري كه هر لحظه رو به افزايش است بايد مهارت رويارويي كسب كرد.
براساس پيش بيني هاي توأم با نگراني مقامات عالي رتبه سازمان بهداشت جهاني، افسردگي تا سال ۲۰۲۰ ميلادي دومين بيماري جهان خواهد بود.
اهميت اين بيماري به اندازه اي است كه دهه پاياني قرن بيستم در آمريكا دهه افسردگي نامگذاري شد و تحقيقات گسترده اي درباره تعداد، عوامل بروز شيوع و راههاي مقابله و درمان افسردگي صورت گرفت.
نتايج تحقيقات يك سازمان دولتي آمريكايي در اين زمينه نشان داد بيش از ۳ ميليون نفر از نوجوانان آمريكايي به دليل ابتلا به افسردگي به فكر خودكشي افتاده يا اقدام به خودكشي كرده اند و فقط ۳۰ درصد اين افراد تحت مداوا قرار گرفته اند.
نكته برجسته ديگر تحقيق اين بود: «دختران دو برابر بيش از پسران به خودكشي مي انديشند».
روززنامه «استاندارد» چاپ اتريش نيز مدتي قبل با استناد به نتايج يك تحقيق علمي فاش كرد شمار مبتلايان به افسردگي در اين كشور كوچك اروپايي به شدت رو به افزايش گذاشته و به همين دليل اتريش به كشور بيماران افسرده لقب گرفته است.
آمار سازمان پزشكي اتريش بيانگر ان است كه از مجموع بيماران رواني وعصبي كه درسال گذشته به مراكز درماني مراجعه كرده اند ۲۳ درصد افسرده ۱۰‎/۲ درصد داراي ترس واهي و اختلالات رواني دائم،و بقيه نيز به ديگر اختلالات رواني مبتلا بوده اند.
در اين ميان نمودار درصد بيماري دختران و زنان به شكل گسترده از ابتلاي آنان به بيماري افسردگي خبر مي داد، به طوري كه حدود ۲ ميليون نفر از جمعيت ۸ ميليوني اتريش رادچار افسردگي نشان مي داد.
انجمن پزشكان كودكان و روانشناسان ايتاليا به تازگي اعلام كرده كه ميزان ابتلاي زنان و دختران به گونه هاي مختلف بيماري افسردگي دو برابر پسران و مردان است.
به گفته اعضاي اين انجمن حدود ۴ ميليون زن و دختر ايتاليايي افسرده اند و اين ميزان در مردان نزديك به ۲ ميليون نفر است.
يافته هاي علمي دانشمندان و پژوهشگران ايتاليايي نشان مي دهد كودكان افسرده ۶ تا ۱۰ سال ۲ درصد، نوجوانان ۱۱ تا ۱۴ سال ۵‎/۳ درصد، جوانان ۱۵ تا ۱۹ سال نيز نزديك به ۱۴ درصد جمعيت افسرده ايتاليا را تشكيل مي دهند.
مطبوعات چين نيز در واپسين روزهاي سال ۲۰۰۲ ميلادي از وجود ۲۰ ميليون چيني افسرده در كشورشان خبر دادند.
اين روزنامه ها نوشتند: سالانه دو ميليون چيني تلاش مي كنند به خاطر مشكلات اقتصادي و بيكاري منجر به افسردگي خودكشي كنند كه در اين ميان ۳۰۰ هزار نفر موفق مي شوند.
خودكشي، قاتل شماره يك جوانان چيني ۱۵ تا ۳۴ ساله است و نرخ خودكشي در ميان زنان اين كشور ۲۵ درصد بيشتر از مردان است .
افسردگي در ايران
مسعود پزشكيان كه هم اكنون مسؤوليت نهاد مرتبط با سلامت و بهداشت جامعه برعهده اوست در واپسين روزهاي سال ۸۰ در يك سخنراني اعلام كرد ۱۲ ميليون ايراني مبتلا به اختلالات گوناگون رواني هستند.
به دنبال اعلام اين آمار از زبان وزير بهداشت موجي از نگراني اقشار مختلف جامعه را فراگرفت. در حالي كه انتظار مي رفت براي پيشگيري از ابتلاي مردم به اين قبيل بيماري ها اقدامات و تمهيدات جدي انديشيده شود، متأسفانه نتيجه خاصي به دست نيامد و اقدام جدي نيز در اين باره صورت نگرفت.
هشت ماه پس از اين اظهار نظر، رئيس اداره سلامت روان وزارت بهداشت در يك مصاحبه خبري اعلام كرد ۲۰ درصد جمعيت كشور مبتلا به كسالت رواني هستند. طبق اظهار دكتر محمدتقي ياسمي، زنان دو برابر مردان دچار مشكلات رواني مي شوند و از هر پنج نفر يك نفر در هر لحظه مبتلا به نوعي كسالت عصبي و رواني مي شود كه افسردگي و استرس مهم ترين آنهاست.
به گفته اين مقام مسؤول، متأسفانه دركشور، هيچ نظام قوي و سازماندهي منسجم براي ارائه خدمات سلامت روان نداريم. و تحقق چنين امري نيازمند سرمايه گذاري دولت و اختصاص اعتبارات ويژه به وزارت بهداشت و تأمين نيروي انساني موردنياز است.
هم اكنون هشت هزار و ۳۵۰ تخت روان پزشكي در كشور فعال است. و ۲۵ بيمارستان روانپزشكي، ۲۸ بخش روانپزشكي در بيمارستان هاي عمومي، ۷۰۰ روان پزشك، ۴۰۰ دكتراي روان شناسي باليني و ۵۰۰ كارشناس ارشد روان شناسي در كشور وجود دارد. به خاطر كاستي هاي موجود و فقدان تخت براي بستري شدن بيماران رواني تعداد زيادي از بيماران نيز پشت درهاي بيمارستان ها منتظر خالي شدن تخت هستند.
يك اظهار نظر ديگر
دكتر احمد علي نوربالا يكي از كارشناسان مسائل بهداشت رواني كه تحقيقات زيادي در اين زمينه داشته مي گويد: «سه سال پيش ۳۵ هزار زن و مرد ۱۵ تا ۴۴ سال در كشور مورد مطالعه قرار گرفتند. نتايج به دست آمده نشان داد ۲۴‎/۰۶ درصد از زنان و ۱۳‎/۰۹ درصد از مردان جامعه آماري مورد نظر دچار اختلالات افسردگي اند».
وي با بيان اين كه بيشترين ميزان افسردگي در خانواده هاي نابسامان و زنان خانه دار است، يادآور مي شود: طبق نتايج همين تحقيق زنان ۱۸‎/۰۶ درصداز سال هاي عمر خود را با معلوليت رواني مي گذرانند در حالي كه اين رقم در مردان ۱۳‎/۰۹ درصد است.
شايد اگر بدانيم كه رتبه جهاني كشورمان از نظر ميزان جرم و جنايت از ۲۴۲ به ۱۴۵ رسيده و در چنين شرايط تأمل انگيز امسال فقط ۸۶۰ ميليون ريال بودجه براي سلامت روان افراد در نظر گرفته شده (براي هر ايراني ۱۳ ريال) بيشتر به عمق فاجعه اي كه گريبانمان را گرفته پي خواهيم برد.
تناقض آماري
نبود آمارهاي جديد، دقيق وقابل اطمينان در عرصه هاي مختلف كشور همواره محققان، پژوهشگران و تصميم سازان را با مشكلات عديده مواجه كرده است. دراين ميان بابررسي اظهار نظرهاي مختلف درباره تعداد بيماران افسرده و رواني در كشور تناقضات فاحشي به چشم مي خورد كه ضرورت آمارگيري علمي و دقيق زودهنگام در اين باره كاملآً ضروري به نظر مي رسد.
به طور متوسط هر سال ۲‎/۵ ميليون نفر ايراني به پزشكان اعصاب و روان مراجعه مي كنند و افسردگي در ميان جوانان زير ۱۵ سال ما بسيار شايع است. در جمعيت بالاي ۱۵ سال نيز، ۲۵ درصد جوانان مبتلا به افسردگي و ۱۵ درصد مبتلا به اضطراب هستند.
پژوهش هاي دانشگاه علوم پزشكي تهران نيز نشان مي دهد ۷‎/۷ درصد از جمعيت جوان ما مبتلا به بيماري اضطراب هستند.
احساس يأس ونا اميدي، ترس از آينده ،بيحالي، خستگي ، بي علاقگي نسبت به آينده ونداشتن هدف وانگيزه از علايم مشخص بيماري اضطراب منتهي به افسردگي است.
در اين ميان هشدارهاي دكتر ظريفيان (معاون دانشجويي وزير علوم) نيز جدي است: جوانان و دانشجويان بيش از ديگر اقشار جامعه در معرض تهديدها و آسيب هاي اجتماعي قرار دارند. و اكنون افسردگي جمعيت دانشجويي را به شدت تهديد مي كند.
دكتر فربد فدايي ـ روان پزشك ـ مي گويد: «افسردگي مي تواند نوعي ابراز عاطفه و واكنش طبيعي درباره رويدادهاي ناخوشايند زندگي يا نشانه اي از يك بيماري يا يك نوع اختلال باشد.
شديدترين نوع آن، اختلال افسردگي عمده است كه در هر زمان ۶ درصد كل جمعيت مبتلايش هستند و تعداد زنان در اين ميان دو برابر مردان است. اين موضوع صرف نظر از عوامل ژنتيكي به محروميت هاي اجتماعي واقتصادي و روان شناختي زنان نيز مربوط مي شود.
نوع ديگر افسردگي خلق وخويي است. يعني خلق افسرده اي كه هر چند شدتش زياد نيست. اما جنبه مزمن داردو گاهي تمام عمر فردرا در بر مي گيرد.
نوع ديگر، اختلال انطباقي همراه با خلق افسرده است كه متأسفانه اغلب جوانان كشور ما گرفتارش هستند.»
دكتر فدايي از پديده قله كوه يخ سخن به ميان آورده و مي گويد: «اصولاً آمار خودكشي ها در كشور ما خيلي دقيق وجامع بيان نمي شود».
در چنين حالتي روان پزشكان اين نوع اطلاع رساني را به «قله كوه يخ» تشبيه مي كنند. يعني آمار اعلام شده قسمتي از كل آمارهاست كه همچون قله كوه يخ از آب بيرون زده و قسمت عمده اش زير آب پنهان است.
ناهنجاري هاي اجتماعي زمينه اي مناسب براي بروز بسياري از بيماري هاي رواني از جمله افسردگي است.
استرس واضطراب در جامعه ناشي از ضعف نظام تأمين اجتماعي وامنيت شهروندان است.
آيا نبود فضاي شادي در اجتماع، زمينه ساز افسردگي نيست؟
به اعتقاد دكتر جغتايي، مسأله اصلي كشور هم اكنون جوان بودن جامعه است. جوان نيروي فعالي است كه به شادي، تحرك، شغل و موارد مشابه نيازمند است. اما متأسفانه هم اينك شاهديم كه سطح اميد جوانان به آينده به شدت كاهش يافته است و اين نااميدي باعث بروز مشكلات فراواني در جامعه است.
وجود فاصله طبقاتي و فقدان عدالت اجتماعي عامل تشديد كننده افسردگي است. در چنين شرايطي، كه افسردگي در ميان نسل هاي مختلف ديده مي شود احمد مسجد جامعي (وزير فرهنگ وارشاد اسلامي ) نيز بر اين نكته تأكيد مي نمايد كه جامعه امروز ما به شدت نيازمند نشاط و اميد به آينده است.
وي معتقد است: «نبايد چنين وانمود شود كه دين با غم، افسردگي و گريه همراه است. و چنانچه ما نتوانيم اميدواري را در جوانان ايجاد كنيم ديگران اين كار را خواهند كرد.
جامعه جوان ما ، خواهان ارزش هاي ديني به صورت هاي جديد و متناسب باشرايط امروز جامعه است. بنابراين ما وظيفه داريم موج آفريني فرهنگي را مورد مطالعه قرار دهيم و دائماً اوقات فراغت جوانان را پر كنيم.
خانواده بايد كانون فعاليت هاي فرهنگي قرار گيرد و از تمام ظرفيت هاي موجود جامعه نيز بايد در جهت رفع مشكلات جوانان و افزايش اميد به زندگي آنان استفاده گردد».