گروه بين الملل ـ در ادامه تظاهرات گسترده در سراسر جهان عليه جنگ قريب الوقوع آمريكا عليه عراق، خيابان هاي «سيدني» در استراليا شاهد برگزاري راهپيمايي طرفداران صلح بود. در اين تظاهرات كه براي دومين روز برگزار شد، بيش از ۵۰۰ هزارنفر شركت كردند. خبرگزاري رويتر با اعلام اين مطلب نوشت: تظاهراتي كه دو روز گذشته در ۶۰۰ شهر جهان برگزار شد، پس از تظاهرات ضد جنگ ويتنام در دنيا بي سابقه بوده است. يكي از تظاهركنندگان گفت: ما از نخست وزير خود (جان هوارد) مي خواهيم كه به نداي ما گوش فرادهد. ما نمي خواهيم با عراق بجنگيم. در همين حال، هوارد ديروز گفت كه هنوز تصميمي در مورد پيوستن به آمريكا در جنگ قريب الوقوعش با عراق نگرفته است. از سويي، شبكه تلويزيوني «سي.ان.ان» با گزارش تظاهرات گسترده در اروپا عليه آمريكا، راهپيمايي روز شنبه «برلين» (پايتخت آلمان) را كه ۵۰۰ هزارنفر در آن شركت كرده بودند، بزرگترين تظاهرات در آن كشور پس از جنگ جهاني دوم ارزيابي كرد. گفتني است كه «گرهارد شرودر» صدراعظم آلمان نيز در تظاهرات برلين شركت كرده بود.
در همين حال روزنامه انگليسي «گاردين» تظاهرات لندن را به تأكيد «كن لوينگستون» شهردار لندن ـ كه در آن حدود ۲ ميليون نفر شركت كرده بودند، بزرگترين تظاهرات تاريخ اين شهر دانست. براساس اين گزارش، لوينگستون در اجتماع لندن به شدت به «جورج بوش» حمله كرد و گفت: او رئيس جمهوري است كه مجازات مرگ را برقرار مي كند و هيچ نوع ارزشي براي حيات بشري قائل نيست. شهردار لندن كه در ميان مردم از محبوبيت زيادي برخوردار است، افزود: بگذاريد همه بدانند كه بريتانيا از جنگ به خاطر نفت حمايت نمي كند. مردم بريتانيا نمي خواهند مورد سوء استفاده نژادپرست ترين و فاسدترين دستگاه حاكمه ۸۰ ساله اخير آمريكا قرارگيرند.
«جسي جكسون» از فعالان حقوق بشر در سخنان خود در لندن از مردم به خاطر تظاهراتي كه به گفته وي «در تاريخ بريتانيا و جهان بي نظير بوده است» تشكر كرد و گفت: «بيرون سرد است، ولي قلبهاي ما گرم است. شايد بيرون زمستان باشد، ولي شماها كه اينجا جمع شده ايد گرماي خيابان را توليد مي كنيد. اين گرما را بوش مي تواند حس كند، توني بلر آن را حس مي كند! اين گرما را افزايش دهيد.» از ويژگي هاي تظاهرات لندن درخواست مكرر سازمان دهندگان تظاهرات از مردم براي خريد يك روبان سفيد و بستن آن به بازوي خود بود. از مردم خواسته شد بابت خريد هر روبان يك پوند بپردازند. به گفته سازمانگران حركت فراميليوني لندن، پول هاي گردآوري شده از محل خريد روبان هاي سفيد، خرج پرداخت هزينه هاي وكالت وكلايي خواهد شد كه قصد دارند از توني بلردر صورت دست زدن به جنگ در دادگاه جنايت عليه بشريت شكايت كنند و او را در اين دادگاه به محاكمه بكشند.
در «مادريد» نيز بيش از يك ميليون نفر خيابانهاي مركزي پايتخت اسپانيا را اشغال كردند تا با شعارهاي خود، سياست دنباله روانه دولت اين كشور از آمريكا را به شدت محكوم كنند. تظاهرات صلح طلبان در مادريد طي ساليان پس از استقرار دموكراسي در اسپانيا بي سابقه توصيف شده است.
در شهر «بارسلون» نيز تخمين زده شده است كه ۱‎/۵ميليون نفر عصر روز شنبه به خيابانها آمدند و خواستار پيوستن دولت اسپانيا به محور آلمان وفرانسه و فاصله گرفتن «خوسه ماريا آسنار» رئيس دولت اين كشور از آمريكا شدند.
همچنين به گزارش ايرنا، نزديك به يك ميليون نفر از مردم نيويورك روز شنبه در بي سابقه ترين تظاهرات ضدجنگ در اين شهر از زمان جنگ ويتنام با در دست داشتن هزاران پلاكارد و پوستر و سردادن شعارهاي ضدجنگ به تظاهرات پرداختند. تظاهركنندگان كه در سرماي بي سابقه منهاي ۱۰ درجه عليه بوش تظاهرات مي كردند، قرار بود كه در مقابل ساختمان سازمان ملل گردهمايي كنند اما به دنبال مسدود شدن خيابانهاي منتهي به خيابان مقر سازمان ملل متحد، به تظاهرات درخيابان سوم، كه خياباني موازي با خيابان آن سازمان و در نزديكي آن قراردارد، پرداختند.

روزنامه «الاهرام» ديروز اعلام كرد كه نشست فوق العاده سران كشورهاي عربي در خصوص بحران عراق ۲۷ فوريه (۸ اسفند) در «شرم الشيخ» برگزار خواهد شد.
به گزارش خبرگزاري فرانسه از قاهره، اين روزنامه مصري نوشت: «نشست فوق العاده سران كشورهاي عربي به اين دليل در ۲۷ فوريه در شرم الشيخ برگزار خواهد شد كه برخي از رهبران عرب در نشست ۲۰ تا ۲۵ فوريه جنبش غيرمتعهد ها در مالزي شركت مي كنند.» «حسني مبارك» رئيس جمهوري مصر روز جمعه به منظور دستيابي به توافقي از سوي رهبران كشورهاي عربي در خصوص اتخاذ مواضع منسجم، خواستار برگزاري اين نشست شد.
يك سخنگوي دولت مصر نيز روز گذشته (شنبه) گفت كه نشست فوق العاده با محور بحران عراق و مسأله فلسطين، ۱۷ فوريه در شرم الشيخ برگزار مي شود.
برپايه اين گزارش، وزيران خارجه ۲۰ كشور عربي و نمايندگان عمان و موريتاني در «اتحاديه عرب» شنبه شب در خصوص تدارك نشست ياد شده با هم ديدار كردند.
«عمر و موسي» دبيركل اتحاديه عرب پس از برگزاري نشست مقدماتي وزيران خارجه كشورهاي عربي گفت: «اين كه هرگونه اقدامي از قبيل مسأله عراق و بازرسان بايد از طريق سازمان ملل حل و فصل شود، مورد توافق كشورهاي عربي است.»
موسي ادامه داد: «كشورهاي عربي توافق كرده اند كه حمله نظامي به عراق را نپذيرند. با آن همگام نشوند و راه را براي اجراي آن هموار نكنند. از سوي ديگر، روزنامه «الاخبار» مصر نوشت كه نشست سران كشورهاي عربي از تلاشهاي جاري به رهبري فرانسه براي خلع سلاح عراق از طريق مسألت آميز حمايت و پيامهايي به واشنگتن و «صدام حسين» رئيس جمهوري عراق ارسال خواهد كرد. اين روزنامه افزود: «اين پيامها نه تنها خطرهاي ناشي از بروز جنگ را به واشنگتن گوشزد خواهد كرد، بلكه از صدام حسين نيز خواهد خواست تا به قطعنامه هاي بين المللي احترام بگذارد.» از سويي روزنامه فرامنطقه اي «الحيات» ديروز به نقل از منابع آگاه نوشت: سران عرب از صدام حسين بطور صريح خواستار كناره گيري از قدرت نخواهند شد.
الحيات به نقل از اين منابع كه به نامشان اشاره نكرده، افزود: سران عرب به صدام حسين پيام خواهند داد كه «توپ در زمين وي قرار دارد و بايد تلاش كند ملت خود و منطقه را از پيامدهاي ويرانگرانه جنگ برهاند»، كه اين همان ديدگاه مصر است.
از سويي، معاون اول نخست وزير و وزير خارجه كويت گفت: وقوع جنگ (عليه عراق) حتمي است و تنها معجزه مي تواند آن را متوقف كند. شيخ «صباح الاحمد» در گفت وگو با تلويزيون كويت افزود: اين معجزه بايد از درون عراق و با همكاري كشورهاي عرب تحقق يابد. در اين حال، يك شاهزاده بلندپايه عربستان سعودي خواهان اعزام نيروهاي عربي به عراق براي حمايت از اين كشور در برابر جنگ احتمالي آمريكا شد. شبكه تلويزيوني «الجزيره» ديروز با اعلام اين مطلب، افزود: شاهزاده «سلطان بن تركي بن عبدالعزيز» برادرزاده پادشاه عربستان سعودي در بيانيه اي كه در «ژنو» منتشر كرد و يونايتد پرس آن را پخش كرد، از ملت هاي عربي خواست درخواستهاي خود را براي تحقق اين هدف افزايش دهند.

آمريكا آلمان را به دليل رهبري مخالفت بين المللي با جنگ عليه عراق مجازات خواهد كرد.
به گزارش ايرنا به نقل از« آبزرور»، آمريكا تمامي نيروهاي نظامي خود را از آلمان خارج مي كند و پايگاههاي نظامي خود را برخواهد چيد و به همكاريهاي نظامي و صنعتي ميان دو كشور پايان خواهد داد كه اين اقدام، ميليونها يورو براي آلمان هزينه در پي خواهد داشت.
براساس اين گزارش، اين طرح كه هفته گذشته به دستور «دونالد رامسفلد » وزير دفاع آمريكا از سوي مقامات «پنتاگون » و رؤساي ارتش مورد بحث قرار گرفت، براي ضربه زدن به اقتصادآلمان، به خاطر آنچه ستيزه جويان آمريكايي به عنوان «خيانت» گرهارد شرودر صدراعظم آلمان مي نگرند، در نظر گرفته شده است.
آبزرور نوشت: ستيزه جويان آمريكايي بر اين باورند كه تنبيه كردن آلمان كشورهاي ديگر را كه به شدت به تجارت با آمريكا وابسته هستند، وادار مي كند تا در قبال ايستادن در مقابل آمريكا در آينده بازانديشي كنند.
به نوشته اين هفته نامه، اين اقدامات در شرايطي صورت مي گيرد كه پيشتر، ميان رامسفلد و آلمان اختلاف فزاينده اي در گرفته بود، به طوري كه وي آلمان و فرانسه را «اروپاي پير» خوانده بود.
براساس اين گزارش، رامسفلد اكنون تصميم گرفته است با اعمال تحريمهاي يكجانبه پنتاگون عليه كشوري كه هم اكنون درگير مشكلات اقتصادي است، پا را فراتر گذارد.
براساس اين گزارش، يك مقام آمريكايي به آبزرور گفت: ما اين اقدام را به خاطر ضربه زدن به اقتصاد آلمان انجام مي دهيم.
براساس طرحهاي پنتاگون، نيروهاي آمريكا در شرق اروپا به كشورهايي نظير لهستان، جمهوري چك و كشورهاي بالتيك كه از موضع آمريكا در قبال عراق به شدت حمايت مي كنند، منتقل خواهند شد. آبزرور افزود: در صورت خروج نيروهاي آمريكايي از آلمان، برلين متحمل خسارات مالي قابل توجهي خواهد شد.

گروه بين الملل ـ «جلال طالباني» از رهبران كردهاي عراقي از مردم اين كشور خواست خود سرنوشت خويش را به دست گيرند، ولي تلويحاً گفت كه حزبش جهت جلوگيري از طرحهاي آمريكا براي عراق پس از جنگ دست به اقدامهاي اساسي نخواهد زد.
به گزارش آسوشيتدپرس، رهبر اتحاديه ميهني كردستان از طرحهاي آمريكا براي تشكيل دولت نظامي پس از سرنگوني صدام انتقاد كرد. اين طرحها هفته گذشته در جلسه كنگره آمريكا مطرح شده بود. رهبران معارضين شديداً مخالف اين نقشه ها هستند و مي گويند كه ديوان سالاري كنوني عمدتاً دست نخورده باقي خواهد ماند.
اما طالباني گفت كه انتقاد كردها دوستانه است. وي خطاب به خبرنگاران اعلام كرد: اگر آمريكا يكي دوسال برعراق حكومت كند، فكر نمي كنم زلزله اي رخ بدهد. ما طرفداراين طرح نيستيم و ازآن حمايت نمي كنيم، ولي به خاطر آن با آمريكا نخواهيم جنگيد. در عوض، دوستان آمريكايي مان را متقاعد خواهيم كرد كه حكومت نظامي بهترين راه اداره عراق نيست. طالباني تلويحاً گفت: كردها به واشنگتن براي تشكيل يك نظام پارلماني، فدرال و مردم سالار در عراق پس از جنگ فشار خواهند آورد، ولي از مواضع حامي بزرگشان خيلي عدول نخواهند كرد.
در اين حال، به گزارش ايرنا «احمد چلبي» رئيس كنگره عراق با تأكيد بر اينكه كشور عراق در دوره بعد از صدام بايد از سوي مردم عراق اداره شود، گفت: عراق مستعمره آمريكا نخواهد شد.
وي با اشاره به اينكه آمريكا براي دوران پس از صدام، طرح اداره عراق از سوي ژنرال «تامي فرانكس» را در دستور كار دارد، گفت: در طرح آمريكا، ژنرال فرانكس قدرت عزل و نصب وزيران، مسؤولين امور قضايي و حتي عزل و نصب نمايندگان مردم را خواهد داشت.
رهبر كنگره ملي عراق گفت: طرح آمريكا بازگرداندن دوران استعمار به عراق است، ولي مردم عراق و مخالفين صدام اين امر را قبول نخواهند كرد.
وي افزود: در ديدار با مسؤولين آمريكايي سعي در قانع كردن آنان به عدول از اين طرح خواهد كرد. احمد چلبي گفت: هدف اصلي آمريكا از اين طرح، كنترل منابع نفتي غني عراق است، ولي منابع زيرزميني عراق متعلق به مردم آن كشور بوده و بايد از سوي دولت مركزي عراق اداره و كنترل شود.
همچنين يك عضو دفتر سياسي حزب دموكرات كردستان عراق حكومت نظامي و حاكميت بيگانگان در عراق را رد كرد و گفت: ما به عنوان عراقي، اين حق را داريم كه خودمان عراق را اداره كنيم.
«فاضل ميراني» ديروز در گفت وگوي اختصاصي با «ايرنا» گفت: من به عنوان يك مسؤول حزب دموكرات اين مسأله را تأييد و يا تكذيب نمي كنم. از سويي آيت الله «شيخ محمد هادي آل راضي» سخنگوي رسمي حوزه علميه عراق درمورد تحولات اخير پرونده عراق تصريح كرد: سخنان اخير سياستمداران آمريكايي در مورد اشغال عراق و تعيين حاكم نظامي براي آن كشور، به كلي مردود است و از سوي تمامي هسته هاي تشكيل دهنده ملت عراق و نيز آزادگان جهان محكوم مي شود.

گروه بين الملل: «طارق عزيز» معاون نخست وزير عراق با سفر به شهر «ازيزي» ايتاليا كه بخاطر پيامهاي صلحش شهرت دارد، از مردم جهان خواست مقابل «جنگ و نيات تجاوزطلبي» آمريكا مقاومت كنند. به گزارش آسوشيتدپرس، عزيز كه براي ملاقات با پاپ به واتيكان سفر كرده بود، در چندين مراسم نيايش شركت كرد. وي پس از خواندن دعا در كليساي «باسيليكا» گفت: پيام من صلح است. مردم عراق صلح مي خواهند و ميليونها نفر در سراسر جهان براي صلح تظاهرات مي كنند، پس بياييد همگي در راه صلح بكوشيم و مقابل جنگ و نيات تجاوزطلبانه بايستيم. پدر «انزو فورتوناتو» گفت كه سفر عزيز حايز اهميت است، زيرا جهان براي غلبه بر تصاوير جنگ، به تصاوير صلح نياز دارد.

سقوط طالبان و استقرار دولت مركزي جديدافغانستان به رياست «حامدكرزاي» به معناي حذف كانون هاي قدرت در ساير مناطق افغانستان نبوده است.
فرماندهان قدرتمند و سران قبايل هنوز در گوشه و كنار كشور حوزه هاي قدرت خود را حفظ كرده اند و دولت مركزي نيز ترجيح مي دهد بنابر ملاحظات خاصي، رفتاري كج دار و مريز با آنها داشته باشد. اگر چه كرزاي اميدوار است كه «بدون جنگ» و با «سياست و تدبير» همه فرماندهان و قدرتمندان محلي به گسترش حاكميت سراسري دولت مركزي تن دهند.
اين گزارش به طور خلاصه و مجمل، سعي در معرفي شش كانون قدرت در خارج از كابل دارد، كانون هايي كه اگر چه همانند گذشته ديگر «شبه دولت» نيستند، اما تبعيت كامل آنها از دستورات كابل وكرزاي راهي طولاني در پيش است.
هرات (اسماعيل خان)
هرات ـ معروف به بام افغانستان ـ مهمترين منطقه استراتژيك در غرب افغانستان و راهبردي ترين منطقه در نزديكي مرزهاي ايران به شمار مي رود. هرات همچنين بر سر راه اتصال پاكستان و قندهار به آسياي مركزي قرار دارد.
هرات به دليل حضور «امير اسماعيل خان» به عنوان يكي از جنگسالاران افغان، نقش مهمي در ساخت وتركيب بندي نهادهاي سياسي و اجتماعي افغانستان دارد.
در واقع، تأثير هرات بر ساختار قدرت در افغانستان از دو زاويه مهم است:
۱ . اهميت ژئواستراتژيك و ژئواكونوميك و ژئوپولتيك شهر و منطقه هرات به عنوان كانون دسترسي به ايران ـ آسياي مركزي و جنوب افغانستان.
۲ . جايگاه مبارزاتي و اهميت نيروهاي نظامي تحت امر اسماعيل خان به عنوان يكي از قطب هاي سياسي، نظامي افغانستان.
همين دو نكته، هرات و اسماعيل خان را به يكي از پنج كانون مهم قدرت در افغانستان در كنار كابل و دولت مركزي تبديل كرده است.
قندهار (گل آقا شيرزي )
قندهار ، مهمترين شهر در جنوب غربي افغانستان، مركز اصلي پشتونستان افغانستان، مركز تاريخي و عرفي قبايل پشتون و مقر سابق حكومت افغانستان قبل از كابل است.
قندهار كه بعد از كابل مهمترين شهر كشور است، بر سر راه كابل به كويته ودر همسايگي استان بلوچستان پاكستان قرار دارد. قندهار همچنين بر سر مسير تجاري درياي عمان به كويته و كويته به هرات و آسياي مركزي قرار دارد.
نكته دوم در مورد تأثير قندهار بر ساخت و تركيب بندي نهادهاي سياسي و حكومتي افغانستان، جايگاه آن به عنوان «مركز سياسي ـ هويتي» پشتون هاي جنوب غربي افغانستان است.
قندهار به عنوان مركز پشتونستان و به دليل اينكه پشتونها در افغانستان اكثريت را دارند، يكي از مهمترين كانون هاي تأثيرگذاري بر ساختار قدرت در كابل به شمار مي رود.
از سوي ديگر، قندهار به دليل آنكه مركز و ستاد سياسي ـ نظامي گل آقا شيرزي رهبر پشتونهاي جنوب غربي افغانستان به شمار مي رود. تأثيرات مشابهي بر ساخت و تركيب بندي نهادهاي سياسي و حكومتي دارد.
نكته سوم، وجود پايگاه مهم نظاميان آمريكا در قندهار است كه بعد از سقوط دولت طالبان، قندهار را به يكي از مراكز مهم نفوذ آمريكا در افغانستان تبديل كرده است. در همين چارچوب، به دليل روابط ويژه شيرزي با آمريكايي ها وسازمان اطلاعات ارتش پاكستان (I.S.I) منطقه قندهار تأثيرات مهمي بر ساختار قدرت در افغانستان دارد.
قندهار همچنين به دليل مجاورت با مراكز مهم توليد ترياك درافغانستان (به ويژه ولايت هلمند) نقش مهمي در معادلات توليد و تجارت مواد مخدر در اين كشور و منطقه دارد و به همين جهت، نه تنها بر دولت مركزي افغانستان، بلكه بر همسايگان افغانستان نظير پاكستان وايران نيز داراي تأثيرات عمده اي است.
هزاره جات (خليلي ـ اكبري ـ انوري ـ آصف محسني )
هزاره جات، منطقه اي جغرافيايي در مركز افغانستان است كه از شمال به مناطق ازبك نشين شمال افغانستان، از جنوب به كابل، از شرق به دره پنجشير و جاده سالنگ و ازغرب به ولايت غور محدود است.
هزاره جات اگرچه به دليل بافت كوهستاني آن يك منطقه نيمه بسته به شمار مي رود، اما نقش پيوند دهنده بين كابل و شمال افغانستان برعهده دارد. مركز اين منطقه، شهر باميان است و از ديگر شهرهاي مهم اين منطقه مي توان يكاولنگ را نام برد.
صرف نظر از تأثيرگذاري ژئوپولتيكي و ژئواستراتژيكي هزاره جات بر معادلات افغانستان حضور احزاب ، گروهها و نخبگان اين منطقه را در ساختار قدرت محلي و منطقه اي و ساختار قدرت در دولت مركزي مي توان بر ساخت و تركيب بندي نهادهاي سياسي و اجتماعي افغانستان مؤثر دانست.
از جمله اين احزاب و گروههاي هزاره جات، مي توان به حركت انقلاب اسلامي به رهبري آيت الله «آصف محسني» و دو شاخه حزب وحدت به رهبري «كريم خليلي» و «اكبري» اشاره كرد.
احزاب و نخبگان مذكور هم اكنون در دولت مركزي افغانستان در حدوده هشت وزارتخانه را در دست دارند كه از جمله سمت هاي ارشد آنان مي توان به حضور «محقق» به عنوان معاون نخست وزير، «كاظمي» به عنوان وزير بازرگاني و «انوري» به عنوان وزير كشاورزي اشاره كرد.
مناطق ازبك نشيني شمال (ژنرال دوستم)
مناطق ازبك نشين شمال افغانستان از شرق به استان هاي تاجيك نشين قندوز و تخار، از جنوب به مناطق هزاره جات، از غرب به منطقه هرات و از شمال به كشورهاي آسياي مركزي از جمله ازبكستان محدود مي شود.
اين منطقه از نظر استراتژيكي بر سر راه كابل به آسياي مركزي از طريق جاده و تونل سالنگ قرار دارد و از نظر ژئواكونوميكي نيز يكي از مسيرهاي اصلي صادرات و واردات افغانستان به شمار مي رود و بخش عمده اي از ذخاير و معادن گاز افغانستان نيز در اين منطقه قرار دارد.
در حوزه ژئو كالچر (فرهنگي) نيز اين منطقه، نماينده يكي از اقليت هاي فرهنگي و زباني افغانستان به شمار مي رود و از سوي ديگر ، بقعه «روضه شريف» در مزار شريف منتسب به حضرت علي (ع) به عنوان يكي از زيارتگاههاي مهم افغانستان قرار دارد.
مركز اين منطقه ، شهر «مزارشريف » است واز شهرهاي ديگر مهم آن «فارياب» و «شبرغان» (مركز معادن و تأسيسات گاز ) را مي توان نام برد. علاوه برمسائل مهم فوق، مناطق ازبك نشين مذكور به دليل آنكه ستاد سياسي نظامي ژنرال «عبدالرشيد دوستم» يكي از جنگسالاران قدرتمند افغانستان به شمار مي رود، برساختار و تركيب بندي نهادهاي سياسي وحكومتي افغانستان مؤثر است كه ازجمله اين تأثيرات مي توان به حضور ژنرال دوستم در ساختار دولت مركزي به عنوان معاون وزيردفاع وحضور بعضي از وزيران ازبك در دولت مركزي اشاره كرد.
منطقه پشتون نشين ننگرهار (حاجي دين محمد)
ولايت «ننگرهار » ومركز آن شهر «جلال آباد» مهمترين كانون استقرار پشتون هاي جنوب و شرق افغانستان به شمار مي رود.
ولايت ننگرهار وشهر جلال آباد نه تنها در تحولات سياسي ـ نظامي سه دهه گذشته افغانستان نقش وجايگاه مهمي داشته، بلكه به دليل قرارگرفتن برسرراه كابل به پيشاور (مركز ايالت سرحد پاكستان) و در حاشيه تنگه راهبردي «خيبر» در مرزهاي افغانستان و پاكستان از اهميت ژئواستراتژيكي نيز برخوردار است .
جلال آباد يكي از كانون هاي مهم صادرات و واردات افغانستان به شمار مي رود ويكي از مراكز مهم واصلي استقرار لابراتوارهاي توليد هرويين در افغانستان است.
علاوه برمتغيرهاي فوق، شهر جلال آباد به دليل استقرار تعدادي از فرماندهان نظامي مشهور وسياستمداران وسران قبايل بزرگ پشتون يكي از نقاط مؤثر برساخت وتركيب بندي نهادهاي سياسي وحكومتي به شمار مي رود.
از جمله اين فرماندهان وسران قبايل مي توان به خاندان «حاجي عبدالقدير» معاون سابق حامد كرزاي اشاره كرد (وي هنگامي كه چندماه قبل ترور شد معاون حامد كرزاي و والي ننگرهار بود).
به دليل قدرتمندبودن اين خاندان، بعد از ترور حاجي عبدالقدير، نفوذ آنها در دولت مركزي با اندكي تغيير ادامه يافت و«حاجي دين محمد» برادر وي به عنوان والي ننگرهار انتخاب شد.
لازم به ذكر است كه از همين خاندان ومنطقه سياستمداران وفرماندهان مهم ديگري نيز برساخت و تركيب بندي نهادهاي سياسي وحكومتي افغانستان تأثيرگذار بوده اند كه ازجمله آنها مي توان به «عبدالحق » برادر حاجي عبدالقدير اشاره كرد كه هنگام سازماندهي قيام هاي قبيله اي و منطقه اي عليه طالبان بازداشت و اعدام شد.
گفته مي شود وي قبل از كرزاي، نامزد آمريكايي ها براي رياست دولت افغانستان بوده است.
مناطق تاجيك نشين (مارشال فهيم)
مناطق عمده تاجيك نشين در افغانستان سه منطقه هستند:
۱ـ منطقه تاجيك نشين غرب كشور (هرات)
۲ـ منطقه تاجيك نشين دره پنجشير
۳ـ منطقه تاجيك نشين بدخشان و تخار
منطقه پنجشير در شرق جاده سالنگ، در شمال دشت كابل، در غرب منطقه نورستان و كنر و در جنوب منطقه بدخشان وتخار قرار دارد.
اين دره به لحاظ نظامي ، يك منطقه بسته و سوق الجيشي به شمار مي رود كه ارتش سرخ اتحاد شوروي ونيروهاي طالبان در جنگ با احمدشاه مسعود (رهبر چريك هاي پنجشيري) موفق به تصرف آن نشدند. در واقع، پنجشير منطقه اي كوهستاني با دره ها و كوهستان هاي بسيار است كه يكي از مراكز توليد ميوه و خشكبار در افغانستان به شمار مي رود.
منطقه پنجشير به دليل آنكه مهم ترين ستاد سياسي ، نظامي ائتلاف شمال به ويژه نيروهاي تحت امر احمدشاه مسعود به شمار مي رفت هم اكنون يكي از مهمترين مناطق تأثيرگذار برساخت وتركيب بندي نهادهاي سياسي و حكومتي افغانستان محسوب مي شود.
تاجيك هاي پنجشيري بعد از سقوط طالبان، بيشترين وحساس ترين سمت ها را در دولت مركزي افغانستان اشغال كرده اند. البته تأثيرگذاري نخبگان و سياستمداران وفرماندهان پنجشير برساختار قدرت و دولت تاحدود زيادي تابع سوابق مبارزاتي احمدشاه مسعود وگروه تحت رهبري وي و تحولات منجر به سقوط طالبان است وتضميني در مورد تداوم اين نفوذ در سطح كنوني در آينده وجود ندارد.
مهمترين مكانيسم تأثيرگذاري تاجيك هاي پنجشيري برساختار قدرت، حضور آنها در نهادها وساختارهاي نظامي ، امنيتي واطلاعاتي است كه ازجمله آنها مي توان به حضور مارشال «فهيم» به عنوان وزيردفاع، «يونس قانوني » به عنوان مشاور امنيت ملي و وزير آموزش و پرورش و دكتر «عبدالله » به عنوان وزير امور خارجه اشاره كرد.
۲ـ منطقه تاجيك نشين بدخشان وتخار
تاجيك هاي شمال افغانستان بطور عمده در ولايات بدخشان وتخار و تاحدود در ولايت قندوز مستقر هستند.
اين منطقه يكي از مراكز مهم توليدات كشاورزي و فرآورده هاي باغي به شمار مي رود ودر سالهاي اخير به يكي از مراكز مهم توليد ترياك تبديل شده است.
منطقه مذكور از نظر استراتژيكي افغانستان را از طريق تنگه باريك واخان به جمهوري خلق چين متصل مي كند واز طرف ديگر از طريق منطقه بدخشان وكولاب تاجيكستان به آسياي مركزي دسترسي دارد.
علاوه برمتغيرهاي فوق، منطقه مذكور به دليل حضور فرماندهان و سياستمداراني نظير «برهان الدين رباني» رئيس جمهوري سابق افغانستان و ژنرال «داوود» فرمانده نظامي شمال افغانستان بطور جدي برساخت و تركيب بندي نهادهاي سياسي و حكومتي افغانستان تأثير دارد.
تاجيك هاي پنجشيري و تاجيك هاي شمال افغانستان در ماههاي اخير، براي تداوم و بقاي نفوذ و تأثير خود برساخت و تركيب بندي نهادهاي سياسي و اجتماعي بعد از سقوط طالبان نهضت ملي افغانستان را تشكيل دادند.