جمعه ۲ اسفند ۱۳۸۱ - ۱۹ ذيحجه ۱۴۲۳
Fri, Feb 21, 2003
ويژه
شماره۲۳۹۲
sLogo.gif

PDF Edition
صفحه اول
سياسي
اجتماعي
گزارش روز
بين الملل
گفت و گو
فرهنگ و انديشه
حقوق و اجتماع
كتاب و كتابخواني
فرهنگ و هنر
ويژه
آذين
حوادث
ورزشي
صفحه آخر
اوقات شرعي
آرشيو
شكاف گسترده استفاده از اينترنت
(قسمت اول)
لطفاً نظرات، سؤالات، پيشنهادات و انتقادات خود را در مورد اين صفحه و مطالب آن به آدرس iranfriday@iraninstitute.org درميان بگذاريد.
قسمت نهم
شكاف گسترده استفاده از اينترنت
در كشورهاي فقير و غني جهان
(قسمت اول)
اينترنت ويژگي هاي يكساني در سراسر جهان ندارد. فقط يك دهم مردم جهان به آن دسترسي دارند كه ۵۰ درصد آنان نيز در آمريكاي شمالي كه شامل تنها ۵ درصد جمعيت جهان مي شود، زندگي مي كنند.
در آفريقا شمار خطوط تلفن ۱۴ ميليون است كه كمتر از شماره تلفن هاي توكيو يا جزيره منهتن در نيويورك است.
نابرابري موجود در جهان در دسترسي به اينترنت باعث نگراني فزاينده نسبت به اين واقعيت شده است كه كشورهاي در حال توسعه فاقد امكانات هستند، نمي توانند از فن آوري هاي اطلاعاتي، اطلاع رساني و ارتباطي بهره اقتصادي بگيرند ودر نتيجه هر چه بيشتر در اثر انقلاب ارتباطي منزوي مي شدند.
البته اختلافات موجود در اين زمينه فقط به آمار مقايسه اي كشورهاي مختلف محدود نمي شود بلكه در درون كشورهاي مختلف عده اي سواد رايانه دارند و عده اي ديگر ندارند. در هند كه اكنون يك مركز توليد نرم افزار و فن آوري اطلاع رساني در جهان شناخته مي شود، نزديك به دويست و پنجاه هزار روستا فاقد حتي يك خط تلفن هستند.
حتي پژوهش هاي انجام شده در آمريكا نشان مي دهد اختلاف هاي معناداري بين گروههاي مختلف قومي، سني و درآمدي در استفاده از اينترنت وجود دارد. در اين كشور سفيدپوستان ۶۰ درصد بيشتر از سياهپوستان از اينترنت استفاده مي كنند. به علاوه سالخوردگان ۱۶ درصد جماعت استفاده كنندگان از اينترنت را تشكيل مي دهند. با آن كه پيش بيني مي شود اين قبيل اختلافات از بين برود، محتواي اينترنت، همچنان به علت تبليغات و تجارت الكترونيكي همچنان مخاطبان مرفه، تحصيلكرده و انگليسي زبان را هدف قرار مي دهد.
كارشناسان اكنون در مورد چگونگي جلوگيري از تأثير منفي فن آوري اطلاع رساني بر افزايش اختلاف بين كشورهاي غني و فقير مي انديشند. در كشورهاي فقير، ميليون ها نفر حتي بدون آب و برق زندگي مي كنند. در بخشهايي از آفريقا احتمال مرگ دختران پيش از رسيدن به پنج سالگي بيشتر از آن است كه بتوانند سواد ياد بگيرند. اين كارشناسان تأكيد مي كنند كه تا زماني كه اين آمار بهبود چشمگيري نيابد، رؤياي كمك به كشورهاي فقير جهت رشد سريع و دسترسي به فن آوري داشته، همچنان در حد رؤيا باقي خواهد ماند. مانع اصلي در جهان سوم آن است كه اين كشورها فاقد آموزش زيربنايي و سياست هاي مورد نياز براي پشتيباني پديده اي است كه تجارت، بهره وري، اشتغال و بخش خصوصي را در مناطق ديگر تقويت كرده است.
آيا انقلاب جديد اطلاع رساني مي تواند نيرويي باشد كه فرصتهايي طلايي براي كشورهاي در حال توسعه پديد آورد تا بتوانند با سرعت بيشتري از مراحل توسعه بگذرند؟ دو استاد دانشگاه مريلند آمريكا به تازگي در مقاله اي مشترك نوشته اند: «به نظر مي رسد نيروي اينترنت، اقتصادهاي جهان را به هم نزديكتر كرده است و در نتيجه شركتهاي اندونزيايي مي توانند با شركتهاي آمريكايي رقابت كنند. با اين حال، آنان خاطرنشان كردند از آنجايي كه كشورهاي فقير از آموزش، زيربنا و نهادهاي لازم جهت ورود به اين فن آوري ها بي بهره هستند، اين فرصت را از دست مي دهند.»
بازتاب
لطفاً نظرات، سؤالات، پيشنهادات و انتقادات خود را در مورد اين صفحه و مطالب آن به آدرس iranfriday@iraninstitute.org درميان بگذاريد.
هفته گذشته مطلبي راجع به كاربرد وبلاگ هادرامرآموزش با نام «وبلاگ و معلمين» به چاپ رسيد و درآن از معلميني كه از وبلاگ به عنوان يك وسيله كمك آموزشي بهره مي گيرند دعوت شده بود آدرس وبلاگ خود را جهت معرفي به آدرس email اين صفحه ارسال كنند.
عليرضا بصيري در نامه اي وبلاگ خود را به آدرس http:// chem. Persian blog.com و با نام let's Talk About Chemistry معرفي كرده است.
قسمتي از اين وبلاگ را با هم مي خوانيم:
چهارشنبه، ۱۸ دي ۱۳۸۱
امتحان
سلام
امشب تمام كلاس اولي هاي مدرسه مان، اخبارهواشناسي نگاه مي كنند، چون توي امتحان سؤال شده بود توده هواي پرفشار، هوا را سردمي كند يا گرم؟
جايتان خيلي خالي بود امروز يك امتحان تئوري و عملي (توأم) از بچه هاي اولي گرفتيم كه به صورت ايستگاهي برگزارمي شد.
يعني معلم ها سرجايشان بودند و دانش آموزان از اين كلاس به آن كلاس و يا از اين آزمايشگاه به آن آزمايشگاه مي رفتند.
ايستگاهي كه من بودم [از] يك پديده شيمي ـ فيزيكي در مورد فشار گازها امتحان گرفته مي شد و به اين صورت بود كه داخل يك بطري نوشابه خانواده، يك قطره چكان (يا لوله آزمايش وارونه) انداخته شده بود و وقتي بطري را فشارمي داديم قطره چكان به ته بطري سقوط مي كرد و وقتي بطري را رهامي كرديم دوباره برمي گشت بالا و دانش آموزان بايد اين پديده را توجيه مي كردند.
امروز ازبس من اين بطري را فشاردادم كلي بدن سازي كردم و الآن كلي احساس قدرت و عضله و... مي كنم.
به نظر شما مي توان با اين وسيله يك فشارسنج ساخت. اگرمي شود دقت آن بالا است يا پايين؟
آقاي بصيري در نامه ديگري كه براي ايران جمعه فرستاده اند مطالب ديگري را در مورد بحث وبلاگ و معلمان ابراز داشته اند:
«يك معلم وقتي وبلاگ مي نويسد، مانند هر كس ديگري كه شغلش مي تواند در ديد او به مسائل مؤثر باشد، ديدگاههاي خود را منعكس مي كند، پس نيازي ندارد يك وبلاگ تخصصي و صرفاً آموزشي بنويسد و نكته و درس و... ارائه دهد. يك وبلاگ آموزشي، با آن كه بايد خوانندگان عام خود را حفظ كند، بايد حاوي نكات آموزشي باشد كه معلم ممكن است در طي كلاس خاصي به آن برخورد كند و براي ساير دانش آموزان هم جالب باشد. يا برخورد او با موضوعي باشد كه فكر مي كند براي همكاران او هم جالب است كه صد البته نبايد فرياد زد كه «آقا من اين را سر كلاس گفتم، شما هم بگوييد...»
مثلاً همين آش پختن
(As + H -* ASH) براي گوشه برگه امتحان مناسب است، ولي نحوه بيان آن در وبلاگ بايد متناسب با اين محيط باشد، نه برگه امتحان و يا كلاس درس.
اين دست وبلاگهاي آموزشي مي توانند پل ارتباطي جالبي باشند با ساير معلمها. من در طي همين مدت وبلاگ نويسي با معلم هاي مختلفي آشنا شدم و حتي با يكي از آنها كه در شيراز تدريس مي كرد، كلي چت كردم و مطالب جديد ياد گرفتم. از همه اينها گذشته دانش آموزان مختلف مي توانند با معلم هاي مختلف آشنا شوند و در برخي «مناسبتهاي خاص» در دستاوردهاي كلاس آن معلم سهيم شوند.
در زير برخي از اينگونه وبلاگها را معرفي مي كنيم:
http://karamudini. persianblog.com/
اين وبلاگ متعلق به آقاي كرام الديني است كه كارمند وزارت آموزش و پرورش هستند و در وبلاگشان زيست شناسي درس مي دهند.
http://it-edu.persianblog. com/
IT is education! وبلاگ آقاي دكتر عطاران از دانشگاه تربيت معلم است كه در عين حال دست اندركار جشنواره نرم افزارهاي آموزشي رشد هم هستند.
http://physicsolypiad. persianblog.com/
سايت اطلاع رساني درباره مسابقات دانش آموزي جهاني فيزيك كه توسط دكتر نيما همداني از دارندگان مدال جهاني المپياد فيزيك و مسؤول سابق گروه فيزيك دبيرستان علامه حلي اداره مي شود. آدرس وبلاگ شخصي ايشان http://cassandra. persianblog.com/ است. http://physics.persianblog.com/ هم به آموزش فيزيك مي پردازد.
يك وبلاگ ديگر هم با عنوان راهنماي تدريس و به آدرس
http://vaseti.persianblog. com/ در جمع وبلاگهاي فارسي وجود دارد كه به روشهاي تدريس مي پردازد و كاري به محتوا ندارد و در حقيقت نوعي دستورالعمل است.
وبلاگهاي كثيري هستند كه به آموزش كامپيوتر و نرم افزارهاي مختلف مي پردازند كه اينها از دسته «آموزش» (education) نيستند، بلكه «روش كار» (instruction) را ياد مي دهند.
ويروس ۳۷۸ بايتي كه اينترنت را به زانو درآورد
112386.jpg
هر كاراكتر اطلاعات كامپيوتري (يك بايت) از هشت بيت تشكيل شده است. اين بيت ها همان صفر ويك هاي معروف هستند. اين مطلب درباره كرم اينترنتي ۳۷۸بايتي است كه ظرف ده دقيقه توانست اينترنت را به زانو درآورد و براي چندين ساعت به همين حالت نگاه دارد.
صبح روز شنبه، پنجم بهمن ماه، هنگامي كه بسياري از كاربران ايراني سعي در استفاده از اينترنت داشتند، در اتصال به تعدادي از سايت ها دچار مشكل شدند. باتوجه به آنكه فقط بعضي از سايت ها اين مشكل را داشتند و سايت هاي عمده اي مثل Yahoo مشكلي نداشتند و باتوجه به سابقه اي كه از هك شدن سايت هاي ايراني در چندماهه اخير وجود داشته است، همه اين مشكلات را به حساب نقص فني شركت هاي فراهم كننده فضاي ميزباني در اينترنت (Hosting Service Provider) گذاشتند.
ولي حجم مشكلات و اين نكته كه سايت هاي غيرايراني نيز دچار مشكل بودند، نشان مي داد اين مورد مشكلي فراتر از يك هك ساده است. سايت هايي مثل خبرگزاري ايسنا، تعدادي از ISPها و برخي مراكز دولتي و دانشگاهي از جمله سايت هايي بودند كه دچار مشكل شدند.
به مرور با گذشت زمان مشخص شد اين مشكل جهاني است و همه را تحت تأثير قرارداده است: يك كرم اينترنتي (worm كه از انواع ويروس هاي اينترنتي است) با استفاده از نقصي كه در يكي از نرم افزارهاي بانك اطلاعاتي شركت مايكروسافت (SQL Server 2000) و با حجمي به اندازه تنها ۳۷۸بايت، اينترنت را براي چندين ساعت در سطح دنيا دچار اختلالات اساسي كرده است. اختلال از نوع Distributed Denial of Service بود. بدين معني كه اين كرم به سرعت خود را تكثير و در اينترنت پخش مي كرد.اين تكثير و انتشار مشكل سخت افزاري و يا نرم افزاري ايجاد نمي كرد، بلكه ترافيك شبكه را به صورت غيرمتعارفي بالا مي برد. آنقدر بالا كه عملاً اجازه نمي داد ترافيك ديگري، مثل درخواست اطلاعات يك كاربر و يا يك ISP از طريق خطوط ارتباطي انتقال يابد و در نتيجه عملاً اينترنت از كار مي افتد.
اين كرم در آمريكا به شركت هايي صدمه زد كه بايد از نظر امنيت شبكه سرآمد باشند: بانك آمريكا، كارت اعتباري امريكن اكسپرس و خود شركت مايكروسافت از اين جمله بودند.
خسارت هاي وارده توسط اين كرم در حدود يك ميليارد دلار تخمين زده مي شود. ولي شايد بزرگترين صدمه اي كه اين كرم زد از بين بردن اعتمادي است كه كاربران به نرم افزارهاي تكميلي (patches) داشتند كه با حمله اين ويروس كاملاً از بين رفت. شركت هاي نرم افزاري و مخصوصاً شركت مايكروسافت بعد از ارائه هر نرم افزار اقدام به ارائه نرم افزارهاي تكميلي براي رفع نقيصه ها و عيب هايي مي كنند كه هنگام عرضه اوليه آن متوجهش نبودند. اين ويروس، كه با نام هاي كوبنده SQL ـ SQL Slammer، ياقوت كبود و جهنم SQL معروف شده است، توانستتبه SQL Serverهايي كه Patchهاي مربوط را نصب كرده بودند نيز حمله كند.
كارشناسان براين باورند كه اين حمله نشان دهنده اين واقعيت است كه راهي براي جلوگيري صددرصد از حمله ويروس ها وجود ندارد و بايد آن را به عنوان يك واقعيت پذيرفت و درصدد كنترل خسارت بود نه جلوگيري از آن.
SQL Server نرم افزاري است كه شركت مايكروسافت براي مديريت بانك هاي اطلاعاتي حجيم برروي سرورها توليدكرده است. نقصي كه اين كرم به واسطه آن توانست به سرورها رخنه كند، شش ماه پيش توسط كارشناسان اعلام شده بود و مايكروسافت هم نرم افزار تكميلي آن را براي برطرف كردن اين عيب ارائه كرده بود. ولي ابعاد اين حمله و آلوده شدن برخي سرورهاي خود شركت مايكروسافت نشان از غيرقابل اعتماد بودن اين patchها مي دهد.
اين كرم كه از نظر ابعاد تأثيرگذاري در رديف كرم هاي مشهور Code Red و Nimda (مخرب ترين ويروسهاي اينترنت تا آن تاريخ) رده بندي شده است، تنها ۳۷۸ بايت حجم دارد در حالي كه كدقرمز ۴كيلوبايت (۴۰۹۶بايت) و نيمدا ۶۰كيلوبايت (۶۱۴۴۰بايت) حجم داشتند. اندازه كوچك اين كرم باعث مي شد در تنها يك patcket اطلاعاتي منتقل شود كه بدين ترتيب زماني براي برقراري ارتباط و سپس انتقال تلف نمي شد.
اين حجم كم باعث شد تا SQL Slammer سريعترين و يروس آلوده كننده تاريخ لقب بگيرد. براساس بررسي هاي انجام گرفته ظرف ده دقيقه اوليه پس از انتشار اين كرم، نوددرصد سرورهايي كه قابليت آلوده شدن داشتند، به اين ويروس مبتلا شده اند.
در مقايسه تعداد سرورهايي كه به كد قرمز آلوده مي شدند هر ۳۷دقيقه دوبرابر مي شد، در حالي كه براي SQL Slammer اين رقم هر ۸‎/۵ثانيه يكبار بود.
112392.jpg
كرم SQL Slammer در مقايسه با كرمNimda حجم بسيار بيشتري از ترافيك را ايجاد كرد. اين نمودار نشان دهنده حجم نقل و انتقال اطلاعات در اينترنت ۱۲ساعت قبل و حمله اين دو ويروس تا ۴۸ساعت بعد از آن است (كرم نيمدا ۲۷مرداد۸۰ در اينترنت منتشر شد).
از طرف ديگر كدقرمز ۴۰۰هزارسرور را آلوده كرد، در حالي كه براي ياقوت كبود اين رقم نصف بود و مهمتر آن كه پاك كردن SQL Slammer همانند كدقرمز و برعكس نيمدا بسيار راحت بود.
از آنجا كه ياقوت كبود و كدقرمز در حافظه موقت (RAM) سرور مي نشيند، كافي است كامپيوتر يك بار خاموش و روشن شود. در حالي كه در مورد نيمدا، اين ويروس روي هارد مي نشيند و از روي هارد خود را تكثير مي كند.
از جمله نكات جالب ديگر در مورد SQL Slammer آن بود كه كاربران معمولي اينترنت درحد زيادي متوجه وجود آن شدند، در حالي كه در موارد قبلي تأثيرات به گونه اي بود كه شركت هاي بزرگ و ISP ها متوجه آن مي شدند و خود آن را مرتفع مي كردند و كاربر نهايي و معمولي متوجه آن نمي شد.
از جمله تأثيرات SQL Slammer مي توان به قطعي بسيار گسترده اينترنت در كره جنوبي، از كار افتادن تعدادي از خودپردازي هاي بانك ها در كانادا و آمريكا، تأخير تعدادي از پروازها و از كارافتادن برخي از مراكز تلفن در آمريكا اشاره كرد.
تنها دليل تأثير گسترده اين ويروس در مقايسه با انواع مشابه، آن بود كه اين كرم براي اولين بار نرم افزاربانك هاي اطلاعاتي را هدف قرارداده بود و به همين خاطر در حالي كه بسياري از كاربران به طور مستقيم و حتي غيرمستقيم هيچ نوع برخوردي با اين ويروس نداشته اند ولي چون نيازي به استفاده از بانك اطلاعاتي داشته اند كه آلوده شده بود وجود اين ويروس را حس كرده اند.
پرسش وپاسخ
112389.jpg
لطفاً سؤالات خود را به آدرس الكترونيكي ايران جمعه
(iranfriday@iraninstitute.org) ارسال نماييد.

آقاي جعفر يزدي از تهران سؤال كرده اند:
وقتي مي خواهم به كسي در ياهو email بزنم، اول قسمت compose را انتخاب مي كنم، بعد آدرس گيرنده را در قسمت To: وارد مي كنم، مثلاً آدرس ايران جمعه را و بعد هم بقيه قسمتها را.
بعد از ارسال اين نامه و از اين به بعد هرگاه بخواهم به كسي email بزنم كه آدرسش با حرف I شروع شود email كساني كه آدرسشان با I شروع مي شود و من تا به حال برايشان نامه فرستاده ام، ظاهر مي شود.
براي پاك كردن اين سابقه ها چه بايد كرد؟ ضمناً ويندوز من XP است و سايت مورد استفاده من هم ياهو است.
و اما جواب:
سؤال شما منحصر به ويندوز XP و يا سايت ياهو نيست. اين خاصيت، خاصيت Auto Complete است كه در نسخه مرورگر Internet Explorer 5 به بالا قابل تعريف و استفاده است.
Auto Complete از ورودي هاي قبلي شما در قسمتهاي مختلف استفاده مي كند و در هنگام ورود اطلاعات جديد حدس مي زند شما مي خواهيد چه چيزي را وارد كنيد.
اين قابليت در عرصه هاي زير قابل فعال كردن است: آدرسهاي اينترنتي و email فرم ها و قسمتهايي كه نياز به ورود اسم كاربر (username) و اسم رمز (password) است.
تنظيمات مربوط به Auto Complete در اين قسمت قرار دارد.
Tools -* Internet Options -* Content -* Auto Complete
شما در قسمت تنظيمات Auto Complete مي توانيد مشخص كنيد كدام يك از آن قابليتها فعال باشد و كدام يك غير فعال. همچنين در اين قسمت مي توانيد فرمها، اسم كاربرها و اسم رمزها را پاك كنيد. دقت كنيد براي پاك كردن آدرسهاي اينترنتي كه در قسمت Address Bar ظاهر مي شوند، بايد از مسير زير استفاده كنيد كه صد البته منجر به پاك شدن History نيز مي شود.
Tools -* Internet Options -* Clear History
فرهنگ اصطلاحات كامپيوتري
قسمت نهم
ونوار بوش(۱۹۷۴ـ۱۸۹۰) Vannevar Bush
در اورت ماساچوست متولد شد. وي مهندس برق بسيار برجسته اي بود و در حدود ۵۰اختراع به ثبت رساند. اختراعات او شامل تجزيه و تحليلگر تفاضلي، اينترگراف (براي حل معادلات ديفرانسيل با ضرايب ثابت با متغير يا زمان)، بهبود در تيوپ هاي خلأ و ساير دستيابي هاي فني است. تجزيه و تحليلگر تقاضلي براي آنالوگ بود كه به عنوان دقيترين ابزار محاسباتي زمان خودش گزارش شد.
BRS چيست؟
كليد قطع و وصل برق دريك كامپيوتر، BRS (Big Red Switch) ناميده مي شود. اين كليد در كامپيوترهاي شخصي اوليه IBM و كامپيوترهاي ديگر واقعاً بزرگ و قرمز بود. استفاده از اين كليد، وقفه اي با آخرين اميد است و در واقع به عنوان آخرين راه حل مورد استفاده قرارمي گيرد، زيرا با استفاده از آن تمام داده هاي موجود در RAM حذف شده و نيز به ديسك سخت آسيب مي رساند.
آلن تورينگ، Alan-M.Turing (۱۹۵۴ ـ ۱۹۱۲)
در انگلستان متولدشد، وي استعداد زيادي در رياضيات داشت و در سن ۱۵سالگي چندين جايزه رياضي دريافت كرد، در سال ۱۹۳۷ مقاله كلاسيكي تحت عنوان "On Computable Numbers" منتشر كرد و جزييات ماشين فرضي خود را كه امروزه تحت عنوان ماشين تورينگ يا ماشين جهاني شناخته شده است، كاملاً تشريح كرد و آزمايش هايي را براي تعيين هوشمندي يك ماشين (آزمايش تورينگ) مطرح كرد. ايده هاي ماشين تورينگ تأثير زيادي برساختار كامپيوترهاي رقمي آينده داشت.
هيولت پاكارد
در سال ۱۹۳۸ ويليام هيولت و ديويد پاكارد، شركت هيولت پاكارد را در گاراژي در پالوآلتوي كاليفرنيا تأسيس كردند. اين شركت سابقه طولاني در توليد تجهيزات علمي، ماشين هاي حساب، چاپگرها و كامپيوترهاي شخصي دارد.HP در سال ۱۹۸۴ اولين چاپگر خود را به نام Thinkjet معرفي كرد و در سال ۱۹۸۵ با معرفي چاپگر HPتlaserjet همه را غافلگير كرد. امروزه محصولات اين شركت در سراسر دنيا مورد استفاده قرارمي گيرد.
كلود شانون، Claude E.shannon ( ـ ۱۹۱۶)
وي در سال ۱۹۳۷ تكنيكي كه رابطه بين مدارهاي سوئيچينگ و جبربول را نشان مي داد، در پايان نامه خود به خوبي تشريح كرد. وي تحقيقات خود را در آزمايشگاههاي بل ادامه داد و تأثير زيادي برروي طراحي مدارهاي منطقي گذاشت. شانون «تئوري اطلاعات» خود را كه جهت اندازه گيري مقدار اطلاعات دريافتي سيستم هاي ارتباطي به كار مي رود، در سال ۱۹۸۴ ارائه كرد. از اين تئوري براي اندازه گيري «بازده» مديريت اطلاعات نيز استفاده مي شود.
CAD و CAD/CAM
CAD با تلفظ كد (مخفف Computer Aided Design) اصطلاحي است براي برنامه ها و ايستگاههاي كاريي كه در طراحي مدلهاي مهندسي، معماري و علمي از ابزارساده گرفته تا ساختمان ها، هواپيماها، مدارهاي مجتمع و مدل هاي مولكولي كاربرد دارند. برنامه هاي كاربردي مختلف CAD طرحهايي را به شكل دويا سه بعدي به صورت اسكلت بندي يا با سطوح رنگ آميزي شده ارائه مي دهند، اما CAD/CAM اصطلاحي است براي كامپيوترهايي كه در طراحي و ساخت محصولات مورد استفاده قرارمي گيرند. در اين سيستم طراحي محصول توسط برنامه CAD صورت گرفته و سپس طرح كامل شده به يك سري دستورالعمل ترجمه مي شود كه براي ماشين هاي ساخت، مونتاژ و كنترل كننده قابل استفاده باشند.
آموزش به كمك كامپيوتر
CAI (Computer Adided Instruction) يا آموزش به كمك كامپيوتر عبارت است از هر برنامه آموزشي كه به عنوان ابزار آموزش طراحي شده باشد. موضوعات و سطح آموزشي اين برنامه ها از رياضي پايه تا پيشرفته، علوم، تاريخ، درس مربوط به كامپيوتر و مباحث تخصصي تشكيل مي شود و عموماً از جلسات آموزش، تمرين و پرسش و پاسخ براي ارائه يك موضوع و سنجش درك دانش آموز استفاده مي كنند. برنامه CAI ابزارهاي ايده آلي براي ارائه مطالب حقيقي هستند كه به دانش آموزان امكان مي دهند تا سرعت فراگيري خود را تنظيم كنند.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |