سينماي پويانما يا انيميشن كه بين قديمي ترها به مضحك قلمي وكارتون نيز شهرت دارد، ما را به قلمرو فانتزي وتخيل محض مي برد. جايي كه اشيا ونقش ها جان مي گيرند. حيوانات و حشرات حرف مي زنند و… هرناممكني امكان وقوع مي يابد. آنچه در اين قلمروخيال انگيز اتفاق مي افتد، تبلور آرزوها و رؤياهاي ديرينه انسان است ونشانه هاي آن را در نقش ها وتنديس هاي عهدباستان وافسانه ها ومثل ها ومتل هاي عاميانه و برخي آثار معتبر ادبي اعم از شعر وداستان مي توان يافت. نمونه هاي مثال زدني در گنجينه ادبيات فارسي فراوانند؛ كليله ودمنه، مرزبان نامه ، منظومه موش و گربه، تمثيل هاي مثنوي معنوي وخيل بي شمار ديگر با جان بخشيدن به اشيا وشخصيت دادن به موجودات غيرانسان، وسوسه راه يافتن به جهان پررمز و راز فانتزي را يادآوري مي كنند وبرهمان چشم اندازي روزنه مي گشايند كه دستمايه مطلوب سينماي انيميشن قلمداد مي شود.
نخستين كوشش ها براي كشف ترفند پويانمايي ونمايش تصاوير متحرك به وسيله نقاشي نيز پيش از پديدآمدن سينما صورت گرفته است؛ پس از اعلام نظريه دانشمند انگليسي ـ پيتر مارك روجت ـ مبني بر«قانون تداوم ديد»، برخي دانشمندان قرن نوزدهم دست به ابداعاتي زدند تا نظريه مذكور را آزمايش وثابت كنند. بنابراين ابزاري اختراع كردند كه توهم حركت را در تصاوير نقاشي شده، نشان مي داد؛ دكتر جان آيرتن در سال ۱۸۲۶ ، دستگاه كوچكي ساخت به نام «تامتروپ» يا چرخ شگفتي كه سرگرمي محبوب بچه ها و بزرگسالان بود و با گذشت زمان اختراعات مشابهي همچون «فتاكيستوسكوپ» ، «استروپوسكوپ» ، «زوتروپ» در شكل كامل تري تصاويرنقاشي شده را پيش چشم مردم شگفت زده به حركت درآوردند و… سرانجام سه سال پيش از آن كه برادران لومير در ۲۸ دسامبر ،۱۸۹۵ تولد سينما را اعلام كنند. مخترعي فرانسوي به نام اميل رنو، جدي ترين سنگ بناي نقاشي متحرك را گذاشت و روز ۲۸اكتبر سال ۱۸۹۲ نمايش عمومي «تئاتر اپتيك» يا «پانتوميم نوراني » را در موزه گره ون پاريس آغاز كرد و بدين ترتيب پيش از آغاز تاريخ سينما، نخستين دستاورد انيميشن برپرده سفيد جان گرفت. دستگاه نمايش تئاتر اپتيك از نواري باتصاوير نقاشي شده وآينه هايي باز تابنده نور و تصوير تشكيل مي شد واميل رنو براي آماده ساختن آن هفت سال بي وقفه زحمت كشيده بود.
آرزويي كه بشر از ديرباز براي جان بخشيدن به اشيا و همذات پنداري با جانوران داشت، بالاخره بستر تكامل خود را در پرده نقره اي سينما يافت وفيلم انيميشن خيلي زود روبه گسترش نهاد. چنانچه گفته اند: نخستين بار درسال ،۱۸۹۸ آلبرت. اي.اسميت، انيميشن عروسكي با استفاده از اسباب بازي هاي دختر كوچكش ساخت و پس از او جيمز استوارت بلكتون به سال ۱۹۰۰ ، تجربه اي كوتاه در زمينه نقاشي متحرك ارائه داد و … كم كم جاذبه سينماي انيميشن فراگيرشد.
نام آشناترين فيلمساز اين عرصه، والت ديزني است . كسي كه توانست با يك موش نقاشي شده (ميكي ماوس) ، روند فرهنگ آمريكايي را دگرگون سازد. نخستين كارتون ميكي ماوس با نام كشتي بخار ويلي ، سال ۱۹۲۸ به نمايش درآمد، درحالي كه لوئيس . ب.ماير، يكي از مديران كمپاني مترو گلدوين ماير، حاضر نشده بود با والت ديزني قرارداد پخش امضا كند. او عقيده داشت فيلم خيلي خشن است وهيچ زن بارداري نمي تواند تماشاي خزنده اي ده فوتي را روي پرده تاب بياورد اما ميكي ماوس با همان خشونت هيجان انگيزش، سالها بعد، در سراسر جهان محبوب خرد وكلان شد . نقل است كه آدولف هيتلر ، به اين موش قهرمان علاقه خاصي داشت و در سال ۱۹۳۷ ، پنج فيلم ميكي ماوس را براي نمايش در محفل خصوصي خود به كمپاني فوكس قرن بيستم سفارش داد.
شهرت ومحبوبيت ميكي ماوس، چنان بالا گرفت كه در جنگ جهاني دوم واحدهاي نظامي آمريكا، تصويرش را بربمب افكن ها وزيردريايي ها وتانكها نصب مي كردند ومعتقد بودند؛ برايشان شانس مي آورد. جالب اينكه چنين تصاويري روي بمب افكن هاي ارتش آلمان نيز ديده مي شد وظاهراً سربازان آلماني هم او را به عنوان سمبل شانس قبول داشتند!
طي ساليان دور و نزديك ، جاذبه ترفندهاوشگردهاي سينماي انيميشن برفيلم هاي زنده هم سايه گسترده وتوسعه ابزار وامكانات رايانه اي براين روند بيش از پيش دامن زده است . بدون بهره گيري از گرافيك انيميشن ، خلق صحنه هاي اعجاب آور وخارق العاده در آثاري چون «جنگ ستارگان»، «ئي.تي» ، «نابودگر»، «ماتريكس »، «موميايي» ، «بي همتا» ، «تام ريدر» و… بسياري نمونه هاي ديگر ، امكان پذير نيست . فضاي اسرارآميز سينماي حادثه پرداز امروز، چنان با روح فانتزي درآميخته است كه انگار، فراز ونشيب حوادث در دنياي كارتون رقم مي خورد.
*
زماني كه صنعت فيلمسازي درايران با «آبي ورابي» (۱۳۰۹ ، آوانس اوگانيانس) پاگرفت. سينماي انيميشن دراروپا وآمريكا، تجربه هاي اوليه را پشت سر گذاشته بود وميدان فراخ تري براي جلوه گري مي جست، دراين حال سينماي ايران تا رسيدن به نخستين تجربه هاي انيميشن سازي بيش ازسي سال بايد انتظار مي كشيد.
بنابه استناد برخي منابع، قديم ترين انيميشن ايراني فيلم سياه وسفيد و ۳۵ميليمتري «موش دم بريده» (۱۳۴۰ ، جعفر تجارتچي) ، محصول مركز سينماي هنرهاي زيباي كشور به مدت ۸دقيقه، است اما اسفنديار احمديه در خاطراتش (ويژه نامه دومين جشنواره فيلم وعكس دانشجويان سراسر كشور) ، ساخت نخستين فيلم انيميشن را به خودنسبت داده وگفته است : «اولين نقاشي كارتون را به صورت اسلايد به نام ملانصرالدين ساختم كه موردتوجه رؤساي وقت اداره [فرهنگ وهنر] قرار گرفت وبه من اجازه دادند كه ملانصرالدين را به صورت نقاشي متحرك بسازم. درسال ،۱۳۳۶ فيلم را با فيلمبرداري پطروس پاليان با دوربين ۱۶ميليمتري قديمي ساختم…» البته دراين باره نظريه ديگري هم وجود دارد، ازجمله گفته اند : اولين كسي كه با وسايل ابتدايي به ساختن فيلم نقاشي متحرك پرداخت جعفر تجارتچي است . وسيله كار او يك دوربين قديمي تك عدسي «پاته» ساخت فرانسه بود كه موتور نداشت وبه كمك دست حركت مي كرد و در زمان مظفرالدين شاه به ايران آورده شده بود وتجارتچي آن را از خان بابا معتضدي خريده بود…
به هرحال جاي ترديد نيست كه جعفر تجارتچي واسفنديار احمديه هردو از پيشگامان سينماي انيميشن ايران به شمار مي روند وبا همكاري پرويز اصانلو، نصرت كريمي ، دلارا رسولي و … گام هاي مؤثر اوليه را برداشته اند راه اندازي واحد انيميشن وزارت فرهنگ وهنر (سابق ) به عنوان نخستين تشكل پويانمايي كشور از آن جمله است.
دومين بستر ارتقاي كيفيت در سينماي انيميشن ايران ، يعني مركز فيلمسازي كانون پرورش فكري كودكان ونوجوانان از سال ۱۳۴۸ فعاليت خود را آغاز كرد وشالوده جرياني را پي ريخت كه با وجود كميت محدودش ، هنوز هم براي دوستداران هنر انيميشن اعتبار دارد. اين مركز طي سه دهه فعاليت پرفراز ونشيب توانسته است زمينه ساز ذوق آزمايي انيميشن سازاني چون فرشيد مثقالي، نورالدين زرين كلك ، علي اكبر صادقي ، مرتضي مميز، نفيسه رياحي ، وجيه الله فردمقدم وعبدالله عليمراد باشد كه آثارشان ، گاه در جشنواره هاي معتبر جهان درخشيده است اما… «كفاف كي دهد اين باده ها به مستي ما»
درعصر ديجيتال وگسترش روزافزون ابزار رايانه اي ، جاذبه انيميشن يا پويانمايي ، فراتر از فيلم وسينما، درقالب دستگاههاي سرگرم كننده مانند آتاري، كمودور، ميكرو ، سگا، پلي استيشن وغيره، براي كودكان ما فرهنگ مي سازد وبا شعبده سحرآميز خود، نسلي را مي پروراند كه درحساس ترين دوران بالندگي، هيجان زندگي را دور از طبيعت و واقعيت، باچشم دوختن برتصاوير خيال انگيز تجربه مي كند ودرگيرودار هجوم بي امان اسطوره هاي رايانه اي دنياي انيميشن، ما هنوز از پيله كمبودها وبي برنامگي ها بيرون نيامده ايم تا بتوانيم به پشتوانه گنجينه فرهنگ كهنسال مان ، پاسخگوي خواسته امروز نوباوگان سرزمين خود باشيم واگر گهگاه اثري درخور اعتنا ارائه مي شود، بي ترديد ، حاصل تلاش طاقت فرساي كساني است كه مي كوشند، دشواريها را ناديده بگيرند وصبورانه از تنگناي كاستي ها بگذرند تا شايد چراغ سينماي انيميشن ايران روشن باقي بماند.

برنامه هاي فرهنگي و هنري «پيشگيري از اعتياد با مشاركت نهادهاي مدني و اداره كل ارشاد در استان تهران به مرحله اجرا در مي آيد.
به گزارش رسيده از اداره ارشاد استان تهران جشنواره هنرهاي تجسمي با عنوان «پژواك» با همكاري مؤسسه فرهنگي و هنري «فرهنگ ارتباط گستر» با ارائه دستاوردهاي هنري اداره ارشاد استان تهران از هشتم تا دوازدهم اسفندماه جاري در فرهنگسراي مدرسه برگزار مي شود.
بنا بر اين گزارش جشنواره مذكور با هدف پيشگيري از اعتياد و يافتن راهكارهاي مناسب براي جلوگيري از اعتياد در سطح استان تهران برپا خواهد شد كه در آن علاوه بر ارائه آثار هنري در زمينه هنرهاي تجسمي، اجراي تئاتر خياباني، بازي عروسك ها، كارگاه هاي آموزشي هنرهاي تجسمي، نمايش فيلم كوتاه اجراي موسيقي، جلسات مشاوره و مسابقه مقاله نويسي با حضور صاحبنظران انجام مي شود.
گفتني است برگزاري همايش آموزشي، مسابقه داستان نويسي و خاطره نويسي با عنوان «فقط يك حرف ديگر» و حمايت مالي از مؤلفان و ناشران فعال در زمينه پيشگيري از اعتياد جزو برنامه هايي است كه اداره ارشاد استان تهران به همين منظور پيش بيني كرده است.

«تاوان» پرفروش ترين رمان نويسنده شهير بريتانيايي «ايان مك اوان» ازسوي انجمن منتقدين ملي كتاب آمريكا به دريافت جايزه بهترين اثرداستاني سال نائل آمد.
به گزارش بي.بي.سي از اين رويداد مهم فرهنگي، «تاوان» كه دويست و پنجاه هزار نسخه از آن تنها در ايالات متحده دردست چاپ است پيش از اين به فهرست نامزدهاي جايزه ادبي «بوكر» و «ويت برد» راه يافته بود و پرفروش ترين اثر داستاني «ايان مك اوان» پس از مجموعه آثار «سگهاي سياه»، «آمستردام» و «بي گناه» به شمارمي آيد. برپايه اين گزارش «تاوان» داستان يك دختربچه ۱۳ ساله است كه درخلال دوجنگ جهاني بزرگ مي شود و باور به مجموعه حوادثي دارد كه ظاهراً درواقعيت رخ نداده اند.
در ادامه مراسم اعطاي جوايز «سامانتاپاور» براي كتاب «يك مشكل جهنمي: آمريكا و عصركشتارجمعي» جايزه بهترين اثر غيرداستاني را به دست آورد و «چارلز داروين: قدرت مكان» اثر معروف ژانت براون دربخش بيوگرافي‎/اتوبيوگرافي موفق به دريافت جايزه شد.
همچنين دربخش شعر «بي.اچ. فيرچايلد» با اثر "Eearly occult Memory systems of the lower midwest" جايزه سال را كسب كرد.

| تالار اصلي تئاتر شهر ـ «افشين و بودلف هر دو مرده اند» به كارگرداني قطب الدين صادقي، ساعت اجرا ،۱۹ تلفن: ۵ ـ ۶۴۶۰۵۹۲
| تالار سايه ـ «رازها و دروغ ها» به كارگرداني كيومرث مرادي، ساعت اجرا ۱۸‎/۳۰
| تالار قشقايي ـ «پچپچه هاي پشت خط نبرد» به كارگرداني عليرضا نادري، ساعت اجرا ۱۹
| تالار كوچك ـ «حاشيه اي بر خسرو شيرين» به كارگرداني داريوش رعيت، ساعت اجرا ۱۹
| تالار خورشيد ـ «جانشين» به كارگرداني افشين شوشتر، ساعت اجرا ۱۸‎/۳۰
| تالار نو ـ «محو» به كارگرداني احمد نجفي، ساعت اجرا ۱۸‎/۳۰

• كسي كه پشت به جامعه مي كند، زمانه، سرانجام او را پشت و رو مي كند.

مسعود احمدي متولد ۱۳۲۲ كرمان، تحصيلات در رشته هنرهاي زيبا را نيمه تمام رها كرد و هم اكنون ده عنوان كتاب در حوزه شعر منتشر كرده كه دو عنوان از اين ميان «۲۴ ساعت» و «شبنم و گرگ و ميش» دو منظومه براي كودكان و نوجوانان است. «زني بردرگاه» و «روز باراني» و «برگ ريزان و گذرگاه» و ... از ديگر مجموعه هاي اوست. «برشيب تند عصر» و «براي بنفشه بايد صبركني» دو كتاب از آخرين مجموعه شعرهاي مسعود احمدي است.
\ آقاي احمدي، دو مجموعه آخر شما به تشخص ويژه اي رسيده، در مجموعه هاي قبلي هم اغلب تحت تأثير شاعران متقدم بوده ايد، خودتان چه ارزيابي از اين فرآيند داريد؟
* سؤال خوبي است و فكر مي كنم ديگراني هم كه در اين عرصه كار مي كنند، بخصوص براي جوانان مفيد باشد. زيبايي شناختي و درك ما از جهان در دهه چهل و پنجاه شكل گرفت. طبيعتاً همراه نسل بسيار خوانده اي بوديم كه تبعات آن مطالعات در آثار ما متجلي شد. به همين دليل در كتاب هاي اوليه تحت تأثير نيما، اخوان و شاملو بودم تا به مجموعه «برشيب تند عصر» رسيدم. در اين مجموعه از ذهن وزبان مألوف كنده شدم و به ذهن و زبان ساده و تا حدي فخيم دست پيدا كردم. من اين گونه اين فرآيند را تحليل مي كنم كه انقلاب بسياري از حوزه هاي فرهنگ را متحول كرد و طبعاً زيبايي شناختي در آثار ادبي را هم به همين گونه.
\ در كتاب «دو ـ سه ساعت عطر ياس» كه در دست انتشار داريد، چقدر از آخرين مجموعه تان فاصله گرفته ايد؟
* اين مجموعه هم حاصل دو ـ سه سال كار مداوم است كه از ميان سروده ها دست چين كرده ام. در اين مجموعه از نظر زبان شايد با مجموعه آخرم فاصله نگرفته ام. ولي از بابت رويكرد به مضمون بعضي شعرها تازه تر و نوتر هستند.
\ ديدگاه شما پيرامون اشعاري كه امروز تحت نام «پست مدرن» چاپ مي شوند، چيست؟ وچقدر بابازي هاي زباني به اين شكل موافقيد؟
* من معتقدم زبان از موضوعيت ايجابي خودش بيرون نيست. يعني تا تحولي عظيم در زيرساخت ها و روساختهاي يك جامعه رخ ندهد، محمل هاي زبان هم تغيير نمي كند. اما به هر تقدير نوآوري ها در عرصه زبان و شكل ورويكرد ديگرگونه به اثر نوعي آشنازدايي است كه با عادات ذهني ما درگير مي شوند. ما با نگاهي پيشامدرن بعضاً، به اين نظريه ها نگاه مي كنيم. يعني نه با ديدانتقادي. گويا ما نيازمنديم هميشه به نظريه هاي بزرگان متوسل شويم و تعبداً از آنها پيروي كنيم.
\ با توجه به دو مجموعه اول كه دو منظومه براي كودكان و نوجوانان بود، چرا از اين عرصه فاصله گرفته ايد؟
* حقيقتاً من يك باره به اين نتيجه رسيدم كه كار براي كودكان ونوجوانان عرصه آساني نيست و بهتر است در حوزه اي كه توانايي كامل ندارم، وارد نشوم، فكر مي كنم نوشتن براي كودكان، كاربسيار سختي است.