بر اساس گزارشي كه خبرنگاران ايرنا دادند، امامان جمعه كشور در خطبه هاي ديروز نماز جمعه به مباحثي چون انتخابات شوراها، بحران عراق و فضيلتهاي ماه محرم پرداخته اند.
* حجت الاسلام عباسعلي سليماني نماينده ولي فقيه در سيستان و بلوچستان و امام جمعه زاهدان گفت: شوراهاي اسلامي شهر و روستا بيانگر غافل نبودن مسؤولان از نقش مردم در نظام اسلامي است.
* آيت الله محي الدين شيرازي امام جمعه شيراز گفت: بيگانگان و دنباله روهاي آنان در داخل مي خواهند اين توهم را ايجاد كنند كه مردم با زبان بي زباني به نظام «نه» گفته اند.
* حجت الاسلام محمدعلي صدوقي امام جمعه يزد به منتخبين دومين دوره شوراهاي اسلامي شهر و روستا توصيه كرد در پي مسائل سياسي نباشند و به مشكلات مردم رسيدگي كنند.
* حجت الاسلام نورالله طبرسي امام جمعه ساري گفت: مردم در انتخابات شوراها افراد ارزشي را انتخاب كردند و انتخابات محصول مباركي داشت.
* حجت الاسلام محمدحسين زرندي نماينده ولي فقيه در استان و امام جمعه كرمانشاه گفت: آمريكا اينك مي خواهد به عراق حمله كند و حتماً با توجه به خوي جنگ طلبانه سرانش پس از آن نيز به ديگر كشورهاي منطقه لشكركشي خواهد كرد.
* حجت الاسلام غلامعلي نعيم آبادي امام جمعه بندرعباس گفت: مردم به رفتار مي نگرند، نه گفتار و در انتخابات شوراهاي اسلامي شهر و روستا به رفتار برخي «نه» گفتند.
* آيت الله سيديوسف طباطبايي نماينده ولي فقيه و امام جمعه شهر اصفهان گفت: با وجود شركت بالاي ۵۰ درصد مردم در اين انتخابات، اين حضور نسبت به ملت و دوره هاي قبلي كم بود.
* حجت الاسلام محمود مشايخ امام جمعه نوشهر اظهار داشت: مردم در انتخابات دومين دوره شوراهاي اسلامي شهر و روستا به مسؤولين فهماندند كه از سياسي بازي خسته شده اند و نمي خواهند در امر سياست افراط و تفريط شود. وي تصريح كرد: بايد سر عقل آمد و به واقعيتها توجه كرد.
* آيت الله سيدمهدي عبادي امام جمعه مشهد گفت: حضور مردم در انتخابات نشان داد كه مردم با هيچ گروه و حزبي برادرخوانده نيستند.
* حجت الاسلام مهدي شريعتي امام جمعه تربت حيدريه گفت: برخي هيأتهاي اجرايي و نظارت باعث شدند عده اي افراد ناباب، تأييد صلاحيت شده و وارد كوران انتخابات شوند.
* حجت الاسلام سيدسجاد موسويان امام جمعه موقت زنجان با ابراز نگراني از گسترش بي حجابي در جامعه اظهار داشت: اين روند مي تواند لطمات سنگيني به جامعه وارد كند.

نورالدين پيرمؤذن عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس گفت: «مطرح كردن پيشنهادات تاريخ مصرف گذشته بيانگر عدم اطلاع از اوضاع منطقه اي و جهاني است.»
وي در گفت وگو با ايسنا، اظهار داشت: «طرح آشتي ملي در عراق، توسط وزير امور خارجه ايران همزمان با آغاز شمارش معكوس براي حمله نظامي به عراق، سند زنده و گوياي عدم تسلط وزارت امور خارجه بر اوضاع جهاني و منطقه اي است.»
اين نماينده مجلس گفت: «اين پيشنهاد سال گذشته توسط كشورهاي همجوار و امارات متحده عربي قبل از آرايش نظامي آمريكا مطرح شده بود؛ كه مورد موافقت صدام قرار نگرفت و پيشنهاد وزير امور خارجه ايران مطمئناً از طرف گروههاي معارض عراق و نه از طرف دولت عراق استقبال نمي شود.»
وي ادامه داد: «انتظار مي رفت وزارت امور خارجه با آشنايي كامل به پديده هاي متغير و حوادث قريب الوقوع در منطقه و با نگرش عميق و واقعي، آينده را پيش بيني كرده و شيوه ها و پيشنهاداتي را مطرح كند كه خلاق و در راستاي حفظ منافع ملي ايران باشد.»
نماينده مردم اردبيل گفت: «اين پيشنهاد نا به هنگام و غير عملي، حقانيت استيضاح وزير امور خارجه را نشان مي دهد.»

گروه سياسي: هاشمي رفسنجاني، رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام در خطبه هاي نمازجمعه تهران در تحليلي از نتايج انتخابات شوراها گفت: بهتر است به جاي اينكه همديگر را متهم كنيم به واقعيت ها برسيم.
به گزارش ايرنا، خطيب نمازجمعه اين هفته تهران بحث «نتايج انتخابات شوراها» را «بحث بسيار مهمي» خواند و افزود: اين بحث نياز به تحليلي جامع دارد كه در آينده در خطبه اي بطور كامل بيان خواهم كرد.
امام جمعه موقت تهران تأكيد كرد: بايد واقعيات انتخابات شوراها را در نظر بگيريم و آنهايي كه مي خواهند نتايج اين انتخابات را تحليل كنند، تحليل هاي يكجانبه، باندي، جهت دار و در جهت خواسته هاي خودشان نكنند.
وي افزود: از بعد از دوم خرداد ۷۶ ما معمولاً تنزل حضور مردم را داشته ايم. در آخرين انتخاباتي كه در مسؤوليت اداري من صورت گرفت، بيش از ۳۰ ميليون ايراني شركت كردند كه بعد از آن، آن حماسه به آن صورت ديگر تكرار نشد. در حالي كه سالانه حدود يك تا يك و نيم ميليون نفر به رأي دهندگان اضافه مي شود.
امام جمعه موقت تهران اظهار داشت: امروز ما شاهد تنزل بيشتر حضور مردم هستيم كه اتفاق ميموني نيست كه بايد ديد چرا سير نزولي حضور مردم در انتخابات پيدا شد. وي افزود: در اين دوره از انتخابات حرفهايي را هم كه قبلاً در برخي انتخابات بيان مي كردند كه شوراي نگهبان چنين و چنان كرده، مطرح نبود و همه سليقه ها حضور داشتند از ملي گراها و نهضت آزاديها و تندروها گرفته تا كساني كه خودشان را اپوزيسيون نظام معرفي مي كنند و راديوهاي خارجي نيز بسيار تلاش كردند كه اين جريانها را تقويت كنند و تهران مملو از انواع تبليغات بود.
هاشمي رفسنجاني با تأكيد بر تأمل در اين زمينه به بحثها و تحليلهاي مطرح شده در اين زمينه اشاره كرد و گفت: يكي از حرفهاي بسيار جديد در خصوص كاهش مشاركت مردم اين است كه سياه نمايي هاي دو جناح اصلي كشور كه هريك ديگري را بدنام كرده و به اصل نظام ضربه زدند، سبب كاهش مشاركت مردم شده است. البته شايد راست مي گويند ولي اين سياه نمايي ها الآن كه شروع نشده از دوم خرداد شروع شد كه حتي گاهي دوران جنگ و حضرت امام را سعي كردند زيرسؤال ببرند.
امام جمعه موقت تهران اظهار داشت: يكي از نتايج مهم انتخابات شوراها اين بود كه رسانه هاي استكباري انگليس، آمريكا و ضدانقلاب فهميدند كه بي خود در حال تلاش هستند و جرياني را كه به دنبالش افتاده بودند و فكر مي كردند ميليونها رأي مي آورد، فقط بايد با انگشت ها آنها را شمرد.
رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام تصريح كرد: ما هميشه به آمريكا گفته ايم كه به چند نفر جواني كه فريب مي خورند و آنها را به خيابانها مي آورند و حركاتي انجام مي دهند و يا بچه هاي ضدانقلاب و ساواك هستند و يا اينكه بچه هاي انقلابند ولي حالا افكار ديگري دارند دل خوش نكن.
وي اضافه كرد: آمريكا جمعيت ميليوني مردم در استقبال از رهبرشان را در سيستان و بلوچستان و راهپيمايي دهها ميليوني مردم در ۲۲ بهمن را نمي بيند اما با ذره بين جلسات چندصد نفري را پيدا مي كند و آنها را بزرگ مي كند، پشت سر آنها راه مي افتد، بودجه برايشان تصويب مي كند و راديو در اختيار آنها مي گذارد.
امام جمعه موقت تهران همچنين از مردم استان سيستان و بلوچستان به دليل استقبال پرشور از مقام معظم رهبري قدرداني كرد و گفت: حضور مردم، نمايش عشق و علاقه ملت به نظام، امام و رهبري بود.

گروه سياسي: محسن ميردامادي رئيس كميسيون امنيت ملي گفت: مهمترين نكته انتخابات شوراها، كاهش مشاركت مردم بوده است و هر حزب و گروهي بايد دلايل آن را جست وجو و خود را نقد كند. وي در گفت وگو با ايسنا گفت: ما در حزب مشاركت، بطور جدي مشغول نقد و ارزيابي عملكرد خودهستيم تا بتوانيم جمع بندي واقع بينانه اي از اين مسأله داشته باشيم. رئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس شوراي اسلامي، با بيان اينكه در اكثر شوراهاي شهرها، اصلاح طلبان اكثريت را در دست دارند، گفت: در مجموع نتيجه انتخابات به اين ترتيب است كه در شهرها هرچقدر مشاركت مردم افزايش داشته باشد به همان ميزان هم حضور نيروهاي اصلاح طلب در شوراها بيشتر مي شود. ميردامادي با تأكيد براينكه از اين انتخابات مي توان درسهاي بسياري گرفت، تأكيد كرد: اين انتخابات درس هاي بزرگي براي همه داشته است و هيچ كدام از جناح هاي سياسي كشور نبايد خودشان را پيروز انتخابات بدانند، انتخابات درسهايي داشت كه اگر به آن توجه نشود لطمه بزرگي براي آينده خواهدبود. ميردامادي در مورد شكست اصلاحات كه برخي مطرح مي كنند، تصريح كرد: وقتي كه ميزان مشاركت در شهري مانند تهران ۱۴درصد است هيچ جناحي نمي تواند خودش را پيروز و رقيب را شكست خورده بداند اين شكست همه است كه فقط توانسته اند ۱۴درصد مردم را پاي صندوق هاي رأي بياورند از طرفي در كل كشور هم اعداد و ارقام و آمار آن ارائه شده و درصد موفقيت اصلاح طلبان كاملاً قابل قبول است و در بيش از ۵۰درصد شوراهاي شهر ها اصلاح طلبان اكثريت دارند، ضمن اينكه در بسياري از شهرهاي ديگر هم شورا در اختيار نيروهايي است كه گرايش سياسي خاصي ندارند، پس شكستي براي اصلاحات رخ نداده است. ميردامادي در مورد آينده ائتلاف دوم خرداد گفت: در مورد اين بحث بايد در حزب صحبت شود و نتيجه گيري شود ولي به نظر شخصي ام دوران ائتلاف دوم خرداد كه مجموعه اي از گروهها به آن صورت گذشته با هم كاركنند گذشته است شايد اين نوع ائتلاف در دوران پس از دوم خرداد ۷۶ جواب مي داد ولي اكنون ديگر جواب نمي دهد.

گروه سياسي: حجت الاسلام والمسلمين محتشمي پور عضو مجمع روحانيون مبارز تصريح كرد: «عبرت انتخابات شوراها، براي محافظه كاران اين است كه اگر توانستند در اين مرحله دست از حركات انحصار طلبانه خودبردارند، مردم را شريك و لااقل سهيم بدانند، در مراحل بعدي هم موفق خواهندشد.» وي در گفت وگو با ايسنا گفت: براي جبهه اصلاحات نيز عبرتي است كه گروهها و احزابشان به تنهايي هرچقدر هم قوي باشند، ره به جايي نمي برند؛ مگر اين كه در چارچوب وحدت و يكپارچگي مسائل را حل كنند، سياست را با اخلاق و اصول ديني و مذهبي يكي بدانند. وي در ادامه گفت: من اين حالت يأسي را كه بر برخي اعضاي جبهه اصلاحات مستولي شده قبول ندارم. اين نااميدي بسيار بي جاست. مردم از جريان و جبهه اصلاحات رويگردان نشدند. وي همچنين اظهار داشت: براين اساس شوراي نگهبان بايد توجه كند در صورتي كه تعامل ميان مجلس و شوراي نگهبان به گونه اي باشد كه به تعبير امام اينگونه انتزاع شود كه «شوراي نگهبان در مقابل مجلس و دولت ايستاده است» در واقع به شائبه به بن بست رسيدن مجلس در اذهان عمومي دامن زده است كه نتايج خطرناكي برانگيزه هاي حضور مردم خواهدداشت كه به نفع هيچ كس جز گروههاي برانداز نيست. وي درادامه گفت: اگر تيم اقتصادي دولت ترميم نشود و در سياست هاي اقتصادي در جهت حمايت از اقشار محروم و مستضعف جامعه تجديد نظرنكند و به مطالبات اقتصادي و اجتماعي مردم پاسخ مثبت ندهد باعث خواهدشد انتخابات دور بعدي مجلس و رياست جمهوري نيز با وضعيتي مشابه اين انتخابات مواجه شود، ما بدون تعارف بايستي بپذيريم كه در جامعه ما مردم سالاري ديني در حوزه سياسي با راست گرايي افراطي و استبداد سرمايه داري در حوزه اقتصادي قابل جمع نيست و دولت اگر مي خواهد مقبوليت خود را حفظ كند و سرنوشت انتخابات بعدي مجلس و رياست جمهوري به سرنوشت شوراي اسلامي شهر تهران مبتلا نشود نيازمند باز بيني در سياستهاي اقتصادي وترميم كابينه است.وي با يادآوري ارزش هاي عقيدتي، اخلاقي، فكري و اجرايي مهندس ميرحسين موسوي پيشنهاد كردكه همه تلاش خود را براي بازگرداندن اين شخصيت كه از ذخاير انقلاب اسلامي است به عرصه كلان مديريت سياسي و اجرايي كشور كنند تا در آينده بتوانيم در بالاترين سطح از حضور ايشان بهره مند شده و دوران پس از اتمام رياست جمهوري، رئيس جمهور محبوب خاتمي را با دغدغه كمتر آغاز كنيم. وي در ارزيابي از سخنان رئيس جمهوري در همايش توسعه فن آوري و ابراز نگراني از نتيجه انتخابات شوراها اعلام كرد: آقاي خاتمي به هرحال با ديد باز و اصلاح طلبانه خود مسائل را از بعد داخلي ـ خارجي مشاهده و تحليل مي كند. نظرات آقاي خاتمي براي همه محترم است و اين سخنان از نقاط مثبت بسياري برخوردار است در عين حال معتقدم كه يأس و نااميدي گسترده نيست و ما مجال كار بسيار داريم همچنان هم دولت و هم نيروهاي اصلاحات محبوب هستند و اگر چنانچه دلسردي وجود دارد، دلسردي مطلق نيست.

راه يافتن به نيت ذهني و تحليل هاي شخصي كساني كه در انتخابات شركت كردند و كساني كه پاي صندوق ها نرفتند، جزيي از پروژه تحليل نتايج انتخابات شوراهاست. در گفت وگوي حاضر، محمدابراهيم انصاري لاري، صاحبنظر مسائل سياسي، به كاوش در اين موضوع پرداخته است.
\ در مقام ارزيابي انگيزه كساني كه در انتخابات شوراها مشاركت داشتند، فكر مي كنيد كدام انگيزه ها مهمتر بوده است؟
* به نظرمي رسد آنها كه مشاركت داشته و پاي صندوقهاي رأي آمدند كاملاً با انگيزه هاي غيرسياسي آمدند و درصد بالاي شركت كننده در مناطق روستايي و شهرهاي كوچك نشان مي دهد كه حساسيت هاي قومي و محلي انگيزه هاي اصلي مشاركت بوده اند.
منتخبين نيز بخصوص در شهرهاي بزرگ غالباً چهره هاي غيرسياسي متخصص و تحصيلكرده هستند.
\ اين تحليل در مورد كساني كه در انتخابات مشاركت نكردند هم صادق است؟
* نيامدن مردم را بايد با انگيزه هاي سياسي ارزيابي كرد. به عبارت ديگر علت نيامدن مردم در شهرهاي بزرگ نياز به تأمل و تفحص بيشتري دارد. به نظرمي رسد مردم از سطوح مختلف نظام انتظاراتي داشته اند كه احساس كرده اند برآورده نشده است و دريك كلام نسبت به تأثير رأي خود در عمل بي اعتماد شده اند و اين را بايد يك هشدار و خطر دانست.
\ به نظر شما فرآيند كاهش انگيزه هاي مردم براي حضور در پاي صندوق هاي رأي، معمولاً چه مراحلي را طي مي كند؟
* مردم تا زماني كه احساس كنند و باور داشته باشند راه حل مشكلات آنها از طريق حضور در پاي صندوق هاي رأي به دست مي آيد و جابجايي هاي خرد و كلان قدرت سياسي مي تواند در زندگي آنها تأثير عيني داشته باشد و حكومت به آراي آنها در صحنه عمل و اجرا بهامي دهد، با تمام وجود در صحنه هاي انتخابات شركت خواهندكرد اما اگر احساس كنند بعد از انتخابات، رأي آنها ملعبه دست عده اي خواهدشد و از يك طرف اقليتي قدرتمند به رأي و نظر آنها بي اعتنايي مي كند و از طرف ديگر صاحبان اكثريت نيز در چنبره درگيري هاي سياسي گرفتار شده و قدرت و توان اجراي برنامه ها و اهداف خود را ندارد و بالاخره وقتي مردم به وضوح مي بينند تعامل غلط و غيرمنطقي اكثريت و اقليت (كه اولي تصور مي كند ديگري چون شكست خورده است بايد از صفحه روزگار حذف شود و دومي فكر مي كند ديگري با مردم فريبي و دغل پيروز شده است و غاصب است و بايد ريشه او را خشكاند) سبب شده است تا در صحنه اجرا و تصميم گيري، آرا و افكارعمومي كه بارها به ميدان آمده و اظهارنظر كرده يكسره ناديده گرفته شود، طبيعي است كه بي اعتماد شده و در اعتراض به اين روند نامبارك و فرسايشي و به اميد آنكه فرياد خاموشش را كسي درك كند و بشنود از حضور در پاي صندوقها خودداري مي نمايد. اين يعني آغاز نااميدي ازجست وجوي راه حل در درون نظام و اين همان هشدار بزرگي است كه بايد همه را به خود آورد.
\ از جهت آسيب شناسي پديده انتخابات، چه درس ها و عبرت هايي مي توان از انتخابات شوراها گرفت؟
* در كلان شهرها و تهران هرچند انتخابات كاملاً قانونمند و آزادانه برگزارشده است اما ريشه مقبوليت مردمي برگزيدگان قابل تامل است. براي مثال در شهري مثل تهران با حدود ۴‎/۵ميليون واجدشرايط، نفر اول حدوداً داراي۲۰۰هزاررأي است يعني حدود ۵% وجاهت و مقبوليت. در شهري مانند شيراز با حدود ۷۰۰هزار نفر واجد شرايط نفر اول فقط داراي ۱۸هزار رأي است يعني حدود ۲‎/۵% مقبوليت و وجاهت.طبيعي است چنين منتخبيني هرچند از جايگاه قانوني برخوردارند اما شايد نتوانند از موضع اقتدار و قوت و به نمايندگي ازسوي اكثريت مردم اداره امور شهر را به دست بگيرند. خطرناكتر آن است كه در مراحل بعدي و در انتخابات مجلس و رياست جمهوري نيز كار به همين منوال پيش رود. چنين اتفاقي بسيار خطير و عظيم خواهدبود.