سازمان ثبت احوال كشور در ابتدا و پايان هر سال در اقدامي كليشه اي آخرين آمارهاي ثبت ازدواج و طلاق و شاخصهاي مطرح در اين باره را منتشر مي كند. آماري كه معمولاً به دليل نوسانات منفي نسبتاً قابل توجه بايد باعث نگراني آگاهان مسائل اجتماعي و كارشناسان باشد. اما اين آمارها و نگرانيها به فاصله كوتاهي در ميان انبوه دغدغه ها و دل نگراني هاي پراكنده در صفحه ذهن افكار عمومي محو مي شود و در اين ميان پژوهشگران و كارشناسان نيز از اين آمار و ارقام به عنوان دست مايه اي براي تحليلهاي كتابخانه اي و ارائه راهكارهايي براي پيشگيري از گسترش طلاق و شيوه هاي افزايش ازدواج و در نهايت به صدا درآوردن يك زنگ خطر قديمي بهره مي برند.
اما در اين ميان حقيقت غيرقابل انكار و آزاردهنده كه چند سال است بر جامعه ايران سايه افكنده حكايت از افزايش سن ازدواج، كاهش سن طلاق، افزايش شمار جدايي ها و كاهش ازدواجها دارد.
يكي از تفكرات حاكم بر جامعه ايران در تبيين دلايل اين ناكامي ها حول محور بيكاري جوانان، بالا رفتن توقعات آنان و خانواده هايشان از زندگي، عدم امكان تهيه مسكن و مسائل مشابه مي گردد. ولي بايد اعتراف كرد كه تاكنون به دو نكته مهم، دشواري تصميم گيري براي انتخاب همسر و پيامدهاي منفي برخي ازدواجها كه حتي با محافظه كاريهاي سنتي سر گرفته كمتر توجه شده است.
بنابراين با استناد به نظرات جامعه شناسان و كارشناسان مسائل اجتماعي مي توان گفت: قشر جوان جامعه كه در آستانه ازدواج قرار دارد يا اين دوره را بدون انتخاب همسر پشت سر گذارده هم اكنون با بحران جدي مواجه است. بحران درانتخاب بهترين گزينه! گواه اين ادعا نيز بازتاب گسترده انتشار گزارشي است با عنوان «وقتي عروس در سايت اينترنتي گل مي چيند »كه هفته گذشته در صفحه گزارش روزنامه ايران منتشر شد.
پس از انتشار اين گزارش كه به شيوه هاي جديد همسريابي و ازدواج و راه اندازي يك سايت اينترنتي همسريابي در داخل كشور پرداخته بود، تلفنهاي روزنامه طي چند روز به اشغال شمار انبوهي از خوانندگاني درآمد كه در جست وجوي آدرس اين سايت اينترنتي بودند.
در اين ميان چند نكته قابل توجه وجود داشت.
تعداد تماسهاي دختران نسبت به پسران بسيار بيشتر بود. در ميان تماس گيرندگان صداي زنان و مردان ميانسال و حتي سالخورده اي به گوش مي رسيد كه به اميد يافتن روزنه اي براي انتخاب همسر مناسب و ايده آل فرزندانشان كنجكاوانه و با جديت در تلاش بودند.
برخي زنان و مردان شكست خورده در زندگي زناشويي نيز به اميد يافتن همسر دلخواهشان، خواستار نشاني اين سايت بودند. يكي از تماس گيرندگان زن جواني بود كه خود را مادر دو فرزند معرفي مي كرد. او مي گفت: «دو خواهر دم بخت دارم كه چند خواستگار دارند. اما آن دو كه شاهد شكست من در زندگي زناشويي ام بوده اند به راحتي به گفته هاي خواستگارانشان اعتماد نمي كنند. آنان علي رغم اينكه با فشارهاي پدر و مادر براي تسريع در انتخاب مواجه اند با اين حال معتقدند نبايد انتخابشان محدود به چند نفر دوست و آشنا و افراد معرفي شده از سوي اطرافيان باشد.
بنابراين به عنوان خواهر بزرگتر و دلسوز احساس مي كنم اين سايت اينترنتي مي تواند به آنان كمك كند. به اين ترتيب آنها مي توانند با دريافت مشخصات همسر مورد علاقه شان در انتخاب بهترين گزينه با چشم بازتر ودامنه ديد عميق تر عمل كنند.»
يك خواننده جوان درباره واكنش خانواده اش پس از پي بردن به اين موضوع مي گويد: «در خانه ما بچه ها مخصوصاً دخترها كاملاً محدود هستند. احتمالا ًاگر پدرم از تصميم من براي مراجعه به اين سايت مطلع شود واكنش تندي نشان مي دهد. اما اگر بداندكه اين سايت از سوي يك روحاني سرشناس اداره مي شود به طور قطع در تصميم گيري و نحوه برخوردش تأثير مي گذارد.»
به اعتقاد وي، اين سايت مي تواند دريچه اي براي آينده روشن و بهتر باشد و يقيناً مي تواند وضعيتي را كه بر خانواده ما و هزاران دختر و پسر ديگر ايراني حاكم است، به ميزان زيادي تعديل بخشد.
پيمان ۲۸ساله كارمند واحد حسابداري يك شركت خصوصي در كاشان است. او درباره دلايل علاقه مندي اش به ارتباط با اين سايت مي گويد: «با خواندن مطالب اين گزارش به آينده اميدوارتر شدم. خودم خيلي درگير مسائل مربوط به ازدواج سنتي هستم. اما فكر مي كنم اين راه حل، مشكل من و بسياري از جوانان همسن و سال ما را به راحتي حل كند.
باور كنيد همين كه يك جوان مي تواند خيلي رك و صريح علايق شخصي، قلبي و دروني اش را ابراز كند و مشخصات موردنظر خود را درباره همسر آينده اش به راحتي بازگو كند از نظر رواني آرام مي شود.»
پيمان كه به گفته خودش تاكنون به اصرار خانواده به خواستگاري حداقل ۳۰دختر رفته است معتقد است: «يكي از دلايل ناكامي ازدواجها در ايران به محدوديت افراد به هنگام تصميم گيري بازمي گردد. دست آخر هم دختر و پسر در بسياري از مواقع علي رغم ميل باطني و با اطلاع از اينكه فرد مورد نظر ويژگي هاي مطلوبشان را ندارد تحت فشارهاي خانواده و اطرافيان تن به ازدواج مي دهند.
يك زن ۳۸ساله تحصيلكرده كه يك پسر ۱۵ساله دارد و چند سال قبل از شوهر معتادش جدا شده درباره فوايد گسترش اين قبيل سايتها و مراكز مشاوره اي مطمئن مي گويد: با ورود اين امكانات به زندگي مدرن يقينا ًامكان تصميم گيري صدها برابر مي شود. افراد مي توانند با طرز فكرهاي مختلف در اقصي نقاط جهان آشنا شوند. به عبارتي انسانها با دريچه بزرگي به وسعت دنيا روبرو هستند.
دختر ديپلمه اهل بندرعباس كه دو سال قبل پدرش را از دست داده و در يك مطب چشم پزشكي كار مي كند بنا به اظهار خودش به خاطر كنجكاوي درصدد ارتباط با سايت مزبور است. او معتقد است: در دنياي كنوني بايد قدرت انتخاب داشت و هر فرد كه به سن ازدواج مي رسد بايد با احترام به نظر خانواده، حفظ سنتها و ارزشهاي اصيل ملي و خانوادگي بتواند درباره شريك آينده زندگي اش تصميم بگيرد.
پسر جواني كه از قم تماس گرفته بود نيز به نكات جالبي اشاره داشت. به اعتقاد وي اگر اين سايتها ضابطه مند شوند و اماكني براي ملاقات و ديدار دختران و پسران جوان در نظر گرفته شود تا فارغ از دغدغه هاي ذهني ارتباط سالم برقرار كنند قطعاً در آينده مشكلات جامعه به شدت كاهش خواهد يافت. دكتر شهلا كاظمي پور جامعه شناس درباره دلايل جذب جوانان به شيوه هاي مدرن براي انتخاب همسر، به يك معضل بزرگ و جدي اشاره مي كند: «در گذشته روابط چهره به چهره بود. دايره همسرگزيني محدوديتهايي داشت و نهايتا ً افراد در سنين متعادل ازدواج مي كردند.
ولي امروز در شهرهاي بزرگ علي رغم اينكه جمعيتي ميليوني وجود دارد با اين حال روابط چهره به چهره بسيار ضعيف است. در شهر همه از كنار يكديگر عبور مي كنند ولي نسبت به يكديگر كاملاً بيگانه اند.»
به اعتقاد اين جامعه شناس، امروز بسياري از خانواده ها منتظرند بهترين گزينه را انتخاب كنند. بنابراين شايد اينترنت يامراكز مشاوره اي ازدواج بتوانند به جوانان در جهت رفع مشكل انتخاب وفراهم شدن زمينه اي براي شناخت بهتر مؤثر واقع شوند. هرچند نبايد از نقش نظارتي، كنترلي و حمايتي دولت با بهره مندي از نظرات كارشناسان با تجربه و متبحر غافل ماند.»
دكتر كاظمي پور تأكيد مي كند: اين مراكز بايد از سوي افرادي اداره شود كه فرصت طلب و جاه طلب نباشند.
اما واقعيت اين است كه كاربرد اينترنت براي همسريابي بدون رشد عاطفي و توان گزينش مستقل، نتيجه مطلوب نخواهد داشت. اينترنت هرچند يكي از جلوه هاي فن آوري روز در برقراري و گسترش ارتباطات است اما اكتفاي صرف به آن به عنوان وسيله اي براي همسرگزيني نيز جاي تأمل و دقت نظر دارد.