از عمر «جهاني شدن» ساليان اندكي مي گذرد اما در همين عمر كوتاه، نفوذ و تأثير اين پديده، تمامي حوزه هاي فكر و عمل جهان معاصر را در بر گرفته است. تحليل گران در مقام بازشناسي پديده جهاني سازي، مواضع گوناگوني برگزيده اند. برخي آنرا شكل جديدي از تئوري «استعمار زدگي» به شمار آورده اند، برخي ديگر، آن را لازمه نهايي مدرنيته دانسته اند و برخي ديگر هم به پديده جهاني سازي به عنوان «پروسه اي» مي نگرند كه هم اينك وجهه يك «پروژه» را به خود گرفته است. مقاله حاضر ترجمه بخشي از كتاب Introduction to Globalization است كه به سال ۲۰۰۲ نوشته شده است. يان آرت شولته از جامعه شناسان سياسي معاصر است كه در كتاب خود مي كوشد صورتبندي دقيق وجامعي از نظريه هاي جهاني سازي عرضه كند. ذكر اين نكته ضروري است كه ترجمه مقاله حاضر، از سوي گروه سياسي «ايران» ، ويرايش وتلخيص شده است.
• گروه سياسي


هنگامي كه يك كلمه جديد مقبوليت عام پيدا مي كند، به خاطر آن است كه بيانگر تغيير مهمي است كه در جهان، در حال روي دادن است براي توصيف شرايط جديد، واژه جديدي مورد نياز است. براي نمونه، وقتي جرمي بنتام، واژه «بين المللي» را در سال هاي ۱۷۸۰ وضع كرد، اين واژه به سرعت قبول عام يافت؛ چون بيانگر واقعيت رو به گسترش آن روز ، يعني ظهور دولت ـ ملت ها و تعاملات بين مرزي آنها بود. قبل از اين تاريخ، كسي از «روابط بين المللي» سخن به ميان نياورده بود. چرا كه جامعه بشري، سابق بر آن به شكل اجتماعات ملي تحت حاكميت دول اقليمي سازماندهي نشده بود.
دويست سال بعد، در دهه ۱۹۸۰ ، سخن از «جهاني شدن» واگير شد. اين واژه به سرعت در شمار واژگان استاندارد قرار گرفت ونه تنها در مجامع علمي بلكه روزنامه نگاران ، سياستمداران، تجار، تبليغات چيان و هنرمندان را نيز فراگرفت. همزمان، واژه هاي معادلي در بسياري از زبانها ظاهر شدند. امروزه صحبت از بازارهاي جهاني، ارتباطات جهاني، كنفرانس هاي جهاني، تهديدهاي جهاني و نظاير آن كاملاً رايج شده است.
واژه هاي «جهاني كردن» [globalize] و «جهاني شمولي» [globalism] نخستين بار در يك كتاب مهجور در ۱۹۴۴ به كار گرفته شدند، ولي «جهاني شدن» [globalization] به عنوان اسم براي نخستين بار در ۱۹۶۱ وارد يك واژه نامه شد. (ريزر و ديويس ۱۹۴۴ : ۲۱۲ ، ۲۱۹ ؛ وبستر ۱۹۶۱ ).
با اينهمه ، گرچه سخن از جهاني شدن دوران جنيني طولاني اي داشته است، اما در دهه هاي اخير بود كه وارد واژگان زندگي روزمره شد. براي نمونه ، به سختي مي توان كتاب يا مقاله اي قبل از سال ۱۹۷۵ يافت كه شامل اشاراتي به جهانيت [global -ness] باشد، در حاليكه امروز اين مفهوم كاملاً فراگير شده است.
جهاني شدن: تعريف
منتقدين بدرستي گفته اند كه واژه «جهاني شدن» غالباً به گونه اي مبهم و ناهمساز به كار گرفته شده است. آيا مي توان تصوري روشن و كارگشا از اين مفهوم داشت؟ حداقل، پنج كاربرد عام براي واژه «جهاني شدن» قابل تميز است:
۱ . اين واژه غالباً به معني «بين المللي شدن» [internationalization] يعني تشديد تعاملات بين مرزي و وابستگي بين كشورها، به كار گرفته شده است.
۲ . در كاربرد ديگر اين واژه به معني «آزاد سازي» [liberalization] ، يعني فرآيند رفع محدوديت هاي دولتي از حركات بين كشورها به منظور ايجاد يك اقتصاد جهاني «باز» [open] و «يكپارچه» [integrated] ، به كار رفته است.
۳ . مفهوم سوم به جهاني شدن از منظر «گيتي گسترشدن» [universalization] نگريسته است كه به معني گسترش اشياء و تجربه ها به مردم گوشه و كنار كره زمين است.
۴ . كاربرد چهارم آنكه ، بسياري از مردم (بويژه منتقدين امپرياليسم فرهنگي ) جهاني شدن را به «غربي شدن» [westernization] ، بويژه به شكل آمريكايي اش تعريف كرده اند.
۵ . برخي نيز جهاني شدن را به اقليم زدايي [deterritorialization] تعبير كرده اند كه به معني دگرگوني در جغرافياست كه به واسطه آن، فاصله ها ومرزهاي اقليمي بخشي از تأثير سابقاً تعيين كننده خود را از دست مي دهند. پنج مفهومي كه بيان شد تا اندازه اي يكديگر را پوشش مي دهند، اما نقطه تأكيد هر كدام، كاملاً متفاوت است.
متن حاضر نوع يا كاربرد پنجمي براي جهاني شدن در نظر مي گيرد و بين روابط «جهاني» و روابط «بين المللي» تمايزي عميق قائل مي شود.
مردم به كرات واژه هاي «جهاني شدن» و «بين المللي شدن» را به جاي يكديگر به كار گرفته اند. اما اگر اين مفاهيم، دقيقاً به شرايط مشابهي اشاره داشته باشند، سخن از «جهاني شدن» زايد است.
از دهه ۱۹۶۰ تغيير مهمي در جهان هويدا شد كه واژه «جهاني شدن» به خوبي مشخصه آن تغيير است. منظور ما از جهاني شدن، فرآيندهايي است كه به واسطه آنها روابط اجتماعي تا حد زيادي از جغرافياي اقليمي گسسته مي شوند، به طوري كه زندگي بشري به گونه اي فزاينده در جهان به عنوان يك مكان واحد ادامه مي يابد. روابط اجتماعي ـ يعني راه هاي بي شمار و پيچيده اي كه مردم با همديگر در كنش متقابل قرار مي گيرند و بر هم تأثير مي نهند ـ هر چه مي گذرد بيشتر براساس يك واحد سياره اي سازماندهي وهدايت مي شود. به همين دليل، موقعيتهاي كشوري و بويژه مرز بين دولتهاي اقليمي تا اندازه قابل توجهي اهميت خود را در زندگي ما از دست داده اند.
مطمئناً ، فضاهاي اقليمي همچنان داراي اهميت خواهند بود ولي جغرافياي سياست جهاني ديگر قابل تقليل به اقليم گرايي [territoriality] نيست.
نظر به آنچه گفته شد لازم است كه جهاني شدن از بين المللي شدن متمايز گردد. همچنانكه از ساختار واژه بر مي آيد، «بين المللي شدن» [internalization] به فرآيند تشديد روابط بين قلمروهاي ملي اشاره دارد.در نتيجه بين المللي شدن، كشورها ممكن است تأثيرات عميق و پردامنه اي بر همديگر داشته باشند، اما آنها مكانهاي جدا و مجزايي باقي مي مانند.
گستره بين المللي، لحاف چهل تكه اي از كشورهاي داراي مرز است. در حالي كه فضاي جهاني آميزه اي از شبكه هاي فرامرزي است. پديده هاي جهاني مي توانند همزمان در سرتاسر جهان گسترش يابند. آنها ماهيتي فرااقليمي [Supraterritorial] و جهان گستر [transworld] دارند. در حالي كه الگوهاي وابستگي متقابل «بين المللي» شديداً تحت تأثير تقسيمات دولتهاي ملي است، مرزهاي روابط متقابل جهاني غالباً شباهت اندكي به مرزهاي اقليمي دارند. البته، روابط جهاني و بين المللي با هم منافاتي ندارند و مي توانند در كنار هم وجود داشته باشند و واقعيت اين است كه جهان معاصر در آن واحد هم بين المللي شده و هم در حال جهاني شدن است.
ابعاد مختلف جهاني شدن
اگر مروري بر برخي از تظاهرات مختلف فضاهاي جهاني در زندگي مان داشته باشيم، برجستگي وتمايز آنها آشكارتر خواهد شد.
براي نمونه، از منظر ارتباطات [Communications]، جهاني شدن از طريق رشد شبكه هاي كامپيوتري، تلفني، وسايل ارتباط جمعي الكترونيك و نظاير آن در حال وقوع است. چنين تكنولوژيهايي به اشخاص اجازه مي دهند كه با همديگر بدون هيچ فاصله اي تماس داشته باشند، فارغ از اينكه در كجاي زمين زندگي مي كنند و مرزهاي ملي ميان آنها كدام است.
در زمينه «سازمانها»، جهاني سازي از طريق فزوني و رشد شركتها، انجمن ها و آژانس هاي نظارتي كه همچون شبكه هاي فرامرزي عمل مي كنند، در حال تحقق است.
اين سازمانها همه زمين را حوزه فعاليت خود و همه بشريت را مراجعين بالفعل يا بالقوه خود مي دانند.
از نظر زيست محيطي، جهاني سازي از طريق پديده هايي چون تغيير شرايط آب و هوايي سياره ( يا «گرم شدن جهاني»)، تحليل اوزون در لايه استراتوسفر و كاهش تنوع زيست شناختي كره زمين در حال روي دادن است. هيچ يك از اين تغييرات محيطي را نمي توان به كشور خاصي محدود كرد؛ آنها به وجود آمده اند و بركل جهان به عنوان يك مكان واحد تأثير مي نهند.
در ارتباط با توليد، كارخانه هاي به اصطلاح جهاني در بخش هايي چون اتومبيل و ميكروالكترونيك توسعه يافته اند. در اينجا مراحل مختلف توليد (براي نمونه، تحقيق و توسعه، پردازش مواد، تهيه قطعات، مونتاژ قطعات، جلدكاري و كنترل كيفيت) به يك اقتصاد ملي محدود نمي شود، بلكه چندين كشور را در خط توليد واحدي به هم مرتبط مي سازد.
در عين حال، حوزه نظامي نيز شاهد ظهور ـ تسليحات جهاني است. براي نمونه، موشكهاي بالستيك بين قاره اي و ماهواره اي جاسوسي از برخي جنبه ها كل جهان را به صحنه كارزار واحدي بدل كرده است.
جهاني سازي حتي بسياري از هنجارهايي كه بر زندگي ما حاكمند را متأثر ساخته است و سرانجام اينكه، جهاني سازي در تفكر روزمره نيز آشكار شده است.
با جمع بندي مشاهدات پيشين، درمي يابيم كه جهاني سازي گستره بسيار پردامنه اي داشته است. واقعيت اين است كه اين فرآيند هر يك از جنبه هاي روابط اجتماعي را به طريقي تحت تأثير قرار داده است.
وقتي والدين ما بچه بودند، چنين شرايطي وجود نداشت و شواهد موجود نشان مي دهد كه فرزندان ما جهان شمولي را حتي شديدتر از آنكه ما اينك تجربه مي كنيم، تجربه خواهندكرد.
امروزه ما نه تنها در يك كشور زندگي مي كنيم، بلكه به بياني ساده تر در جهان به مثابه يك مكان واحدزندگي مي كنيم.
ويژگيها
پس از ذكر اين نكته كه جهاني سازي يك چرخش عمده و نسبتاً متأخر در تاريخ جهان است، لازم است با نشان دادن احتياط هايي در ارتباط با اندازه، عمق، علل و عواقب آن، داوريهاي خود را عقلاني تر و معتدل تر كنيم. متأسفانه، بسياري از بحثهايي كه درباره جهاني سازي مطرح شده از ساده سازي بيش از اندازه (Oversimplification)، مبالغه و افكار واهي صدمه ديده اند. در نتيجه اين ناشيگري روشنفكرانه، برخي شكاكان تا آنجا پيش رفته اند كه ايده جهاني سازي را اسطوره قلمداد كرده و آن را مردود شمرده اند (هرست و تامپسون ۲:۱۹۹۹)
پنج ويژگي زير به انتقادهاي مربوط به جهان شمولي (globalism) پاسخ مي دهد و به فهم عميق تري از آن رهنمون مي گردد.
۱ـ جهاني سازي در همه جا به يك نسبت تجربه نشده است
به طور كلي، اهميت رو به زوال جغرافياي اقليمي بيشتر در آمريكاي شمالي، كناره هاي اقيانوس آرام و اروپاي غربي نمود داشته و در آفريقاي زير صحراي كبير و آسياي مركزي تجلي كمتري داشته است. پديده هايي چون شركتهاي جهاني و نامه نگاري الكترونيكي عمدتا ً در به اصطلاح «جهان شمال » متمركز گشته اند. افزون بر اين، جهاني سازي عمدتا ً بر شهرنشينان، افراد متخصص و نسلهاي جوان تر تأثير نسبتاً بيشتري نهاده است، گرچه نمي توان كسي را يافت كه از تأثير اين فرآيند كاملاً بركنار مانده باشد.
۲ـ جهاني سازي فرآيند مستقيم تجانس فرهنگي نيست
درست است كه فراتر رفتن از جغرافياي اقليمي توسط وسايل ارتباط جمعي الكترونيك و نظاير آن به رواج جهان گستر انبوهي از اشيا، ايده ها، معيارها و عادتها كمك كرده، اما جهاني سازي به هيچ وجه مهر پاياني بر تنوع فرهنگي نزده است. تجربه تلاقي همه جهان در محدوده هاي وطن فرد، بسياري از مردم را برآن داشته كه مدافعانه بر تمايزات فرهنگي خويش، حتي در برخي موارد مصرانه تر از پيش، پاي فشارند. به اين ترتيب ، جهاني سازي به فزوني جنبشهاي احياگرانه ملي، قومي ومذهبي از دهه ۱۹۶۰ به بعد كمك كرده است (شولته :۲۰۰۰ Ch.v) . بنابراين جهاني سازي دربردارنده مخلوط پيچيده اي از گرايشات همگرا نسبت به تلاقي فرهنگي از يكسو، وتمايزات بين گروهي از سوي ديگر است.
۳ـ جهاني سازي اهميت محدوده هاي اقليمي در سياست جهاني را از بين نبرده است
درست است كه فرآيند جهاني شدن با ظهور سايبرسپيس [ = Cyberspace] ، ارتباط از طريق امواج الكترو مغناطيس وغيره، ابعاد جديدي را برجغرافياي روابط اجتماعي افزوده است اما اين بدان معني نيست كه جغرافياي قديمي كه مبتني برطول وعرض جغرافيايي بود ديگر در جهان معاصر، مهم نيست. براي نمونه، بادرنظرگرفتن موقعيت منابع طبيعي ، احساسات هويت ملي ونظاير آن، سرزمين ، آشكارا مهم باقي خواهد ماند.
بنابراين، جهاني سازي به معناي پايان جغرافياي اقليمي نيست ، بلكه ، برعكس فضاي فرااقليمي جديدي را در كنار ودر ارتباط متقابل با ، فضاهاي اقليمي پيشين پديد آورده است . «نقشه » امور جهاني ، بعد جديدي يافته ودرنتيجه پيچيده تر شده است.
۴ـ جهاني سازي از منظر يك نيروي اثرگذار واحد قابل درك نيست
فرآيند جهاني سازي ، قابل تقليل به يك طرح آمريكايي يا غربي نيست. همين طور، برآيند ناگزير سرمايه داري، و يا نتيجه از پيش تعيين شده انقلاب صنعتي ، و يا پيامد جست وجوي سكولار مدرن براي حقيقت مطلق [=Universal truth] هم نيست.
توضيح كاملتري از جهاني سازي نيازمند توجه به آميزه پيچيده وپرنوسان نيروهايي است كه برخي از آنها همديگر را تقويت وبرخي ديگر در تقابل با يكديگر عمل مي كنند.
۵ـ پنجمين، و شايد مهمترين، نكته اينكه ، جهاني سازي يك نوشدارو براي همه دردها نيست
برخي توجيهات ليبراليستي از آمدن «جهان بدون مرز» به عنوان طليعه برابري همگاني ، بهروزي، صلح وآزادي خبر داده اند (اهما ۱۹۹۰) . تأسف آور اينكه شواهدچنددهه گذشته حاكي از نتايج متضادي بوده است ؛ چرا كه مردم بسته به سن ، طبقه، جنس، مليت، نژاد ، مذهب وديگر طبقه بنديهاي اجتماعي شان، معمولاً دسترسي نابرابري ومنافع نابرابري را از جهاني سازي داشته اند. فقر هنوز در جهان درحال جهاني سازي معاصر موج مي زند. فرسايش زيست محيطي به دست انسان هرگز بدتر ازاين نبوده است . گرچه از جنگ سوم جهاني تابه حال اجتناب شده ، سي وپنج نبرد عمده مسلحانه (نبردهايي با بيش از ۱۰۰۰كشته درسال ) از ۱۹۹۳ درحال انجام بودند (ويس :۱۹۹۴ ۱۸ ) جهاني سازي نه فرمولي براي دموكراسي شناخته شده و نه پاسخي به مسائل بيگانگي است. آشكارا، ارتباط مستقيمي بين جهاني سازي و آزادسازي [=emancipation] وجود ندارد.
با اين همه ، تصديق وتأييد محدوديت هاي فوق برسر راه تغيير، بدين معني نيست كه در سياست جهاني درنتيجه جهاني سازي هيچ تغييري رخ نداده است. گرچه برخي مفسرين تمايل به بزرگنمايي حجم اين تغيير دارند، ولي بايد اذعان داشت كه يك دگرگوني اساسي، پردامنه و عميقاً نافذ در ويژگي فرازماني سياست جهاني در دهه هاي اخير درحال پيشروي بوده است . بادرنظر گرفتن همه آنچه كه پيشتر آمد، جهاني سازي ، هم اينك محل توجه و اقبال فراوان واقع شده است.

گروه سياسي: حضرت آيت الله خامنه اي رهبرمعظم انقلاب اسلامي و فرمانده كل قوا ديروز در بازديد از نيروي دريايي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، الگوي مقاومت و ايستادگي را از دستاوردهاي انقلاب اسلامي ايران و از درسهاي معلم بزرگ انقلاب امام خميني (رض) برشمردند و تصريح كردند: متجاوزان درمقابل ملتهاي مقاوم و آگاه قادر به ايستادگي نيستند.
حضرت آيت الله خامنه اي در ابتداي ورود به ستاد فرماندهي نيروي دريايي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، درميدان صبحگاه حضور يافتند و بعد از نواخته شدن سرود جمهوري اسلامي ايران و خيرمقدم فرمانده ميدان، با حضور درمقابل يادمان شهيدان و قرائت فاتحه به مقام شامخ شهيدان اداي احترام كردند. فرمانده كل قوا سپس از يگانهاي حاضر درميدان سان ديدند. حضرت آيت الله خامنه اي دراين مراسم در سخناني، ازحماسه عاشورا و مجاهدت حضرت اباعبدالله الحسين عليه السلام و ياران باوفايشان به عنوان اوج قله مقاومت هاي انساني و صف آرايي جنود رحمان درمقابل جنود شيطان يادكردند و افزودند: اگر ايستادگي بندگان خدا و انسانهاي مصمم و مؤمن درمقابل قدرتهاي شيطاني درطول تاريخ نبود، امروز اثري از ارزشهاي انساني، معنويت، ايمان به خدا و راه صلاح باقي نمي ماند.
ايشان با تأكيد بر اينكه اين ايستادگي امروز نيز وجوددارد و انسانها بيش از گذشته به ارزش و قدرت خود واقفند، خاطرنشان كردند: قدرتهاي شيطاني كه آمريكا مظهر آن است، با ابزارهاي قرن بيست و يكم و تحت لواي دموكراسي، حقوق بشر و مبارزه با تروريسم، همان اقدامات استعمارگران قرنهاي هجدهم و نوزدهم را انجام مي دهند و در تلاش براي كشورگشايي هستند.
رهبرمعظم انقلاب اسلامي با اشاره به فجايعي كه براثر اقدام نظامي آمريكا درمنطقه به وجودخواهدآمد، تصريح كردند: بدون ترديد آمريكاي متجاوز دراين مرداب گرفتارخواهدشد و اين اقدام سقوط او را تسريع خواهدكرد.
حضرت آيت الله خامنه اي با تأكيد بر اينكه افزون طلبي هاي آمريكا كه با وسوسه هاي صهيونيست ها، همراه است، پاياني نخواهدداشت و به ديگرمناطق نيز كشيده خواهدشد، افزودند: امروز دنيا موظف به ايستادگي درمقابل اين افزون طلبي و پيشگيري از فجايعي است كه به واسطه جنگ درمنطقه به وجودخواهدآمد.
فرمانده كل قوا با اشاره به وظايف سنگين نيروي دريايي سپاه به واسطه حساسيت مرزهاي دريايي و بنادرو جزاير كشور، برلزوم آمادگي بيش از پيش نيروها تأكيدكردند و افزودند: نيروهاي مسلح بويژه نيروي دريايي سپاه بايد هرچه بيشتر درجهت خودسازي معنوي، علمي، انضباط نظامي و نگهداري و تكميل تجهيزات گام بردارد.
دراين مراسم همچنين يگانهاي حاضر درميدان از مقابل فرمانده كل قوا رژه رفتند. فرمانده كل قوا سپس در نمايشگاه حماسه عاشورايي، از جديدترين دستاوردهاي نيروي دريايي سپاه پاسداران در تأمين نيازهاي دفاعي كشور و ارتقاي بنيه نظامي مدافعان مرزهاي آبي ايران اسلامي بازديد كردند.
درادامه بازديد حضرت آيت الله خامنه اي از ستاد فرماندهي نيروي دريايي سپاه پاسداران، درمراسم ويژه اي، ضمن ارتباط مستقيم با دوپايگاه نيروي دريايي سپاه در بندرعباس و بوشهر و با دستور فرمانده كل قوا، ۳۱۳فروند شناور، شامل انواع موشك انداز، اژدرافكن، موشك و اژدرافكن و «ويژه» به نيروي دريايي سپاه پيوستند.
امروز همچنين ۵مجموعه موشكي سيستم قارعه با برد بيش از ۱۲۰كيلومتر به توان موشكي نيروي دريايي سپاه افزوده شد. وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح در توليد تجهيزات يادشده نقش مهمي برعهده داشته است.
دراين مراسم بهره برداري از شش طرح زيربنايي نيروي دريايي سپاه نيز آغازشد.
درپايان اين بازديد ۵ساعته، رهبر معظم انقلاب اسلامي درجمع فرماندهان نيروي دريايي سپاه پاسداران، با ابراز خرسندي از پيشرفتهاي اين نيرو درعرصه هاي سازماندهي رزمي، آموزش نيروها، توليد تجهيزات و ديگرزمينه ها، تأكيدكردند: راه تكامل و پيشرفت پاياني ندارد و بايد همواره آن را ادامه داد. ايشان با تجليل از روحيه نيروي دريايي سپاه خاطرنشان كردند: توكل برخدا، ايمان فعال، اعتمادبه نفس، كاروابتكار، نشاط و آمادگي، «آگاهي و جرأت اقدام» و برخورد علمي از ويژگي هايي است كه در نيروي دريايي سپاه موج مي زند و چنين روحيه اي مي تواند گره ها و مشكلات موجود دربخشهاي مختلف كشور را بگشايد و حل كند.
ايشان، با تأكيد بر رويكرد توليد تجهيزات درداخل كشور، نيروي دريايي سپاه را به ايجاد ارتباط وسيع با دانشگاهها توصيه كردند و افزودند:كارعلمي و تحقيقاتي را بسيارجدي بگيريد و ازتوان علمي دانشگاههاي كشور، بطوركامل استفاده كنيد.

گروه سياسي: معاون نيروگاههاي اتمي سازمان انرژي اتمي ايران روز گذشته در محل نيروگاه بوشهر و در جمع بيش از ۸۰ خبرنگار داخلي و خارجي گفت: فعاليت ايران در زمينه انرژي اتمي در جهت ايجاد نيروگاه و تأمين سوخت اتمي مورد نياز براي توليد ۶هزار مگاوات برق است و هيچ جهتگيري غيرصلح آميزي در برنامه هاي سازمان انرژي اتمي ايران وجود ندارد. به گزارش خبرنگار اعزامي «ايران» به نيروگاه بوشهر «اسدالله صبوري» در اين نشست خبري افزود: برنامه مصوب كشور احداث نيروگاههاي اتمي براي توليد ۶هزار مگاوات برق است لذا ايران مي بايد در توليد سوخت نيروگاههاي اتمي خود به خوداتكايي نسبي دست پيداكند، از اين رو سازمان براي كليه فعاليت هاي گسترده خود از اكتشاف و استخراج تا توليد مجتمع هاي سوخت و نيروگاههاي اتمي برنامه دارد و همه اين برنامه ها بانظارت مستقيم آژانس بين المللي انرژي اتمي صورت مي گيرد.
وي افزود: روسيه متعهد است كه فاز اول نيروگاه بوشهر را تا نيمه اول سال ۲۰۰۴ ميلادي به بهره برداري برساند، تأمين سوخت واحد اول نيروگاه بوشهر در اين تعهد پيش بيني شده و روس ها آن را انجام خواهندداد. معاون سازمان انرژي اتمي تصريح كرد كه تا به حال بيش از ۷۰درصد از كارهاي اجرايي واحد اول نيروگاه اتمي بوشهر كه موضوع قرارداد ايران با روسيه است به انجام رسيده و از ميان سه گزينه تكميل واحد دوم اين نيروگاه يا احداث نيروگاه جديد در بوشهريا جاي ديگر در حال مطالعه هستيم و نتيجه اين مطالعات ۴تا۵ماه ديگر اعلام خواهدشد.
اسدالله صبوري در پاسخ به سؤال خبرنگار «ايران» درباره نظر كارشناسي سازمان انرژي اتمي ايران درباره پيشنهاد «محمدالبرادعي» رئيس آژانس بين المللي انرژي اتمي مبني بر پيوستن ايران به پروتكل الحاقي نظارت آژانس گفت: طبق تعهدات فعلي ما به آژانس هر اقدامي در اين زمينه بايد ۱۸۰روز قبل از بهره برداري به آژانس اعلام شود، پروتكل الحاقي اين زمان را جلوتر مي آورد و به زمان طراحي پروژه ها مي رساند. وي افزود: در حالي كه ما با انواع تحريم و محدوديت ها در زمينه تكنولوژي هسته اي مواجه ايم، آيا بايد مرتب به تعهدات بيشتر تن بدهيم؟ وي اظهار داشت: در اين زمينه حركت ها و اقدامات متقابلي بايد انجام شود. صبوري درباره تأمين سوخت نيروگاه بوشهر از طرف روسيه گفت: سوخت اوليه نيروگاه بوشهر در كارخانه روسي آماده و در ۹۰كاست بسته بندي شده است .انبارهاي ما نيز آماده دريافت اين سوخت مي باشند و احتمالاً تا ماه مه سال جاري ميلادي اين سوخت در اختيار ايران قرارخواهدگرفت.
پيش از اين نشست خبري، خبرنگاران از قسمت هاي مختلف نيروگاه اتمي بوشهر و منجمله ساختمان اصلي در دست احداث راكتور اتمي بازديد به عمل آوردند.

گروه سياسي: نماينده مردم اصفهان در مجلس خبرگان گفت: من قبلاً هم به مسؤولان تذكر دادم و از آنان مجدانه تقاضا كردم قبل از اينكه مورد سرزنش مردم قرار بگيرند، چاره انديشي كنند. به گزارش ايرنا، آيت الله سيدجلال الدين طاهري عصر روز دوشنبه در نشستي باعنوان «تحليل تاريخي واقعه عاشورا» در دانشگاه صنعتي اصفهان افزود: من در سال ۷۹ به مسؤولان تذكر دادم، ولي مسؤولان چاره انديشي نكردند و ديديم كه در انتخابات شوراها چه شد.

گروه سياسي: آقاي «ايگورايوانف» وزيرامورخارجه فدراسيون روسيه روز سه شنبه با آقاي «مهدي كروبي» رئيس مجلس شوراي اسلامي ديدار و گفت وگو كرد. كروبي دراين ديدار با اشاره به مشتركات تاريخي، فرهنگي و جغرافيايي ايران و روسيه از سطح روابط سياسي و اقتصادي فيمابين ابراز خرسندي كرد. رئيس مجمع تشخيص مصلحت نيز در ديدار وزير امورخارجه روسيه با اشاره به حوادث اخير در منطقه خاورميانه و بحران عراق، بر لزوم همكاري مشترك دو كشور ايران و روسيه براي جلوگيري از وقوع جنگ و كشتار مردم بي دفاع عراقي تأكيد كرد. دبير شورايعالي امنيت ملي نيز در ديدار با وزير امور خارجه روسيه، همكاريهاي هسته اي دوكشور ايران و روسيه را بسيار شفاف، صلح آميز و در چارچوب كنوانسيونهاي بين المللي دانست.

گروه سياسي: براساس مصوبه ديروز مجلس، از اين پس نمايندگان به جاي انتخاب شدن از سوي مردم شهرستانها توسط مردم استانها برگزيده خواهندشد.
به گزارش خبرنگار پارلماني «ايران» كليات طرح استاني شدن حوزه هاي انتخابيه مجلس با ۱۲۰ رأي موافق در مقابل ۸۶ رأي مخالف به تصويب رسيد اما پيش از رأي گيري علني با ورقه، صحن مجلس شاهد مباحث جدي و پرحرارت نمايندگان در موافقت و مخالفت با اين طرح بود. در صورت نهايي شدن اين مصوبه، براي هر استان به فراخور جمعيت آن، تعداد كرسي هاي مشخص در مجلس شوراي اسلامي در نظر گرفته خواهد شد و ساكنان استانها در يك گزينش كلي، نامزدهاي مورد تأييد خود براي نمايندگي استانشان در مجلس را انتخاب خواهندكرد.
طراحان و موافقين اين طرح بر اين باورند كه اين طرح، پيامدها و آثاري چون حضور نخبگان در عرصه قانونگذاري، كلان نگري مجلس و گرايش به سمت مسائل ملي به جاي محلي و تقويت حزب گرايي به جاي قوميت گرايي، در نقاط مختلف كشور فراهم خواهدشد.
در نقطه مقابل، مخالفين طرح معتقدند با استاني شدن انتخابات، ارتباط ميان نقاط دورافتاده كشور با مجلس شوراي اسلامي و اركان حاكميت به حداقل خواهدرسيد. سياسي و جناحي نبودن اين طرح از مشخصه هاي بارز آن است. بطوري كه نمايندگاني از هر دو جناح مجلس، طرح را امضا كرده اند.
برخي منابع پارلماني هم از وجود نقطه نظرات مختلف در درون دولت نسبت به اين طرح خبر داده اند.
* اظهارات معاون پارلماني رئيس جمهوري در جمع خبرنگاران به اين حدس و گمانها واقعيت بخشيد
در اين باره «محمدعلي ابطحي» گفت: دولت استاني شدن انتخابات مجلس را موجب تضعيف ارتباط مردم با حكومت مركزي مي داند و با آن مخالف است.
وي روز سه شنبه در پاسخ خبرنگاران اظهار داشت: دولت معتقد است كه اجراي اين طرح ارتباط سنتي مردم نقاط مختلف كشور با حكومت مركزي و پايتخت را تضعيف مي كند و به همين دليل چنين كاري به رشد مردم سالاري و امنيت ملي لطمه مي زند. ابطحي در پاسخ به پرسشي درباره افزايش طرحهاي استيضاح وزيران در مجلس پس از برگزاري انتخابات شوراها گفت: ما علاقه مند به هماهنگي و همدلي بين دولت و مجلس هستيم و مي خواهيم كه كارها با سرعت به پيش برود. معاون حقوقي و پارلماني رئيس جمهوري افزود: البته از حقوق نمايندگان، استيضاح، سؤال، تحقيق و تفحص و پيگيري مسائل است ولي دولت پاسخگويي منطقي به سؤالات را حق وزيران مي داند.
ابطحي در جواب به پرسشي درباره ترميم كابينه گفت: افراد مختلف، نظرات مختلفي دارند اما من به عنوان نماينده دولت چيزي در اين باره نشنيده ام.

گروه سياسي ـ عليرضا قصري: لايحه تبيين اختيارات رئيس جمهوري هفتمين دستور كار هفته جاري مجلس بود و باتوجه به فراهم نشدن فرصت بررسي آن، اكنون احتمال مي رود اين لايحه اوايل سال آينده به عنوان دستور كار مجلس مطرح شود. اين در حالي است كه با اصلاحاتي كه ازسوي كميسيون مشترك بررسي اين لايحه در مجلس اعمال شده است، حدود اختيارات رئيس جمهوري در مواردي خاص، دقيق تر از آنچه كه در لايحه دولت پيش بيني شده بود، تعريف شود. درباره جزييات اين بررسي ها و مسائل پيرامون آن با ميرطاهر موسوي، عضو كميسيون مشترك بررسي لايحه فوق، گفت وگو كرده ايم.
| لايحه تبيين اختيارات رئيس جمهوري در مجلس و كميسيون هاي آن چه مسيري را طي كرده است؟
\ اين لايحه از ابتدا به عنوان لايحه اي سرنوشت ساز شناخته شد، لذا طبيعي بود باتوجه به اهميت سرنوشت ساز آن، مجلس نيز درصدد برآمد بررسي هاي ويژه اي در مورد آن به عمل آورد. از اين رو كميسيون مشترك بررسي اين لايحه با حضور اعضايي از كميسيون هاي امنيت ملي و سياست خارجي، اجتماعي، اصل ۹۰ و قضايي و حقوقي تشكيل شد. اين بدان خاطر بود كه كارهاي كارشناسي چندجانبه انجام شود و «ضريب كار كارشناسي» بالا برود. در مجموع با دعوتي كه از كارشناسان متعدد و حقوقدانان به عمل آمد و مباحث مفيدي كه مطرح شد، كميسيون مشترك توانست به جمع بندي هاي كارشناسانه اي دست يابد.
| براين اساس آيا مي توان گفت اصلاحاتي كه در كميسيون صورت گرفته، در برخي موارد براي اختيارات رئيس جمهوري، تبصره هايي زده و مرزها و محدوده هاي آن را مشخص تر و شفاف تر كرده است؟
\ طبيعي است كه نمايندگان مجلس، خواه از طبقه دوم خرداد باشند يا نباشند براساس رسالتي كه برعهده خود احساس مي كنند از هر نوع احتمال منفي كه ممكن است در روند اعمال حاكميت مردم پديدار شود جلوگيري مي كنند. لذا در جريان بررسي هاي كارشناسي كوشيدند ضمن لحاظ كردن اصل مهم «حمايت از رئيس جمهوري» از احتمال تداخل امور در يكديگر نيز بكاهند. لذا آن بخش از لايحه را كه احتمال داشت اختيارات رئيس جمهوري را به درون حوزه هاي كاري ديگر قوا و نهادها تسري دهد دستخوش اصلاحاتي كردند. احساس مي شد در صورت عدم انجام اين اصلاحات ممكن است دامنه اخطارهاي رئيس جمهوري و اختيارات وي در توقف امور به داخل نهادهاي حكومتي خارج از سه قوه يعني نهادهايي مانند قواي نظامي، صدا و سيما و نهادهاي زيرنظر رهبري و نيز داخل قواي ديگر گسترش يابد.
| باتوجه به ابعاد تأثيرگذار اين لايحه، تصور مي كنيد مدت زماني كه براي بررسي آن در كميسيون مشترك صرف شده است كافي بوده و يا بررسي آن در فرصت باقيمانده تا پايان سال جاري، منطقي است؟
\ بررسي اين لايحه در شور اول، يك ماه به طول انجاميد و پس از آن نيز در شور دوم به مدت سه ماه تحت بررسي هاي كميسيون مشترك قرارگرفت. با لحاظ كردن استاندارد و قاعده بررسي طرح ها و لوايح در مجلس، فرصت ۴ماهه براي بررسي يك لايحه، مدتي معقول و قابل قبول است. مضافاً اينكه تصور مي كنم بررسي اين لايحه در صحن مجلس به فروردين ماه سال آينده موكول شود.
| به نظر مي رسد ظرف هفته هاي اخير از ميزان اظهار نظرها وتوجه به اين لايحه كاسته شده است در حالي كه در ابتداي امر يكي از محوري ترين موضوعات سياسي كشور محسوب مي شد. علت را در چه مي بينيد؟
\ ترجيح مي دهم مسأله را از اين زاويه نگاه كنم كه اظهار نظرها حول محور اين لايحه ظرف ماههاي اخير به اندازه اي بوده است كه مي توان مدعي شد نخبگان توانسته اند افكار عمومي را نسبت به موضوع كاملاً توجيه كنند. لذا ضرورتي براي اظهار نظر بيشتر احساس نمي شود. از طرفي هم انتخابات شوراها و فضاسازي هاي پيراموني آن به كمتر مطرح شدن لايحه اختيارات رئيس جمهوري كمك كرده است ولي اين به هيچ وجه به معناي به وجود آمدن دلزدگي و روحيه سرخوردگي نيست.