ميشل بن سايق، مبارز حرفه اي و دورگه ي فرانسوي ـ مراكشي است كه به شيوه «جنگهاي پارتيزاني چه گوارايي» در دهه هفتاد ميلادي با رژيم نظامي آرژانتين مبارزه مي كرد.
او اكنون به صورت يك تبعيدي در پاريس به سر مي برد. اين فيلسوف و روانكاو در گفت وگوي خود ـ كه به صورت يك كتاب درآمده است ـ ضمن شرح و تحليل مبارزات خود و همرزمانش در آمريكاي لاتين و فرانسه تصويرگر چهره اي است كاملاً نقطه مقابل چهره ي «رزمنده غمزده» و خشك و خشن «جبر زندگي».
وي به عنوان يك انديشمند برجسته و به تأثير از اسپينوزا، دلوز و لاكان تلاش مي كند مبارزه را به يك مفهوم پرتكاپو از زندگي روزمره تبديل كند و درمقابل احساس عجز، ناتواني و سلطه نظامهاي اجتماعي، معنا و شادماني مسؤوليت را جايگزين سازد.
ميشل بن سايق از اعضاي فعال جنبش هاي نوين اجتماعي ـ سياسي در آمريكاي لاتين و اروپاست. وي افزون بر كتاب حاضر، اسطوره ي فرد، توليد اطلاعات، ضدقدرت و … را تأليف و منتشر كرده است.

كامپيوتر ، پديده مهمي كه به باور وداوري برخي از صاحب نظران و شايد بدرستي اختراع بزرگ قرن گذشته لقب گرفته، در مراحل اوليه و آغاز پيدايش خود، همانند ساير وسايل الكترونيكي در بعد محدود و به صورت يك وسيله شخصي، فقط براي صاحب آن و يا تنها كساني كه از طرف صاحب آن مجاز بودند، مورد استفاده و بهره برداري قرار مي گرفت . تنها مشخصه يك كامپيوتر شخصي، سرعت عمليات ، وسعت حافظه و كارآيي آن در سرعت استفاده از اطلاعات موجود در حافظه آن بود. محاسبات دقيق براساس اطلاعات داده شده به كامپيوتر و با درجه اطمينان بالا و در زمان كوتاه، گرايش روز افزون مردم را به اين وسيله، در پي داشت، ضمن آنكه سرعت عمليات و وسعت امكانات حافظه كامپيوتر هر سال بطور حيرت انگيزي بالا مي رود.
تا زماني كه امكانات و اطلاعات كامپيوتر محدود به داده هايي بود كه از طرف دارنده آن و يا شركتهاي سازنده تأمين و در آن تعبيه شده بود، مسائل حقوقي وجرائم ارتكابي در ارتباط باكامپيوتر محدود به استفاده غيرمجاز از اطلاعات موجود در يك كامپيوتر شخصي بود و تنها اشخاصي قادر به سوء استفاده از كامپيوتر شخصي بودند كه به طريقي به كامپيوتر شخصي فردي دسترسي داشتند. البته موانع زيادي بر سر راه استفاده غيرمجاز و يا سرقت اطلاعات از كامپيوتر شخصي وجود داشت. ساده ترين اين نوع موانع كلمه رمز عبور (pass word) بود و اشخاصي قادر به دستبرد زدن به اطلاعات كامپيوترهاي شخصي بودند كه براحتي در محل استقرار كامپيوتر رفت وآمد مي كردند واحتمالاً آشنايي نزديكي به جهت كاري يا دوستي با صاحب كامپيوتر، داشتند و مي توانستند به كلمه رمز دسترسي يابند. اطلاعات مسروقه از كامپيوتر مي تواند، فرمولهاي توليد دارو و ساخت مواد شيميايي خاص و يا دستورالعمل ساخت وتوليد مدارهاي الكترونيك و اطلاعات تجاري باشد. كه تا قبل از اينكه به درستي مورد استفاده قرار گيرد نوعاً فاقد ارزش مالي است. از همه جالب تر اينكه، سارق اطلاعات مي تواند بدون آنكه دست به شيئي و يا جنسي زده باشد همه اطلاعات مسروقه را در حافظه شخصي خود جاي دهد.
ملاحظه مي شود تعاريف معمول در تمامي جوامع بشري از عمل سرقت در پديده كامپيوتر كاربردي ندارد و براي برخورد با اعمال خلاف اصول دركامپيوتر، نياز به تعاريف قانوني و مقررات جديد منطبق با اشكال جديد اعمال خلاف است.
در قرن گذشته و تا قبل از پيدايش شبكه جهاني اينترنت كه با محدوديت نسبي دسترسي به كامپيوترهاي شخصي، ارقام وتعداد جرائم در حد بالنسبه كمي قرار داشته، نياز آني ومبرم به تدوين قوانين ومقررات جديد احساس نمي شده است. اما اكنون باتكوين و شكل گيري شبكه جهاني اينترنت در اواخر قرن گذشته، شرايط كاملاً تغيير كرده است.
براي درك مسائل حقوقي پيرامون شبكه جهاني اينترنت لازم است ابتدا ماهيت وشكل پيدايش و وجود شبكه اينترنت به اختصار توضيح داده شود.
قبل از شكل گيري شبكه اينترنت ـ به صورتي كه امروزه وجود دارد ـ وزارت دفاع آمريكا با انگيزه حفظ و نگهداري اطلاعات سري نظامي در شرايط حمله اتمي، به فكر افتاد با تعبيه تمامي اطلاعات در چندين كامپيوتر ودر نقاط مختلف و پراكنده، حتي در صورت اصابت موشكهاي هسته اي و نابودي يك منطقه مشخص در آمريكا اطلاعات نظامي خود را محفوظ دارد براي تحقق اين هدف، چندين كامپيوتر را طوري در ارتباط با هم قرار دادند كه در مجموع توليد يك شبكه كردند. شبكه اي كه كامپيوترهاي آن از طريق تلفن و با استفاده از كلمه رمز عبور مي توانستند با يكديگر در ارتباط باشند و اطلاع موجود در SERVER شبكه را دريافت كنند ويا اطلاعاتي به آن بدهند.
مي توان گفت كه اين فكر وابداع، عنصر اوليه پيدايش شبكه اينترنت شد. در آغاز شكل گيري شبكه اينترنت، استفاده كنندگان يا اعضا مجبور بودند تمامي مطالب و يا دستورات خود را به وسيله صفحه كليد، تايپ كنند، به اين علت عمليات بسيار كند بود و در ضمن تمامي اعضاي شبكه و استفاده كنندگان نيز بايد به زبان انگليسي و فن تايپ مسلط مي بودند. اما در روند تكاملي فني شبكه اينترنت ، سيستم صفحه دستورات طراحي و نياز به نوشتار مطالب و دستورات از بين رفت و با افزايش چندين برابر اعضا و استفاده كنندگان، عالمگير شد.
مركز اصلي شبكه اينترنت با ايجاد فضاهاي الكترونيكي، امكان ارتباط ميليون ها عضو شبكه را با شبكه و يكديگر فراهم كرده است. به هر فضايي كه در اختيار يكي از اعضا قرار مي گيرد، سايت گفته مي شود. شبكه جهاني اينترنت، در حال حاضر بدون ارتباط با مقررات قانوني كشور خاصي حتي كشوري كه بخشي از امكانات الكترونيكي شبكه در آن قرار دارد، از مقررات ديكته شده شبكه تبعيت مي كند. مقررات شكلي كه در شبكه تعيين و رعايت مي شود، بطور اتوماتيك وبدون نياز به اقدام است. مانند استفاده از اسم خاص براي سايت اختصاصي و يا علائم و يا حتي اختراعاتي كه به نام شخص خاصي در شبكه ثبت مي شود تا Email كه با نام و حروف مشخص و يا به شكل مشخص ثبت وتنها و فقط مورد استفاده آن شخص قرار مي گيرد.
در شبكه اينترنت اسامي تجاري و بازرگاني وعلائم تجاري نيز ثبت و نگهداري مي شود و تا زماني كه مدت نگهداري اين گونه اسامي وعلائم به پايان نرسيده باشد و به عبارت ديگر هزينه هاي اختصاصي فضاي الكترونيك پرداخت شده باشد، اشخاص قادر نخواهند بود از اسامي وعلائم ثبت شده به نام ديگران استفاده يا بهتر بگوييم سوء استفاده كنند.
تا زماني كه اسم يا علامت تجاري مشخصي به شكلي تبيين يافته وتعريف شده در شبكه اينترنت ثبت شده باشد، امكان سوء استفاده و يا تقليد از آنها بسيار كم به نظر مي رسد. اما اين قاعده درباره مطالب تئوري وحتي علائم خاص به دقت قابليت رعايت وجلوگيري ازسوء استفاده ندارد.
شكل خاص شبكه جهاني اينترنت امكان كنترل و يا اعمال حاكميت بر آن را مشكل مي سازد. تهيه كننده اصلي فضاهاي الكترونيك امكانات ارتباطاتي ميليون ها عضو شبكه را به يكديگر و شبكه فراهم ساخته و سرويس دهندگان محلي در نقاط مختلف دنيا هر يك در ارائه سرويس هاي تأمين كننده اصلي (Main Provider) در نقطه و محل مشخصي فعاليت و در واقع امكانات ارتباط اعضاي شبكه را با شبكه و با يكديگر فراهم مي كنند.
اشخاص و اعضاي شبكه جهاني اينترنت قادرند اطلاعات و مطالب و يا دانش فني وعلمي ويا عكس و شكل را در كامپيوتر شخصي خود جاي داده و آن را به شبكه جهاني اينترنت وصل كنند و تمامي مطالب و موجودي كامپيوتر خود را در جهت ملاحظه واستفاده اعضاي شبكه ارائه دهند و يا اينكه در فضاهاي ارائه شده از سوي Providers قرار داده ودر دسترس اعضاي شبكه اينترنت و يا استفاده كنندگان بگذارند.
هدف از توضيح شكل فني شبكه جهاني اينترنت در اينجا تنها براي نشان دادن پيچيدگي آن از اين جهت است كه نمي توان اين شبكه و اعضاء و استفاده كنندگان آن را بطور قطع ومشخص در نقطه معين و مشخصي از خاك كره زمين فرض و سپس مقررات و قوانين آن نقطه معين را نسبت به آن شخص و يا پديده و يا عملكرد آن شخص حاكم وقابل اعمال شناخت.
يكي از مشكلات عمده وبزرگ در ارتباط با شبكه جهاني اينترنت اين است كه نمي توان با قاطعيت گفت محل استقرار شبكه اينترنت كجاست ويكي از دلائلي كه اين شبكه عنوان (جهاني ) به خود گرفته همين مي تواند باشد. در لحظه اي كه درآن هستيم ميليونها نفر عضو شبكه جهاني اينترنت به وسيله كامپيوتر با يكديگر ويا با شبكه در ارتباط هستند واز اطلاعات يكديگر واطلاعات موجود در شبكه استفاده مي كنند.
اينگونه امكان برقراري ارتباط، در اكثر مواقع مي تواند عاري از هرگونه مورد خلاف اخلاق حسنه ويا اصول حاكم برروابط انسانها باشد. اما هميشه به اين صورت نيست و بعضي مواقع وموارد برخي ها با استفاده از اين شكل برقراري ارتباط از طريق شبكه جهاني اينترنت مقاصد واهداف خلاف اصول واخلاق را با انگيزه شخصي ، يا با انگيزه اقتصادي دنبال مي كنند. اين عمل در نزد اكثر مردم جهان امري ناپسند وخلاف اخلاق محسوب مي شود ودر بسياري ازكشورهاي جهان ممنوع وخلاف قانون است .
دركشور ما اين عمل ممنوعيت شرعي وقانوني دارد واز ديد اعتقادات مذهبي و اخلاقي مردم مذموم وقبيح شناخته مي شود.
ممنوع ساختن اين عمل و زدودن اين آلودگي از شبكه جهاني اينترنت خواست بسياري از ملتهاي جهان است. يكي از كشورهايي كه درچندسال گذشته با چنين مشكلي روبرو بوده است ، آمريكاست. دولت آمريكا هم براي اجراي قانون خود وهم تحت فشار مردم، سعي داشته سيستمي طراحي ودر شبكه جهاني اينترنت تعبيه كند كه امكان نمايش عكس ها وفيلم هاي غيراخلاقي براي جوانان كمتر از ۱۸سال وجود نداشته باشد.
اما مشكل اين است كه به چه صورت مي توان چنين هدفي را تحقق بخشيد.براي دستيابي به راه حلهاي صحيح و شايسته بايد از دوجنبه به اينگونه مسائل نظر داشت.
اول از بعد جزائي، يعني آنچه كه مسائل وموضوعات خلاف اخلاق حسنه و بطور كلي آنچه كه مصالح ومنافع يك كشور وملت را در بردارد.
دوم روابط حقوقي وخصوصي اشخاص كه در نقاط مختلف مي تواند مطرح باشد.
*قاضي دادگستري و عضو هيأت علمي دانشگاه
ادامه دارد