تاريخچه موافقت و مخالفت با سقط جنين قدمتي طولاني دارد. شايد همان زمان كه در رياضيات طرفداران هندسه «ريمان» درجنگ و جدل با موافقان هندسه «اقليدوسي» بودند، در سطح تدوين قوانين مدني نيز موافقان و مخالفان سقط جنين به هم چنگ و دندان نشان مي دادند.
اما چندسال پيش وقتي تمام پزشكان و پرستاران بيمارستاني در آمريكا كه درآن سقط جنين انجام شده بود، توسط مخالفان اين عمل قتل عام شدند، بسياري به يقين رسيدند كه چالش ميان موافقان و مخالفان سقط جنين بقدري عميق است كه به سادگي و حتي به ضرب و زور تدوين قوانين مدني نيز از ميان نخواهدرفت.
شايد هم در كشورهاي پيشرفته بتوان با وضع قوانين به يك مسأله اجتماعي شكل رسمي و آبرومندي داد، اما گويا آنچه را در درون آدمهاست نمي توان تغييرداد. معضلات مربوط به مسأله سقط جنين يعني ادله موافقان و مخالفان دايره وسيع دارد. دايره اي به وسعت و پيچيدگي درون انسان.
|||
۴۵هزارتومان مي شود‎/. اكس هم داريم‎/ لطفاً شب با من تماس بگيريد آمپول ديگر كارساز نيست‎/. اينجا نمي توانم كاري برايتان انجام بدهم. بعدازظهر ساعت شش مثل يك بيمار معمولي به مطب بياييد‎/. پول همراهتان باشد، ۱۵۰هزارتومان قبل و ۱۵۰هزارتومان بعد از عمل مي گيرم‎/. اما به من گفته اند شما با ۶۰هزارتومان اين كار را مي كنيد‎/. آن براي گذشته ها بود. وضعتان خيلي خراب است. سقط دوم به مراتب خطرناك تر است‎/. جواب آزمايش آماده است... شما حامله ايد.
مي داند كه چاره اي ندارد. همسر دوم مردي بودن كه خود به سختي مي تواند شكم زن و بچه هايش را سيركند، او را در شرايطي قرارداده كه به ناچار تن به اين كار داده است: بار اول كه ناچار به سقط شدم تحمل بدنم بيشتر بود. اما باردوم برايم سخت تر شد. نمي توانستم بچه را نگهدارم. شوهرم مخالف بود و تهديدم مي كرد. او نمي خواست مسؤوليت بچه اي را قبول كند.
به گفته كارشناسان در ايران سالانه ۸۰هزار موردسقط جنين صورت مي گيرد كه بيشتر آنها غيرقانوني است.
براساس مشاهدات پزشكان، مادران جوان با ميانگين سني ۲۳سال بيشترين گروه سني هستند كه داوطلب سقط جنين مي شوند.
به دليل محدوديت هاي قانوني، بسياري از اين افراد درمكانهاي غيربهداشتي همچون آرايشگاهها و خانه هاي خارج از شهر اقدام به اين كار مي كنند كه در بيشتر موارد اين سقط ها كامل صورت نگرفته و برخي از اعضاي بدن جنين در رحم مانده و دچار پارگي و عفونت شده است.
مواردي نظير عدم آگاهي از راههاي پيشگيري، بارداريهاي نامشروع و ازدواج موقت، فقدان قوانين شفاف، فقر، بيكاري و حاملگي هاي ناخواسته دوران عقد ازجمله مهمترين عوامل گرايش زنان به انجام سقط جنين است.
اما دكتر سيدمحسن موسوي، متخصص زنان و زايمان، شايع ترين عامل سقط را عامل اقتصادي مي داند.
او در سمينار بررسي جامع ابعاد سقط جنين در ايران، به ارائه نتايج پژوهشي كه دراين زمينه انجام داده، پرداخته و با اعلام اين مطلب كه استانهاي قم و كهگيلويه و بويراحمد بيشترين آمار سقط جنين دركشور را دارند، گفته است: ۹۰درصد مادراني كه عمل سقط انجام داده اند باسواد، ۷۳درصد خانه دار هستند.
بنا به نتايج اين تحقيق ۶۰درصد اين مادران زيرخط فقر زندگي مي كنند و ۶۱درصد هم يك تا سه تجربه بارداري داشته اند.
تعداد سقط جنين هاي غيربهداشتي در سطح جهان ۲۰ميليون در سال تخمين زده مي شود كه براثر آنها هرسال ۷۶هزارزن زندگي خود را ازدست مي دهند.
چرا كه به رغم ممنوع و غيرقانوني بودن سقط جنين، بسياري از زنان كه بدون برنامه قبلي دچار حاملگي مي شوند، خود را درمعرض سقط جنين هاي غيرقانوني قرارمي دهند.
اگر جمعيت اضافه شده سالانه دنيا را ۸۰ميليون بدانيم، از هر پنج حاملگي يكي منجر به سقط مي شود.
سقط مجموعه روش هايي براي خاتمه دادن به بارداري به وسيله ازبين بردن جنين و خارج ساختن جفت از رحم است كه عمدتاً ازطريق جراحي و مصرف دارو صورت مي گيرد و معمولاً قبل از هفته بيستم و قبل از رسيدن وزن جنين به ۵۰۰ گرم بايد انجام شود.
قرار داشتن بيشتر قربانيان سقط جنين در كشورهاي درحال توسعه حاكي از آن است كه زنان در اين كشورها در معرض آسيبهاي بيشتري هستند.
در ايران وجود جمعيت جواني كه بر اساس آمار ۷۰ درصد آنها زير ۳۰ سال هستند و تأخير در ازدواج به دليل مشكلات مربوط به اشتغال و مسكن همراه با گذار از جامعه سنتي به جامعه مدرن و مسأله غريزه جنسي كه مانند ساير غرايز انسان تعطيل بردار نيست، مسائل حاد و ويژه اي را ايجاد كرده است. از همين رو بررسي مسأله سقط هاي جنايي يا عمدي ضروري به نظر مي رسد. ضمن آن كه به دليل فقدان آگاهي و اطلاعات بسياري از كساني كه اقدام به سقط جنين مي كنند از مشكلات پزشكي و قانوني آن بي خبرند.
| | |
هرچه او مضطرب بود منشي مطب با آرامش كارش را انجام مي داد. مريضها را يك به يك تو مي فرستاد. تلفنها را جواب مي داد با بعضي از آنها با صداي بلند شوخي مي كرد و مي خنديد و فقط وقتي چشمش به او مي افتاد آهسته درباره قيمت، ساعت و وسايلي كه بايد همراهش باشد حرف مي زد. همه چيز را كه گفت، دادن آدرس را به وقتي موكول كرد كه او پول را كامل پرداخته و با اين كار نشان داده باشد براي انجام سقط جنين تصميم قطعي و نهايي گرفته است.
دكتر سيدمحسن موسوي معتقد است بيشترين سقط هاي عمدي توسط كاركنان غير بهداشتي صورت گرفته است.
قانون مجازات اسلامي در ماده ۶۲۲ تصريح مي كند: «هر كس عالماً عاملاً به واسطه ضرب يا اذيت و آزار زن حامله موجب سقط جنين شود علاوه بر پرداخت ديه يا قصاص به حبس از يك سال تا سه سال محكوم خواهد شد» و در ماده ۶۲۳ تأكيد شده است كه: «هر كس به واسطه ادويه يا وسايل ديگري موجب سقط زن گردد به ۶ ماه تا يك سال حبس محكوم مي شود و اگر عالماً و عاملاً جنين وي سقط گردد به حبس از ۶ ماه تا ۳ سال محكوم خواهد شد، مگر اين كه ثابت شود اين اقدام براي حفظ حيات مادر مي باشد و در هر مورد حكم به پرداخت ديه مطابق مقدمات مربوطه داده خواهد شد.» ماده ۶۲۴ نيز تأكيد مي كند: «اگر طبيب يا ماما يا داروفروش و اشخاصي كه به عنوان طبابت يا مامايي يا جراحي يا داروفروشي اقدام مي كنند، وسايل سقط جنين را فراهم سازند و يا مباشرت به اسقاط جنين نمايند به حبس از ۵ تا ۲ سال محكوم خواهند شد و حكم به پرداخت ديه طبق مقررات مربوط صورت خواهد پذيرفت.»
به دليل اعمال قانون ممنوعيت سقط جنين در كشور، كارشناسان تنظيم خانواده معتقدند مي توان با دسترس گذاشتن وسايل پيشگيري از بارداري و آموزش روشهاي اورژانس پيشگيري از بارداري به نسل جوان، زمينه گسترش سقطهاي القايي را كم كرد. اين درحالي است كه حجت الاسلام فرهادزاده نماينده نهاد رهبري در دانشگاههاي علوم پزشكي كشور در سمينار «بررسي جامع ابعاد سقط جنين در ايران» گفته است: «از منظر شرع مقدس، سقط جنين تابع قاعده كلي است و از اين نظر حرام است كه البته در مواردي از جمله عسر و حرج و مسائلي كه مادر و جنين مورد تهديد واقع شده باشند اين قاعده تبصره هايي دارد.» در قانون تنظيم خانواده، وزارت ارشاد و به پيروي از آن رسانه هاي مختلف در حيطه آن موظفند كه در راستاي سياستهاي جمعيتي كشور به آموزش عمومي در اين زمينه كمك كنند.