Iran Newspaper

محمد غفوري آشتياني، رئيس پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي در بخش نخست گفت و گو از ناكافي بودن سرمايه گذاريها براي كاهش خطر زلزله سخن گفت.وي افزود: ژاپني ها در كنترل كيفي ساخت و ساز و برخورد با تخلفات جدي هستند.بخش دوم و پاياني گفت و گو به چگونگي نظارت بر ساخت و سازها به منظور كاهش آسيبهاي ناشي از وقوع زلزله اختصاص دارد.

| براين اساس نظارت برساخت وساز را كدام نهاد بايد اعمال كند. شهرداري يا نظام مهندسي؟
* اين مسأله اي است كه بايد بين نظام مهندسي وشهرداري حل شود. البته ماده ۳۳ قانون نظام مهندسي كه پايان سال جاري تصويب و به نهادهاي مربوطه ابلاغ خواهد شد به اين موضوع پرداخته است بطوري كه به موجب ماده ۳۳ قانون جديد نظام مهندسي، ساخت وسازها فقط در دست مهندسين خواهد بود.
باتوجه به ميزان ساخت وساز شهري اگرنظام كنترل كيفيت ساخت وساز ، قانونمندكردن ضوابط شهرسازي وعدم اعمال سليقه در رعايت شود مي توان ادعا كرد كه در دو دهه آينده ايمني شهرهاي ما افزايش خواهد يافت. اما به ازاي هرروز كه در تهران ساختماني با كيفيت نامطلوب ساخته شود ضريب خطرپذيري زلزله افزايش مي يابد. ما بايد به گونه اي عمل كنيم كه وابستگي دولت به زمان بحران به حداقل برسد. بطوري كه اگر زلزله اتفاق افتاد قابل مديريت باشد وبه روند توسعه كشور آسيب نرساند.
يكي از برنامه هايي كه به اين منظور تدوين شده ودرحال اجراست نظام كنترل كيفي ساخت وساز روستايي است. درحال حاضر تعدادي از روستاها تحت پوشش اين برنامه قرارگرفته اند وبراساس گزارشها روند مناسبي تاكنون طي شده است.
ازطرف ديگر دولت بودجه اي را به منظور كنترل كيفي پروژه هاي عمراني دولتي اختصاص داده است وامروز مي توان گفت اطمينان نسبي از وضعيت ساخت وساز وايمني پروژه هاي عمراني دولتي وجود دارد ودرحال حاضر تمام پروژه هاي بزرگ كشور نظير پالايشگاهها با بررسي ميزان خطر آنها مطابق با بهترين دستورالعمل ها ساخته مي شود.
| فقط پروژه هاي دولتي؟
* درواقع درخصوص پروژه هايي كه توسط دولت ساخته مي شود اين اطمينان وجود دارد كه مطابق با دستورالعمل هاي ايمن سازي ومقاوم سازي در برابر زلزله ساخته مي شوند وشواهد بيانگر بهبود كيفيت ساخت وساز آنهاست. البته درگذشته هم پروژه هاي عمراني دولتي از وضعيت مناسبي برخوردار بودند چرا كه يك نظام مهندسي برنحوه ساخت وساز آن نظارت داشت.مشكل ما به بخش خصوصي برمي گردد كه با لازم الاجراشدن آئين نامه زلزله روزبه روز كيفيت ساخت وساز توسط اين بخش بهتر مي شود. با اين وجود تا رسيدن به وضع مطلوب فاصله زيادي داريم.
توجه داشته باشيد عواملي مثل مديريت هاي سليقه اي، شفاف نبودن ضوابط اجرايي وتوجه به درآمدزايي در شهر باعث شد درسالهاي گذشته زلزله وكنترل كيفي ساخت وسازها آنگونه كه بايد موردتوجه قرار نگيرد. درواقع ما در يك دوره بدون توجه به الفباي برنامه ريزي شهري به هركس ودرهر منطقه مجوز ساخت داديم. بطوري كه نه تنها خود را در برابر زلزله ناامن كرديم بلكه سيستم حمل ونقل شهري را مختل كرديم.به هرحال مسؤولان پس از زلزله منجيل اين واقعيت را پذيرفتند كه اقداماتي در راستاي كاهش ريسك زلزله در كشور انجام دهند.
| درصد زيادي از ساختمانها درگذشته ساخته شده اند كه بطور يقين درمقابل تكانهاي شديد زلزله ايمن نيستند وضوابطي كه شما از آنها صحبت مي كنيد در زمان ساخت شامل آنها نشده است براي ايمن سازي ساختمانهاي موجود چه بايد كرد؟
* همين طور است . ما حجم عظيمي از ساخت وسازهايي داريم كه وضعيت شان مطلوب نيست . همانطور كه دولت در بخش خصوصي و پروژه هاي عمراني اقداماتي را انجام داده است دراين جا هم از سال ۷۹ برنامه مقاوم سازي ساختمانهاي عمومي و تأسيسات زيربنايي كشور را زيرنظر شوراي كاهش خطرپذيري با عضويت نماينده هاي شوراي پژوهشي علمي كشور ، وزارت مسكن، كشور و سازمان مديريت وبرنامه ريزي و پژوهشگاه شروع كرده است. براي اين منظور دستورالعمل مقاوم سازي وبهسازي ساختمانهاي موجود درسال گذشته به دستگاههاي اجرايي ابلاغ شد واين نهادها فعاليتهاي مطالعاتي در موردآسيب پذيري ساختمانها را شروع كردند وامسال شاهد شروع عمليات مقاوم سازي خواهيم بود.
دراين برنامه اولويت كشور فقط با ساختمانهاي عمومي مثل مدارس، بيمارستانها ومراكز فرماندهي ومديريتي كشور وتأسيسات زيربنايي است.
| براي مقاوم سازي وايمن سازي ساختمانهاي موجود چقدر بودجه درنظر گرفته شده است؟
* در سال اول بودجه پيش بيني شده ۱۰ميلياردتومان بود ضمن آنكه همين ميزان براي ۲سال بعدنيز درنظر گرفته شد. اما درسال جاري اين رقم به ۴۰ميلياردتومان رسيد. به عبارت ديگر ۲۰ميلياردتومان براي بهسازي ساختمانهاي روستايي و۲۰ميليارد براي مقاوم سازي ساختمانهاي شهري اختصاص يافت.بايد به اين نكته اشاره كنم كه هزينه مقاوم سازي براي يك ساختمان از هزينه هاي دكوراسيون وزيباسازي كمتر است وحداكثر حدود يك يا دودرصد هزينه كل است اما با صرف اين هزينه هم جان هم مال وحتي بازدهي سرمايه حفظ مي شود. ايمني هزينه دارد اما اين هزينه به نفع ماست. امروز مردم نسبت به زلزله آگاه تر وحساس ترند. آنها به شايعات توجه نمي كنند دانش آموزان درمدارس درباره زلزله آموزش مي بينند .مانورهاي ايمني زلزله در دبيرستانها هرسال برگزار مي شود. از لحاظ علمي نيز ما شاهد برگزاري كنفرانسهاي علمي در مورد زلزله هستيم . در دوره هاي كارشناسي ارشد ودكتري مهندسي زلزله تدريس مي شود. اين درحالي است كه ازنظر تجهيزات آزمايشگاهي وسيستم هاي لرزه نگاري ما در شرايط مناسبي قرار داريم بطور كلي همين كه توانستيم براي زلزله بودجه اختصاص بدهيم خوب است.
ما بايد در روند كاهش خطرپذيري صبر داشته باشيم . كاهش خطرپذيري زلزله ظرف يك سال يا ۱۰سال اتفاق نمي افتد. ما ۱۰سال ناسازگار ساختيم ۱۰سال هم بايد مقاوم سازي كنيم واين نكته را بايد درنظر داشت كه هيچ گاه در زلزله نمي توان ادعا كرد كه آسيب ها به صفر خواهد رسيد. اقتصادي ومنطقي است كه مقدار آسيب را بپذيريم اما آسيب بايد طوري باشد كه قابل مديريت وجبران باشد.
| اگر فردا يا يك ماه ديگر زلزله رخ داد چه بايد كرد؟ در برابر خسارت هاي مالي وجاني بايد صبر كرد؟
* چون ما نمي توانيم يك شبه جلوي زلزله را بگيريم روي آن هم يك باره نمي توانيم تصميم گيري كنيم. تنها اين حرف درست است كه اگر امروز شروع نكنيم فردا دير است هرساختماني كه دركشور ساخته شود اگر ايمن نباشد وارد مدار بحران شده است .
| مقاوم سازي ساختمانهاي موجود در برابر زلزله چگونه صورت مي گيرد؟
* در ابتدا بايد دستگاههاي اجرايي اولويت ها را مشخص كنند تا براساس آن سازمان مديريت وبرنامه ريزي به كمك شوراي خطرپذيري مقاوم سازي ساختمانها رامشخص كنند وبا ارزيابي وضعيت موجود در صورت عدم ايمني ساختمانها، سطح عملكردي وايمني مورد انتظار براي مقاوم سازي وافزايش سطح ايمني ارائه ودرنهايت اجرا شود. خوشبختانه درسال جاري بسياري از طرحهاي مقاوم سازي به مرحله اجرا رسيده است.
| باتوجه به صحبت هاي شما به نظر مي رسد كه وضعيت كشور ازنظر كاهش خطرپذيري زلزله حداقل درآينده در وضعيت مطلوبي باشد اينطور نيست؟
* مطلوب نه از نظر خطر بلكه روندي كه براي كاهش ريسك زلزله وآسيب هاي ناشي از آن دركشور شروع شده روند منطقي است . واقعيت اين است كه درايران گسل، زلزله وخطر وجود ارد درواقع ما آسيب پذيريم وراه حل كاهش اين آسيب پذيري مقاوم سازي وايمني سازي است با كنترل كيفيت ، اعمال نظارت ومديريت صحيح وهمچنين با مكانيسم هاي تشويقي درسالهاي آتي بطورحتم ما شاهد گسترش بحث مقاوم سازي دركشور خواهيم بود . اما فراموش نكنيم كه رسيدن به يك شهر ايمن صبر مي خواهد. در طول ۲سال نمي توان با يك قانون كشور را مقاوم كرد اين قبيل كارها هيجاني است كه انجامش امكانپذيرنيست ونخواهد بود.
| سپاسگزارم.