جامعه اطلاعاتي، جامعه اي است كه مبناي تمامي كارهاي خود رابر اطلاعات بنا نهاده است.با گسترش اينترنت و فن آوري هاي نوين، تبادل اطلاعات به صورت يك نياز دائمي درآمده است. برهمين مبنا، دنياي معاصر در حال گذر از جامعه صنعتي و ورود به جامعه اطلاعاتي است. پيش بيني مي شود در سال ۲۰۰۵ اولين كشورها وارد جامعه اطلاعاتي شوند؛ جامعه اي كه دانش، سرمايه اصلي خواهد بود. هدف از برگزاري دو اجلاس جهاني در اين زمينه كه يكي آذرماه آينده در ژنو و ديگري آبان ۱۳۸۴ در ژنو برگزار مي شود، نيز آمادگي براي همين امر اعلام شده است. مطلب زير گزارشي است از مجله فورچن كه در آن به مصاحبه با دبير اجرايي اجلاس و نقش سازمان ملل در اين جامعه جهاني پرداخته است.
برگزاري اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي از نوزدهم تا بيست ويكم آذر در ژنو، اولين تلاش سازمان ملل براي نگاهي جامع به اهميت جهاني فن آوري اطلاعاتي است . مدير اجرايي اين اجلاس، نيتين دسايي (Nitin Desai) است . اين ديپلمات هندي ، مشاور مخصوص كوفي انان درمورد اين اجلاس نيز هست. وي تا به حال اجلاس هاي زيادي را در سطح جهاني مديريت كرده است ؛ كه آخرين آنها، اجلاس سال گذشته سازمان ملل در ژوهانسبورگ درمورد توسعه بود.
وي از آن بوروكرات هاي دولتي خشكي كه برخي ممكن است تصورش را بكنند نيست، بلكه يك مرد عمل گراي بلندپرواز است وبا تعصب زيادي نسبت به اين اجلاس وبرگزاري آن كه توسط سازمان ملل ويكي از سازمانهاي وابسته، اتحاديه ارتباطات جهاني (ITU) دارد. اين اجلاس در واقع در دو فاز درحال برگزاري است ؛ فاز دوم در دي ماه ۸۴ در تونس برگزار مي شود.
اين اجلاس به قدري مهم است كه هيأت هاي حدود شصت كشور به سرپرستي بالاترين مقام اجرايي خود درآن شركت مي كنند (ازجمله ايران كه رياست جمهوري درآن شركت خواهد كرد). بسياري از مديران عامل شركتهاي بزرگ نيز دراين اجلاس حضور خواهند داشت، مثل جورما اوليلا مديرعامل نوكيا. اين از آن گونه مجامعي است كه تمام شركتهاي فني مي بايست آن را پشتيباني كنند ونماينده اي براي حضور درآن بفرستند.
ايده اجلاس درسال ۱۹۹۹ شكل گرفت و به صورتي كه دسايي توضيح مي دهد، همه فكر مي كردند كه فن آوري آن چوب جادويي خواهد بود كه تمام مشكلات ما را حل خواهد كرد. هدف اين بوده وهست كه تكنولوژيست ها وسياستگذاران را به هم وصل كنيم. دسايي استدلال مي كند كه از نقطه نظر شركتها هيچ وقت بهتري براي برگزاري اين اجلاس وجود ندارد، چرا كه تقاضا براي فن آوري روز به روز كمتر خودكار مي شود.
وي ادامه مي دهد كه «سال به سال وابستگي مردم به كامپيوترها بيشتر مي شود. حالا فرصتي است براي آن كه تكنولوژي را در مرزهايي انتشار دهيم كه تا قبل از اين كمتر حضور داشته است . ضمن آنكه مي توان فن آوري را در جاهايي به كار گرفت كه حضور كم اثري داشته است. » وي مشخصاً مي خواهد كه از تكنولوژي اطلاعات، استفاده بيشتري در زمينه بهداشت، آموزش و دولت صورت گيرد.
وي كه در كنار خود نشانه هايي از تكنولوژي هاي قديمي مورد استفاده سازمان ملل را داشت (مانيتوري از شركت AST، شركتي كه سالهاست ورشكسته شده)، مي گويد: اجلاس سعي دارد به دو هدف بنيادي برسد. اول اينكه سازمان ملل مي خواهد تا يكسري هدفها را به عنوان سياستهاي تكنولوژيكي به صورت قاعده درآورد، به صورتي كه همه كشورها در مورد آن به توافق برسند.
تنها به عنوان يك مثال، دسايي مي گويد كه ممكن است دراين اجلاس همه توافق كنند كه تمام مدارس جهان تا يك تاريخ مشخص به اينترنت متصل شوند. سپس شركتها، دولتها (هم توسعه يافته و هم در حال توسعه) و سازمانهاي غيردولتي با همكاري يكديگر براي رسيدن به اين هدف تلاش خواهندكرد. هدف گذاريهاي ديگر ممكن است شامل برنامه هاي زمان بندي شده اي باشد براي دسترسي شهروندان به اطلاعات دولتي و يا اجراي «بهداشت الكترونيكي » (e - health)، در كشورهاي در حال توسعه.
قسمت ديگر اين اجلاس، «نمايشگاه تبادل سياست گذاريها» خواهد بود كه نشاندهنده كاربردهاي موفق سخت افزاري و نرم افزاري در زمينه كمك به توسعه است. دو نمونه از سياست گذاري هايي كه دسايي اميدوار است بتواندگسترش بدهد به اين شرح است:
ـ در هند، كشاورزان در چندين ايالت مي توانند به اطلاعات ثبت اسنادبه صورت آن لاين دسترسي داشته باشند. تا قبل ازاين ساكنين در شهرهاي غيرمركزي مي بايست سفرهايي گاه چند روزه به مركز ايالت داشته باشند تا بتوانند يك خريد يا فروش زمين را نهايي كنند ولي دولت با پيش بيني كيوسكهايي در قسمتهاي مختلف و ارائه اطلاعات از اين طريق كار نقل و انتقال را سريع تر و دقيق تر كرده است.
شهردار سئول، پايتخت كره جنوبي، مناقصه هاي شهرداري را براي دسترسي همه در اينترنت قرار داده است. بنابر اين اگر شما در محله اي زندگي مي كنيد كه اجراي يك پروژه باعث بروز مشكلاتي شده است، نه تنها مي توانيد مشخصات پيمانكار را به راحتي پيدا كنيد، بلكه مي توانيد متوجه شويد كه چه كسي آن را از طرف دولت تأييد كرده است.
مصاحبه گر مجله فورچن در ادامه به عنوان يك آمريكايي شكاك از دسايي مي پرسد كه : چگونه مي توان انتظار خاصي از اين اجلاس داشت، در حالي كه بسياري از كشورهاي عضو سازمان ملل هيچ گونه علاقه اي به استفاده شهروندانشان از فن آوري هاي نوين و از جمله اينترنت ندارند.
جواب دسايي اين است كه در انتها، بسياري از اين فن آوري ها بسيار دموكراتيك هستند.
«اينترنت يك ارتباط ميان شهروندي است. يك مثال خوب، معاهده منع استفاده از مين است. اين معاهده به خاطر آن اتفاق افتاد كه شهروندان اقصي نقاط جهان از طريق اينترنت به دولت هايشان فشار آوردند كه منعي در اين زمينه ايجاد كنند.»
خبرنگار پافشاري مي كند كه ولي در مورد كشورهايي مثل برمه، كوبا، زيمباوه و يا حتي چين چه كه دولت هايشان كلاً اجازه آن را كه شهروندانشان زياد مطلع شوند را نمي دهند.
دسايي مي گويد:« ما با مشخص كردن آن كه چه چيز سياستگذاري خوبي است، توسط اين اجلاس كوتاه افكار عمومي جهاني را عوض مي كنيم و اين آن چيزي است كه مهم است. اين چيزي است كه نمي توان آن را تكه تكه كرد و آن تكه اي را كه در مورد دسترسي به اطلاعات است برنداشت. نكته مهم آن است كه ما اين مسأله را در نهايت به حال خود رها نمي كنيم. ما در آخر اين اجلاس به سياستگذاري در مورد دسترسي به اطلاعات مي رسيم كه بسيار مهم خواهد بود.
دسايي مي داند كه چنين هدف گذاري هايي كار را سخت مي كند ولي تأكيد مي كند كه راهي به جز همين راه وجود ندارد. دولت ها دير يا زود با اين مسأله روبه رو خواهند شد، و چه بهتر كه آماده باشند و سياستگذاري هاي آماده اي در اين زمينه داشته باشند.
از جمله نگراني هاي دسايي آن است كه به نظر وي بخش تجاري و شركتهاي فعال در اين زمينه به اندازه كافي در جريان اجلاس درگير نشده اند. وي اعتراف مي كند كه بخشي از تقصير متوجه سازمان ملل است كه هنوز فكر مي كند اين يك اجلاس ارتباطي است واين تصور به بسياري شركت ها نيز منتقل شده است. ولي وي دلايل زيرساختاري ديگري براي عدم مشاركت و دلسردي بسياري شركتها، از جمله در آمريكا، عنوان بكند.
به عقيده وي «اين صنعت، صنعتي است كه هميشه در مورد مشاركت عمومي بسيار شكاك بوده است. من اين ترديد را مي پذيرم، ولي رشد يك صنعت تنها به واسطه درگير شدن آن با سياستگذاريهاي عمومي ايجاد مي شود و نه ايزوله ماندن از آن.»
دسايي، بهتر از بسياري مديران عامل شركتهاي بزرگ مي تواند افق آينده تكنولوژي را ترسيم كند. به عقيده وي شركتها از درگير شدن با اين اجلاس ونتايج آن در بلندمدت بيشتر از هر كار ديگري منتفع مي شوند. اين بزرگترين نتيجه اي است كه وي به دنبال آن است.