ترجمه: حسن هاشميان
بخش نخست مصاحبه روزنامه الشرق الاوسط با شيخ احمد ياسين روز شنبه چاپ شد بخش پاياني اين مصاحبه از نظر خوانندگان گرامي مي گذرد.
\ آيا با يك «الهدنه» جديد و آتش بس فراگير موافقت خواهيدكرد؟
* «الهدنه» را درگذشته تجربه كرديم و به خاطر حفظ وحدت فلسطينيان در رويارويي با دشمن آن را در اختيار دولت خودگردان قرارداديم. اما دشمن به آن احترام نگذاشت و ارزشي برايش قائل نشد. آنها تصور كردند كه چنين چيزي از موضع ضعف ما به آنها اعطا شده است. بنابراين انواع تجاوزگريهاي خود را پي گرفتند و ما مجبور شديم در آن زمان به آنها پاسخ دهيم و درنتيجه «الهدنه» شكست خورد.
دشمن به ما حمله كرد و ما پاسخ آن را داديم. دوباره حمله كرد و رهبران و سمبل هاي مقاومت ما را ازما گرفت تا اينكه پاسخ محكمي به آن داديم. از آن زمان به بعد تهاجمات خود را متوقف كرد. اين ضربات مقاومت فلسطين بود كه تجاوزات دشمن را متوقف كرد و از طريق ايجاد «همپايگي وحشت افكني» توازن قدرت خود را با آن حفظ كرديم. ما دائما اوضاع منطقه، جهان عرب و شرايط بين المللي را مي سنجيم آنگاه تصميم لازم براي خدمت به اهداف فلسطين و آينده ملت خود را اتخاذ مي كنيم. در حال حاضر، امكان برقراري يك «الهدنه» ديگر را جايز نمي دانيم، مگر اينكه دشمن تعهدات كافي بسپارد كه تجاوزات خود را عليه ملت فلسطين كنار نهد و به اشغال سرزمين ما پايان دهد. غيرممكن است كه درسايه اشغال، شهرك سازي، تجاوز و غارت مايملك مردم فلسطين به يك «الهدنه» ديگر روي بياوريم. اگر چنين كاري كنيم به معناي تسليم ما خواهد بود و ملت ما هرگز تسليم نخواهد شد. همچنين غيرممكن است كه «الهدنه» از سوي يك طرف پذيرفته شود و طرف ديگر به اشغال و گسترش دايره تجاوزات خود در اراضي ما مشغول باشد.
\ شرايط شما براي پذيرش يك «الهدنه» جديد چيست؟
* ما منتظر آن هستيم كه دولت قريع شرايط قبول يا رد «الهدنه» جديد را اعلام كند. ما مي خواهيم ببينيم طرفين ديگر تا چه مقدار به اين شرايط تعهد خواهند داشت. اين چيزي است كه موجب مي شود درباره رد يا قبول «الهدنه» تصميم بگيريم. اما در حال حاضر، ما نه درباره شرايط خود صحبت مي كنيم و نه شرايطي را ارائه مي كنيم، زيرا اگر از جانب ما چنين كاري بروز كند، آنگاه به معني تسليم ما در برابر دشمن صهيونيستي و پيروزي خواسته آنها بر اراده ملت فلسطين خواهد بود. بنابراين لازم است كه ملت ما به حق مقاومت و دفاع از خود تمسك جويد تا اينكه اراده دشمن شكست بخورد و از اين طريق متوجه شود قدرتي كه در دستان آن قرار دارد، قادر نخواهد بود آن را بر مردم فلسطين حاكم كند و هرچه مي خواهد بر سر آنها بياورد. اين ملت فلسطين است كه بر روي زمين و در ميدان جدال وجود خود را مسجل مي كند.
\ درگفتمان سياسي شما مشاهده مي شود كه تلويحاً مرزهاي بعد از سال ۱۹۶۷ را پذيرفته ايد. آيا اين بدان معني است كه از اصول و مباني جنبش حماس مبني بر آزادي همه سرزمين هاي فلسطين، از رود هم مرز اردن گرفته تا درياي مديترانه دست برداشته ايد؟
* حقيقت اين است كه گفتمان سياسي ما هميشه ثابت و لايتغير است. ما در جنبش حماس، سياست هاي خود را تغيير نمي دهيم و از مرزهاي فلسطين در سال ۱۹۴۸ دست برنخواهيم داشت. هيچ كس در ميان ما نگفته است كه در برابر قبول مرز هاي ۱۹۶۷ از بقيه سرزمين فلسطين صرف نظر كنيم. گفتمان سياسي ما كاملاً روشن است. ما شكل گيري مرحله اي دولت فلسطين بر روي همه خاك خود در مرزهاي ۱۹۶۷ در برابر از بين بردن همه اشكال و آثار اشغال گري، آزادي كامل و به دست آوردن دولتي با حاكميت كامل به عنوان مقدمه شكل گيري يك حكومت فراگير در بقيه اراضي فلسطيني را قبول داريم. اين به معني به رسميت شناختن دشمن نيست، زيرا حتي اگر از همه خاك فلسطين در مرز هاي ۱۹۶۷ خارج شود و دولت مستقل فلسطيني شكل گيرد، باز هم آن را به رسميت نمي شناسيم. پذيرش راه حل مرحله اي، كوتاه آمدن از كل آرمان فلسطين محسوب نمي شود. به عبارت ديگر، ما «الهدنه» اي را مي پذيريم كه در آن، برپايي دولت فلسطين در درون مرزهاي ۱۹۶۷ وجود دارد و مطالبه حق ما نسبت به مرز هاي ۱۹۴۸ را محفوظ مي دارد، اين گفتمان سياسي ما است. فلسطين در ديدگاه ما از رود هم مرز اردن تا درياي مديترانه است، از رود هم مرز اردن تا درياي مديترانه است، ( تكرار جمله از خود احمد ياسين است) از ناقوره تا رفح است. اما ما مانعي نمي بينيم كه براي رسيدن به چنين هدفي، برنامه مرحله اي آن را بپذيريم.
\فرآيند مذاكرات حزب الله با اسرائيل در باره مبادله اسيران را دنبال مي كنيد؟
* زندانيان فلسطيني اكنون در برابر فرصتي قرار گرفتند كه مي توانند تعدادي از افراد خود را آزاد كنند. در حال حاضر، حدود ۸ هزار زنداني فلسطيني در زندان هاي اسرائيل وجود دارند. روند مذاكره اي كه اكنون ميان حزب الله و اسرائيل وجود دارد، مي تواند بين ۴۰۰ الي ۴۷۰ زنداني از بازداشت شدگان لبناني، عرب و فلسطيني را آزاد كند. اين عمل در برابر تعداد بالاي زندانيان فلسطيني چيزي محسوب نمي شود. از خداوند مي خواهيم ملت فلسطين را توانا سازد تا همه فرزندان خود را از زندان هاي دشمن آزاد كند. در اين ميان، ليستي از اعضاي زنداني شده جنبش حماس و عموم ملت فلسطين را تحويل حزب الله لبنان كرديم. اما منتظر نتيجه مي مانيم.
اولويت هايي كه ما مطرح كرديم به اين شكل است: ابتدا لبناني ها، سپس اعراب غير فلسطيني و بعد از آن، فلسطيني ها آزاد شوند. يك اولويت ديگر اين بود كه تقدم آزادي افراد بر اساس سابقه حبس آنها تنظيم شود به اين شكل، آنهايي كه سابقه طولاني دارند زودتر از بقيه و به اين ترتيب، افراد ديگر با سوابق كمتر بعد از آنها آزاد شوند. از خداوند مي خواهيم چنين چيزي روي دهد و اين برنامه با موفقيت به اتمام رسد.
* الهدنه به معني آتش بس و دوري از تهاجم و انجام عمليات خشونت بار بر عليه يك ديگر است.

روزبه بوالهري
«ادوارد شواردنادزه» در پي تظاهرات مردمي كه انقلاب مخملي نام گرفت، از سمت رياست جمهوري گرجستان استعفا كرد.
گرچه دلايلي چون ناتواني در حل بحران اقتصادي و ادامه مشكلات با اقليتهاي قومي مانند آبخارها و آجارها را مي توان در بركناري شواردنادزه مؤثر دانست، اما بي ترديد ضربه نهايي در اين ميان، ناديده گرفتن ترتيبات دموكراتيك از سوي او و اطرافيانش بود. شواردنادزه كه در ساليان پاياني حيات اتحاد شوروي، عقايد تجديدنظرطلبانه اي را از خود بروز مي داد و خويشتن را مشتاق الگوي دموكراسي غربي مي دانست، پس از دستيابي به قدرت (در پي سرنگوني «زوياد گامساخورديا») آن را تا اندازه اي تحمل كرد كه به موقعيتش آسيبي وارد نيايد و آنگاه كه اوضاع بر وفق مرادش نشد، پس از برگزاري انتخابات پارلماني، اين ساز و كارها را ناديده گرفت و اقدام به تقلب انتخاباتي كرد. به عبارت ديگر، شواردنادزه همان عملي را انجام داد كه ساير همتايانش در قفقاز و آسياي مركزي به اجرا گذاشته بودند: دموكراسي و آراي مردم تا آنجا مجاز است كه ادامه حكومتشان را تضمين كند و در غير اين صورت، پشيزي هم ارزش نخواهد داشت. اين سنتي بود كه بذر آن در دوران استالينيسم ريخته شد و رشد عناصري چون بوريس يلتسين، ادوارد شواردنادزه و حيدر علي اف را در پي داشت كه همه چيز را فداي ترقي خود در ساختار حزبي حاكم بر اتحاد شوروي مي كردند.
البته ممكن است كه شواردنادزه و اطرافيانش عنوان كنند به خاطر آنكه در گرجستان، خونريزي نشود، به طور مسالمت آميز، حكومت را تحويل دادند، اما در زماني كه ارتش و ساير نيروهاي نظامي، بي طرفي پيشه كرده و به مخالفان پيوسته بودند و آمريكا و روسيه چشمها و گوشهاي خود را به روي درخواست حمايت شواردنادزه بسته بودند، آيا چاره ديگري براي رئيس جمهوري سپيدموي گرجستان باقي مانده بود؟
با رفتن شواردنادزه ، پرسشها و ابهامهايي در خصوص آينده گرجستان و ديپلماسي آن كشور مطرح مي شود، از جمله، معضل چندقوميتي بودن گرجستان است. اكثراً اقوام گرجستان، شمار بسيار اندكي دارند، اما اين مانع از آن نشده است كه با موفقيت در قبال تفليس عمل كنند. مثال بارز آن، آبخازيا است كه جمعيتش چندصد هزار نفر است، اما با كسب حمايت روسيه به معضل پيچيده اي براي دولت گرجستان تبديل شده بود. در هرحال، دولت جديد گرجستان بايد اين عامل را در محاسبات خود وارد كند و بكوشد تا نظر موافق اين اقليتها را به دست آورد.
در همين ارتباط، با نبود يك دولت مركزي مقتدر، دولت جديد بايد امتيازات بيشتري را به اين اقليتهاي قومي اعطا كند. ضمن آن كه همين نقيصه باعث رشد تمايلات خودمحوري در نقاط گرجستان شده است.
در كنار اين موضوع، بايد به اقتصاد همچنان ويران گرجستان پرداخت؛ موضوعي كه نه گامساخورديا و نه شواردنادزه نتوانستند از عهده آن برآيند. به نظر مي رسد كه در كنار حل اختلافات با اقليتها، بازسازي اقتصاد كشور، جزو محورهاي كليدي اي خواهند بود كه جانشينان شواردنادزه بايد به حل آنها همت گمارند. در عين حال، مي توان پيش بيني كرد كه در عرصه داخلي، رنگ و بوي دموكراسي مورد نظر آمريكا بيشتر به چشم خواهد خورد.
در مورد ديپلماسي گرجستان نيز حرف و حديث بسياري وجود دارد. طي ساليان گذشته، تفليس عملاً به متحد منطقه اي واشنگتن تبديل شده بود. اين سياست تا آن اندازه نهادينه شده بود كه گرجستان يكي از اولين كشورهايي بود كه اكثر سياستهاي آمريكا در تحولات بين المللي را مورد تأييد قرار مي داد. در اين راستا، تفليس تلاش ويژه اي را به عمل مي آورد تا ضمن فراهم آوردن زمينه استقرار نيروهاي آمريكايي در گرجستان، به عضويت پيمان ناتو درآيد. سياست همگرايي كاملي كه شواردنادزه براي دوري هرچه بيشتر از روسيه پيش گرفته بود، تنها انتقادهايي را كه چپ گرايان در مورد ايفاي نقش در فروپاشي ديوار برلين و از بين رفتن پيمان ورشو به شواردنادزه وارد مي كردند، تقويت مي كرد.
در هر حال، با سرنگوني شواردنازده، اين پرسش اساسي مطرح مي شود كه آيا گرجستان خط مشي جديدي را پيشه خواهد كرد؟ در پاسخ بايد گفت بررسي شخصيت رهبران مخالفان و نيز استقبال زودرس و سريع آمريكا از دگرگوني قدرت در گرجستان، اين احتمال را بيش از پيش تقويت مي كند كه تفليس سياستهاي گذشته را ادامه دهد. البته ميانجيگري مسكو و گفت و گوي ايگور ايوانف وزير امور خارجه روسيه با شواردنادزه در آخرين ساعات رياست جمهوري اش، ديني است كه حاكمان فعلي به روسيه دارند و مسكو نيز بدان اميد بسته است اما در هرحال، مانع چندان مهمي در راه مناسبات تفليس ـ واشنگتن به حساب نمي آيد. در عين حال، به نظر هم نمي رسد كه آمريكا بخواهد از سنگرهايي كه در دوره حكومت شواردنادزه فتح كرده بود، عقب بنشيند. موقعيت ژئوپولتيك گرجستان بويژه اهميت آن براي انتقال نفت از باكو به جيحان (تركيه) به اندازه اي است كه واشنگتن حاضر به چشم پوشي از آن نيست، اما اينكه مخالفان در يك دوره كوتاه مدت سعي در حفظ رابطه حسنه با مسكو داشته باشند، امري پذيرفتني است. آنان اين سياست را كه مانند ساليان نخستين حكومت حيدر علي اف خواهد بود، در پيش خواهند گرفت، تا زماني كه حكومتشان تثبيت شود.
بنابراين مي توان گفت كه در گرجستان، در بر روي همان پاشنه خواهد چرخيد!