گروه سياسي ـ جواد دليري: نخستين كنگره سراسري مجمع روحانيون مبارز صبح روزپنجشنبه با سخنراني مهدي كروبي دبيركل اين مجمع در اردوگاه شهيد باهنر برگزارشد. به گزارش خبرنگار سياسي «ايران»، در اين كنگره يك روزه اعضاي شوراي مركزي مجمع روحانيون مبارز، دبيران كل جبهه مشاركت، سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي، حزب همبستگي، جمعي از نمايندگان مجلس و تعدادي ديگر از شخصيت هاي سياسي حضور داشتند. «مهدي كروبي» دبير كل مجمع روحانيون مبارز در اين كنگره كه باعنوان فلسفه تشكيل مجمع روحانيون و چشم انداز آينده سخن مي گفت، اظهار داشت: انتخابات از اهم امور و مسؤوليت آن برعهده همه است . همه بايد تلاش كنيم كه انتخابات خوبي برگزار شود و ان شاءالله بستر حكومتي نيز براي اجراي درست و آزادانه انتخابات فراهم مي آيد و هيچ فردي از قانون تخطي نمي كند. روحانيت نيز نبايد خود را از مسائل جامعه كنار بكشد و نسبت به آنها بي تفاوت باشد.
وي با بيان اين مطلب كه در برخي موارد اختلاف، امام خميني(ره) شخصاً وارد مي شد و دخالت مي كرد، اظهار داشت: مثلاً امام روي اين مسأله انگشت گذاشتند كه چرا اسم فلاني در فهرست نيست. اختلافها و تنش هايي بود كه با تدبير بزرگان و اضافه كردن برخي اسامي به فهرست ها برطرف شد.
كروبي در ادامه به ماجراي هشت نفر و ۹۹نفر اشاره كرد و گفت: اين اختلاف سليقه ها و گرايشها علاوه برجامعه روحانيت مبارز در هيأت دولت و مجلس هم وجود داشت اما در مجلس كه مركز قانونگذاري است بيشتر تبلور يافت. در اين زمان مسائلي درباره حقوق زنان و قانون كار و غيره مطرح شد. امام مكاتباتي انجام دادند و توضيحاتي دادند كه حالا نمي خواهم اينجا درباره آنها شرح كامل دهم.
وي درباره ضرورت ايجاد تشكلي مستقل از جامعه روحانيت مبارز در آن مقطع زماني گفت: آن زمان با مراجعه به محضر امام ديديم كه اتفاقاً آمادگي ايشان براي پذيرش اين امر بيشتر است زيرا ايشان از بسياري از مسائل آگاه بودندمثلاً درباره شوراي نگهبان و بسياري از داستانهاي ديگر كه فراموش نشده ولي لزومي به بيان آنها نيست.
دبيركل مجمع روحانيون مبارز با اشاره به تقارن زمان تأسيس مجمع روحانيون مبارز با زمان انتخابات مجلس سوم گفت: شرايط از نظر زماني مانند شرايط فعلي بود يعني در آستانه انتخابات بوديم. مجمع بلافاصله تشكيل و اساسنامه اش ارائه شد و در انتخابات شركت كرد. پس از انتخابات مجلس، دوباره اين مسأله مطرح شد كه براي پايان دادن به شائبه اختلاف بين روحانيون ، همه روحانيون دوباره در يك تشكل جمع شوند اما در مشورت با امام، ايشان مخالفت كردند و گفتند همين طور خوب است. اينها اختلاف نيست انشعاب است و بهتر است كه به همين صورت بماند.
كروبي به بسياري از وقايع قبل از سال ۶۸ ازجمله بحث نامزدي آقاي «هاشمي رفسنجاني» براي انتخابات رياست جمهوري و حمايت امام از اين امر، راه اندازي روزنامه سلام و غيره اشاره كرد و گفت: مشي ما در مجمع روحانيون مبارز تذكر و راهنمايي و نقد در درون نظام و در چارچوب جمهوري اسلامي و توجه به رأي مردم بود. روزنامه سلام هم به وجود آمد و سپر بلايي شد كه در نهايت به تعطيلي آن منجر شد. وي، به انتخابات رياست جمهوري در سال ۷۶ اشاره كرد و گفت: با روي كار آمدن كارگزاران ما هم فكر كرديم خوب است وارد صحنه شويم. محضر رهبري رفتيم ايشان هم استقبال كردند. مي خواستيم يك اعلاميه بدهيم و اين مسؤوليت را گردن يك نفر بيندازيم اما او پس از مدتي كلنجار رفتن با خود و به دنبال حوادثي كه پيش آمد به پرده غيبت رفت. اما اين را هم بگويم كه نسبت دادن اين موضوع به نظام درست نيست. يك بار در ديدار با رهبري اين مسأله مطرح شد و ايشان گفتند مگر ممكن است كسي كه سالها در زمان امام نخست وزير بوده، ردصلاحيت شود.
«پس از آن، همه گروهها و اهل نظر گرفتند كه بهترين فرد خاتمي است. در مسائل بعدي و از جمله در قضاياي شهرداري هم مجمع بيش از همه از خود مايه گذاشت و البته وظيفه اش بود. در مورد زندانها، تعطيلي روزنامه ها و توهين به يك مرجع تقليد هم وارد شديم. عزيزي از پشت تريبون نمازجمعه عليه مرجعيت حرف زد. من خيلي ناراحت شدم و دنبال فرصتي مي گشتيم تا بالاخره در روزنامه جمهوري اسلامي حسابي از او و متعادل بودنش در زمان حضور در نجف تعريف و تجليل كرديم.»
كروبي ضرورت اتخاذ سياست تنش زدايي، نگهداشتن حرمت افراد، جمهوريت و دخالت مردم در سرنوشتشان را يادآور شد و گفت: آخرين سخن اين كه در فصل انتخابات هستيم. بارديگر پيام امام را يادآور مي شوم كه وصيت مي كردند به شركت در انتخابات و حضور فعال داشتن در اين عرصه. امام مي گويد كه همه تابع ملت هستيم. آن كسي كه استقلال ايران را مي خواهد جزو هر مسلك و مرامي كه هست بايد دنبال مردم برود تا پيروز شود.
> موسوي بجنوردي: ما خاتمي را در خط امام (ره) مي دانيم
آيت الله «سيد محمدموسوي بجنوردي» نيز در كنگره مجمع روحانيون مبارز گفت: اصلاحات در كشور ما متوقف نخواهدشد و اين نكته را همه بايد بدانند كه جنبش اصلاحات به قيام منجي موعود خواهدپيوست.
اين استاد حوزه و دانشگاه، امام خميني(ره) را بزرگمرد اصلاحات دانست و گفت: خط خاتمي تداوم راه امام است و ما خاتمي را همچون آن يگانه زمان مي دانيم و از وي حمايت مي كنيم.
آيت الله موسوي بجنوردي كه سخنان خود را با عنوان نقش مردم در حكومت اسلامي از ديدگاه امام خميني (ره) بيان مي كرد، از كساني كه «برخلاف نظر امام راحل و عقل سليم سخن مي گويند» انتقاد كرد و گفت: در نظام مهندسي امام خميني(ره) مردم همواره حرف اول را مي زنند.
وي تأكيد كرد: فقه امروز ما از اخلاق و عدالت اجتماعي جدا نيست و قوانين جامعه اسلامي بايد در بستر اين دو موضوع باشد. موسوي بجنوردي افزود: مديريت جامعه هنگامي تحقق خواهديافت كه مقبوليت وجود داشته باشد.
وي ادامه داد: پيامبر بزرگ اسلام هم قبل از هجرت به مدينه تا زماني كه به مقبوليت مردمي دست نيافته بودند، حكومت تشكيل ندادند و وقتي مردم با وي بيعت كرده و زمينه هاي تشكيل حكومت فراهم شد، اقدام به اين كار كردند. وي در تشريح اين مطلب گفت: امام خميني(ره) بارها در نجف فرمودند ما نبايد از دو موضوع غافل شويم، يكي اسلام است و يكي هم مردم. موسوي بجنوردي افزود: چرا كساني مي خواهند چنين وانمود كنند كه امام بزرگوار به رأي مردم كاري نداشته است. اين بزرگترين گناهي است كه صاحبان اين نوع تفكر مرتكب مي شوند.
استاد حوزه علميه و دانشگاه به نقش مردم در تداوم حكومت اشاره كرد و گفت: در حال حاضر نيز جمهوريت بدون رأي مردم معنا نخواهد داشت.
موسوي بجنوردي افزود: مردم بايد بر فعاليت كليه اركان نظام نظارت كنند.
وي شركت در انتخابات را وظيفه ملي و شرعي همه مردم دانست و گفت: امروز حيثيت نظام جمهوري اسلامي ايران به حضور مردم در صحنه وابسته است و حفظ نظام از اوجب واجبات است و استقلال، آزادي و تماميت ارضي ما امروز منوط به انتخاباتي است كه در پيش است.
موسوي بجنوردي سپس شوراي نگهبان را مخاطب سخنان خود قرار داد و اظهار داشت: دوستاني كه دلسوز نظام هستند بايد سعه صدر بيشتري داشته و در بررسي صلاحيت ها حال افراد را در نظر بگيرند. وي ادامه داد: اسلام به صراحت مي گويد در مواجهه با افراد، گذشته آنها را فراموش كنيد و امروز آنها را ملاك برخوردهايتان قرار دهيد.
موسوي بجنوردي تصريح كرد: چرا بايد به كسي كه مي گويد جمهوري اسلامي و مباني نظام را قبول دارم بگوييم تو در گذشته چنين كرده و چنان گفتي. اين برخلاف نص اسلام است.
> مجيد انصاري: رأي مردم پايه مشروعيت و مقبوليت نظام است
«مجيد انصاري» عضو مجمع روحانيون مبارز نيز در كنگره اين مجمع در تهران گفت: رأي مردم علاوه بر اين كه موجب مقبوليت نظام است، پايه مشروعيت آن نيز هست.
انصاري با اشاره به برخي جوسازي ها در خصوص بي توجهي مجلس ششم به مسائل اقتصادي در مقايسه با مسائل سياسي گفت: در عرصه قانونگذاري ۷۵۰ طرح ولايحه وصول شده است كه اين تعداد در مقايسه با دوره هاي گذشته بسيار زياد است. از اين تعداد درباره بيش از ۴۰۰ طرح ولايحه اعلام نظر شده است.
به گفته وي از تركيب اين طرح ها ولوايح ۲۴۵ مورد در زمينه اقتصادي، ۱۶۰ مورد درباره امور زيربنايي، ۱۳۰ مورد قضايي و حقوقي، ۶۰ مورد فرهنگي، ۳۲ مورد درباره بودجه و ۱۰۷ مورد در زمينه مسائل اجتماعي و سياسي بوده است.
اين عضو مجمع روحانيون مبارز درباره فعاليت مجلس ششم در بعد نظارتي گفت: در طول اين دوره هفت مورد استيضاح داشته ايم كه البته اين به معني بي مهري نسبت به دولت نيست. موارد تحقيق و تفحص هم متعدد و قابل توجه بوده است.
وي، عدم تعامل سازنده بين شوراي نگهبان و مجلس شوراي اسلامي از نخستين روزهاي تشكيل مجلس را مانعي بر سر راه مجلس و عامل انسداد در برخي حوزه ها دانست و گفت: سخت گيري هاي شوراي نگهبان غير موجه، بي سابقه و كاملاً غير قابل قبول است و تأثيراتي ويرانگر بر اعتماد عمومي و اعتقادات نسل جوان مي گذارد.
انصاري تصريح كرد: ادامه اين برخوردها، چهره اي انعطاف ناپذير از اسلام را به نمايش مي گذارد و موجب دين گريزي فزاينده مي شود. اين همان نگراني است كه حضرت امام راحل نسبت به آن هشدار مي دادند.
اين عضو مجمع روحانيون مبارز، بر لزوم توجه جريان اصلاح طلب به اصلاح روشهاي خود تأكيد كرد و افزود: برخي افراطها و عدم رعايت مصالح عمومي موجب ايجاد سوء ظن و هجمه هايي شده كه فرصت را براي كار بهتر از مجلس گرفته است. وي بخش ديگري از سخنان خود را به دفاع از كارنامه دولت اختصاص داد و گفت: دولت در انعكاس خدمات خود كم كاري داشته است و خدمات خود را درست منعكس نمي كند با اين حال از آنجا كه دولت و مجلس برآمده از يك جنبش سياسي هستند، وظيفه خود مي دانم از عملكرد دولت دفاع كنم.
> محتشمي پور: انتخابات مجلس هفتم سرنوشت ساز ترين انتخابات انقلاب است
«علي اكبر محتشمي پور» نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي انتخابات مجلس هفتم را حساسترين و سرنوشت سازترين انتخابات پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران دانست. وي كه عصر پنجشنبه در نخستين «كنگره سراسري مجمع روحانيون مبارز» سخن مي گفت، افزود: امروز در شرايطي هستيم كه بخش عمده اي از مراكز افكار سازي در جهان مي كوشند تا نظام جمهوري اسلامي را نظام استبدادي، سركوبگر، اقتدار گرا و بي اعتنا به آراي مردم نشان بدهند. وي اضافه كرد: آنان همچنين مي كوشند تا وانمودكنند يك جمع انتصابي مانع تحقق اراده سياسي مردم ايران است و نظام جمهوري اسلامي ايران را اصلاح ناپذير نشان دهند كه هيچ حركت اصلاحي را بر نمي تابد. نماينده مردم تهران و عضو مجمع روحانيون مبارز افزود: در اين شرايط پافشاري بر مسائلي كه به معناي تأييد قيم سالاري و نشان دادن تقدم بي چون و چراي نظرشوراي نگهبان برانتخاب مردم باشد، آيا چيزي جز كمك به اثبات دعاوي مراكز مزبور است؟ وي گفت: از سوي ديگر تأكيد مي كنم اصلاح طلبان نيز در كار تأكيد بر جمهوريت و اهميت آراي مردم، ركن ديگر نظام يعني اسلاميت آن را نيز بايستي مورد توجه قرار دهند و از اموري كه در نزد متدينين شائبه بي اعتنايي اصلاح طلبان به ديانت و شريعت را تقويت مي كند، پرهيز نمايند.
> ميزگرد پاياني كنگره مجمع روحانيون
كنگره سراسري مجمع روحانيون مبارز بعدازظهر روز پنجشنبه با ميزگردي كه در آن فاطمه كروبي، جميله كديور، ابراهيم اصغرزاده، رسول منتجب نيا، محمد سلامتي و داود سليماني حضور داشتند پايان يافت.
اسفندماه ۶۶ و در آستانه انتخابات دوره سوم مجلس شوراي اسلامي جمعي از اعضاي جامعه روحانيت، تشكلي سياسي به نام مجمع روحانيون مبارز را شكل دادند. اين افراد كه در آن ايام عضو جامعه روحانيت مبارز بودند، در پي بروز برخي اختلاف نظرها در مباني سياسي اداره كشور كه به گفته «مهدي كروبي، از مجلس دوم آرام آرام آغاز شده بود» به اين نتيجه رسيدند كه «ديدگاهها و نظرات آنها در صورت ادامه حضور در جامعه روحانيت كمتر مورد توجه قرار مي گيرد.» به همين دليل جمع نسبتاً قابل توجهي از ياران امام، تصميم به راه اندازي تشكلي تحت عنوان مجمع روحانيون مبارز گرفتند. اين گروه قبل از اجراي اين تصميم، وظيفه خود ديد كه موضوع را به دليل آنكه «ممكن بود به معناي انشعاب و اختلاف در درون تشكيلات روحانيت تلقي شود» با امام خميني (ره) در ميان بگذارند.
دو نفر از اعضاي مجمع [از جمله حجت الاسلام موسوي خوئيني ها] با امام (ره) ديدار كردند. امام (ره) ابتدا از طريق مرحوم سيد احمد خميني موافقت شفاهي خويش را با جداسازي تشكيلاتي دو گروه روحاني اعلام كردند، اما در عين حال، پس از ابلاغ موافقت حضرت امام (ره) با تشكيل مجمع، اعضاي جدا شده از جامعه روحانيت نامه اي با امضاي شوراي مركزي خدمت ايشان ارسال نموده و نوشتند: «قبل از هر اقدامي در اين باب، تلاش فراواني توسط بعضي از برادران ما براي نزديك كردن نقطه نظرات در چارچوب اصول و موازين مورد قبول با ديگر روحانيون محترمي كه سالها با آنان فعاليت مشترك داشتيم، صورت گرفت كه متأسفانه به علت پافشاري آن آقايان بر روي مسائل و مواردي كه بر خلاف مصلحت و موازين تشخيص مي داديم، به نتيجه نرسيد، لذا به نظر رسيد كه جمع ما در تشكل جديد بيشتر و بهتر مي تواند خدمتگزار انقلاب اسلامي باشد...»
ايشان به صورت مكتوب، تشكل جديد را نه تنها مايه اختلاف ندانستند، بلكه اين تشكل را باعث شفاف تر شدن ديدگاهها تلقي كردند. تشكل جديد، «مجمع روحانيون مبارز» نام گرفت. اين گروه، ليست كانديداهاي خود را براي مجلس سوم، فقط براي تهران منتشر كرد و اين ليست توانست در نخستين رقابت ميان دو جريان روحاني، اكثريت آراي مردم تهران را كسب كند.
| از تعطيلي موقت مجمع تا شركت در انتخابات خرداد ۷۶
در آستانه انتخابات مجلس چهارم، چپها ـ از جمله تشكل مجمع روحانيون مبارز ـ كه در مجلس اكثريت داشتند، از احتمال ردصلاحيتهاي گسترده توسط شوراي نگهبان ابراز نگراني كردند و از همين رو در انتخابات خبرگان ،۱۳۷۰ مجمع روحانيون مبارز با توجه به انصراف حجج اسلام موسوي خوئيني ها و عبايي خراساني از كانديداتوري مجلس خبرگان در تهران و با اعلام اينكه نتايج انتخابات را بيانگر واقعي آرا نمي دانست، تصميم گرفت براي انتخابات دومين دوره مجلس خبرگان كانديدايي معرفي نكند (سلام ـ ۷۶/۲/۲۰) پس از آن در انتخابات مجلس چهارم نيز بيشتر كانديداهاي جناح خط امام (نزديك به ۸۰ نفر) درمرحله احراز صلاحيتها رد شدند و حضور آنها در مجلس چهارم به اقليت رسيد. به اين ترتيب مجمع روحانيون پس از انتخابات، تعطيلي فعاليت سياسي خودرا به دليل فضاي نامساعد براي فعاليت، رسماً مبادرت به توقف فعاليت سياسي خود كرد.
مجمع روحانيون مبارز در ۲۴ مهرماه ۱۳۷۵ با اعلام بيانيه اي، فعاليت مجدد را از سر گرفت. اين مجمع اعلام كرد: «اكنون با توجه به شرايط پيش آمده و آشكارشدن نادرستي تهمتها و حمله هاي تبليغاتي و روشن شدن اين حقيقت كه انگيزه ورود به عرصه هاي سياسي از جانب مجمع، قدرت طلبي نبوده، تنها اداي يك وظيفه در برابر انقلاب اسلامي و آرمانهاي حضرت امام (ره) است. مجمع روحانيون مبارز حضور مجدد خود در عرصه فعاليتهاي سياسي را كمكي به نشاط سياسي جامعه مي داند» (سلام ـ ۷۶/۲/۲۱). حجت الاسلام والمسلمين موسوي خوئيني ها درباره اين تصميم مي گويد: «ما امروز هم كه به صحنه فعاليتهاي سياسي برگشته ايم، قبل از هر چيز باز هم خدمت مقام معظم رهبري رسيديم، به ايشان عرض كرديم كه به نظرمان آمده است كه الآن زمينه مساعدي براي بازگشت وجود دارد كه البته ايشان ابراز محبت فرمودند و گفتند كه من قبل از اين هم فكر مي كردم شما قبل از انتخابات مجلس بياييد، اما حال كه آمده ايد، بسيار خوب است (سخنراني در مسجد اعظم قم، سلام ۷۶/۲/۲).
مجمع روحانيون در انتخاباتي كه مورد اشاره مقام معظم رهبري بود، به دليل آنكه شرايط انتخاباتي از جمله موضوع رد صلاحيتها را كه مناسب نمي ديد، ليستي ارائه نكرد، اما ضمن درخواست ازمردم براي شركت گسترده در انتخابات از مردم دعوت كردند تا با انگيزه قوي درانتخابات حضور يابند. مجمع روحانيون براي حضور خود در عرصه قدرت سياسي، چشم به انتخابات ديگر داشتند.
| پيروزي در انتخابات رياست جمهوري و شتاب فعاليتهاي سياسي
پس از شروع مجدد فعاليت مجمع در پاييز ،۱۳۷۵ مجيد انصاري عضو كميته سياسي اين مجمع طي اظهار نظري اعلام كرد كه مجمع در مورد نامزد رياست جمهوري آينده كشور در راستاي مصالح كلي نظام، تحقق آرمانهاي امام خميني (ره) و رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب تصميم خواهد گرفت. مجمع روحانيون مبارز در مهرماه همان سال پس از آنكه علي رغم تلاشهاي بسيار نتوانست مهندس ميرحسين موسوي را براي نامزدي رياست جمهوري ترغيب كند، در پي بررسي هاي فراوان، سيدمحمد خاتمي را به عنوان كانديداي خود در ششمين دوره انتخابات رياست جمهوري انتخاب كرد.
پيروزي خيره كننده سيد محمد خاتمي عضو شوراي مركزي مجمع روحانيون در خرداد ۷۶ و در پي آن، پيروزيهاي پي در پي چپگرايان در انتخابات مجلس ششم، شوراها و انتخابات هفتم رياست جمهوري باعث شد مجمع در قالب ائتلاف جبهه دوم خرداد كه متشكل از چهار حزب اصلي كارگزاران سازندگي، جبهه مشاركت، سازمان مجاهدين انقلاب، مجمع روحانيون و ۱۴ گروه ديگربود، فعاليت خود را گسترش دهد.
مجمع پس از انتخابات مجلس ششم، تلاش كرد در شهرستانها نيز دفاتري داير كند. از آنجا كه مجوز فعاليت مجمع روحانيون مبارز فقط در تهران بود، آنان در سالهاي اخير تلاش كرده اند اين محدوديت را برطرف كنند، قبل از آن نيز گفته شد كه بر اساس تغييراتي كه در اساسنامه مجمع داده شد، غير روحاني ها نيز مي توانند عضو مجمع شوند. در تكميل فعاليتهاي تازه مجمع، روز پنجشنبه گذشته اولين كنگره سراسري مجمع روحانيون برگزار شد. به اين ترتيب مجمع روحانيون طي دو سال اخير كوشيده تا در قامت حزبي سراسري حاضر شود و نقش فعال تري در رقابتهاي انتخاباتي داشته باشد.
| مجمع روحانيون با نقشهاي تازه
مجمع روحانيون با آنكه نقش اصلي را در شكل گيري دوم خرداد ۷۶ بازي كرد [يا دست كم اينگونه تصور مي كند] اكنون مي كوشد بدون توجه به گذشته و اختلاف فكري كه با تشكل همتاي خود [جامعه روحانيت مبارز] داشته و نيز جمع بندي توان و ظرفيت فعاليت گروههاي دوم خردادي، فاصله اي مناسب بين جناحهاي مختلف برقرار كند تا امكان تعامل منطقي با آنها فراهم شود. از طرفي ديگر با گذشت زمان و روشن شدن پتانسيل گروههاي سياسي و نقش هر كدام از آن گروهها در عرصه تأثيرگذاري سياسي، به تدريج اختلاف نظرهايي ميان ديدگاههاي برخي از اين تشكلها پديد آمد كه شايد بتوان به عنوان مثال به اختلافهاي مجمع روحانيون و جبهه مشاركت اشاره كرد كه همين عامل موجب تشويق مجمع به حضور فعالتردر قامت يك حزب سراسري شد تا در رقابتهاي سياسي از مزاياي يك حزب سراسري برخوردار باشد.
ازسوي ديگر، مجمع تلاش مي كند نقش ميانجي گرايانه خود را كه روش مرسوم روحانيت است، حفظ كند. همين اختلافات انكارناپذير مجمع با برخي گروههاي كليدي جبهه دوم خرداد باعث شد تا در مهرماه ۱۳۸۱ زماني كه اولين كنگره جبهه دوم خرداد برگزارشد، مجمع روحانيون در آن شركت نكند، مجيد انصاري در آن زمان گفت: «حضوردر جبهه دوم خرداد، دامنه اثرگذاري مجمع روحانيون را كاهش مي دهد.»
