در بسياري از كشورها به ويژه كشورهاي پيشرفته علي رغم تغيير و تحولات سياسي اجتماعي، روند تحزب گرايي در شرف رسيدن به تعادل منطقي و صحيح است. درحالي كه در كشورهايي كه سازوكار تحزب گرايي به خوبي در چرخه تعادل قرار نگرفته است، اين تعامل دچار تب و تاب و كشمكش هاي سياسي ـ اجتماعي است.
از منظر كارشناسي، تحزب گرايي از سه ركن اصلي برخوردار است. هر يك از اين اركان به سهم خود نقش مهم و اساسي در چرخه تحزب گرايي برعهده دارند. حركت و رشد موزون، هماهنگ و متعادل اين سه ركن متضمن كاركرد صحيح احزاب در هر كشور است به طوري كه هرگاه يكي از آنها به صورت ناموزون و ناهماهنگ با ديگر اركان حركت و رشد نمايد و در يك محيط نامتعادل ايفاي نقش كند، بدون شك كاركرد احزاب در جامعه مختل خواهد شد.
اين اركان عبارتند از: مردم، حاكميت و احزاب
با اين وصف هر جامعه اي كه بخواهد تحزب گرايي را در راستاي رشد و شكوفايي كشور به كار گيرد، بايد مردم، حاكميت و احزاب آن جامعه به رسالت و نقش خود آگاه بوده و در جهت تحقق صحيح آن تلاش كنند. نقش ها و ويژگي هاي هر يك از اركان مذكور به ترتيب زير است:
الف) مردم:
اگر بخواهيم اركان مذكور را به عنوان يك مثلث متساوي الاضلاع تلقي كنيم مردم به عنوان قاعده اين مثلث از جايگاه و اهميت ويژه اي برخوردارند. براي اين كه مردم بتوانند به عنوان نقش خود را به خوبي محقق سازند، مي بايستي ويژگي هاي زير را كسب و قابليت هاي موردنظر را به دست آورند:
۱ـ كسب بينش هاي سياسي و اجتماعي لازم به طوري كه قادر باشند جريانات سياسي اجتماعي را تجزيه و تحليل كنند.
۲ـ آگاهي و اشرافيت بر روند تحولات سياسي اجتماعي
۳ـ قدرت شناخت نيات، اهداف، سياست ها، شعارها و برنامه هاي جامع احزاب
۴ـ قابليت بررسي عملكرد احزاب و تطبيق آن با شعارها و برنامه هاي ارائه شده
۵ـ كنترل كاركرد احزاب از طريق به چالش كشيدن عملكرد و شعارهاي احزاب
ب) احزاب:
احزاب در واقع ظرف تحزب گرايي به شمار مي روند زيرا با ايجاد ظرفيت هاي لازم مي توانند كاركرد صحيح تحزب گرايي را تضمين كنند. اين نقش عمدتاً از طريق فرآيند زير حاصل مي شود:
۱ـ رسيدن به بلوغ سياسي و ظرفيت هاي اجتماعي بالا
۲ـ عزم و اراده قوي براي تلاش در جهت رشد و تعالي جامعه
۳ـ برخورداري از منشور حزبي اعم از تبيين رويكرد، مواضع، ديدگاه ها، استراتژي ها و برنامه هاي جامع درخصوص كاركرد كلي جامعه به ويژه موضوعات كلان اقتصادي، سياسي، اجتماعي، فرهنگي و ...
۴ـ شفافيت و اطلاع رساني كافي به مردم درخصوص نيات، اهداف، شعارها و ...
۵ـ صداقت در گفتار، كردار و رفتار و پرهيز از موج سواري و متوسل شدن به شيوه هاي عوام فريبانه
۶ـ پاسخگويي به افكار عمومي در قبال عملكرد، شعارها و وعده هاي داده شده
۷ـ ترجيح منافع ملي به منافع حزبي و نيز منافع حزبي به منافع فردي
۸ـ عملكرد منطبق با منشور حزبي، شعارها و وعده هاي داده شده
۹ـ افزايش آستانه تحمل حزبي و پرهيز از موضع گيري هاي عجولانه
در يك تعامل منطقي و صحيح، احزاب در بسترها و در چارچوب تعيين شده به فعاليت پرداخته و همواره در معرض كنترل افكار عمومي قرار مي گيرند. در چنين فضايي احزاب خود را ملزم به حركت در راستاي استراتژي ها و برنامه هاي مدون ارائه شده دانسته و مقيد به پاسخگويي به افكار عمومي در قبال عملكرد خود خواهند بود درنتيجه اين تعامل، كاركرد احزاب كاركردي مثبت و مؤثر بر رشد و شكوفايي جامعه خواهد شد.
ج) حاكميت:
حاكميت عمدتاً بسترساز تحزب گرايي در جامعه است تعادل و تعامل موردنياز ميان دو ركن مردم و احزاب معمولاً از سوي حاكميت مورد كنترل قرار مي گيرد زيرا كاركرد منفي تحزب گرايي در جامعه متوجه حاكميت كه در واقع مسؤوليت رشد و تعالي جامعه را برعهده دارد، خواهد بود نقش اين ركن در موضوعات زير خلاصه مي شود:
۱ـ ايجاد بسترهاي لازم براي تحزب گرايي در جامعه از طريق وضع قوانين و مقررات همسو
۲ـ ايجاد ظرفيت هاي لازم در سازوكارهاي حاكميت براي نقد و بررسي عملكرد آنها توسط احزاب
۳ـ بهره گيري از نقد عملكرد توسط احزاب و انجام اقدامات اصلاحي در جهت گيري ها و فعاليت هاي خويش
۴ـ تلاش در جهت ارتقاي سطح بينش و آگاهي هاي مردم به منظور ايفاي نقش در چرخه تحزب گرايي
در جوامعي كه احزاب به بلوغ و ظرفيت هاي لازم سياسي، اجتماعي نرسيده و مردم نيز از بينش و نگرش كافي در جامعه برخوردار نباشند، به عبارتي در مواقعي كه تعادل منطقي بين دو ركن ذكر شده وجود نداشته باشد، حاكميت معمولاً عرصه و فضاي تحزب گرايي را به شدت مورد كنترل قرار مي دهد. منشأ ايجاد اين محدوديت كه كاركرد احزاب را مختل مي كند، عمدتاً براساس دو رويكرد متفاوت است:
۱ـ برخي از حاكميت ها به دليل اين كه به ظرفيت هاي لازم نرسيده و آستانه تحمل آنها، به چالش كشيده شدن توسط احزاب را برنمي تابند مانع فعاليت احزاب مي شوند، در چنين وضعيتي گاه نيز براي فرار از اين چالش به تشكيل حزب دست ساز مبادرت مي كنند در اين صورت عملكرد حاكميت نه تنها توسط حزب دست ساز به چالش كشيده نمي شود كه مورد توجيه و حمايت نيز قرار مي گيرد.
۲ـ دسته دوم از حاكميت ها به دليل اين كه احزاب از خلأهاي اطلاعاتي و پايين بودن سطح بينش سياسي اجتماعي مردم سوءاستفاده نكنند و آنها را به عنوان ابزار در جهت مطامع و منافع حزبي و فردي خويش به خدمت نگيرند به محدوديت در عرصه فعاليت احزاب مي پردازند تا تحزب گرايي به يك چرخه متعادل تبديل شود.
با قدري كنكاش در سوابق تحزب گرايي در كشورهاي جهان سوم به خوبي درمي يابيم كه به دليل عدم تعادل در سه ركن مورد اشاره (مردم، حاكميت و احزاب) كاركرد احزاب همواره در جوامع مذكور كاركردي متعادل، منطقي و مؤثر نبوده است زيرا احزاب در اين گونه كشورها يا به عنوان حزب دست ساز در خدمت حاكميت بوده اند و يا اين كه با استفاده از خلأهاي سياسي اجتماعي مردم و با توسل به شيوه هاي غيرمرسوم، با ناديده انگاشتن منافع ملي، به نفع مطامع حزبي و فردي خود در مقابل حاكميت قرار گرفته اند. اين روند دستيابي به تعادل منطقي را به تأخير انداخته و چرخه تحزب گرايي را مختل كرده است.
در وضعيت كنوني چنانچه بخواهيم تحزب گرايي را در جامعه خويش نهادينه كنيم بايد به جاي انتقادهاي مغرضانه و سرزنش يكديگر، تلاش كنيم بستري فراهم شود تا هر يك از اركان سه گانه بتوانند به ويژگي هاي لازم دست يافته و به ايفاي نقش بپردازند.
اين مهم را مي توانيم از هم اكنون كه در آستانه انتخابات هفتمين دوره مجلس شوراي اسلامي قرار داريم آغاز كنيم و شاهد يك رقابت انتخاباتي صحيح، سالم و مؤثر بر رشد و تعالي جامعه باشيم.
فرج الله مرادي

| با وجود برگزاري تقريباً همزمان مراسم دو تشكل دانشجويي در بيرون و داخل دانشكده فني هيچگونه درگيري و برخورد فيزيكي بين دانشجويان پيش نيامد.
| با پايان يافتن مراسم اول عده اي حدود ۱۰۰ نفر پشت نرده هاي دانشگاه ضمن سردادن شعارهاي سياسي به انتقاد از برخي مسؤولان پرداختند و پس از مدتي توسط نيروي انتظامي به خروج از محوطه دانشگاه هدايت و پراكنده شدند.
| دانشجويان حاضر در مراسم انجمن اسلامي چند كبوتر سفيد باروبانهاي قرمز را در محوطه پرواز دادند.
| بسيج دانشجويي روي سن تالار شهيد چمران صحنه آرايي زيبايي با تعداد زيادي شمع انجام داده بود.
| نيروي انتظامي دهها تن از نيروهاي لباس شخصي را كه در ضلع غربي دانشگاه تهران مستقر شده بودند و مانع خروج دانشجويان شركت كننده در مراسم روز ۱۶ آذر شده بودند، از اين خيابان پراكنده كرد.

گروه سياسي: مشاور رئيس جمهوري و وزير سابق علوم، تحقيقات و فناوري از پنجاهمين سالگرد شانزدهم آذر و شهادت سه آذر اهورايي، به عنوان خاطره اي از دوران مبارزات ضد ستمشاهي ياد كرد.
به گزارش ايسنا، دكتر مصطفي معين، طي سخناني در جمع دانشجويان دانشگاه شهركرد به مناسبت سالروز ۱۶ آذر، ادامه داد: اين نسل را (نسل سوم انقلاب) نبايد به دليل انتقاد و حتي اعتراض و مخالفت، به دوري از امانت و تعهد متهم كرد، كاري كه با تأسف و به وفور با زبان تهديد و تكفير و تحقير و تفسيق حتي از تريبونهاي مقدس انجام گرفته است.
وي افزود: در چنين شرايطي است كه رسالت تاريخي دانشگاه به عنوان كانون تفكر و عقلانيت و توليد علم و آگاهي و مسؤوليت و نقش دانشجويان به عنوان قشر مترقي و پيشتاز جبهه آزاديخواهي، حق طلبي و مردم گرايي بيش از هر زماني بارز مي شود و آن نقش روشنگري، مقاومت و بن بست شكني است.
وي يكي از چالشهاي دانشگاه را نگاه مبتني بر سوء ظن نسبت به نهاد دانشگاه، دانشگاهي و دانشجو در نزد برخي از مسؤولان و دستگاههاي سياسي ـ امنيتي ـ قضايي و نظريه پردازان و مدعيان ديني و فكري دانست كه بيشتر ناشي از عدم شناخت، نا آگاهي و يا بينشهاي متحجر و ناسازگار با نياز زمان و ضرورتهاي جديد اجتماعي و جهاني است و اين ترديد و سوء ظن نسبت به دانشگاه زمينه ساز بسياري از بي توجهي ها، بي مهري ها، هتك حرمتها و دخالتهاي نابجا در امور دانشگاهي و آموزش عالي گرديده است، حتي عدم سرمايه گذاري لازم در آموزش و پژوهش عالي ايران مي تواند متأثر از چنين نگاه و بينشي باشد، بينشي كه دانشگاه و علوم جديد را يك انحراف و يك تهديد مي داند.
دكتر معين خاطرنشان كرد: ضروري است كه دانشگاه به عنوان مبدأ تمامي تحولات جامعه، با حفظ استقلال در جايگاه حقيقي و واقعي خود قرار گيرد.

گروه سياسي ـ غلامعلي حداد عادل نماينده مردم تهران در مجلس و رئيس فراكسيون اقليت گفت: مهم ترين پيام ۱۶ آذر براي دانشجويان دفاع از استقلال كشور در برابر حضور بيگانه و مداخله بيگانه در كشور است و من اميدوارم دانشجويان ما با شناخت واقعه ۱۶ آذر حاملان درست و وارثان شايسته اين پيام شوند. وي به ايسنا گفت: عده اي در تلاشند تا همانطور كه دانشجويان قبل از انقلاب در برابر حكومت ستم شاهي ايستاده بودند آنها را به عنوان جنبش دانشجويي در مقابل جمهوري اسلامي هم به مخالفت وادار كنند، دانشجو بايد هوشيار باشد و بداند كه آن روز كه دانشجويان در برابر نظام ستم شاهي ايستادگي كردند روزي بود كه نظام فرش قرمز جلوي بيگانگان پهن مي كرد و دست نشانده بيگانگان بود اما نظامي كه امروز بزرگترين دشمنش آمريكاست دانشجو نمي تواند در مقابل اين نظام بايستد و نمي ايستد. دانشجو هم بايد در مقابل اين ترفند هوشيار باشد كه بوده است. نماينده مردم تهران به نزديك بودن انتخابات اشاره كرد و به عدم استفاده ابزاري از دانشجويان تأكيد كرد و گفت: تصور مي كنم حوادث سال هاي اخير به اندازه كافي براي دانشجويان پيام داشته است و نيازي به توضيح بيشتر نيست.

مجلس خواستار معرفي فرد ديگري براي عضويت در شوراي نگهبان شد
ابراهيم اميني عضو هيأت رئيسه مجلس اعلام كرد: از رئيس قوه قضاييه خواسته ايم كه فرد ديگري را به جاي موسوي براي عضويت در شوراي نگهبان به مجلس معرفي كند.احمد بورقاني نيز در جمع خبرنگاران در پاسخ به سؤالي در خصوص دليل در دستور كار قرار نگرفتن انتخاب حقوقدان هاي شوراي نگهبان گفت: با توجه به اين كه اين موضوع در دستور كار نيست، حتماً در حال مذاكره هستند كه به بهترين نحو ممكن صورت گيرد.
كروبي: اصرار دارم در انتخابات مجلس هفتم كانديدا نشوم
مهدي كروبي در گفت وگو با ايسنا در پاسخ به اين سؤال كه آيا قصد كانديداتوري در انتخابات مجلس هفتم را داريد يا خير؟ اظهار داشت: هنوز تصميم خاصي در اين باره اتخاذ نكردم، اما بسيار مصر هستم كه در اين انتخابات كانديدا نشوم؛ اما به بنده گفتند در اين رابطه اظهار نظر نكنم.
بيانيه نمايندگان به مناسبت روز دانشجو
جمعي از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي به مناسبت ۱۶ آذرماه، روز دانشجو بيانيه اي صادر كردند.

گروه سياسي: جلسه فوق العاده هيأت دولت صبح ديروز به رياست سيدمحمدخاتمي، رئيس جمهوري تشكيل شد.
به گزارش ايسنا در ابتداي اين جلسه رئيس جمهوري با گراميداشت روز دانشجو اظهار داشت: روز ۱۶آذر در تاريخ مبارزات دانشجويي مسأله مهمي است و نشانه زندگي و پويايي دانشگاه است.خاتمي افزود:روزي كه در رژيم گذشته به دليل جهت گيري دانشجويي عليه استبداد و استعمار ممنوع محسوب مي شد، در جمهوري اسلامي به عنوان نماد حركت آزاديخواهانه و آرمانخواهانه دانشجويي به رسميت شناخته شده و به عنوان روز دانشجو نام گرفت.
در ادامه اين جلسه فوق العاده كليات برنامه پنج ساله چهارم كشور مطرح شد.
* خاتمي در ديدار وزيركشور عمان: كشورهاي منطقه بايد دست در دست يكديگر امنيت را به منطقه خودشان هديه كنند
حجت الاسلام والمسلمين سيدمحمدخاتمي، رئيس جمهوري ديروز در ديدار وزير كشور عمان تأكيد كرد: جمهوري اسلامي ايران و عمان خواستار استقرار صلح، ثبات و امنيت در منطقه هستند.
به گزارش ايسنا رئيس جمهوري با اشاره به مذاكرات انجام شده براي تعميق و تحكيم مناسبات و علاقه مندي تهران براي بسط همكاريها، گفت: ميان تهران و عمان همبستگي و اعتمادخوبي در سالهاي گذشته برقرار بوده است.خاتمي تدبير عمان در مواجهه با بحران هاي منطقه اي نظير حوادث عراق و تلاش براي آرامش را يادآور شد و از اهتمام به ايجاد امنيت و آرامش به عنوان هدف مشترك دو كشور ياد كرد.

گروه سياسي ـ مراسم روز دانشجو و گراميداشت پنجاهمين سالگرد سه دانشجوي شهيد دانشكده فني دانشگاه تهران در ۱۶ آذر سال ۱۳۳۲ روز گذشته طي دو مراسم همزمان و در دو نقطه جداگانه (محوطه سردر دانشگاه و تالار دانشكده فني) برگزار شد.
به گزارش خبرنگار «سياسي» ايران تجمع دانشجوياني كه به دعوت انجمن اسلامي دانشگاه تهران و علوم پزشكي در محوطه سردر دانشكده فني گرد آمده بودند از ساعت ۱۳ با حضور بيش از دو هزار دانشجو و تعدادي از نمايندگان رسانه هاي جمعي آغاز شد. در اين مراسم با عنوان نيم قرن مبارزه با استبداد با سخنراني نمايندگان دانشجويان همراه بود. بابايي مجري اين مراسم طي سخناني گفت: استكبار خارجي براي موفقيت نياز به استبدادگر داخلي دارد از اين رو ما محور مبارزه خود را مبارزه با استبداد طي پنجاه سال گذشته مي دانيم. مسؤول روابط عمومي انجمن نيز اظهار داشت: خوشحاليم آنها كه سال گذشته براي برهم زدن اين مراسم آمده بودند امسال وارد فاز برگزاري مراسم به سبك خودشان شده اند، وي نيز يادآوري كرد كه از نظر دوستان ما بدون پشتوانه واقعي مردمي نمي توان با استعمار مبارزه كرد.
سخنرانان اين مراسم به تناوب در سخنانشان ضمن گراميداشت يادسه دانشجوي شهيد ۱۶ آذر ۱۳۳۲ به عدم روشن شدن پرونده كوي دانشگاه، غيرشفاف بودن قراردادهاي نفتي كشور و برخوردهاي قضايي با دانشجويان انتقاد مي كردند. يكي از سخنرانان در همين راستا گفت: هدف ما سياه نمايي نيست، بلكه سياه نشان دادن آنهايي است كه خود را همه ملت و دين و ايران مي دانند. سخنران ديگري تصريح كرد: ما قانون مداريم نه برانداز ولي طبق قانون اساسي خواهان رعايت حرمت و شأن دانشجويان و همه آحاد مردم در كشور هستيم و اصل را بر برائت قرار داده ايم. لذا وضعيتي كه در آن حتي نمايندگان مجلس براي اظهارنظر درباره مسائل كشور با مشكل روبرو باشند را برنمي تابيم.
بنابراين گزارش يك ساعت پس از شروع برنامه اجتماع و سخنراني انجمن اسلامي، مراسم بسيج دانشجويي در محل تالار شهيد چمران آغاز گرديد، اين مراسم با عنوان «شعله روزگاران» و با حضور بيش از ۱۰۰۰ نفر از دانشجويان برگزار شد. مهدي چمران رئيس شوراي شهر تهران در اين مراسم طي سخناني به مرور سير جنبش دانشجويي پرداخت و به نقل از برادر شهيدش مصطفي چمران وقايع روز ۱۶ آذر ۳۲ را تشريح كرد. او با يادآوري نقش طالقاني، زنجاني، بازرگان و سحابي در شكل گيري نهضت مقاومت ايران، منشأ اعتراض آن روز دانشگاه را اعتراض به سفر نيكسون و روحيه استكبارستيزي دانشجويان دانست. وي افزود: امروز نيز در نظام ما جنبش دانشجويي جايگاه ويژه خود را دارد وارزش آن به استقلال و عدم وابستگي به جناحهاي سياسي است.
هرندي عضو شوراي مركزي بسيج دانشگاه نيز بحران هويت و جدا افتادن جنبش دانشجويي از افتخارآميزترين جلوه آن كه تسخير سفارت آمريكا ناميد را از آفات اين جنبش دانست و تصريح كرد: موج نويي در جنبش دانشجويي شكل گرفته كه مستقل و عدالت خواه است. وي در بخشي از سخنانش گفت: آنها كه ما را در دانشگاه شبه نظامي مي دانند خود پياده نظام احزاب در دانشگاه اند.

گروه سياسي ـ جواددليري: انتظار موجه و معقولي نيست كه رقابت هاي حزبي درفضاي سرشار از همدلي و مرافقت صورت بگيرد.ماهيت فعاليت هاي حزبي، اقتضاي رقابت را دارد.آنچه دراين فضاي رقابت دل آزار است، در غلتيدن به ورطه تخريب و موازين ضداخلاقي است.درمان قطعي اين آفت، البته زماني دراز مي طلبد تا تجربه حزبي در فضاي سياسي ما پيراسته شود. اما تا آن زمان، مي توان به منشوري براي وفاق ميان احزاب دست يافت تا برحسب آن، فضاي رقابت هاي حزبي به سلامت بيشتري مزين شود.تدوين «سندمنشور وفاق و قواعدرفتاري احزاب» مي تواند مصداق همدلي احزاب تلقي شود.علي باقري، مديركل سياسي وزارت كشور و دبيركميسيون ماده۱۰ احزاب، پاسخگوي پرسش هاي ما درباره چندوچون اين سند است.

\ مهمترين ويژگي سند منشور وفاق و قواعدرفتاري احزاب سياسي چيست؟
* درتهيه منشور وفاق و قواعد رفتاري احزاب سياسي تلاش شده كه دوموضوع كلي و مهم براي فعاليت حزبي و تعامل احزاب با يكديگر لحاظ شود.
يكي حاكميت اخلاق دررقابت سياسي و ديگر رعايت حريم هايي كه به منافع و امنيت ملي كشور مربوط مي شود.
اگر بخواهيم جزئي تر نيز به مسأله نگاه كنيم، درمنشور وفاق احزاب بر پرهيز از تبديل شدن رقابت هاي سياسي به ستيزه جويي، نقدعملكردها به جاي تخريب افراد و شخصيت هاي حزبي ازموارد تصويب شده در قالب قواعدرفتاري و الزامات تعهدات مربوط به آن است.
\ چه عواملي باعث شده تا اين منشور تهيه شود؟ نواقص رقابت حزبي كجابوده است كه باعث شده تا اين منشور تهيه شود؟
* عدم حاكميت اخلاق در رقابت سياسي و بي توجهي به حريم هايي كه به منافع ملي كشور مربوط مي شود، كاملاً در فعاليت هاي حزبي درجامعه ما ديده مي شود.
تقريباً از سال گذشته، اين خلأها و ضرورت رفع آنها در جلسات مسؤولان احزاب با وزيركشور موردتأكيد قرارمي گرفت.
به همين دليل تصميم گرفته شد تا درچارچوبي منظم مواردمذكور جمع بندي شود.
\ تنظيم منشور مذكور چه تأثيري در فعاليت حزبي خواهدداشت؟ آيا با اين منشور مي توان اهداف مذكور را اجراكرد؟
* براساس اين منشور، مقدمه رسيدن به وفاق رعايت اخلاق و منافع ملي است. براي همين بايد براي رسيدن به يك نقطه مطلوب، مباحث و مباني تئوريك مسأله را يك جا جمع كنيم.
اما علاوه بر تنظيم يك چارچوب نظري، بايد يك عزم جمعي نيز فراهم شود.
متأسفانه اكنون اينگونه نيست باتوجه به آنچه در صحنه عمل مي بينيم؛ بداخلاقي سياسي، تلاش تا سرحد نابودي احزاب و تخاصم تاحد ازبين بردن حريم هاي شخصي و اجتماعي يكديگر از جمله مسائلي است كه در رقابتهاي ناسالم سياسي ديده مي شود. اگر تحول اساسي در رفتار سياسي ما به وجود نيايد اميد چنداني در مثمرثمربودن اين منشور وجود ندارد.
\ شما ويژگي مهم منشور وفاق احزاب را رعايت اخلاق سياسي و منافع ملي مي دانيد. مؤلفه ها و محورهاي وفاق حزبي چيست؟ وفاق موردنظر در اين منشور ، براساس كدام مباني استوار است؟
* احزاب در تعامل، رفتار و گفتار خود نبايد دنبال انحلال يكديگر باشند، بايد در عرصه رقابت ها تلاش كنند. منازعه هاي بين خود را حل كنند و آن را به نهادهاي اداري و سنتي و مرسوم محول نكنند. اگر يك نهاد حل منازعه بين احزاب داشته باشيم آن وقت ديگر نيازي نيست كه ساير نهادها در كار احزاب دخالت كنند.
\مكانيزم و ابزار اجرايي اين منشور چيست؟
* عزم و اراده احزاب سياسي مهمترين ابزار است. ما هيچ قانوني نمي توانيم داشته باشيم كه احزاب را مجبور كنيم كه «منشور قواعد رفتاري» بين خود را رعايت كنند. بزرگترين ضمانت ملزم بودن خود احزاب است.
\ مديريت و نحوه اداره و نظارت براين منشور برعهده دولت است يا خود احزاب؟
* به هيچ وجه نبايد مديريت برعهده دولت و سازو كارهاي دولتي باشد.تأكيد مي كنم كه نبايد وزارت كشور و نهادهاي دولتي نقشي در آن داشته باشند.
\ آيا در تهيه اين منشور از تجربيات قبلي براي تحقق وفاق هم استفاده شده است؟
* اين اقدام در واقع به نوعي تكميل نهاد خانه احزاب است. خانه احزاب بستري براي ديالوگ، حول مشتركات بوده و يك كلوپ سياسي است اما تنظيم قواعد رفتاري گام دوم براي ايجاد تعامل و مديريت رفتار سياسي است.
\ايده تنظيم اين منشور از چه زماني كليد خورد؟
* مسؤولان بلندپايه احزاب و وزارت كشور نزديك به يك سال پيش در جلسه اي مشترك كه در ايام انتخابات شوراها تشكيل شد، تأكيد كردند كه «بايد راهكاري جهت كنترل و مديريت رقابت هاي ناسالم» انديشيده شود.
از آن موقع تاكنون كه نزديك به يك سال مي گذرد، موضوع وفاق بين احزاب در جلسات مشترك با وزارت كشور دائماً به بحث گذاشته شد تا اينكه كميته اي متشكل از علي شكوري راد، مرتضي نبوي و مرتضي مبلغ مأموريت يافت سند منشور وفاق و قواعدرفتاري احزاب را تهيه كند.
اين سند چهارشنبه شب گذشته در نشست مشترك وزيركشور و معاون سياسي وي با جمعي از نمايندگان احزاب سياسي و خانه احزاب به تصويب رسيد.
\سند منشور وفاق و قواعد رفتاري و احزاب سياسي اكنون در چه مرحله اي قراردارد؟
* سند مذكور به خانه احزاب ارسال و در نشستي رسمي و در حضور نمايندگان تام الاختيار احزاب سياسي به امضاي آنان خواهدرسيد. تمامي احزاب سياسي با پذيرش و امضاي سند وفاق احزاب سياسي به عضويت اين سند درآمد ند و سند يادشده براي امضاكنندگان در رفتارها و رقابت هاي سياسي بين احزاب لازم الاتباع خواهدبود.آيين نامه انضباطي سند و آيين نامه هيأت داوري و نظارت در جلسه جداگانه اي در خانه احزاب بررسي خواهدشد.

امير سيدين
از همان روزي كه شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي اتمي، قطعنامه اخير خود در خصوص فعاليتهاي هسته اي ايران را منتشر كرد، تقريباً نگاه تمام رسانه هاي فرامرزي به دوسوي اين جريان دوخته شد تا واكنش ايران و آمريكا به عنوان دوسر طيف اين دعوي بين المللي را در مورد اين قطعنامه مورد تجزيه و تحليل قرار دهند.
واكنش ايران به قطعنامه اي كه روزنامه ژاپني «يوميوري» آن رابه معناي آن دانسته بود كه «جامعه جهاني با توجه به واقعيت موجود يك فرصت ديگر به ايران داده است» (۲۸نوامبر۲۰۰۴) را حسن روحاني، مرد اين روزها نام آشناي عرصه ديپلماسي ايران نشان داد. حسن روحاني در يك كنفرانس خبري ضمن اعلام رضايت دولت متبوعش از قطعنامه ماه نوامبر آژانس بين المللي انرژي اتمي گفت: «همه از اين قطعنامه استقبال كرده اند و اگر ما هم استقبال كرديم، براي اين است كه بسياي از خواسته هاي ما نيز در اين قطعنامه نهفته است.» البته بخشي از اين مصاحبه كه بيش از همه مورد توجه رسانه هاي خبري قرار گرفت آن فرازي بودكه به مسأله غني سازي اورانيوم توسط ايران مربوط مي شد: «تعليق موقت فعاليتهاي هسته اي، داوطلبانه بوده است و مسأله تعليق و تعطيلي دائمي غني سازي، به هيچ عنوان مطرح نبوده و نخواهد بود.» (۳۰نوامبر۲۰۰۳).
اين سخنان حسن روحاني به شدت مورد استقبال رسانه هاي خارجي قرار گرفت به گونه اي كه خبرگزاري رويترز در گزارشي از اين سخنان، خاطرنشان مي كرد: «يك مقام برجسته ايراني گفت كه كشور متبوعش تصميم ندارد برنامه جنجال برانگيز غني سازي اورانيوم را كنار گذارد، چرا كه براي تأمين سوخت دست كم يكي از هشت راكتور هسته اي كه در نظر دارد بسازد به آن نيازمند است...
حسن روحاني رده مياني كه در زمينه مسأله هسته اي ايران به عنوان مذاكره كننده اصلي با كشورهايي از اتحاديه اروپا حضور يافت، افزود: اما مسأله پايان دادن به غني سازي اورانيوم مطرح نيست، هيچ گاه نبوده و نخواهد هم بود.» (۲۹نوامبر۲۰۰۳) شبكه تلويزيوني سي.ان.ان نيز در همين خصوص گزارش داد: «عالي ترين مقام سازمان انرژي اتمي ايران ـ حسن روحاني ـ در تازه ترين اظهارات خود در مورد برنامه هاي هسته اي كشورش اعلام كرد كه ايران ممكن است در آينده بار ديگر غني سازي اورانيوم را از سر بگيرد... دبير شوراي عالي امنيت ملي ايران ضمن اعلام احتمال از سرگيري غني سازي اورانيوم، بار ديگر از توافق كشورش براي امضاي پروتكل الحاقي و همكاري كامل با آژانس بين المللي انرژي اتمي سخن گفت» (۳۰نوامبر۲۰۰۳)
شايد همين اظهارات حسن روحاني بودكه گردانندگان روزنامه راستگراي واشنگتن پست را بر آن مي داشت تا در يادداشت تندي، تأكيد كنند: «شكست تلاشهاي ديپلماتيك براي توقف فعاليتهاي سري اتمي ايران، نهايتاً جامعه جهاني را به انتخاب پذيرش ايران به عنوان يك قدرت هسته اي و يا خلع سلاح اين كشور با توسل به زور مواجه مي كند... بعيد به نظر مي رسد كه تصميم روز دوشنبه واشنگتن مبني بر هماهنگي ، بالحن ملايم شوراي حكام منجر به توقف فعاليت هاي اتمي ايران شود... باوجود آنكه شوراي حكام فعاليت هاي ۱۸ ساله مخفي ايران را محكوم كرد، نگاهي به آنچه در وين رخ دادنشان مي دهد كه اوضاع نگران كننده است» (۲۹ نوامبر ۲۰۰۳) اين هشدار روزنامه واشنگتن پست، بلافاصله با مجموعه اي از مطالبي كه روزنامه هاي ديگر (عمدتاً آمريكايي) درخصوص فعايت هاي هسته اي ايران، منتشر كردند، پيگيري شد.
مثلاً روزنامه واشنگتن تايمز در گزارشي در همين ارتباط، مدعي مي شد : «در حالي كه مسؤولين در تهران اذعان كرده اند طرحهاي انرژي اتمي ايران براساس سيستم غني سازي اورانيوم با استفاده از نيروي گريز از مركز پايه ريزي شده است، مقامات آژانس بين المللي انرژي اتمي در پي يافتن رابطه احتمالي بين ايران و پاكستان هستند. » طرح ساختن بمب هسته اي پاكستان نيز بر همين اساس بوده و آژانس مايل است دريابد اين طرح به چه وسيله و از چه راهي به ايران داده شده است... يكي از منابع آگاه ديپلماتيك به خبرنگاران گفته است. ايران اين طرح را از طريق يك واسطه كسب كرده ولي هويت واسطه هنوز روشن نيست». (۲۹ نوامبر ۲۰۰۳) اين در حالي بود كه روزنامه الشرق الاوسط در گزارشي در همين خصوص، به نقل از يك منبع ديپلماتيك مدعي مي شد.
«پاكستان بارها ارائه هرگونه كمك به ايران درزمينه برنامه هاي هسته اي اين كشور را رد كرده است زيرا بسياري تصور مي كنند كه عبدالقادرخان نخستين سازنده بمب اتمي پاكستان انتقال دهنده دانش غني سازي اورانيوم به ايران بوده است». يكي از ديپلمات هاي سابق ايران تابستان گذشته به روزنامه لس آنجلس تايمز گفته بود كه عبدالقادر خان از آغاز سال ۱۹۸۷ به منظور كمك به برنامه هاي هسته اي ايران چند بار به اين كشور سفر كرده است... پرويز مشرف رئيس جمهوري پاكستان در سفرماه گذشته به كره جنوبي اظهار داشت كه ديدار عبدالقادر خان از ايران در ارتباط با فروش موشك با برد كوتاه به اين كشور بوده و ارتباطي به دانش هسته اي ايران نداشته است». (۳۰ نوامبر ۲۰۰۳) بلافاصله بعد از اين قبيل فضاسازي ها بود كه «خبرگزاري رويتر » اعلام مي كرد: «ديپلمات ها مي گويند آژانس نظرات هسته اي سازمان ملل متحد، سرگرم تحقيق درباره وجود ارتباط احتمالي ميان ايران و پاكستان است» (۳۱ نوامبر ۲۰۰۳) و البته اين مسأله، فرصت را براي هفته نامه اكونوميست فراهم مي كرد تا قطعنامه اخير، آژانس را چنين تفسير و تحليل كند: «جنجال بر سر فعاليت هاي هسته ايران به رغم قطعنامه اخير شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي اتمي، پايان نيافته است. ادعاي دوستانه بودن فعاليت هاي هسته اي ايران هنوز هم ماننداتفاق نظر موجود در آژانس بين المللي انرژي اتمي نامشخص است». (۳۱ نوامبر ۲۰۰۳)
البته مجموعه اين قبيل ادعاها در شرايطي مطرح مي شد كه راديو بي بي سي، چند روز بعد خبر مي داد: «دولت پاكستان» هرگونه همكاري اتمي اين كشور با ايران با تكذيب و اخبار منتشر شده دراين زمينه را هم بي اساس اعلام كرد... سخنگوي وزارت خارجه پاكستان اعلام كرده اين آژانس هيچ تحقيقي درباره همكاري اتمي ايران وپاكستان در دست ندارد» . (۲ دسامبر ۲۰۰۳)

گروه سياسي: سيدمحمدخاتمي رئيس جمهوري طي نامه اي به وزيران كشور و اطلاعات از آنان خواست تا با استفاده از همه امكانات نسبت به تأمين اجتماعات قانوني وحراست از شركت كنندگان و سخنرانان اقدام كرده و جريانات پشت صحنه احتمالي را شناسايي و با آن برخورد كنند. به گزارش دفتر امور رسانه هاي رياست جمهوري، رئيس جمهوري در اين نامه با اشاره به تعرض به اجتماعات قانوني و اهانت و برخورد خشونت آميز با افراد و شخصيت ها در روزهاي اخير تأكيد كرده است: در شناسايي عوامل اين حوادث و برخورد با آنان به عنوان مجرم كوچكترين كوتاهي نبايد رخ بدهد.
متن كامل دستور رئيس جمهوري به شرح ذيل است:

نام خدا
حجت الاسلام والمسلمين جناب آقاي موسوي لاري وزير محترم كشور
حجت الاسلام والمسلمين جناب آقاي يونسي
وزير محترم اطلاعات
گرچه هميشه و همه جا اقدامهاي غيرقانوني، تعرض به فعاليتهاي قانوني و اجتماعاتي كه رواجشان نشانه آزادي و مردم سالاري است زشت و ناپسند است و بايد با آن برخورد شود، ولي اين روزها و بخصوص در آستانه انتخاباتي كه همگي خواستار برگزاري باشكوه آن هستيم اتفاقاتي مي افتد و به اجتماعات قانوني تعرض مي شود و حتي شخصيتها و افراد مورد اهانت و برخورد خشونت آميز قرار مي گيرد كه به هيچ وجه قابل تحمل نيست. چنانكه در دانشگاه الزهرا و شهر يزد و بعضي شهرهاي ديگر رخ داد.
بدين وسيله با جديت از شما مي خواهم كه اولاً: از اين پس با همه وجود و با استفاده از همه امكانات نسبت به تأمين اجتماعات قانوني و حراست از شركت كنندگان و سخنرانان اقدام كنيد. به هيچ وجه تكرار آنچه پيش آمده است پذيرفتني نيست. ثانياً: در شناسايي عوامل اين حوادث و برخورد با آنان به عنوان مجرم كوچكترين كوتاهي نبايد رخ بدهد. ثالثاً: وزارت اطلاعات جريانات پشت صحنه احتمالي را شناسايي و با آن برخورد كند. به ياري خداوند نبايد بگذاريم كه حيثيت نظام، آزاديهاي مشروع و مصالح كشور و حقوق ملت قرباني رفتارهاي نسنجيده يا اقدامهاي باندها و جريانهاي خاص گردد.
• سيدمحمدخاتمي
رئيس جمهوري اسلامي ايران