گروه اجتماعي :در حالي كه كارشناسان محيط زيست خطر زباله هاي بيمارستاني را مهمتر از ايدز مي دانند، هنوز نظارت برنحوه جمع آوري، انتقال و دفن اينگونه زباله ها از روشهاي مستعمل وقديمي پيروي مي كند.
يكي از كارشناسان سازمان حفاظت محيط زيست استان تهران دراين باره گفت: متأسفانه خيلي از زباله هاي صنعتي وبيمارستاني كه جزو زباله هاي خطرناك محسوب مي شوند با زباله هاي شهري وخانگي به صورت مخلوط در زمين هايي مثل كهريزك به صورت غيراصولي دفن مي شوند زمين هايي كه به گفته «ايرج فرشاد» معاون اداره كل حفاظت محيط زيست استان تهران تا يك سال آينده پرخواهد شد. وي مي گويد: محل هاي جديدي كه براي دفن زباله هاي تهران در نظر گرفته شده است بخاطر مشكلات قضايي تاكنون آماده سازي نشده اند.
توليد بيش از ۲۵هزار تن زباله صنعتي خطرناك
اهميت موضوع وقتي بيشتر نمايان مي شود كه دريابيم براساس خوش بينانه ترين برآوردها سالانه بيش از ۲۵ هزار تن زباله صنعتي خطرناك در تهران توليد مي شود كه به گفته اغلب كارشناسان هيچگونه مديريت ويژه اي بر زباله هاي خطرناك وصنعتي اين شهر اعمال نمي شود. دكتر «محمدعلي عبدلي» در اين باره مي گويد: «زباله هاي خطرناك طيفي مشخص از پس مانده ها هستند كه دراثر فعاليت هاي صنعتي به وجودمي آيند واين نوع زباله ها بايد به صورت ويژه مديريت شوند ومديريت اينها را نبايد به هيچ وجه با زباله هاي شهري توأم كرد . اينها بايد جدا ازيكديگر دفن شوند واصولاً شهرداري تهران آمادگي مديريت زباله هاي خطرناك را ندارد. » مدير گروه مهندسي محيط زيست دانشكده محيط زيست دانشگاه تهران در ادامه مي گويد: « اينگونه زباله ها سازماندهي ويژه مي خواهد، تخصص ويژه مي خواهد، ماشين آلات ويژه مي خواهد. درحالي كه به نظر من در كشور در رابطه با مديريت زباله هاي خطرناك كار اصولي انجام نداده ايم.»
زباله هاي خطرناك بيمارستاني
براساس تحقيقات واحد محيط زيست وزارت بهداشت كل زباله هاي بيمارستاني تهران سالانه ۱۸ هزارو ۳۵۵ تن است. با توجه به ويژگي خاص اين زباله ها، از نظر بهداشتي بايد زباله هاي بيمارستاني برحسب نوع و پتانسيل خطرات به زباله هاي غيرعفوني و عفوني، زباله هاي خطرناك دارويي، بافت هاي انساني و حيواني و زباله هاي راديو اكتيو تقسيم بندي شوند. به گفته يكي از كارشناسان اداره حفاظت از محيط زيست استان تهران برخي از زباله هاي صنعتي تجزيه ناپذير ند و داراي تركيبات كلردار هستند و از آنجايي كه كلر در طبيعت بسيار دير تجزيه مي شود و پايدار است سبب مي شود كه دربافت چربي انسانها و حيوانات تجمع كنند و باعث ايجاد سرطانهاي موضعي و مزمن گردند.
پلاستيك هايي بدون مجوز بازيافت
در كنار حجم انبوه زباله هاي صنعتي، تهران روزانه با توليد ۶۰ تا ۸۰ تن زباله بيمارستاني روبرو است و علي رغم آنكه مقادير زيادي از اين نوع زباله ها پلاستيك هستند اما شهرداري تهران كنترل چنداني بر انتقال و دفع اينگونه زباله ها ندارد. بطوري كه طي هفته گذشته «ايرج فرشاد» معاون حفاظت محيط زيست استان تهران نسبت به سوء استفاده دلالان زباله هاي بيمارستاني هشدار داد. به گفته وي، برخي از دلالان زباله هاي بيمارستاني به راحتي اين گونه زباله ها را در سطل هاي زباله جدا كرده و مورد استفاده قرار مي دهند. وي تأكيد كرده است كه «بيمارستانها بايد با نظارت بيشتر و تعبيه سطل هاي زباله در اماكن خاص و دور از دسترس همگان، زمينه سوء استفاده از زباله هاي بيمارستاني را غيرممكن سازند.» اين در حالي است كه مطابق قوانين سازمان بهداشت جهاني، پلاستيك هاي بيمارستاني اجازه بازيافت ندارند.
پلاستيكهاي بيمارستاني از مرغوب ترين پلاستيكها هستند و به گفته كارشناسان محيط زيست اينگونه پلاستيكها به خودي خود هيچ گونه آلودگي ندارند. اما از آنجا كه قدرت نگهداري تركيبات آلوده اي كه به آنها مي چسبد بسيار بالاست خطر شيوع انواع بيماريهاي واگيردار را افزايش مي دهند. از جمله پلاستيكهاي بيمارستاني مي توان از پلاستيكهايي چون قوطي سرم، پاكت خون، سرنگهاي پلاستيكي و... نام بردكه هرگونه آلودگي هاي بيمارستاني مثل بيماريهاي خوني، اسهال و وبا را به خود مي گيرند. اينگونه پلاستيكها به دليل مرغوبيتشان همواره مورد طمع افراد سودجو هستند و آنها با خريد اين پلاستيكها از «زباله گردها » آنها را تبديل به كالاهاي پلاستيكي مثل دمپايي، سطل زباله و... كرده و در سطح اجتماع به فروش مي رسانند.
وبا توجه به اينكه روش بازيافت اين پلاستيكها از روشهاي اصولي پيروي نمي كند، ويروسهاي خطرناك بيمارستاني آنها از بين نمي رود. در نتيجه خطر شيوع بيماريهاي واگيردار را در سطح اجتماع بيش از پيش مي كند. از طرف ديگر دفن اينگونه زباله ها به همراه زباله هاي شهري نيز براي بهداشت و سلامت اجتماع به شدت مضر است. چرا كه دفن زباله هاي عفوني بيمارستاني بايد به صورت ايزولاسيون انجام شود كه به گفته معاون اداره كل حفاظت محيط زيست استان تهران براي انجام اين عمليات نياز به آماده سازي است. در عين حال ۳۰درصد آب شرب تهران از آبهاي زيرزميني تأمين مي شود عمليات دفن اينگونه زباله ها بايد در اراضي مخصوص و به شيوه اي صورت گيرد كه آبهاي زيرزميني و اراضي كشاورزي آلوده نشوند.
مديريت مواد زائد
در حالي كه مهندس پيراسته مديركل اداره حفاظت از محيط زيست استان تهران هرگونه نبود مديريت و نظارت بر سيستم جمع آوري، انتقال و دفن اينگونه زباله ها را رد مي كند ، «دكتر محمدعلي عبدلي» معتقداست در كشور ما سيستم مديريت مواد زائد جامد شهري به معناي امروزي و مدرن آن وجود ندارد. وي در اين باره مي گويد: «از نظر دفن زباله ما در دهه ۱۹۳۰ باقي مانده ايم و در كل كشور متأسفانه در شرايط تلمبار زباله بسر مي بريم».
وي در ادامه راهكار مناسب براي حل اين معضل را سپردن اين كار به بخش خصوصي مي داند و مي گويد «هر كس كه دراين كشور به نوعي زباله خطرناك توليد مي كند بايد مسؤوليت مديريت زباله را برعهده داشته باشد و ارگانهاي مختلفي مثل سازمان حفاظت از محيط زيست، وزارت صنايع و معادن، شهرداري ها و... وارد عمل شوند».
از سوي ديگر در حاليكه هزينه يك ماه دفن زباله در تهران سه ميليارد تومان است كارشناسان محيط زيست دفن اينگونه زباله ها را به نفع سلامت و بهداشت جامعه ندانسته ومعتقدند كه بهترين روش براي حل اين معضل استفاده از روش پلاسماست كه در آن اينگونه زباله ها را در ۱۰۰۰ درجه سانتيگراد مي سوزانندو آنها راتبديل به آب و دي اكسيدكربن مي كنند. اين در حاليست كه به گفته يكي از كارشناسان محيط زيست دفن زباله هاي برخي از كارخانجات صنعتي به دليل هزينه بر بودن دفن اصولي اين گونه زباله ها آنها را به صورت غيربهداشتي دفن مي كنند و سازمان حفاظت از محيط زيست قدرت نظارت براينگونه موارد تخلف را ندارد.