ترجمه حسن هاشميان
«هوشيار زيباري» وزيرخارجه عراق در مصاحبه با روزنامه «الحيات» چاپ «لندن» به پرسش هاي مربوط به تحولات عراق بويژه پس از دستگيري صدام پاسخ داده است.
عراق طي روزهاي اخير شاهد دو رويداد مهم بود؛ از يك سو، صدام حسين دستگير شد و به دنبال آن، ۱۴ حلقه از نيروهاي مخفي او در بغداد كه به اعمال تروريستي مبادرت مي كردند، به دام افتادند و از سوي ديگر، فعاليت سياسي عراقي ها با حضور «هوشيار زيباري» وزير خارجه آن كشور در شوراي امنيت سازمان ملل متحد، جنبش و حركت جديدي به خود گرفت. گفت وگوي زير به هر دوي اين تحولات مي پردازد، با اين توضيح كه اين رويدادها، موفقيت بزرگي براي عراق جديد محسوب مي شود.
\ سخنراني شما در سازمان ملل متحد موجب ناراحتي اعضاي مجمع عمومي و كشورهايي شد كه عليه جنگ موضع گرفته بودند. نمايندگان كشورهاي عربي اينجا در سازمان ملل متحد احساس كردند كه به آنها توهين كرديد. چرا چنين كاري انجام داديد؟
* شما پيچيدگي قضيه را در نظر نمي گيريد و اين برداشتتان كاملاً اشتباه است.
\ اين چيزي است كه آنها گفتند؟
* بله، بعد از آن جلسه، من مستقيماً با «كوفي انان» دبيركل سازمان ملل متحد ديدار كردم و صحبت هاي مفيد و سازنده درباره ضرورت ايفاي نقش سازمان ملل در عراق با وي داشتم. من براي وي توضيح دادم سخناني كه ايراد شد، حرف همه ملت عراق است و بيان كننده وضعيت رنج آوري است كه آنان در آن به سر مي برند. آنها از سهل انگاري كشورهاي جهان و همچنين سازمان ملل متحد درباره تلاش عراقي ها براي رهايي از كابوس وحشتناك حكومت صدام كه ۳۵ سال خود را با روشهاي تحقير و سركوب بر آنها تحميل كرد، ناراحت هستند. اين چيزي است كه من آن را بيان كردم و پيامي بود از سوي ملت عراق به جامعه جهاني.
همچنين درخواست كردم كه نگاهي معطوف به آينده داشته باشيم، يقيناً آنچه گذشت، مرد. (ضرب المثل عربي «الفات مات») ولي از سوي ديگر، ضرورت داشت كه حقيقت گفته شود، آن هم به شكلي كامل و بدون نقص و عيب براي كساني كه از سخنان من ناراحت شدند، مي گويم كه ما فقط حقايق را مطرح كرديم. حقيقت اين است كه كشورهايي وجود داشتند، رژيمهايي كه اكنون هم هستند و با نظام صدام (نظام كثيف سياسي) براي سركوب ملت عراق نهايت همكاري را داشتند. اين رژيمها تلاش كردند با تمام وسايل، رضايت آن را جلب كنند و در همان زمان، حقوق ملت عراق را ناديده گرفتند. ما از بيان اين حقايق ترسي نداريم و درباره مطرح كردن آنها هرگز ترديد نخواهيم كرد.
اما درباره برادران ما، نمايندگان كشورهاي عربي، بايد بگويم كه چرا آنها از طرح چنين حقايقي ناراحت مي شوند؟ چرا؟ آيا به اين دليل كه من انگليسي صحبت كردم؟ دليل آنها اين است؟ چرا؟
\ آنها ناراحت شدند، زيرا شما گفتيد شكل گيري دموكراسي در منطقه اي كه مملو از رژيمهاي استبدادي است، يك ضرورت به حساب مي آيد.
* اين حقيقت است و ما آن را بيان مي كنيم. ما در اين منطقه زندگي مي كنيم و خودت هم زماني در آن زندگي كرده اي، ملتهاي منطقه از چنين رژيمهايي رنج مي برند و ضرورت دارد راهي براي تغيير اوضاع شكل بگيرد. همانطور كه شما مي بينيد، تلاشهاي اساسي براي دگرگون كردن اوضاع منطقه در حال انجام است، اين تغيير در جهت اصلاحات سياسي، مشاركت دادن مردم در فرآيند تصميم گيري و به حاشيه نراندن آنها و اعطاي آزاديهاي واقعي به ملت ها درحال وقوع است. تا كي بايد اين منطقه درسايه چنين كابوس وحشتناكي باقي بماند، در سايه رژيمهايي كه با معيارهاي دنيا فاصله هاي اساسي دارند.
\ يعني شما مي خواهيد الگوي رهايي عراق از دست صدام براي رژيمهاي ديگر جهان عرب تكرارشود؟
* خير، ما تلاش مي كنيم كه كشور خود را برپايه معيارهاي جديد بنا كنيم وبرپايه رضايت مردم، برادري، همگرايي، آزادي و دموكراسي بسازيم. ما صادركننده انقلاب و صادركننده چنين افكاري نيستيم، بلكه ما به چنين انديشه هايي ايمان داريم. چرا بايد آنها از اين افكار بترسند؟ عراق آزاد و دموكرات عليه منافع اين كشورها نيست. عراق، بخشي از جغرافيا و محيط عربي و اسلامي است و به كمك آنها نيازدارد تا بارديگر از وضعي كه اكنون درآن قراردارد دور شود و برپاي خود بايستد.
\ مي خواهم با شما رك باشم. سخنان شما با لحني آمرانه و همراه با ديكته كردن خواسته هاي خود بر ديگران بود؟
* ما متكبر نيستيم و براي هيچكس چيزي را ديكته نمي كنيم. ما داراي مشكلي هستيم و مي خواهيم آن را مطرح كنيم. مايليم اين مشكل آشكارا و به صراحت بيان شود، بدون اينكه از انتقاد اين حكومت يا آن حكومت واهمه اي داشته باشيم، ما مي خواهيم حقايق را آنطور كه هست، در برابر چشم جهانيان و ملت خود عيان كنيم. به همين دليل، اين را نمي توان تكبر ناميد.
آري، ما ازجامعه جهاني انتقادكرديم و اززماني بسيارپيش، اين انتقاد را شروع كرديم. برادران فلسطيني ما اززمان بسياردور ازجامعه جهاني انتقاد مي كنند. پس چرا عمل آنها را تكبر نمي ناميد؟
\ به موضوع سازمان ملل متحد برمي گردم، دبيركل از شما خواست با او صريح باشيد و شما پاسخ داديد: ما كاملاً صريح هستيم. آيا شما خواستار بازگشت سازمان ملل متحد به عراق هستيد و آيا او (كوفي انان) نظر خود دراين باره را تغييرداده است؟
* ديدار ما با او بسيارگرم، دوستانه و سازنده بود. او رنجهايي را كه ما درطول زمامداري صدام متحمل شده بوديم، كاملاً درك مي كند. جدول زمان بندي شده و برنامه سياسي اي كه بايد آن را اجرا كنيم، به او ارائه كردم. به باور من، ما كاملاً با وي صريح بوديم.
توافقنامه اي كه ارائه شد، بعد از يك گفت وگو و بررسيهاي طولاني و مشقت بار با نيروهاي ائتلاف در عراق به دست آمده بود، ولي اگر خواهان صراحت بيش از اين هستند، ما آماده ايم كه چنين صراحتي داشته باشيم، به اين معنا كه سازمان ملل متحد نمي تواند خارج از عراق بايستد و امور مربوط به خود را به درستي اداره كند يا نقش خود را به نحو احسن ايفانمايد. سازمان ملل متحد بايد به داخل عراق بيايد و اين پيش زمينه نشان دادن صداقت آن سازمان محسوب مي شود.
\ آيا دبيركل نظر قبلي خود را تغييرداد؟
* درواقع، برسر برداشتن گامهاي مشخص در آينده به توافق رسيديم. ما نوشته اي را به وي ارائه خواهيم كرد كه درآن، نقش موردانتظار سازمان ملل متحد درعراق كه بايد در دوره انتقالي ايفاكند توضيح داده شده است. همينطور درباره انجام كارهاي ديگر مانند توسعه روابط و انجام مشورتها به توافق رسيديم. از دبيركل خواستيم به عنوان جلوه اي از حسن نيت به عراق سفركند، سفري سمبوليك كه نشان دهنده توجه وي به درمان يك مسأله صعب العلاج كه بارها آن را دنبال و با صداقت كامل تلاش كرده است آن را حل كند. او چنين درخواستي را ردنكرد، اما در برنامه هاي خارج از نوبت خود قرارنداد. (سفر به عراق).
\ نظر شما درباره بازجويي مأموران سيا از صدام حسين چيست؟ آيا خودشما (عراقيها) دراين بازجويي ها شركت نمي كنيد؟
* آنچه براي حكومت آمريكا و نيروهاي ائتلاف مهم است، دستيابي به حداكثر اطلاعات از صدام است. او دررأس رژيم بود و بطور كامل از همه زواياي امور و بخشهاي پنهان حكومت خود آگاه است. به نظرمن، بازجويي دراين زمينه حق حكومت آمريكا است.
\ شما متهم هستيد كه درباره همكاري امنيتي آمريكا و اسرائيل درعراق، سكوت پيشه كرديد. چرا چنين كاري را انجام مي دهيد؟
* اطلاعي درباره اين موضوع ندارم. تا آنجا كه مي دانم، اسرائيليها درعراق وجودخارجي ندارند. چنين اطلاعاتي بر پايه صحيح بنا نشده و هرگز واقعيت ندارد. ازديد ما به عنوان دولت و حكومت عراق، هدف اين اطلاعات در درجه اول خراب كردن موقعيت جديد عراق (درجهان عرب و اسلام) و در درجه دوم، ضربه زدن به شوراي حكومت انتقالي است كه نماينده آرزوها و خواسته هاي ملت عراق محسوب مي شود.
\ به اعتقاد شما، «مقاومت» (نامي كه برخي رسانه ها بر نيروهاي مخالف حضور آمريكا در عراق گذاشتند) با دستگيري صدام به پايان رسيد؟
* دستگيري صدام روحيه نيروها و افراد او كه برضد نيروهاي ائتلاف، مردم عراق و عراقيهاي شرافتمندي كه براي خدمت به منافع كشور خودكارمي كنند، حملاتي را انجام مي دهند، درهم شكسته است.
دستگيري او يك نااميدي بزرگ و يك ضربه دردناك بركساني است كه به بازگشت وي يا بناي رژيمي همانند او، اميدبسته بودند. اين توهم اكنون براي هميشه پايان يافت وكابوس وحشتناكي كه برروح و روان عراقيها چنگ انداخته بود، براي هميشه ازبين رفت.
\ آيا پيش بيني مي كنيد كه هجومها پايان يابد؟ پس نقش القاعده و ديگران دراين ميان چيست؟
* هجومهاي ديگري صورت خواهدگرفت. عوامل ديگري از گروههاي تندرو و بنيادگرايان اسلامي وجوددارند كه اعمال تروريستي را طراحي مي كنند و دست به چنين هجومهايي خواهندزد. ما قبول داريم كه گروههاي ديگري تحت تأثير شرايطي كه در عراق شكل گرفت، وجوددارند، اما در رأس تمام اين عمليات تخريب كننده صدام حسين قرارداشت.
بعد از دستگيري وي، اين عمليات تخريبي به شكل بسيارمؤثر كاهش خواهديافت و با به زوال رفتن آنها ديگر گروهها كه از خارج عراق مي آيند و هيچ پايگاه مردمي درداخل عراق ندارند و در انزوا به سرمي برند، رفته رفته مضمحل مي شوند و ازبين خواهندرفت.
\ آيا اعدام صدام را خواهان هستيد؟
* اين چيزي است كه دادگاههاي عراق براساس قوانيني كه براي اين منظور درنظر مي گيرند، تعيين خواهندكرد.