پروين اديب زاده*
نقش علم و تجربه در سازندگي جوامع بشري بسيار مؤثر و كارساز بوده و به منظور شكوفايي كشور در زمينه امور اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و اداري كشور لزوم استفاده از وجود بازنشستگان صاحبنظر و مديران شايسته ديروز و سرمايه هاي عظيم علمي امروز به خوبي احساس مي شود. بازنشستگان بايد از منزلت اجتماعي مطلوب برخوردار شوند، آنها پيش از اينكه به نيازهاي مادي و رفاهي خود بينديشند، انتظار دارند در روابط اجتماعي با احترام و نشاط مشاركت داشته باشد، زيرا در دوران اشتغال، سازندگي و پيشرفت جامعه و كشور را محقق كرده اند تا جوانان امروز از امكانات بهتري برخوردار شوند. از آنجا كه يكي از اهداف جمهوري اسلامي ايران تحقق عدالت اجتماعي است، براي نيل به اين هدف توجه به قشرهاي آسيب پذير جامعه كه بازنشستگان از آن جمله اند، لازم و ضروري است. زيرا بازنشستگان به علت ضعف جسمي و مالي از يك طرف و ناهماهنگي استخدامي در حق آنان به دليل نارسايي حقوق از سوي ديگر با گرفتاريها و مشكلات فراوان مواجهند و زندگي آنان روز به روز مشكل تر و وخيم تر مي شود كه سازمان بازنشستگي كشوري كه مسؤول و متولي امور بازنشستگان است، بايد با اتخاذ تدابير لازم نسبت به رفع مشكلات عديده آنان با توجه به موارد مشروحه ذيل هرچه زودتر اقدام مساعد به عمل آورد.
۱ـ معيشت بازنشستگان شرايط مناسبي ندارد، بخش قابل توجهي از بازنشستگان از فقدان عدالت اجتماعي در برخورداري از حقوق و امكانات زندگي رنج مي برند.
۲ـ تغيير مكرر قوانين و تعيين ميزان حقوق و مزاياي دوران بازنشستگي موجب شده بازنشستگان قديمي نسبت به بازنشستگان جديد از رشد قانوني مزايا، امكانات و حقوق كمتري برخوردار شوند، دولت يگانه مرجعي است كه مي تواند اين فاصله را ترميم كند.
۳ـ مجلس در دو بعد: الف ـ تدوين و اصلاح قوانين بازنشستگي، ب ـ نظارت بر مجريان قوانين مسؤوليت دارد. هرچند با تصويب قانوني خاص حقوق بازنشستگان به طور نسبي ترميم شده، لكن با توجه به افزايش روزمره بهاي مايحتاج ضروري حقوق ناچيز بازنشستگان كه حداقل آن به ميزان هشتصد هزار ريال است، پاسخگوي رفع احتياجات بازنشستگان و خانواده آنان نيست و از اين حيث در تنگناهاي شديد اقتصادي گرفتارند و روزگار سختي را سپري مي كنند كه توجه مقامهاي اجرايي كشور را در اين زمينه مي طلبد.
۴ـ با التفات به بحثهايي كه در كميسيون اجتماعي مجلس درباره حقوق و مطالبات بازنشستگان مطرح شده است، زمينه مساعدي براي توسعه اقدامات ترميمي جهت ساماندهي و بهبود وضع معيشتي بازنشستگان ايجاد شده است كه اهتمام دولت در پيش بيني رديف مشخص در لايحه بودجه سال ۸۳ ضروري به نظر مي رسد.
۵ـ مسأله برقراري بن خواربار درباره بازنشستگان كه تا حدي در وضع معيشتي آنان كارساز و تأثيرگذار خواهد بود، الزامي و اجتناب ناپذير است.
۶ـ اقدام لازم درباره بيمه عمر بازنشستگان با حذف شرط سني.
۷ـ تأسيس صندوق قرض الحسنه توسط سازمان بازنشستگي به منظور رفع احتياجات ضروري بازنشستگان.
۸ـ برنامه ريزي براي غني سازي اوقات فراغت بازنشستگان مي تواند نشاط اجتماعي را جايگزين افسردگي دوران بازنشستگي كند كه در اين خصوص ايجاد خانه بازنشستگان به منظور داشتن سرپناهي در مقابله با سرماي زمستان و گرماي تابستان براي گذراندن اوقات فراغت آنان ضروري است.
۹ـ ايجاد بانك بازنشستگان كه در ماده ۱۰۱ قانون استخدام كشوري پيش بيني شده، وليكن تاكنون به مرحله اجرا در نيامده است.
۱۰ـ تأمين مسكن بازنشستگان مستأجر و خانه به دوش از طريق بيمه و تعاون.
۱۱ـ اقدام لازم درباره برخورداري بازنشستگان از معافيتها و تخفيفهاي لازم در بهاي بليت هواپيما، راه آهن و شهريه فرزندان بازنشستگان تا سطح دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي.
۱۲ـ رفع تبعيض حقوق بين بازنشستگان قديم و جديد.
۱۳ـ پرداخت سود ويژه به بازنشستگان به دليل خريد و فروش املاك و انجام معاملات تجاري توسط سازمان بازنشستگي كشوري.
۱۴ـ تشكيل شوراي سازمان بازنشستگي كشوري مشابه شهرداري تهران و تعيين اعضاي شورا از بين رؤسا و كانونهاي بازنشستگان با تصويب مجلس شوراي اسلامي ايران.
* رئيس كانون بازنشستگان وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

احمدنيا رئيس
كاهش جمعيت كلان شهرها براي اولين بار در تحقيقات شهرسازان ژاپني براي سالهاي ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ پيش بيني شده است بطوري كه در اين قوس جمعيت توكيو از ۱۲‎/۲۶ ميليون به ۱۱‎/۸۲ در مرحله اول كاهش مي يابد و روند براي دهه هاي آينده ادامه دارد. دفتر شهرسازي براساس تغييرات اجتماعي واقتصادي طرح تطبيقي توكيو را تنظيم نموده است كه عوامل تأثير تكنولوژيك اطلاعات، مسائل جهاني شدن و تشديد رقابت بين المللي در شهرها و افزايش تمركززدايي تصوير پايتخت ژاپن براي دهه آينده است.
مفهوم توسعه شهري، توان اقتصادي را براي رقابت و تحقق بخشيدن به فرهنگ شهري با كيفيت بالا كه سلامت جامعه را تضمين نمايد با بهره گيري از سازمانهاي غير انتفاعي تنظيم نموده است. جلوگيري از بلاهاي طبيعي بويژه خطر زلزله به كمتر از ۱ درصد تخريب مي رسد و همزيستي شهري با يك محيط متشكل از آب وچمن و فضاي سبز ارتقا مي يابد. استراتژي شهر به منظور ارتقاي مسكن در مركز شهر خواهد بود كه امروزه مركز آلاينده هاست و ايجاد فضاهايي كه معرف فرهنگ و تاريخ توكيو باشند.
ژاپني ها به دنبال افزايش بين المللي توكيو به عنوان پنجره اي رو به جهان هستند واين عمل را در بازسازي محيط شهري با توسعه حفظ محيط زيست، ايجاد مناطق تفريحي واستفاده كامل از طبيعت مي دانند.
تاريخ يكصدساله گذشته نشان داد حتي جنگلهاي جهاني نتوانست موجب كاهش جمعيت شود و موشكها و خمپاره ها شهرها را تعطيل نكرد اما افزايش آلاينده هاي تنفسي، آلودگي صوتي و مشكلات اجتماعي دهه دوم قرن ۲۱ جمعيت كلان شهرها را كاهش خواهد داد، دانمارك پيشتاز احداث شهر بين المللي اورشتاد پس از ده سال تحقيقات و ۵ سال كار اجرايي امروز به اين نكته پي برده و براي كاهش نيروي انساني در شهرهاي آينده تدابير الكترونيكي به كار بسته است. انسانهايي كه از فاصله بيش از هزار كيلومتر كارمندان دفاتر اداريند و انتقال اطلاعات از طريق اينترنت با سرعت فراتر از نور مبادله خواهد شد و اين عمل سبب خواهد شد كاركنان ترجيح دهند در نقاط ساحلي و خوش آب و هوا زندگي كنند و كارمند ادارات كلان شهرها باشند لذا ژاپني ها براي پيشگيري به دنبال گسترش كلان شهرهاي خود به سمت نقاط ساحلي هستند و براي تبديل توكيو به پايتخت بين المللي به بررسي اوضاع اقتصادي و اجتماعي ۲۰سال آينده پرداخته اند. آنها دريافته اند بازرگاني در سال۲۰۲۵ بدون واسطه ها صورت مي گيرد و سفارشات مي تواند مستقيماً توسط خريدار به ماشين كارخانه تحويل شود. آنها به دنبال نرم افزارهاي آينده اند و دواصل جذب توريست به شهرها و تجارت را مكمل يكديگر مي بينند زيرا صنعت فراگير خواهد شد و به عنوان يك برگ برنده در مراودات جهاني نقش اساسي خود را از دست مي دهد اما شهرها به عنوان فضاي دلنشين و پرجاذبه قدرت اقتصادي كشورها را افزايش مي دهد آنها براي احداث آبنماها و فضاي سبز در شهر برنامه ريزي نموده اند و به منظور رسيدن به اين هدف حمل و نقل عمومي را زيربناي نجات فضاي شهري از زير بار ميليونها اتومبيل مي دانند آنها شهري مي سازند با توان اقتصادي هزار برابر امروز توكيو اما بدون آلودگي صوتي و تنفسي با نماي دلنشين شهرهاي سنتي و سرسبز، براي رسيدن به اين هدف اولين قدم را انتقال حمل و نقل عمومي به زيرزمين از طريق توسعه مترو شهر مي دانند تا امكان آزادسازي فضاهاي شهري فراهم شود، آلودگي صوتي شهر حذف شود و تجمعات انساني و ترددهاي عظيم توسط ايستگاههاي مترو ساماندهي گردد. مجتمع هاي ايستگاهي مترو مراكز خريد امور اداري و خدماتي و در يك نماي كلي نيازهاي جمعيتي را تأمين مي نمايد تا از حضور انبوه جمعيت در سطح شهر جلوگيري به عمل آيد اين عمل غيرمستقيم مردم را متروليزه مي نمايد و فضاي شهر را براي شهرسازان آزاد مي نمايد لذا جمعيت ثابت در فاز (مقصد مترو) جريان دارند و طراحان فرصت دارند فضاسازي نموده تا دورنماي دلپذيري كه توريست ها را جذب مي نمايد فراهم كنند همانهايي كه در سال(۲۰۲۵) ۷۵درصد سرمايه هاي دنيا را به خود اختصاص مي دهند. بازسازي فضاهاي قديمي مستلزم حذف فضاي ماشين رو است اين عمل در شهرهاي توريستي مؤثر است مثلاً در اصفهان اثر تاريخي سي و سه پل سالهاست بر روي اتومبيلها بسته شده اما از جمعيت توريست اشباع شده آنها به روي پل قدم مي زنند و مناظر اطراف را نظاره گر مي شوند.
بررسيهاي كارشناسي نشان مي دهد توكيو در صورتي در رقابت با شهرسازان اروپايي برنده سال۲۰۲۵ خواهد شد كه از مترو قويتري برخوردار باشد. اين در حالي است كه سرآمد شهرسازي اروپا در شهر جديد اورشتاد مترو را اساس فوندانسيون شهر قرار داده و در سه سال گذشته تنها در زيرزمين به حفاري مترو پرداخته تا در سال۲۰۰۷ پس از تكميل خطوط مترو احداث بناهاي شهر را به روي ايستگاهها و تونلها شروع نمايد و ژاپن از اين فرصت بهره مند نيست زيرا بايد شهر را بازسازي نمايد و فضاي خالي چنداني ندارد. ساختمانهاي ۶۰طبقه در شهري كه شكل اصلي خود را گرفته و كوهستانهاي آتشفشاني شرايط شهرسازي را سخت نموده است اما رفتن به زيرزمين راهي است كه مترو توكيو در رقابت با شهرسازان اروپا مساويست و اين مسابقه در سال۲۰۲۵ برنده خود را اعلام خواهد كرد.
آيا توكيو از خط پايان خواهد گذشت و يا اورشتاد؟