دكتر «مظهرصادق سبع التميمي» از دانشمندان تسليحاتي عراق است كه توانست در برنامه ساخت و توسعه فعاليت هاي موشكي عراق نقش تعيين كننده اي داشته باشد. دومين بخش از مصاحبه ايرنا با وي از نظر خوانندگان گرامي مي گذرد:
\ شما علاوه بر موشكهاي زمين به زمين، در زمينه توليد موشكهاي زمين به هوا «سام» نيز فعاليت داشتيد. چگونه توانستيد برد اين موشكهاي ساخت روسيه را براي هدف قراردادن هواپيماهاي آمريكايي افزايش دهيد؟
* يكي از موفقيت هاي ديگر شركت الكرامه، همين موشكهاي زمين به هوا است كه به نوعي توسعه موشك «بيژوره» بود كه اين موشك خود يكي از انواع موشك سام است. موشك سام از دو جزو تشكيل شده بود:
مرحله اول: مرحله پرتاب اوليه كه «بوستر» نام دارد.
مرحله دوم: موتور حركت دهنده موشك در مسير است كه بخش اصلي موشك محسوب مي شود.
در هر دو بخش، از سوخت غليظ استفاده مي شود. برد فعال موشك ۲۵ كيلومتر بود و برد كشنده حدود ۱۸ كيلومتر. ميزان مانور حدود ۱۲ تا ۱۴ «جي» بود (جي شتاب زميني موشك است.)
۱۲ جي براي هدف قراردادن هواپيماها كافي نبود، زيرا هواپيماهاي آمريكايي در ارتفاع بالا پرواز مي كردند و براي اينكه موشك يك هواپيما را هدف قرار دهد، بايد شتاب زميني موشك سه برابر شتاب هواپيما باشد.علاوه بر آن، سيستمهاي راداري اين موشكها در مقابل رادارهاي هواپيماهاي آمريكايي ضعيف بود. سرعت موشك نيز كم و برد آن كوتاه بود و موشك قادر به هدف قراردادن هواپيماهاي با بيش از ۱۰ كيلومتر ارتفاع پرواز نبود. ما ناچار به فعال كردن مانور اين موشكها بوديم، تا حداقل به ۱۸ جي افزايش دهيم تا بتواند هواپيماها را هدف قراردهد و سرعت و برد موشك نيز كم بود بنابراين توانستيم از طريق برنامه اي كه در شركت انجام داديم و همه مراحل طراحي و برنامه ريزي و بخش اجرايي در شركت انجام گرفت، برد موشك را از ۲۵ كيلومتر به ۵۰ كيلومتر و برد كشنده از ۱۸ به ۳۶ تا ۴۳ كيلومتر افزايش دهيم و ارتفاع پرواز موشك را از ۱۰ به ۲۰ كيلومتر ارتقا دهيم. هيچ هواپيمايي در ارتفاع بيش از ۲۰ كيلومتر پرواز نمي كند، زيرا در آن ارتفاع اكسيژن كم است و موتور هواپيما نياز به اكسيژن دارد و اگر به بيش از ۲۰ كيلومتر افزايش يافت، بايد به سرعت ارتفاع خود را كاهش دهد. مانور موشك نيز افزايش داده شد و در آن زمان، اين موفقيت بزرگي براي شركت بود و شايد يك معجزه و توانستيم برد را دوبرابر كنيم و مانور به ۲۴ جي افزايش يافت و حتي دربرخي آزمايشها قدرت مانور به ۲۸ جي رسيد.
البته هر چه قدرت مانور افزايش يابد، بدنه موشك نيز بايد قويتر شود و همه اين كار در مدت كوتاهي (هفت ماه) به نتيجه رسيد. در همان زمان، يك شركت بيلوروس وجود داشت كه در همين زمينه كار مي كرد و قراردادي با كميته صنايع نظامي عراق به مبلغ ۱۲ ميليون دلار در سال ۲۰۰۲ امضا كرد. اعضاي اين شركت همگي از متخصصين سيستم هاي موشكي بودند كه به سن بازنشستگي رسيده بودند و اقدام به تشكيل اين شركت كرده و سه سال روي توسعه برد اين موشك كار كرده بودند.
\ آيا اين فعاليت ها زيرنظر سازمان ملل متحد بود؟
* خير، اين شركت يك شركت خصوصي بود و عراق براي توسعه موشك «بيژوره» با آن قرارداد بسته بود.
هرچند، هدف ما و آنها يكي بود، ولي نظر آنها درزمينه توسعه موشك با ما فرق مي كرد. حدود ۱‎/۵سال در عراق كاركردند و قبل از آن هم سه سال دركشور خود برروي اين طرح كار كرده بودند و درطول چهارپنج سال به يك چهارم نتايج و دستاوردهايي كه ما درطول هفت ماه رسيده بوديم نرسيدند و تنها توانستند بردموشك را سه كيلومتر يعني از ۲۵ به ۲۷ تا ۲۸كيلومتر و مانور موشك را به بيش از ۲جي يعني ۱۴جي افزايش دهند. موفقيت آنها تنها درحد آزمايش بود و نتوانستند هيچيك از موشكها را درطول اين مدت به مرحله توليد برسانند، ولي شركت الكرامه توانست به نتيجه و به توليد برساند، به طوري كه ۲۰۰فروند از اين موشكها با نام «فتح» دراختيار ارتش قرارگرفت. اين كار از ۳مارس ۲۰۰۲ آغاز و درماه دوم سال ۲۰۰۳ يعني حدود ۱۱ماه، ۲۰۰موشك تحويل ارتش عراق شد و علاوه بر ساخت اين ۲۰۰فروند موشك، ۲۴سكوي پرتاب و حدود ۶۰كاميون برنامه ريزي و انتقال دهنده موشك ساخته شد.
\ آيا سازمان ملل متحد و بازرسان آن از اين فعاليتهاي تسليحاتي آگاهي داشتند؟
* همه اين عمليات، مخفيانه انجام مي شد و كاملاً سري بود و باوجود موفقيتي كه داشت، مورداستفاده قرارنگرفت و تمامي اين سلاحها بلااستفاده ماندند.
\ شما درساخت موشك هاي «حسين» نيز همكاري داشتيد؟
* در ساخت موتورهاي حركت دهنده موشك حسين كاركردم. همان طور كه گفتم، در سال ۱۹۸۷ رژيم بعث، يك قطعه زمين به من داد و روي آن تأسيساتي ايجاد و آموزش و جمع آوري نيروها را آغازكردم. بخشي ازتجهيزات و امكانات لازم را از خارج واردكردم كه بيشتر از كشورهاي آلمان، فرانسه و انگلستان و بعدها روسيه بودند.
بناي تأسيسات و آموزش پرسنل نياز به گذشت زمان داشت و در پايان سال ۱۹۹۰ درساخت نمونه ها موفق شديم و قراربود از ابتداي سال ۱۹۹۱ توليد آغازشود، ولي جنگ خليج (فارس) روي داد و نتوانستيم از اين تجارب استفاده كنيم، ولي درطول سه سال توانستيم تأسيسات و صنايعي ايجادكنيم و تمامي فن آوريها را دراين زمينه تجزيه و تحليل كنيم و به كارگيريم.
درساخت موشك حسين، فن آوري هاي عجيب و پيشرفته اي وجودداشت و درحقيقت، نمونه اي از موشك اسكادبود، ولي پيشرفته تر از آن.
\ موشك هاي «حجاره السجيل» چه نوع موشك هايي بودند؟
* درحقيقت، موشك «حجاره» همان موشك حسين است و كلاهك موشك به نام «انقلاب سنگ» فلسطين، «حجاره» نامگذاري شد.
\ چگونه به مواد اوليه براي ساخت موشك دست پيدامي كرديد، باتوجه به محدوديتها و تحريمهاي بين المللي كه با آن مواجه بوديد؟
* اغلب مواداوليه درعراق وجودداشت.
\ اين مواد اوليه چه بودند؟
* صفحات فولادي ضدزنگ، صفحات آلومينيوم ويژه در ساخت موشك دوربرد، برخي عناصر برقي و الكترونيك كه صنايع خصوصي در داخل عراق دراختيار داشتند.
در واقع، اين مواد همان موادي هستند كه در ساخت موادغذايي و سايرصنايع غيرنظامي استفاده مي شد.
اما دستگاههاي سنجش دقيق و شتاب سنجها را يا درداخل بايد مي ساختيم يا با ياري گرفتن از كشورهاي داراي تجربه دراين خصوص واردكنيم. ما توانستيم ازطريق بخش خصوصي با شركتهاي متخصص در روسيه و اوكراين و ساير كشورها ارتباط برقراركنيم و به بعضي از اين تجهيزات دست يابيم.
\ گفته مي شود كه برخي كشورهاي عربي دراين زمينه به عراق كمك كردند.
* عراق هيچ كمكي از كشورهاي عربي دريافت نكرد.
\ منظور از كشورهاي عربي، دولتها نيستند، بلكه شركتها و افراد صاحب تخصص دراين كشورها هستند.
* چنين روابط و كمكهايي وجودنداشت، نه از كشورهاي عربي و نه همجوار.
\ درسايه يك حكومت ديكتاتوري با آن همه تدابير شديد امنيتي و سخت گيريهاي جانكاه چگونه فعاليت مي كرديد؟
* ما كارمند دولت بوديم و امكان ردكردن هيچ درخواستي را ازسوي رژيم نداشتيم. هركس كاري را نمي پذيرفت، خود را درمقابل رژيم بعثي قرارمي داد و سرنوشتش مرگ بود و هيچ كاري از او ساخته نبود.
\ بعد از سقوط صدام، آيا نيروهاي اشغالگر با شما ارتباط گرفته اند و از شما بازجويي كرده اند؟
* بله! سازمان سياي آمريكا و سازمان اطلاعات انگلستان با من ارتباط گرفتند و تمامي اطلاعاتي كه نياز داشتند، دراختيارشان قراردادم. البته نمي توانستم جز اين كاري كنم و اطلاعاتي را از آنها مخفي كنم. نيازي هم به مخفي كردن آن نيست.
درحقيقت، ديگر نه برنامه تسليحاتي وجوددارد و نه دولتي و هيچ فردي نمي تواند مسؤوليت پنهان كردن اين اطلاعات را بپذيرد.
اطلاعات ارائه شده هم هماني بود كه پيشتر دراختيار «آنسكام» و كميته بازرسان سازمان ملل متحد قرارداده بوديم.
\ درتاريخ هجدهم نوامبر سال ،۲۰۰۳ برخي خبرگزاريها خبري مبني بر فرار شما به ايران مخابره كردند. اين اخبار تا چه حد صحت داشت؟
* اين خبر مرا شوكه كرد، زيرا روزي كه اين خبر از طريق روزنامه «الشرق الاوسط» منتشرشد و «بي.بي.سي» و ساير رسانه هاي جمعي آن را تكرار كردند، من در بانك «زويه» در منطقه «الكراده» بغداد حضور داشتم و فهرست پرداخت حقوق كاركنان شركت را امضامي كردم.
\ فكرمي كنيد هدف از اين كار چه بود؟
* هدف فشار به ايران بود، زيرا درآن زمان، تهران درگير بحران انرژي هسته اي با سازمان انرژي اتمي بود.
\ آيا تاكنون بين شما و ايران ارتباطي وجودداشته است؟
* خير، هيچ ارتباطي وجودنداشته است. بلكه برعكس من از آنها دلگير هستم، زيرا انتظار ارتباط از طرف آنها را داشتيم، اما هيچكس با من تماس نگرفت.

منبع: مادر جونز
ترجمه آرمن نرسيسيان
هنگامي كه سازمان ملل متحد قطعنامه ۱۴۸۳ را تصويب كرد، احتمالاً چيزي جز منافع وعلايق مردم عراق در سر نداشت. قرار شد كه منافع حاصل از فروش نفت به طور مستقيم در اختيار صندوق توسعه عراق قرار گيرد. با اصرار واشنگتن قرار شد اين صندوق توسط آمريكا اداره و توسط گروهي از نمايندگان صندوق بين المللي پول سازمان تجارت جهاني وسازمان ملل متحد بر آن نظارت شود. هدف قطعنامه ۱۴۸۳ اين بود كه اطمينان حاصل شود فروش نفت خام وگاز، زندگي شهروندان جنگ زنده عراق را بهبود خواهدبخشيد. قطعنامه سازمان ملل متحد همچنين تمامي درآمدهاي ناشي از فروش نفت عراق راشامل معافيت هاي حقوقي مي كرد. در زمان تصويب قطعنامه رئيس جمهوري آمريكا ـ جورج بوش ـ از آن به شدت حمايت كرد. وي به خصوص از معافيت هاي حقوقي در اين قطعنامه به شدت حمايت كرد. اما دراينجا دو نكته وجود دارد: يكي اينكه بوش از معافيت هايي حمايت مي كند كه تمامي بخش ها از كشف و استخراج گرفته تا فروش و حتي تبليغات را شامل مي شود. و دوم اينكه، اين معافيت ها تنها شامل شركت هاي آمريكايي مي شود. «جيم ولت» تحليل گر انرژي اولين كسي بود كه ابن موضوع را آشكار كرد و آن را زير سؤال برد. او به صراحت به تفاوت هاي آشكار ميان قطعنامه سازمان ملل متحد و آنچه بوش از آن حمايت مي كند، اشاره كرد و طي مقاله اي نوشت: قطعنامه ،۱۴۸۳ معافيت را در مرحله فروش متوقف مي ساخت. اما بوش وراي آن را مد نظر داشت. وي معافيت هاي حقوقي را به شكل ابدي براي شركت هاي آمريكايي در نظر مي گيرد. حال اين نفت اگر در كشتي و يا در بازار آمريكا باشد، فرقي نمي كند و در هر حال،مصون از هر نوع رسيدگي حقوقي است.
صرف نظر از دلايل منطقي براي پايان يافتن هر نوع معافيت پس از فروش نفت خام، قطعنامه سازمان ملل متحد، اين معافيت ومصونيت را در هنگام بروز حوادث جايز نمي دانست. اما بوش كه خود را طرفدار محيط زيست مي داند، اين موضوع را بيان كرد كه خواهان آن است كه اين رويه حتي در صورت بروز هر نوع حادثه و فاجعه محيط زيستي براي شركت هاي آمريكايي برقرار باشد.
اين به معناي آن است كه اگر شركت هاي آمريكايي درهنگام حمل و نقل نفت عراق در هر نقطه از جهان باحادثه اي روبرو شوند و فاجعه محيط زيستي رخ دهد به هيچ وجه پاسخگو نخواهند بود. «جيم ولت» و «استيو كرنرمان» در اين باره در سايت «كامون دريمز» نوشتند: هر حادثه اي در هر نقطه اي كه اتفاق بيفتد. شركت هاي آمريكايي معاف از داوري خواهند بود. نشت نفت كش ها، انفجار در پالايشگاهها، به كارگيري نيروي كاري در شرايط اسفناك، قتل شهروندان توسط نيروهاي امنيتي شركت هاي نفتي و آلوده كردن هوا، همگي در صورت بروز توسط شركت هاي آمريكايي، فارغ از هر نوع رسيدگي و غيرقابل پيگيري خواهند بود. اين به معناي آن است كه نفت عراق به قلمرو بلامنازع شركت هاي آمريكايي تبديل مي شود و به اين ترتيب قطعنامه اي كه براي كمك به مردم عراق تهيه شده، به ياري شركت هاي آمريكايي براي سودآوري بيشتر شناخته است. اما در اين ميان، به رغم اعلام رسمي دولت آمريكا مبني بر اتمام جنگ، نيروهاي آمريكايي كماكان درعراق مستقرند و مورد حملات متعدد قرار مي گيرند و آسيب مي بينند و اين موارد، اين سؤال را در اذهان آمريكايي و شهروندان ساير كشورها ايجاد مي كند كه آيا اين نيروها تنها براي دوستان و شركاي نفتي بوش و سود و منافع آنها به عراق رفته و در آنجا مستقرشده اند و موردحمله قرار مي گيرند؟

جلال خوش چهره
«خاوير سولانا» مسؤول سياست خارجي اروپا روزگذشته پس از توقف در «وين» و گفت وگو با «محمدالبرادعي» رئيس آژانس بين المللي انرژي اتمي وارد تهران شد.
* سولانا پيشاپيش اعلام كرد كه حول چهار محور با مقام هاي ايراني گفت وگو مي كند. الف؛ امضاي قطعي پروتكل الحاقي پيمان منع گسترش سلاحهاي هسته اي توسط تهران كه مي بايست فرايند تصويب مجلس و تأييد شوراي نگهبان را طي كند.
ب؛ جلب همكاري ايران براي مبارزه با تروريسم و بويژه تسليم اعضاي دستگيرشده القاعده در ايران.
ج؛ ترغيب ايران در همكاري با روند گفت وگوهاي صلح خاورميانه.
د؛ تشويق تهران در توجه به حقوق بشر و گسترش آزادي هاي مدني.
در واقع، مسؤول سياست خارجي اروپا، محورهاي چهارگانه بالا را شرايط اروپا براي گسترش همكاريهايش با ايران بويژه در سطح اقتصادي دانسته است.
اهميت سفر سولانا در وضع كنوني به لحاظ سه مسأله قابل تفسير است: نخست، اينكه، ايرلند رياست دوره اي اتحاديه اروپا را براي شش ماه آينده از رئيس ايتاليايي اين اتحاديه تحويل گرفته است. ايرلند عضو محور كشورهايي بود كه در جريان اجلاس نوامبر گذشته شوراي حكام آژانس بين المللي انرژي اتمي برمخالفت با هرگونه مقاومت ايران جهت شرط گذاري براي امضاي پروتكل الحاقي اصرار داشتند. بنابراين رياست ايرلند براتحاديه اروپا و سابقه رفتارش بابت تحميل نظرات آژانس به تهران مي تواند سولانا را به رغم رابطه نسبتاً صميمانه ترش با طرف هاي ايراني، زيرفشار قراردهد. علاوه براين، دوره جديد اتحاديه اروپا با پيوستن ۱۰عضو جديد به اين اتحاديه همراه است كه بالتبع، فشار گسترده تري را متوجه تهران مي كند، زيرا اكثر داوطلبان عضويت، روابط نزديكي را با آمريكا دارد. اما مسأله سوم در اهميت سفر سولانا، مربوط به اوضاع جاري مرتبط با رد صلاحيت هاي بخش گسترده اي از فعالان سياسي و نمايندگان كنوني مجلس شوراي اسلامي براي مشاركت در انتخابات دوره هفتم اين مجلس است.
در واقع، اعلام صريح محورهاي مأموريت سولانا نشان از معلوم بودن ماهيت سفر وي به تهران دارد، ولي ديروز ناآرامي حاصل از اعلام نتايج بررسي صلاحيت نامزدهاي انتخاباتي در تهران موجب شده است تا به هر شكل، اولويت گفت وگوي راهگشا با اروپا تحت الشعاع اين امر قرارگيرد.اين در حالي است كه سولانا اعلام كرده است مي خواهد ايرانيان را براي اجراي هرچه سريعتر تعهداتشان در قبال امضاي پروتكل الحاقي ترغيب كند. تلاقي زمان سفر رئيس كميسيون سياست خارجي اروپا به تهران و اعلام رد صلاحيت بخش اعظم داوطلبان نمايندگي مجلس هفتم تنها يك برداشت عمومي را براي هر ناظري به همراه دارد و آن، معلوم بودن اراده اروپا براي گفت وگو با تهران و نيز پيچيدگي ها در وضع طرف ايراني به دليل تعميق اختلاف هايي است كه به هر دليل مانع چانه زني قدرتمند ايران با اروپاييان مي شود.
آنچه تا پيش از اين، ايران را به عنوان واقعيتي انكارناپذير مقابل جامعه جهاني جلوه مي داد و مي توانست نه تنها اروپاييان، بلكه ايالات متحده، را نيز براي قبول مشروعيت ايران در اعلام نظراتش منعطف كند، هم صدايي ايجادشده در پي مشاركت پذيري گسترده اي بود كه بابرگزاري چند انتخابات مثال زدني انجام شد. اينك تهران براي شنيدن نظرات نماينده اروپا و پاسخگويي به آن بايد دستور كار از پيش تعريف شده اي را تهيه كرده باشد. در اين كار، آنچه اهميت دارد، قدرت چانه زني لحاظ شده اي است كه با آرامش و همصدايي ممكن خواهدبود. بديهي است اروپاييان اهداف خود را دنبال مي كنند، اما طرف ايراني نيز بايد در وضعي قرارگرفته باشد كه او را براي چانه زني جهت كسب امتيازهاي دلخواه آماده كند. اين كار مستلزم دفع آسيب پذيريهايي است كه قادر است هربازيگري را در موقعيتي شبيه به وضع كنوني با مشكلات جدي روبرو سازد. آنچه مسلم است زمان به نفع تهران نيست.