مهندس مهدي بازرگان در كسوت نخست وزيري در حضور امام ايستاده است.
دركنار امام خميني تنها چهره لاغر و جوان حجت الاسلام رفسنجاني به چشم مي خورد. امام مي گويد: «از دولت موقت خود پشتيباني كنيد.»
چندسال بعد مهندس ميرحسين موسوي نقش بازرگان را به عهده مي گيرد.
وي پشت تريبون سازمان ملل مي ايستد و مانيفست جمهوري اسلامي را قرائت مي كند: «اين انقلاب در اساس عليه ظلم و ستم و قطع هرگونه وابستگي به دولت هاي شرق و غرب و حمايت از مستضعفان جهان گام برمي دارد. بسياري از دول جهان بويژه پاره اي از دولت هاي منطقه خليج فارس از انقلاب اسلامي مردم ايران استقبال ننموده و چنين انقلابي را خطري براي موجوديت خود تلقي نمودند...
اين ملت انقلابي درس عشق به فلسطين و نفرت از صهيونيسم و مقابله با آن را در سياهترين روزهاي اختناق رژيم شاهنشاهي آموخته و زيرلب زمزمه كرده بود امروز ايران، فردا فلسطين.»
در شهريور سال ۵۹ عراق به ايران حمله مي كند. درنامه اي كه از نيويورك به وزارت امورخارجه ارسال مي شود و در بالاي آن جمله اداره رمز به چشم مي خورد آمده كه «كورت والدهايم» دبيركل سازمان ملل متحد در ارتباط با تلفات جاني و مالي وسيع به شهر دزفول و حمله موشكي عراق و ادامه مخاصمات ابرازنگراني نموده است.
سال ۶۳ هيأت اعزامي دبيركل ازمناطق مسكوني موشك خورده و بمباران شده ايران ديدن مي كند.
گزارش سازمان ملل حاكي از آن بود كه درآن زمان تنها شهرسرپل ذهاب «كاملاً منهدم شده و خالي از سكنه» شده بود.
چهارسال بعد حلبچه هدف حملات شيميايي عراق قرارمي گيرد و پزشكان خارجي با ماسك كنارمجروحان شيميايي ايستاده اند و...
درنمايشگاه كوچك و محدود ولي تأثيرگذاري كه از عكسها واسناد مربوط به ۲۵سال سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران در دفتر مطالعات سياسي وزارت امورخارجه تشكيل شد، اين وقايع و بخشي ديگر از خاطرات مربوط به ۲۵سال سياست خارجي ايران در قالب عكس هايي از جنگ و انقلاب، ديدارهاي رسمي با همتايان خارجي و بيانيه هاي دوستي و مودت به تصوير كشيده شد.
مثلاًِ ديدارهاي مختلف با مقامات سوريه نشانه روابط حسنه دوكشور در زماني است كه ايران انقلابي، با بسياري از كشورها رابطه اي سرد داشت. تصاوير حاكي از اين است كه ايران در اين دوران به سمت گسترش روابط با كشورهاي غيرمتعهد متمايل بود.
يك عكس، ميرحسين موسوي نخست وزير جوان انقلابي را دركنار «اينديرا گاندي» نخست وزير فقيد هند نشان مي دهد و عكس ديگري نيز از ملاقات حضرت آيت الله خامنه اي رئيس جمهوري وقت با راجيو گاندي موجوداست كه وي نيز توسط تندروها به قتل رسيد.
در سال ۶۱ ميرحسين موسوي و در سال ۶۵حضرت آيت الله خامنه اي رئيس جمهوري وقت در اجلاس غيرمتعهدها سخنراني كردند.
عكس هاي ديدار نخست وزير وقت با رهبران مجارستان، كوبا و آلمان شرقي حاكي از وجود روابط دوستانه ايران و بلوك شرق و اروپاي شرقي در نبود روابط عادي با غرب و كشورهاي عربي درآن زمان است.
تصاوير موجود از ملاقات هاي «هانس ديتريش گنشر» وزيرخارجه آلمان غربي با مقامات ايران ناشي از حسن نيت شخصي وي نسبت به ايران تلقي شد. چرا كه وي چندين بار عراق را متجاوز اعلام كرده بود.
اما سال ۶۷ نقطه عطف روابط با ديگر كشورها بود.
در همان سال حجت الاسلام رفسنجاني با رئيس جمهوري كنيا ديدارمي كند. درحالي كه همچنان عكس قائم مقام رهبر انقلاب روي ديوار است.
سال ۶۷ هيأت اعزامي ازطرف امام با گورباچف ديدارمي كند. درحالي كه هيأت شوروي همچنان ظاهر مشخص دولتمردان كمونيست با كت و شلوار و عينك هاي تيره را دارد.
درهمين سال ادوارد شواردنادزه در كسوت وزيرامورخارجه اتحادشوروي پيش از آنكه سالها بعد جريان مشهور كناره گيري مسالمت آميزش از رياست گرجستان پيش بيايد، با امام راحل و فرزند مرحومش ديدار مي كند.
امام خميني و فرزندشان در دوگوشه مبلي با ملحفه سپيد نشسته اند و هيأت هاي ايران و شوروي رودرروي ايشان روي صندلي ها جا گرفته اند.
يك سال بعد رؤساي جمهوري ايران و شوروي بيانيه اصول روابط و همكاري هاي دوستانه را با تأكيد بر مناسبات درحال بسط و گسترش يكديگر امضامي كنند.
همكاري جهت استفاده صلح آميز از انرژي هسته اي، تقويت سازمان ملل، ممانعت از به كارگيري و انهدام سلاح هاي هسته اي و كشتارجمعي، احترام به حق حاكميت و تماميت ارضي و عدم مداخله در امورداخلي يكديگر، ازمفاد اين موافقت نامه بود.
در سال ۶۸ موافقت نامه احداث راه آهن مشهد، سرخس، تجن، مسكو نيز به منظور توسعه شبكه حمل و نقل بين ايران و شوروي در مسكو به امضا رسيد.
در ارديبهشت سال ۷۵ با فروپاشي شوروي رؤساي جمهوري اكو در غياب شوروي اين شبكه را افتتاح كردند.
حجت الاسلام رفسنجاني در حضور چهره هاي مشخصي مثل رباني، رئيس جمهوري وقت تركيه و نيازاف روبان سبز افتتاح را قيچي مي كند.
ظرف سال هاي ۶۶ و ۶۷ مقامات ايران در آستانه پذيرش قطعنامه ۵۹۸ شوراي امنيت، براي پايان دادن به جنگ ايران و عراق با دبيركل سازمان ملل متحد و اعضاي شوراي امنيت ديدارهايي كردند.
حدود سه سال بعد وزراي خارجه وقت دوكشور ولايتي و طارق عزيز، در بغداد روي دومبل راحتي سفيد بزرگ دركنار هم ولي با فاصله ازهم مي نشينند. ظاهراً بي آنكه نگاه دوستانه اي تحويل هم دهند.
سال بعد دكتر ولايتي وزيرامورخارجه و جانشينش دكترخرازي دركنار هم با دبيركل ملاقات مي كنند. آيا آنها در آن زمان از نقش هاي آتي خود در سياست خارجي ايران و جايگاهشان درنظام آگاه بودند؟
درسال ۶۹ براساس اصولي مثل دوستي و حسن همجواري امكان ديدارهاي زيارتي بين ايران و عراق با شرط اقامت كمتر از يك هفته و تعهد در زمينه رعايت اصول و مقررات مراسم زيارت به وجود آمد.
در سال ۶۷ «كيم يونگ نام» وزيرامورخارجه كره شمالي با هاشمي رفسنجاني ديدارمي كند.
علي رغم دشمني با آمريكا، شايد هيچيك از اين دو كشور گمان نمي بردند زماني نام كشورهايشان به همراه عراق در فهرست محور شرارت آمريكا قرارگيرد.
پس از سالها تنش در روابط ايران و اروپا، بويژه انگليس و فرانسه اين دو كشور در سال ۶۷ يادداشت تفاهم برقراري روابط با ايران را امضا كردند. درمتن انگليسي تفاهم نامه بين ايران و انگليس آمده كه اين تصميم به وسيله دوحكومت گرفته شده و وزراي امورخارجه دراين زمينه گفت وگوهايي كردند و به تفاهم متقابل رسيدند.
به اين ترتيب براساس ماده سي قرارشد دو كشور سفارتخانه هايشان را بازگشايي كنند وبه تبادل سفير بپردازند.
دراين سالها نه تنها سطح روابط با غرب اندكي تغييريافت، بلكه ايران خود را متعهد ديد روابطش را با كشورهاي همسايه بهبود بخشد.
عكس هاي وزارت امورخارجه از برگزاري اجلاس اكو درتهران، ميانجي گري ايران در بحران «ناگورنو قره باغ» و مذاكرات صلح درتاجيكستان در تهران نشانه هايي از اين كوشش هاست.
با اين وجود روابط با غرب تحت الشعاع دادگاه ميكونوس قرارگرفت وسطح روابط با كشورهاي عربي نيز از حدي فراتر نرفت.
دورجديد ديپلماسي ايران با نام تنش زدايي با برگزاري جلسه پراقبال كنفرانس سران كشورهاي اسلامي آغازشد.
دراين كنفرانس كه باعنوان «مهرباني در اجلاس تهران» توصيف شد، به مدد تئوري هاي خاتمي،موضوعاتي مثل حقوق بشر و گفت وگوي تمدنها به بحث گذاشته شد.
عكاس در يك عكس، دولتمردان تأثيرگذار كشور يعني خاتمي، رفسنجاني، ولايتي، خرازي و ناطق نوري را درحال گذر از كنارهم به دام مي اندازد.
به اين ترتيب از دوم خرداد ۷۶ ايران به ميزان قابل توجهي روابط ديپلماتيكش را گسترش داد. سخنراني خاتمي در سازمان ملل نيز به بهبود چهره خارجي ايران كمك كرد.
تصوير خاتمي درحال فشردن دست پاپ در شرايطي كه پاپ دست ديگرش را بر صليب نهاده، ملاقات خاتمي با ملك فهد درحالي كه شاه عربستان عصايي با دسته فلزي در دست دارد، ازجمله نشانه هاي تغيير است.
عكس جالب توجهي از ديدار ملك عبدالله وليعهدعربستان از ايران نيز وجوددارد كه قصه هاي قديمي را تداعي مي كند. انبوه همراهان ملك عبدالله بالباس هاي متحدالشكل شامل عباهاي سياه سلطنتي، چفيه هاي سرخ و سفيد و برخي با نگاههاي كنجكاو به همراه هاشمي رفسنجاني از راهروي يك عمارت ايراني عبورمي كنند.
به اين ترتيب روابط با اعراب نقطه عطفي پيدامي كند.
سلسله ملاقات ها با رهبر ليبي، بشاراسد رئيس جمهوري جديد سوريه، اميرقطر، سلطان عمان، مبارك رئيس جمهوري مصر و عبدالله پادشاه اردن، درحالي كه دشمني برخي ازاين كشورها با ايران از اول انقلاب پاگرفته بود، سايه هاي سوءتفاهم را از اين كشورها دوركرد.
عكس هايي از ديدار جيانگ زمين رئيس جمهوري چين باكروبي و رهبري، خاطره ديدار وي از ايران را زنده مي كند.
در سال ۷۹ خاتمي و پوتين رئيس جمهوري روسيه و وارث ابرقدرت اتحادشوروي يادداشت تفاهم امضامي كنند.
دراين عكس چهره سردپوتين درحالي كه دفاتر بزرگ سندهاي همكاري را دردست دارد، به خنده بازشده است.
ادامه دارد