به روال هميشه در ستون آيينه هاي ايران، در كنار معرفي هر موزه، عكسي از آن موزه را نيز به چاپ مي رسانيم. يكي دو عكسي كه از موزه نظامي سعدآباد در دسترسمان بود، كيفيت مناسبي براي چاپ نداشت، از اين رو به سايت مجموعه تاريخي ـ فرهنگي سعدآباد مراجعه كرديم تا از اين طريق به عكس هايي از موزه نظامي دست پيدا كنيم، اما در كمال شگفتي ديده شد كه در اين سايت عكسي از موزه نظامي موجود نيست، و براي ساير موزه ها هم عكس و مطلب درخوري وجود ندارد. تازه فهميديم كه نه تنها مجموعه سعدآباد به عنوان بزرگترين مجموعه موزه اي ايران فاقد بورشور مناسب است، بلكه سايت آن نيز در ميان سايت هاي مشابه از كمترين اطلاعات موردنياز مراجعان برخوردار نيست. قبلاً نيز در يادداشتي نوشته بوديم كه بورشورهاي سعدآباد بسيار نارسا و ناقص و توأم با اشتباهات چشمگير هستند. به هرروي گويا قرار است مديران و كارمندان موزه ها حقوق بگيرند و اهالي مطبوعات به جاي آنها درباره موزه ها اطلاع رساني كنند. تقسيم وظيفه خوبي است و ما نيز گلايه نداريم!

شهر ساحلي كتالم و سادات شهر در فاصله ۴ كيلومتري جنوب شرقي رامسر با طول جغرافيايي ۵۰ درجه و ۴۴ دقيقه و عرض ۳۶ درجه و ۵۲ دقيقه حد فاصل شهر تنكابن و رامسر در غرب استان مازندران قرار دارد.
اين شهر توريستي با جاذبه هاي وصف ناپذيري گردشگري در دامنه جنگل سبز البرز شمالي و سواحل رؤيايي خزر، ۱۹ كيلومتر مساحت و حدود ۱۹ هزار نفر جمعيت دارد و به واسطه قابليتهاي بي شمار گردشگري، برخورداري از منابع و مواهب طبيعي و جلوه هاي بي بديل آفرينش (جنگل و دريا) همچون نگيني در غرب مازندران مي درخشد. در اين مجال، معرفي مختصر كتالم و سادات شهر از منظر فرهنگي، تاريخي، گردشگري، توريستي و كشاورزي مي پردازيم.
الف) كتالم:
شهري كه تا قبل از سال ۱۳۲۰ هجري شمسي داراي بافتي غير متمركز و پراكنده بود. در سال ۱۳۴۲ هجري شمسي كارخانه چاي در آن احداث و به تدريج تبديل به منطقه اي مسكوني و متمركز شد. احتمالاً وجه تسميه آن به خاطر وجود آبهاي راكد بركه ها است، زيرا كه كتا ماخوذ از گته به معناي بزرگ و لم به معناي بركه و گودالي است كه انباشته از آب باشد، بنابراين كتالم در گويش محلي گيلكي به معناي بركه بزرگ است. در ضمن وجود بركه هايي كه پيش از آباداني كتالم وجود داشت، مؤيد احتمال ياد شده است.
ب) سادات شهر:
تا اوايل قرن ۱۴ قمري به معاف محله شهرت داشت كه از توابع گرجيان به شمار مي آمد. در محاوره كم و بيش سيد محله و سادات محله به كار مي رفت، اما از آن به بعد به سادات محله اشتهار يافت. مطالعه اسناد و اوراق خطي متعلق به دو الي سه قرن پيش حاكي از آن است كه سادات محله از قرن دهم وجود داشته و سادات اين شهر حتي در بريشي نيز مقيم بودند و اكنون بريشي يكي از محلات تابعه سادات شهر است.
تغيير نام سادات محله به سادات شهر در مورخ ۱۳۸۰‎/۷‎/۱ به موجب مصوبه هيأت وزيران به سادات شهر صورت پذيرفت. سادات شهر مانند ديگر نقاط معتدل و مرطوب است و داراي آب گرمهاي معدني است كه خواص درماني آن شهره خاص و عام است.
كتالم و سادات شهر از شمال به سواحل زيباي درياي خزر و از جنوب به ارتفاقات و چشم اندازهاي طبيعي روستاي اربه كله، ليماك و لرسانور كه علاوه بر پوشش جنگلي متنوع و منحصر به فرد باغات چاي و مركبات را در پايين دست و ميان بند خود جاي داده است.
از شرق به رودخانه نسارود در شرق كتالم و از غرب به تلخ آبرود در امتداد غربي سادات شهر منتهي مي شود.
محور عمده فعاليتهاي اقتصادي مردم بر پايه كشاورزي بنا شده است كه از جمله اين فعاليتها مي توان به توليد مركبات، برنج، چاي، پرورش گل و گياه، شيلات و آبزي پروري اشاره نمود، اما گردشگري به عنوان مقوله مهم درآمدزايي و اشتغال در سالهاي اخير نقش جدي تري در بهبود وضعيت اقتصادي شهر ايفا نموده و توجه سرمايه داران و مردم بومي را به خود جلب كرده است. كتالم و سادات شهر برخوردار از منابع طبيعي و مواهب خدادادي ديگر نظير جنگلهاي انبوه، آب گرم هاي معدني، ساحل زيباي خزر و ديگر جاذبه هاي گردشگري است كه به همراه فعاليتهاي كشاورزي اشاره شده مي تواند زمينه ساز توسعه و بهبود وضعيت اقتصادي شهر باشد.
قابليتهاي اقتصادي با محوريت گردشگري
گردشگري به عنوان يك اولويت در مقوله توسعه اقتصادي شهرهاي ساحلي شمال محسوب مي شود و از آنجايي كه كتالم و سادات شهر داراي ظرفيتهاي بالقوه گردشگري است، زمينه مناسبي براي سرمايه گذاري و بهبود وضعيت اقتصادي شهر وجود دارد. در ذيل به محورهاي چهارگانه اي كه زمينه ساز توسعه و سرمايه گذاري در اين بخش مي باشد، اشاره مي شود:
۱ـ چشم اندازهاي طبيعي:
الف) تفرجگاه جنگلي ماركوه در كتالم
ب) چشم اندازهاي زيباي روستاهاي اربه كله، لرسانور
ج) سواحل درياي خزر
د) كوه دريا ديم سادات شهر
۲ـ اماكن فرهنگي، مذهبي و تاريخي:
الف) مقبره (بسمل) شاعر و عارف رامسري در سادات شهر
ب) قلعه تاريخي ماركوه
۳ـ اماكن تفريحي و اقامتي و رفاهي:
الف) هتل آپارتمان كوثر
ب) آب گرمهاي معدني طبي بهداشتي، كش و سنگ بنه سادات شهر
۴ـ پلاژهاي ساحلي:
پلاژ شهر سبز ميانحاله كتالم كه پذيراي مسافران و گردشگران در فصول مختلف سال است.
استراتژي چهارگانه مديريت شهري كتالم و سادات شهر
تأمين منفع شهروندان براي داشتن شهري سالم و آباد نيازمند برنامه ريزي شهري بر پايه استراتژي چهارگانه ذيل است:
الف) ايجاد رفاه براي شهروندان
ب) رونق و شكوفايي اقتصادي
ج) جلب سرمايه گذار خصوصي
د) توسعه اصولي و منطقي توريست
كه همگي بر پايه ظرفيتهاي موجود و تأكيد بر حفظ ارزشهاي اسلامي و سنتهاي بومي بنا شده است. در اين راستا با توجه به اولويتهاي محوري ذكر شده برنامه هاي ذيل در مرحله طراحي و اجرا مي باشد.
۱ـ ساماندهي پلاژهاي ساحلي و ساخت استخر شيشه اي
۲ـ ايجاد شهركهاي ساحلي و طرح اسكله ساحلي
۳ـ ايجاد دهكده هاي توريستي به سبك سنتي
۴ـ برپايي جشنواره صنايع دستي بومي
۵ـ احداث فرهنگسرا، خانه مطبوعات، خانه مشق و خانه جوان
۶ـ ساماندهي آب گرم هاي معدني سادات شهر و احداث مجتمع آب درماني
۷ـ احداث هتلها و مجموعه هاي اقامتي جديد
۸ـ ساماندهي تفرجگاه جنگلي ماركوه
۹ـ ساماندهي ورزش شهر با تمركز فعاليتهاي ورزشكاران، تيمها و هيأتهاي ورزشي در باشگاه فرهنگي، ورزشي شهرداري
۱۰ـ ايجاد وب سايت شهرداري كتالم و سادات شهر و ارائه اطلاعات روزآمد شهري به مشتاقان و علاقه مندان شهر در سراسر دنيا
۱۱ـ ايجاد مجتمع ها و سازه هاي ساحلي با هدف استفاده گردشگران از ساحل و دريا در فصل پاييز و زمستان
۱۲ـ جشنواره موسيقي محلي و سنتي
۱۳ـ توسعه فضاي سبز شهري مطابق اصول زيباسازي شهري

در مجموعه كاخ موزه هاي سعد آباد موزه هايي با عناوين و مجموعه هايي متفاوت در كنار هم قرار گرفته است. اما در اين ميان يكي از موزه ها نه تنها به خاطر موضوع و محتوا كه به دليل نوع نگهداري هم متفاوت تر از ديگر بخشها مي باشد. اين موزه، موزه نظامي سعدآباد است.
محوطه خارجي موزه نظامي با ادوات نظامي چون توپ قلعه كوب دوره قاجاريه و هواپيماهاي جنگي و هليكوپتر غنيمتي از نيروهاي عراقي و ماكت يك كشتي پر شده است. در ميان اين ادوات جنگي، يك رويس رويس متعلق به پهلوي اول هم قرار گرفته است. ساختمان موزه از دو طبقه تشكيل شده است كه شامل ۸ سالن مي باشد. در ابتداي ورود در كنار ماكت هاي دوره هخامنشيان مجسمه هايي با اندازه هاي طبيعي از سربازان ادوار مختلف تاريخ ايران از دوره هخامنشيان تا جمهوري اسلامي ايران به چشم مي خورد. در ميان هر ويترين درفشها و پرچم هاي سپاهيان ايراني در طول تاريخ قرار گرفته اند. از درفشهاي مهم مي توان به درفش هاي پيكرهخامنشي، درفش ميتراي اشكاني، درفش فيل پيكر ساساني، تا درفش ياكريم كريم خاني اشاره كرد. از سالن دوم به بعد ادوات نظامي ايران در آيينه تاريخ به خصوص دورانهاي صفويه، افشاريه و زنديه و قاجاريه به نمايش گذاشته شده است. در بخشي از موزه پرچم ها و نشانه ها و درجه هاي دوره پهلوي مانند نشان آذرآبادگان، پرچم هنگ هاي دوره هاي مختلف دانشكده افسري و دفتر يادبود آن به چشم مي خورد. تابلويي از جنگ هاي ايران و روس هم در اين سالن در معرض ديد، قرار دارد. در طبقه دوم نمونه هايي از تفنگ از ابتداي ورود به ايران تا دوره معاصر به نمايش در آمده است. از اشيايي كه در اين قسمت بسيار قابل توجه است تابلويي از نقشه هرات در دوره قاجار مي باشد كه كار مهندس ميرزا احمد است. در قسمت پاياني نيز يادگارهايي از جنگ تحميلي مانند اشياي به جا مانده از سرداران و رزمندگان قرار دارد. ساختمان موزه نظامي متعلق به شهرام پهلوي نيا پسر بزرگ اشرف پهلوي بوده كه پس از انقلاب براي موزه نظامي در نظر گرفته شده است. اين موزه با همكاري دژبان ارتش اداره مي شود. بهاي بليت آن براي بازديد كننده ايراني ۲۰۰۰ ريال و براي خارجيان ۲۰۰۰۰ ريال و براي دانشجويان رايگان مي باشد.
فرزانه ابراهيم زاده ـ انجمن ساربان