ترجمه: شيلا ساساني نيا
با فرارسيدن فصل اسكار ونزديك شدن روز شمار سينمايي هاليوود به تاريخ اهداي معتبر ترين جايزه سينمايي دنيا، شمارش معكوس منتقدين و همه اهالي سينما به اوج خود نزديك شده است. جوي از التهاب برمحافل سينمايي سايه افكنده است و در حالي كه دست اندركاران سينما در حال تدارك براي مهم ترين واقعه سينمايي سال هستند مردم و سينما دوستان با ولعي دو چندان اخبار اسكار وقوت و ضعف گمانه زنيهاي منتقدان را دنبال مي كنند. گفته مي شود كه اسكار در اغلب موارد سياستي پيش بيني نشده در اعطاي جوايز پيش مي گيرد و شايد راه يافتن برخي فيلمها به فهرست سالانه نامزدهاي اسكار و در مقابل ناكامي برخي فيلمهاي شديداً منتقد پسند شاهدي بر اين ادعا با شد. اسكار امسال نيز با همه پيش داوري ها و جهت گيري هايش تا چند روز ديگر و البته زودتر از سالهاي پيش برگزار خواهد شد و ما نيز قصد داريم با تأملي هرچند كوتاه بر چند و چون فيلمها و بازيگران راه يافته به فهرست نامزدها امسال زودتر از هر سال ديگري به استقبال از اين مراسم پرشكوه سينمايي برويم.
شايد هيچ فيلمي به اندازه «ارباب حلقه ها: بازگشت پادشاه» كه در حقيقت آخرين قسمت از سه گانه سينمايي پيترجكسون است لايق دريافت اسكار بهترين فيلم نباشد و به گفته منتقدان «ارباب حلقه ها» امسال بي شك ارباب اسكار خواهد بود. اين فيلم كه تاكنون اسكاري پيش كش ارباب خود نكرده امسال در يازده شاخه مختلف نامزد شده است و به احتمال قريب به يقين پس از سه سال انتظار ـ به ازاي هر قسمت از تريلوژي در سه سال متوالي ـ به جبران اسكار هاي از دست رفته خود برخواهد آمد و نه تنها در شاخه بهترين فيلم بلكه در مجموعه اي از شاخه هاي فني ديگر و نيز بهترين كارگرداني، همه هابيت ها را غافلگير خواهدكرد. قسمت پاياني اين فيلم در حالي كه در دنيا ۱ ميليارد دلار فروش كرده است. به گفته بسياري از منتقدين براي بردن اسكار به خانه بي طاقت شده و پيروزي آن در تقريباً همه مراسم هاي اهداي جوايز پيش از اسكار ـ كه گفته مي شود نقش مهم و سرنوشت سازي در اسكار دارند ـ مهر تأييدي بر سند مالكيت اسكار آن است. همانطور كه گفته شد يكي از ويژگي هاي اسكار كه به گفته منتقدين آن را هيجان انگيز مي كند ماهيت غافلگير كننده آن است كه در برخي موارد منتقدين را پس از مراسم اهداي جوايز انگشت به دهان و مبهوت بر سر گمانه زنيهايشان به حال خود رها مي كند. حادثه پيش بيني نشده اسكار امسال ـ البته در بخش نامزدها ـ خبر راه نيافتن فيلم معروف و منتقد پسند «كوهستان سرد» به بخشهاي اصلي بود. جديد ترين فيلم خوش ساخت آنتوني مينگلا اگر چه نامزد ۷ شاخه مختلف شد اما در نهايت از فهرست نامزدهاي بهترين فيلم سال و بهترين كارگرداني كنار رفت. اين فيلم اگر چه باز موفق به دريافت بيشترين جوايز گلدن گلوب شد اما گويي به مذاق اعضاي آكادمي آمريكا ـ بر خلاف همتايان بريتانيايي آنها كه اين فيلم را شديداً پسنديده اند ـ چندان مقبول نيفتاده است. نكته جالب آن كه كمپاني توزيع كننده «كوهستان سرد» در آمريكا ميراماكس بوده است كه معمولاً به برنده شدن فيلم هايش در اسكار عادت دارد و حال با اين ناكامي بزرگ شايد بد نباشد كه به اين كمپاني خوشنام سينمايي فرصتي براي بازنگري كارنامه حرفه اي اش براي يافتن اشكال كار بدهيم. «ناخداو فرمانده» به كارگرداني پيتر وير از ديگر شانس هاي خوب اسكار امسال است و از آنجا كه نظر مساعد بسياري از منتقدان بريتانيايي و محافل سينمايي اين كشور را به دست آورده بايد دعا كنيم كه همچون فيلم «كوهستان سرد» اين بار مورد غضب يا بي مهري آكادمي اسكار قرار نگيرد. اين فيلم بابازي راسل كرو و با اكيپي از بازيگران سياه لشگر كه تقريباً ۶ ماه براي فيلمبرداري بر روي آب بودند در باره يك ماجراي حماسي دريايي است و در اشاره به سختي كار همين قدر كافي است كه از زبان كارگردان آن بشنويم: «واقعاً فيلمي نبود كه مثلاً در لس آنجلس بنشينيم و آن را كليد بزنيم. بايد بيرون مي رفتيم و چنان بازيگران از جان گذشته اي را مي يافتيم كه حاضر باشند ۵ ماه از عمر خود را بر روي آب زندگي كنند! «در جهشي بلند از دنياي مردانه دريانوردان به فيلم ظريف و خوش ساخت يك كارگردان زن مي رسيم كه اگر چه نام خانوادگي پدرش را بردوش مي كشد اما آنقدر اعتماد به نفس دارد كه بخواهد جزو اسكاري هاشود. «سوفيا كاپولا» با فيلم «گمشده در غربت» كه برخي منتقدين آن را نقطه عطفي در فيلمسازي زنان سينماگر در قرن ۲۱ خوانده اند گامي بلند به نمايندگي از زنان، فمينيستها و دنياي زنان سينماگر برداشته. حال شايد «كالوم گرين» تهيه كننده اين فيلم بايد درصدد پس گرفتن حرف خودباشد كه زماني گفته بود «مسؤوليت همه چيز را به عهده مي گيرم، هرچيز و همه چيز». «گمشده در غربت» با اكيپي از ۵۰بازيگر ژاپني در توكيو فيلمبرداري شد و به گفته كاپولا كاركردن با بازيگراني كه نه زبان ما را مي فهميدند و نه ما زبان آنها را مي فهميديم همانقدر سخت بود كه براي راسل كرو بازي كردن و شمشيركشيدن در دريا.
در ادامه فهرست نامزدهاي بهترين فيلم به «رودخانه مرموز» مي رسيم كه به طنز ازسوي برخي منتقدين آنقدر خوب و عالي توصيف شده كه درنهايت در اسكار امسال كاردست خودش خواهدداد.
اين فيلم به كارگرداني كلينت ايستوود(كه نام او به تنهايي جذبه اي خاص در اسكار دارد) دركن بااستقبال گسترده اي مواجه شد و چندي پيش جايزه سزار بهترين فيلم خارجي سال را ازآن خود كرد. ديويد دن بي منتقد نشريه نيويوركر مي نويسد: «يك شاهكار به تمام معنا! ايستوود به عنوان نمادي از قدرت و خشونت، دراين فيلم ما را از خشونت به مثابه يك عمل كثيف منزجرمي كند.
رودخانه مرموز همانقدر تأثر برانگيز است كه فيلمهاي غمگين اما مهارت و عشقي كه با آن عجين شده اين تأثر را به لذتي خلسه گونه بدل مي كند.»
و درنهايت باز به يكي ازهمان گزينه هاي غيرمنتظره اسكار مي رسيم.
فيلم «سي بيسكوئيت» به كارگرداني گري رس يكي از آن دسته فيلمهاي غيرمنتظره و غافلگير كننده اي بود كه شايد به گفته برخي منتقدين به «ناحق» برمسند كوهستان سرد در شاخه بهترين فيلم تكيه زد.
دراين فيلم كه اقتباسي از يك رمان پرفروش به همين نام است «اسبها» بر بازيگران پيشي مي گيرند چرا كه داستان فيلم درباره يك مسابقه اسب سواري به يادماندني است.
البته بايد خاطرنشان ساخت كه اين فيلم شايد به لحاظ سختي شرايط كار درخور تقدير باشد آنچنانكه كارگردان آن مي گويد: واقعاً بايد به اسبها مي رسيديم و با هزار ناز و نوازش از آنها مي خواستيم مثل يك هنرپيشه حرفه اي براي ما جلوي دوربين بازي كنند!
با اختتام پرونده كانديداهاي اسكار بهترين فيلم سال به نامزدهاي بهترين بازيگري خواهيم پرداخت كه امسال با گلچيني نامتعارف و يا شايد حساب شده جذابيت بيشتري براي مردم خواهدداشت.
در فصلي كه دائم بايد منتظر شنيدن خبر غيرمنتظره اي درمورد اسكاربود شايد هيچ خبري جنجالي تر از راه يافتن يك بازيگر نوجوان ۱۳ساله و نيز يك هنرپيشه زن ايراني الاصل به فهرست نامزدهاي بهترين بازيگري نبوده.
كيشاكسل هيوز بازيگر سابق فيلم "Whale Rider در رقابت با نامزدهاي خوش وجهه تري همچون نيكول كيدمن، كيت بلانشت و جنيفر كانلي جوان ترين هنرپيشه زني است كه به فهرست نامزدهاي اسكار راه مي يابد و درنقطه مقابل او «شهره آغداشلو» براي بازي در فيلم «خانه اي از شن و مه» نخستين بازيگر ايراني الاصلي است كه نامزد اسكارمي شود.
درگذشته آكادمي اسكار به خاطر ديد سنت گرايشان كه معمولاً از بازيگران غيرآمريكايي كمتر استقبال به عمل مي آوردند، معروف بودند اما گويا در قرن بيست و يك اين آكادمي سعي در جهاني كردن نگاه خود دارد.
به غير از «كسل هيوز» نيوزيلندي و «آغداشلوي» ايراني، «كن واتانابي» از ژاپن براي بازي در فيلم «آخرين سامورايي» و ديمون هونسو از غرب آفريقا براي بازي در فيلم «درآمريكا» ازچهره هاي قابل توجه درمحفل نامزدهاي بهترين بازيگري امسال هستند. درميان چهره هاي معروفتر كه به اصطلاح «سوپراستار» هستند جاني دپ، جودلاو و شون پن به همراه بن كينگزلي به فهرست نامزدهاي اسكار بهترين بازيگر مرد نقش اول راه يافتند درحالي كه «بيل موري» براي بازي در «گمشده در غربت» از شانس خوبي براي بردن اسكار دراين شاخه (كه از ديگر نامزدهاي آن بوده است) برخوردار است.
شون پن كه به گفته بسياري از منتقدين از استعدادهاي درخشان سينماي معاصر است همچون «ارباب حلقه ها» ديگر براي نامزدشدن در اسكار بي تابي نمي كند( او ۴بار نامزد اسكار شده است) و اين بار واقعاً مستحق دريافت آن است.
درميان زنان نامزدشده به فهرست بهترين بازيگران نقش اول «چارليزترون» نيز حداقل براي دشواري نقش خود و ۱۵كيلوي ناقابلي كه اضافه كرده بود مستحق دريافت اسكار است و به دور از شوخي براي يكي از بهترين بازي هاي سينمايي خود كه گفته مي شود پس از رابرت دنيرو در فيلم «گاوخشمگين» هيچ بازيگري اينگونه با نقش خود تغييرنكرده بود از شانس هاي خوب اسكار است.
اگرچه بازيگران خوب ديگري همچون دايان كيتون و نئومي واتس نيز به فهرست بهترين بازيگران نقش اول راه يافته اند اما منتقدين براين باورند كه سايه ترون برآنها سنگيني خواهدكرد و آنها راه فراري ازاين هيولاي (نام فيلمي كه ترون درآن بازي كرده) زيبارو نخواهندداشت.
به عنوان حسن ختام بازهم تكرارمي كنيم: «خانمها و آقايان اسكار غيرقابل پيش بيني است!» ما به ارباب حلقه ها براي بهترين فيلم و بهترين كارگرداني و به چارليز ترون و شون پن براي تنديس اسكار بهترين بازيگري رأي مي دهيم، شما چه كساني را براي اسكار نشان كرده ايد؟!