«مارك گروسمان» معاون وزير خارجه آمريكا براي معرفي طرح «خاورميانه بزرگ» و جلب حمايت دولت آنكارا از اين طرح، امروز پنجشنبه به تركيه مي آيد.
به گزارش ايرنا، وي كه از او به عنوان مرد شماره دو، وزارت امورخارجه آمريكا ياد مي شود، در چارچوب سفر دوره اي خود به كشورهاي اردن، مصر، مراكش، بحرين و تركيه به آنكارا سفر خواهد كرد. گروسمان در اين سفر در مورد چگونگي همكاري كشورهاي منطقه در اجراي طرحي كه دولت «جورج بوش» از آن باعنوان طرح «خاورميانه بزرگ» ياد مي كند، با رهبران تركيه تبادل نظر خواهد كرد. گفته مي شود تركيه به لحاظ داشتن روابط عميق نظامي، سياسي، اقتصادي و راهبردي با آمريكا نقش مهمي در عملي شدن اين طرح ايفا خواهدكرد. كارشناسان روابط بين المللي در آنكارا معتقدند، مهمترين محور گفت وگوهاي گروسمان را در آنكارا، گفتگو پيرامون چارچوب كلي طرح يادشده و همكاريهاي دو جانبه تركيه و آمريكا در ارتباط با اين طرح تشكيل خواهد داد. اين آگاهان پيش بيني مي كنند: برگزاري اجلاس عالي سران سازمان «پيمان آتلانتيك شمالي» (ناتو) كه قرار است در ماه ژوئن آينده در استانبول برگزار شود، از ديگر موارد مهم در دستور كارمذاكرات گروسمان با رهبران سياسي تركيه خواهد بود. به گفته همين آگاهان رئيس جمهوري آمريكا، كه پيشتر آمادگي خود را براي شركت در اين اجلاس اعلام كرده است، از اجلاس استانبول براي معرفي و عملي كردن طرح «خاورميانه بزرگ» استفاده كرده و ضمن تشريح آن به رهبران كشورهاي عضو ناتو، خواستار حمايت آنان از اجراي اين طرح خواهد شد.
گفته مي شود، بعد ديگر مذاكرات گروسمان با مقامات آنكارا را همكاريهاي امنيتي تشكيل مي دهد و واشنگتن در اين راستا، استفاده از پايگاه «اينجرليك» را براي آنچه از آن به عنوان مبارزه با تروريسم بين المللي ياد مي كند، خواستار است.
در گزارشهاي رسانه هاي تركيه درمورد طرح آمريكايي «خاورميانه بزرگ» به اين نكته اشاره شده است كه آمريكا در چارچوب اين طرح از تركيه مي خواهد، قراردادهاي دو جانبه خود با كشورهاي تحت پوشش طرح مذكور را به همكاريهاي آنها در مبارزه با تروريسم بين المللي و احترام به حقوق بشر منوط كند. به گزارش شبكه خبري «ان. تي. وي» آمريكا در قبال اين اعمال فشار، قول كمك به تعميق روابط سياسي و اقتصادي تركيه با كشورهاي هم پيمان غربي را مي دهد. گفته مي شود آمريكا همچنين از تركيه مي خواهد، براي اتخاذ موضع مشترك در قبال پذيرش اين طرح در نزد «ناتو» و سازمان كنفرانس امنيت و همكاري اروپا با واشنگتن همسو شود.
روزنامه «جمهوريت» نيز تحت عنوان «آنكارا خود را براي سفر گروسمان آماده مي كند»، نوشت: وزارت امور خارجه و ستاد فرماندهي ارتش تركيه، در آستانه سفر گروسمان به آنكارا، فعاليت فشرده و عميقي را پيرامون طرح آمريكايي خاورميانه بزرگ آغاز كرده اند.
اين روزنامه نوشت: وزارت خارجه تركيه با كمك گيري از سفيران اين كشور در كشورهاي حوزه طرح خاورميانه بزرگ، درحال ارزيابي اين طرح و موقعيت تركيه در قبال آن است. كارشناسان روابط بين المللي مي گويند هدف اصلي واشنگتن از طرح خاورميانه بزرگ كه دربرگيرنده جغرافياي وسيعي ازشمال آفريقا، تا قفقاز، آسياي مركزي و افغانستان و پاكستان است، حاكميت به منابع غني انرژي منطقه با روي كار آوردن نظامهاي به اصطلاح دموكراتيك و با ثبات است. اين كارشناسان مي گويند، دولت آنكارا كه نظام سياسي خود را متفاوت از ديگر كشورهاي منطقه ارزيابي مي كند، مدعي است كه نظام دموكراتيك و لائيك اين كشور مي تواند الگويي براي كشورهاي منطقه باشد. به گفته اين كارشناسان تركيه از اين نظر به طرح آمريكايي خاورميانه بزرگ با ديده مثبت نگريسته و بر آن است كه موقعيت خوبي را براي خود در اين طرح ترسيم كند و نقش مهمي در آينده منطقه به دست گيرد. ژنرال «صبري دميرازن» دبيركل ستادفرماندهي ارتش تركيه هفته گذشته درمصاحبه مطبوعاتي ماهانه خود در پاسخ به سؤال خبرنگاران در خصوص طرح آمريكايي خاورميانه بزرگ گفت كه ابعاد مختلف وتبعات احتمالي اين طرح در دواير ذيربط ستاد فرماندهي ارتش تركيه درحال بررسي است. وي تأكيد كرد كه تبعات اين طرح به ويژه ازلحاظ امنيتي براي تركيه بايد بخوبي تجزيه و تحليل شود. جمهوريت نوشت: اظهارات دبيركل ستاد فرماندهي ارتش تركيه نشان مي دهد، نظاميان اين كشور به اندازه دولتمردان تركيه به طرح آمريكايي خاورميانه بزرگ خوشبين نيستند و با ديده ترديد به آن مي نگرند.
طرح آمريكايي خاورميانه بزرگ، اجراي دمكراسي واصلاحات را در ۲۲ كشور عربي، تركيه، اسراييل، پاكستان و افغانستان را پيش بيني مي كند.
برخي از مفسرين ترك طرح «خاورميانه بزرگ» را به طرح آمريكايي «مارشال» كه پس از جنگ دوم جهاني براي احياي كشورهاي آسيب ديده از جنگ به اجرا درآمد، تشبيه مي كنند. دربخش گفته هاي طرح، تشكيل يك بانك توسعه خاورميانه و كاهش ۵۰ درصدي در نرخ بي سوادي در منطقه تا سال ،۲۰۱۰ ترجمه و تعليم آثار كلاسيك غرب به زبان عربي و ايجاد يك نسل كتابخوان و نويسنده پيش بيني شده است.
سرمايه گذاري و كمك مالي براي توسعه مؤسسات كوچك و متوسط وافزايش حضور زنان در فعاليتهاي اجتماعي و اقتصادي از ديگر محورهاي ظاهري اين طرح است. تدوين كنندگان طرح بر اين باورند كه با افزايش باسوادي و رفاه فردي از تقويت جناحهاي افراطي و بنيادگرايي ديني، تروريسم و جرايم سازمان يافته جلوگيري خواهد شد. با اين حال هنوز كليات اين طرح و ابعاد ديگر آن فاش نشده است.