• بقيه از صفحه ويژه ۱
\ بازي با آتش را چقدر ضروري مي بينيد
دكتر فدايي: در درجه اول بايد بگويم از حرف هاي جناب آقاي بيات به اين اطمينان رسيدم كه برخلاف هياهويي كه در مورد خطرات چهارشنبه سوري مي شود، مي بينيم كه در مقايسه اي بين حوادث اين روز با ساير روزها، آمار قابل مقايسه نيست و سازمان آتش نشاني با آمادگي روز پر كاري دارد كه قادر به كنترل آن است.
در اين موارد به اعتقاد من واكنش نشان دادن باعث تحريك مي شود. بازي با آتش از طرف كودك و نوجوان در واقع يك معارض طلبي از سوي اوست و آنها دوست دارند با مخالف خود مقابله كنند. در كشورهاي دنيا نيز اكثراً پليس حضور دارد ولي اقدام به تحريك نمي كند.
براساس صحبت هايي كه گفته شد من تأكيد مي كنم كه توجه به سنت هاي ملي براي هر كشوري لازم است. بسياري از كشورها سعي مي كنند تاريخ و سنت جعل كنند. در كشور ايالت متحده مي بينيم چقدر روي كابويي و وسترن تبليغ و كار مي شود و حيف است كه به اين همه سنت ارزنده اي كه داريم بي توجهي كنيم.
آنچه ما را از ساير ملل متمايز مي كند، فرهنگ و سنت و آداب مان است و همين ها است كه در طول تاريخ ما را پا برجا نگه داشته است و باعث همبستگي ملي بين ايرانيان مي شود.
يكي از دلايلي كه موجب خروج افراد تحصيل كرده، صاحبان سرمايه و ... از كشورمان ايران در چند دهه اخير شده، بي توجهي به همين فرهنگ ملي بوده است در اين شرايط مشخص به نتيجه مي رسد كه ايراني بودن و نبودن فرقي ندارد. بنابراين چه عيبي دارد كه جاي ديگر زندگي كنم و سرمايه ام را در خدمت مردم ديگري به كار اندازم. من تأكيد مي كنم كه بخش عمده اي از اين سنت ها در ناخود آگاه گروهي ما است كه در طول زمان تلطيف و تعديل شده و با مسائل مذهبي ما تضاد ندارد.
شمع و روشنايي حتي در سوگواري هاي ما هست. اين شمع نمادي از گرمابخشي و روشنايي است. نور آفريده خداست كه با آن مي شود برتاريكي غلبه كرد. كوشش ما اين است كه از ظلمت ناآگاهي به نور آگاهي برسيم. آرزو ي نور كه در گذشته آن را آتش تأمين مي كرده است رسيدن به آگاهي است. حفظ سنت ها را كه در جهت تأييد مباحث اسلامي است ضروري مي دانم.
آتش بر حسب آنچه كه در اساطير است در وجود انسان و گياه است. در اساطير از نوعي آتش صحبت شده كه درگياهان است و باعث شكوفه دادن، خوشمزه و خوشبو شدن ميوه است.
نوعي از آتش به نام به فرنفتار است. كه آتشي است در مردم و جانوران كه مسؤوليت گواريدن خورش ها ـ هضم ـ ، تن تاختن و روشن ساختن چشمان را دارد آتش تنها از شعله ور شدن هيزم پديد نمي آيد. گرما دروني است. آتش محبت نشانه اي از نزديك شدن دو انسان است.
در ادبيات گذر از آتشمان داريم كه گذر از دو خرمن آتش است كه اگر شخص از آن عبور كند راستي اش اثبات مي شود مثلاً سياوش موفق به عبور از آن مي شود يا در داستان ويس و رامين وقتي موبد فرمان مي دهد كه آنان را از آتش بگذرانند آنان از عبور از ميان آتش سرباز مي زنند چون گرفتار عشقي ممنوع بوده اند. آتش توسط هوشنگ در اساطير ايران كشف شده و در اختيار مردم قرار مي گيرد.
در ابتدا آتش دود و سوزندگي نداشته است و اهريمن بوده كه دود و سوزندگي را به آتش داده است و آتش به مبارزه با اهريمن پرداخته است. اين ديدگاهها در مورد آتش در وجود همه انسان ها هست. اگر كسي بدون دليل با اين سنت ها مقابله كند از قبل خود را به شكست محكوم كرده و وقتي مردم مبارزه را مي بينند به اين سنت ها بيشتر تمسك مي ورزند.
خوشحالم كه پليس چقدر خوب اين هيجان را با ملايمت در چند سال اخير پشت سرگذاشته است زيرا كودكان و نوجوانان نياز به اين ابزار براي بروز هيجانات دارند.
ما مي توانيم از يك مكانيزم دفاعي رواني براي سوق دادن تمايلات تهاجمي انسان به مجاري قابل پذيرش اجتماعي استفاده كنيم كه تلطيف نام دارد مي شود ميل به تهاجم را به ورزش هاي رقابتي تبديل كرد.
در مورد ترقه و آتش مي شود از آتش نشاني كمك گرفت كه نوجوان علاقه مند به عنوان ياران جوان آتش نشاني باشند و ضمن يادگيري و شركت در عمليات واقعي تمايل خود را سازنده كنند. آشنا كردن نوجوانان با پالايشگاه، ايجادفرآورده هاي ذوب آهن و… تا حدودي اين كنجكاوي ها را در مجاري مثبت سوق مي دهد.
\در خصوص نظارت روي اجراي چهارشنبه سوري چه نظري داريد؟
محمدبيات: سال گذشته ما روي نظارت غيرمستقيم كار كرديم. خيلي از كارها را بدون حضور فيزيكي مي شود انجام داد و افراد شرور را قبل از هفته آخر سال تحت نظارت داشت و كارهاي اطلاعاتي انجام داد كه تأثير مثبت بيشتري دارد.
دكتر فدايي: بهترين نوع مديريت نوعي است كه حضور مديركمتر محسوس باشد.
سرهنگ روزبهاني: به مسأله مهمي اشاره كرديد. رويكرد پليس رويكرد مقابله با عوامل جرم زا است و شناخت عوامل مؤثر در بروز جرم است تا برخورد با مجرم. سال گذشته ما قبل از فرارسيدن اسفندماه و نيمه اول آن ۸تن موادمحترقه را در انباري در حاشيه تهران در حاليكه مي خواستند وارد تهران كنند، با نيروهاي تخصصي شناسايي كرده و پس از پملپ كردن غيرفعال كرديم. عناصر باسابقه را خواستيم و تمهيداتي را كه پليس با شناخت از مخاطبان خود در ايام خاص دارد به اجرا گذاشتيم.
هيچ كجاي دنيا صدهزار تماشاچي براي مسابقه فوتبال نمي آيد و بهترين وضعيت را ما در اين مسابقات با كمترين خسارت ها داشته ايم.
پليس توجه ويژه به اصل مديريت اجتماعي و برنامه دارد. ما قبل از اجراي مراسم فوتبال چون اعتقاد داريم پليس حافظ امنيت و نظم است، نقش مردم را تعريف كرديم هرجايي كه توسعه نظم اجتماعي با مشاركت عمومي تعريف شده، ما موفق بوده ايم.
چندسال گذشته يك حدي را براي مردم تعريف كرديم و گفتيم ما در كنار شما هستيم و مردم هم مراعات كرده اند.
در بازي هاي اخير فوتبال هيجان همان و تماشاچي هم همان بود و ابراز احساسات هم خيلي بيشتر بود ولي تعريف شده بود. حضور ما كمرنگ بود ولي تسلط داشتيم چون نقش مردم در ايجاد آن نظم تعريف شده بود.
به اعتقاد من حتماً براي اجراي هر مراسمي يا هر جشن ملي يا حركت ملي بايد تمام عناصر اجتماع نقش خود را تعريف كنند براي هر عنصر اجتماع اگر نقش تعريف كنيم و مديريت مشاركتي را الگو كنيم موفق خواهيم بود. بايد نقش دانش آموزان در توسعه نظم و مراسم چهارشنبه سوري تعريف شود. اگر آموزش ارائه شود كار سازمانهاي ذيربط مطلوب تر مي شود.
در طول شبانه روز تماس هايي كه با پليس ۱۱۰ گرفته مي شود دسته بندي شده است. هر روز هر اندازه مردم با خدمات پليس بيشتر آشنا مي شوند و نقش و سطح توقع شان تعريف مي شود، مردم نقش خود را پررنگ تر مي كنند.
تمام سازمان ها بايد عليرغم فعاليت بين بخشي منجسم عمل كرده و تابع يك برنامه باشند در هر وضعيت و براي عموم جامعه نقش بايد تعريف شود.
بسياري از آمارهايي كه در مورد آسيب ها ارائه مي شود، غيرموثق است آنقدر كه احساس ناامني مي شود، ما ناامني نداريم. چون معيارها و شناخت ها تعيين شده و تعريف شده نيست به اين علت احساس ناامني از ناامني واقعي سبقت مي گيرد.
\ به نظر شما چگونه بايد به اين مسأله نگاه كرد؟
دكتر رامشت: بحث حوادث چهارشنبه سوري آنطور كه مطرح مي شود واقعاً حاد نيست و تأكيد من براين است كه اينگونه پرداختن ها به يك معضل، آن را غيرقابل حل مي كند بحث ديگري كه بايد به آن اشاره كنم بحث فرهنگ است كه ريشه در مذهب ما دارد. آداب و سنن ما در عشق به وطن و تعلق به وطن و احساس شادي است.
آداب ما يك رضايت قلبي و شادي را باعث مي شود. آيا اين شادي با فرهنگ ما تضاد دارد؟
اين و فرهنگ ما با شادي تضاد ندارد. روي شيوه اي كه از سنن خود براي شادي استفاده كنيم كار نشده است.
بايد افراد و منابعي را كه تأمين كننده ترقه و تجهيزات هستند بشناسيم. اين مقوله عرضه و تقاضا را در اعتياد هم داريم.
در جامعه آيا صرفاً شناسايي توزيع كننده كافي است؟ يعني عرضه را محدود كنيم كمكي به حل مشكل مي كند؟ به نظر من نه! بحث محدود و معقول كردن تقاضا خيلي بيشتر اهميت دارد. در اين قضيه سرمايه وقت را براي بگير و ببند نبايد بگذاريم. آموزش به حل مشكل كمك مي كند. بايد ببينيم چطور سنن را به خوبي اجرا كنيم؟ آيا NGO و نهاد مردمي براي شادي هاي ضروري مان داريم؟
به گمان من بحث شناخت، آموزش و راه درست تخليه هيجانات مهمتر است و اثرات بهتري دارد. بحث وآلايش هم مهم است و بايد اين مسأله را به جهتي سوق داد.
در مورد اوقات فراغت جوانان هنوز نتوانستيم برنامه ريزي درستي داشته باشيم. نوجوان مي خواهد اوقات فراغت خود را با گروه همسالان پركند و به اعتقاد من از طريق NGOت و سازمان آموزش و پرورش مي شود اين كار را كرد و ايجاد محدوديت و كارهاي اطلاعاتي كمكي نمي كند.
\ بحث ايمني در مراسم چهارشنبه سوري و جايگاه اين ايمني نزد مردم به نظر شما چگونه است؟
محمدبيات: هرچيز بايد باهم متناسب باشد ايمني بحثي فراگير است و در تمام زواياي زندگي نقش دارد. در يكي از مأموريت هايي كه قرار بود به يكي از شهرهاي جنوبي برويم يكي از مسؤولان شركت گاز گفت سيلندرها آسيب ديده و آمار حادثه بالا رفته است و از ما خواسته بودند براي بازديد برويم. همين فرد نگران ايمني در همان آغاز حركت ورود ممنوع رفت و در هنگام سوار شدن به هواپيما چنداسپري همراه داشت كه وقتي مسأله را به او گوشزد كردم گفت: ول كن!
بالاخره به آن شهر موردنظر رسيديم و در مركز گاز ديديم سيلندرها را كارگران از بالا پرتاب مي كنند. از ديدن اين وضعيت و مسائل طول سفرخنده ام گرفت كه مي خواهيم ايمني را به مردم آموزش بدهيم و آنان مسائل ايمني را رعايت كنند در بحث چهارشنبه سوري بحث ايمني، امنيت و آموزش و پرورش بايد در كنار هم ديده شود. بطور نسبي اين مسأله بايد رشد كند. بيشترين آمار حريق مربوط به برق است. كابل استاندارد دارد توليد مي شود ولي بايد اين مسائل هماهنگ با هم رشد كند. در مورد چهارشنبه سوري هم همين طور است.
وقتي در يك ساعت معين حادثه اي روي مي دهد يك تنش و نگراني ايجاد مي كند. مثل مسأله چهارشنبه سوري. در حادثه پارك شهر شش دانش آموز دختر وقتي در درياچه افتادند تنش در جامعه ايجاد شد ولي آمار ۲۰هزار نفري كشته در تصادفات رانندگي اين تنش را ندارد. يك شخص كه مي خواهد خود را از پنجره بيندازد براي جامعه مهم مي شود و تنش ايجاد مي كند، ولي صدها نفر ديگر ناديده گرفته مي شوند.
از ما پول خواستند تا انيميشني درخصوص چهارشنبه سوري در تلويزيون بسازند و پخش كنند، در حاليكه وظيفه صدا و سيما است كه در حفظ امنيت و پيشگيري از وقوع حوادث كار كند.
بايد تمام اركان جامعه دست به دست بدهند تا به جايي برسيم.
آمار حريق مدتي است كاهش يافته است اين به علت افزايش سطح آگاهي هاي مردم و آموزش است و مردم به ايمني بها مي دهند.
آمار مربوط به خريدن خاموش كننده هاي دستي زياد شده است و اين تلاش ها و زحمات زيادي را كه كشيده شده است توجه مردم به ايمني را نشان مي دهد.
دكتر فدايي: صحنه آتش سوزي همه را جلب مي كند. براي بشر اوليه آتش سوزي جنگل جالب بود ونمودگار باستاني انرژي همان زمان در انسان شكل گرفته است. آيا اين امكان وجوددارد كه در عمليات تبييني آتش نشانان بچه ها حضور داشته باشند تا عطش شان كم شود؟
محمد بيات: جنبه هاي بدآموزش اين قضيه وجود دارد. ما گاز مايع را از سيلندر خالي مي كنيم و بعد آتش مي زنيم. گاز با جوشش زياد مي سوزد يا سيلندر گاز را آتش مي زنيم صحبت اين است كه اينها جالب است ولي نشان دادنش به بچه ها باعث مي شود كه آنها شايد اين كار را بكنند به همين علت ما مقداري ابا داريم كه بچه ها را در اين عمليات هاشركت بدهيم يا نه؟
ولي در مورد استفاده از خاموش كننده دستي اين كار را كرده ايم. يا در مواردي در يك مهد كودك وسايل آتش نشاني را در اختيار بچه ها قرار مي دهيم و يا با خاموش كننده دستي جلوي آنان آتش را خاموش مي كنيم.
\ به نوعي با اين كار به بچه ها احساس مسؤوليت مي دهيد؟
محمد بيات: در آتش سوزي پمپ بنزين كميل يك پسر ۱۰ ساله اول به آتش نشاني تلفن زده بود. او با غرور به همه اعلام مي كرد كه من آتش نشاني را خبر كرده ام، درحالي كه مسؤولان پمپ بنزين فراموش كرده بودند به ما تلفن بزنند. بايد متخصصان آموزشي مشخص كنند كه در هر دوره اي چه نوع آموزشي و در چه حدي بايد به كودكان و نوجوانان داده شود.
دكتر رامشت: به نظر من مواجه كردن بچه ها با آتش بد نيست. يك زماني بچه ها را از خاكبازي منع مي كردند، ولي امروزه در مهد كودكها شن و ماسه تميز در اختيار بچه ها گذاشته مي شود و بچه ها قادر هستند گل بازي كنند و احساس مطلوبي را در اين حالت تجربه كنند. بد نيست كه بچه ها ملموس تر با اين مسائل مواجه شوند يا حتي بتوانند نقش آتش نشان را تجربه كنند.
دكتر فدايي: با اين همه مطالب و فيلمهايي كه از رسانه ها پخش مي شود و انواع خرابكاري، قتل و... نمايش داده مي شود، تا چه حد مي شود جلوي اين را گرفت و اصلاً اين كار مطلوب هست يا نه.
\ چقدر در صحنه هاي آتش سوزي نظريه كارشناسان شما براي تشخيص علت مورد استفاده قرار مي گيرد؟
محمد بيات: در بحث بررسي علت حريق در سازمان آتش نشاني كارشناسان صحنه را بررسي مي كنند كه عمدي يا غير عمدي است.
در هر جامعه اي، آتش افروزان سبب نگراني جامعه اند و اكثر كشورهاي دنيا توجه خاصي به اين مسأله دارند. در دنيا بين پليس و آتش نشاني همكاري نزديك است و سعي ما بر اين است تا اين نزديك بودن را حفظ كنيم و در صحنه وقوع جرم و آتش سوزي حضور داشته باشيم.
براي مثال، در چند حادثه ما متوجه يك مشكل فني در باك پژو ۴۰۵ شديم. روي اين مسأله كار كرديم و متوجه يك مورد حاد در باك بنزين شديم و پس از هماهنگي در باك تغييراتي صورت گرفت و اين مشكل حل شد و حوادث مشابه ديگر صورت نگرفت يا در توليد وسايل نا امن كه ما هشدار مي دهيم.
در اداره بررسي علل حريق كه از اهميت خاصي در كار ما برخوردار است، اگر موارد تجزيه و تحليل شود، جلوي موارد بعد بر اساس اين اطلاعات علمي گرفته مي شود.
دكتر فدايي: به «آرسن» اشاره كرديد كه براي پوشاندن مدرك جرم، بيماري و... دست به آتش افروزي مي زنند. يك اصطلاح ديگر به نام «پيروماينا» در روانپزشكي هست كه مربوط به افرادي است كه تمايل به افروختن آتش دارند و با لذت اين آتش را نگاه مي كنند و خود به سازمان آتش نشاني خبر مي دهند و هنگام اطفاي حريق سر صحنه حضور دارند. البته تعداد اين افراد كم است و همه جا هستند.
محمد بيات: يك مورد داشتيم كه دانش آموزي يك بخاري را آتش زده بود تا ماشين آتش نشاني را ببيند.
\ براي پيشگيري چه توصيه هايي را به مردم داريد؟
سرهنگ روزبهاني: همانطور كه اشاره كردم، پليس نگاهي پيشگيرانه، اجتماعي ـ انتظامي داريم. در پيشگيري اجتماعي اطلاع رساني و آموزش داريم كه با مشاركت تلويزيون، آتش نشاني و... اطلاعات و توانمندي هاي پليس را در پيشگيري از حوادث ارائه مي دهيم. در پيشگيري انتظامي فعاليتهايي است كه در جهت كنترل وضعيت است تا زماني كه تقاضا هست، عرضه هم هست، ولي اين موجب نمي شود كه زمينه بروز حوادث را فراهم كنيم، چون سازمانهاي ذيربط بايد براي جايگزين كردن بعضي از رفتارها عمل كنند.
اقشار جامعه از كيفيت نگهداري و ويژگي مواد محترقه اطلاع ندارند. ما وظيفه خود مي دانيم كه در جهت شناخت اينها اقدام كنيم. فعاليت بين بخشي ما بايد تابع يك مديريت ويژه باشد.
ما نيز واقف هستيم كه آداب و رسوم و سنتهايي كه كشور ما به عنوان مهد تمدن ها مبتني بر فلسفه هاي علمي و اجتماعي و فرهنگي دارد، بايد حفظ شود.
ما با شادي و شادابي موافق هستيم، ولي چگونگي ابراز شادي ها را بايد سازمانهاي متولي طراحي كنند و ما به عنوان حافظ نظم و معيارها در حدودي كه اين شادي ها مغاير قانون و ارزشها نباشد، زمينه اش را متناسب با مأموريت پليس فراهم مي كنيم.
در اين راستا فعاليتهاي ما در سازمانهاي مختلف كه مسؤوليت هماهنگي بين بخشي را داشتند، كميسيون زيادي تشكيل شده و سوابق و ويژگي اين سنتها مورد نقد قرار گرفته و الگوهاي جايگزين طرح شده است و در حال حاضر در مورد ارائه خدمات اجتماعي كه نقش دارند، بحثي مطرح است.
پيش بيني اي كه بتواند پليس در آن نقش تسهيل كننده ابراز احساسات و هيجانات جوانان داشته باشد و مشاركت جوانان را داشته باشد، جزو فعاليتهاي ما است.
\ خانواده ها چه بايد بكنند؟
سرهنگ روزبهاني: آمار حوادثي كه به آن اشاره شد، به دليل تهديدات و ارتباطات بين بخشي كم شده است. شايد در مديريت توليد امنيت در جامعه سازمانهاي ذيربط چون نوك پيكان حوادث بودند، پيشگام بودند. اين حساسيت بايد در خانواده باشد. مواد محترقه ويژگي خاص دارند. بايد در شرايط خاص نگهداري شوند وگرنه حادثه آفرين مي شوند.
بيشتر حوادث به دليل برخورد تند خانواده ها با فرزندان براي عدم استفاده از مواد بوده است و به اين علت بچه ها مواد را در جايي نگهداري كرده اند كه حادثه آفرين شده است. خانواده ها بايد توجه كنند كه فرزندشان از مواد دست ساز كه به صورت غير محسوس در جامعه توزيع مي شود، استفاده نكنند.
جوانان براي ابراز احساسات در محدوده هاي مسكوني استفاده نكنند، به داخل پاركها و فرهنگسراها بروند و در فضاهاي باز كه ايجاد آلودگي صوتي نمي شود، مراسم چهارشنبه آخر سال را برگزار كنند. به توصيه پليس توجه كنند و اگر نياز فوري به حضور پليس بود، با ما تماس بگيرند و اگر به پليس مربوط نبود، براي هر موضوعي تماس نگيرند.
\ با شهرداري صحبت شده است تا جايي مشخص شود؟
سرهنگ روزبهاني: سازمان مربوط بايد پيش بيني كند.
محمد بيات: مردم توجه كنند يك آتش وحشتناك كه به خانه ديگران سرايت نكند، روشن نكنند. مردم آتش روشن نكنند، تا خود دچار مشكلات بعدي شوند. مردم دوست دارند خودشان آتش درست كنند و ما بايد از دور كنترل كنيم تا به حالت خطرناكي نرسد.
و اگر اين مسأله از سوي مردم رعايت شود، مسأله قابل كنترل است.
از مردم مي خواهم به مواد قابل اشتعال سامان بدهند. مواظب خانه و ماشينهاي خود باشند تا آتش به آن سرايت نكند.
ما اميدواريم با شناختي كه از مردم هر منطقه داريم، چهارشنبه سوري امسال هم به خير و خوشي بگذرد.