Iran Newspaper

طبيعت به عنوان كتاب «بيوتكنيك »كانون الهام بخش زندگي و كابين معناداري و ماندگاري آن است و به نص قرآن كريم بايد چونان يك متن، منبع كاوشهاي نظري قرار گيرد تا قواعد و قوانين زايندگي، سازندگي، مانايي و پايندگي از آن استخراج شده و تدوين و تقويم گردد.
رويكرد معرفتي و شناختي به طبيعت نشان مي دهد قوام و دوام هرچيز در گرو قالب شكني و قالب گيري مستمرو شدن تجددگرايانه و توسعه گرايانه است.
هر سال كه «نوروز» مي آيد در واقع ميرش و زايشي در عرصه طبيعت صورت مي گيرد. زمستان، فصل ميرش تقويم و قالب سال كهن است و بهار فصل زايش تقويم و قالب سال نوين است. ماندگاري و جاودانگي هستي در گرو جريان اين سنت مرگ و زندگي است.
تجربه حركت كمال گرايانه هستي نشان دارد و مي دهد كه نوزايي محتوايي و شعوري خود را در نوآوري شكلي و شعاري به نمايش درآورده و نمايان مي سازد چرا كه هر گوهر و جوهري، ظرف ويژه خويش را مي طلبد و به ناچار قالب تهي كرده و قالب مي گيرد و چنان است كه در زبان وحي از سنت همواره آفرينش به «انشا» ياد و تعبير شده است، چه آنكه «انشا» به معني «نوزايي، نوآفريني و دگرديسي ماهوي» در پديده هاست.
كمال گرايي مستمر هر انسان به شرط تبديل و تحولات بدني و فيزيكي است. چنان كه كمال گرايي و ماندگاري ماهوي دين خدا نيز در گرو عرضه نوين شريعت متناسب با نيازهاي عصري و بصري هر نسل است.
جمال و كمال طبيعت، شريعت و شخصيت به شكستن قالبهاي كهن و گرفتن قالبهاي نوين است و اين درس بزرگ نوروز است و گوياي آن است كه حركت به سمت بهروزي و بهبودي و دست يازي به آن قله بلند آفاقي و رهايي تا بيكرانگي به شرط نوزايي شعوري و شعاري اتفاق افتاده و صورت مي گيرد.
اين نوزايي در حوزه طبيعت به گونه اي قهري و قشري صورت گرفته و مي گيرد، اما در حوزه شخصيت و به تبع آن در حوزه شريعت به شرط تكاپوي ارادي، تجربي و علمي اتفاق مي افتد و تابعي ازتوليد انديشه است.
خود بنيادي عقلي، خودفرماني و خودسالاري و رسيدن به آن نقطه آفاقي و آرماني كه به تعبير امام علي(ع) هر انساني بتواند خويشتن را تراز اندازه گيري، ارزيابي و داوري مناسبات و روابط درست انساني قرار دهد، هدف اساسي در حركت رستارگرايانه كاروان بشري است. دست يازي به اين مهم، آن هم در فرايندي از جهاني شدن زندگي به موجب راهبرد توليد انديشه، تعادل شخصيت و تعالي جامعه ممكن و مقدور است. بي گمان حركت به آن نقطه و قله افق مانند كه گوهر و جوهر همه داده هاي وحياني و يافته هاي عقلاني است مستلزم پويايي و نوزايي فكري و علمي و نيز فعال سازي هنر خلاقيت، آفرينندگي و فن آوري است و به بيان ديگر، فعليت ظرفيت شدن كمال گرايانه انسان وفعال سازي هنر خلاقيت و توانمندسازي وي بر حمل بار امانت و خلافت (رهايي تا مرز بيكرانگي) به شرط مرجعيت عقل و علم ميسور و مقدور مي شود.
بدين ملاحظه و با توجه به ويژگي هاي سرشتي و ساختاري انسان از قبيل زيباگرايي، پيشرفت گرايي و آرمانخواهي و … لازمه معناداري و مانايي زندگي نوفهمي، نوآوري و ايجاد و انجام دگرگوني و دگرديسي و گذر مستمر از وضع موجود به سمت وضع مطلوب است.
براين پايه، گرچه سير و مدار حركت و قواعد بنيادي حيات آدمي در هندسه هستي فيكس و ثابت باشد، اما گونه حركت وساز و كار حيات و راهبردهاي زندگي نمي تواند اين گونه باشد و از فرم و هيأت ثابت و شكل و قالب از پيش تعريف شده پيروي كند و بدين نسق دانشوري و دانشمندي به عنوان شرط بايسته و شايسته و نوع نهينه رويكرد انسان نسبت به دنياي پيرامون، خود يك جنبش انساني و لازمه نوزايي و نوگرايي است و اين يكي از امتيازات و ويژگيهاي اصلي انسان است چرا كه انسان در جنبش رفع نياز با حيوان مشترك و مشابه است ولي آنچه او را ويژه مي سازد و اصالت و قداست مي بخشد، ارتقا و سطح جنبش به جنبش ارادي، عقلاني و عملي است.
دانش فرآيند تعامل انسان شيفته زيبايي و مانايي است كه به بهانه جنبش رفع نياز در برخورد با دنياي پيرامون قرار مي گيرد و به تدريج بارور مي شود و موجب مي شود آدمي همواره درگذر از وضع موجود به سمت وضع مطلوب حركت كند وبدين گونه دانش با زعامت و زمامداري بينش، مركب راهوار شدن كمال گرايانه انساني است كه به افق سپيد بهروزي چشم دوخته و چنين است كه كنش فضاگرايانه انسان «مرجعيت علم» را مي طلبد و اين ـ يعني پذيرش مرجعيت دانش در زندگي ـ يكي ازشرايط الزامي كارايي و مانايي دين درحيات انفرادي و اجتماعي بشر است.
دانش به معناي گسترده و فراگير گرچه فرآيندي ديرينه و ديرپا ست، اما در ادبيات نوين كلاسيك، ناظربر نوعي جنبش عقلاني ضداسكولاسيكت (كه به نام خدا و با قدس انگار فهم خويش از دين و مذهب، دانش و مرجعيت آن را در زندگي عرفي بشر انكار كرده و او را زمين گير مي كرد) نيز است.
بدين بيان، رويكرد انسان به دانش نوعي جنبش رستارگرايي و به موجب آفرينش روز نو بوده است. چنانكه رويكرد جامعه جهاني پس از شكست تابوي كليسا و نيز رويكرد جامعه ايراني به ويژه در پي تحولات مشروطيت به دانش نوين و دانشگاه نيز نوعي جنبش ضدايستارگرايي و رستارگرايانه بوده و هست.
برپايه اين ملاحظات لازمه الهام گيري از طبيعت و عبرت آموزي رستارگرايانه از سنت نوروز پذيرش مرجعيت دانش است. چرا كه اين پيش نياز گذر از سنت به صنعت و از پيشامدرن به مدرن و پسامدرن و پيش شرط عبور همواره از وضع موجود به سمت وضع مطلوب و پالايش قالب هاي كهن و آرايش به قالب هاي نوين است.