آنچه بايد درباره
بيمارى قند بدانيد
اين كتاب به بيمارى قند (ديابت قندى) كه يكى از بيماريهاى رايج است، مى پردازد و در آن مباحثى چون مباحث زير مطرح شده است: ديابت چيست؟ انواع و علايم ديابت قندى، عوارض حاد ديابت قندى از قبيل هيپوگليسمى و اغماى هيپواسمولار، عوارض ديررس ديابت از قبيل چشم، كليه، قلب و عروق و مغز و اعصاب، رژيم غذايى، انسولين، مراقبتهاى ويژه ديابتى ها، ديابت و حاملگى، ديابت و روزه دارى، ديابت و اشتغال و...
اين كتاب را دكتر پيمان سلامتى گرد آورده و انتشارات تيمورزاده و نشر طبيب آن را به بهاى ۱۲۵۰ تومان به چاپ رسانده اند.
دانستنى هاى پروستات
اين كتاب نيز كه به قلم حسين جوان گردآورى و تدوين شده است، به مجموعه اى از نتايج تحقيقات و مطالعات متخصصان مربوطه و آمار انجمن سرطان آمريكا در رابطه با سرطان پروستات و بيماريهاى ناشى از آن است. دانستنى هاى پروستات شامل ۱۱ فصل است و در آن با مباحثى چون اين مباحث آشنا مى شويد: غده پروستات، سرطان چيست، سرطان پروستات، چگونگى شناسايى و تشخيص زودرس سرطان پروستات، روش عملى درمان سرطان پروستات، روشهاى پيشگيرى و...
اين كتاب از سوى انتشارات تيمورزاده و نشر طبيب با بهاى ۱۴۵۰ تومان روانه بازار كتاب شده است.
آشنايى با فنون عملى
هنر سراميك
كتاب حاضر يكى از كتابهاى مجموعه چندين جلدى مقالات مجلات «هنر و مردم»، «رودكى» و «فرهنگ و زندگى» است كه طى سالهاى ۱۳۴۱ تا ۱۳۵۸ منتشر مى شده است. مقالات اين مجلات در شاخه هاى مختلف علوم انسانى، از جمله هنر، سياست، فرهنگ، تاريخ، ادبيات، علوم اجتماعى و... به صورت موضوعى و در قالب كتاب در اختيار پژوهندگان و علاقه مندان به اينگونه مباحث قرار خواهد گرفت. در اين كتاب علاقه مندان مى توانند با روش صحيح كار با گل و گل سازى و لعاب سازى آشنا شوند. بررسى سابقه تاريخى سراميك سازى ارتباط آن با زندگى مردم، سفالگرى در منطقه لالجين، كوزه گرى در ساوه و سفال سازى در مند گناباد از ديگر بخشهاى اين مجموعه است.
«آشنايى با فنون عملى هنر سراميك» در سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى به چاپ رسيده و با بهاى ۱۴۰۰ تومان در اختيار علاقه مندان است.
حرفهايى براى نگفتنت
مجموعه شعر حاضر مجموعه سروده هاى دكتر محمدرضا روزبه است كه در جشنواره مهريز جايزه دوم را به خود اختصاص داد. «حرفهايى براى نگفتنت» شامل دو دفتر است كه در دفتر نخست غزلهاى روزبه را مى خوانيم و دفتر دوم هم نوسروده هاى وى را در بر مى گيرد.
كتاب حاضر در نشر قو به چاپ رسيده و با بهاى ۷۰۰ تومان به بازار نشر عرضه شده است. نخستين غزل اين مجموعه را مى خوانيد:
مى روم چون سايه اى تنها نمى دانم كجا‎/ خويش را گم كرده ام، اما نمى دانم كجا ‎/ سايه آشفتگى ها از سر دل كم مباد ‎/ ساحلى ممكن تر از دريا نمى دانم كجا‎/ سر به صحرا مى نهد دريا نمى دانم چرا‎/ دل به دريا مى زند صحرا نمى دانم كجا‎/ با من امشب خلسه ياد كدامين آشناست‎/ روزگارى ديده ام او را نمى دانم كجا‎/ ديدمش در كوچه ساران غبارآلود وهم‎/ او نمى دانم كه بود، آنجا نمى دانم كجا‎/ مرغ آمين شعله سر داد، اى دريغ افكنده اند‎/ آتش در خرمن «نيما» نمى دانم كجا
حكايات ملانصرالدين۱و۲
ملانصرالدين يكى ازمعروفترين شخصيت هاى ادبيات عامه است. شهرت او جهانى است. تا جايى كه بعضى از كشورها او را با نام هاى مختلف متعلق به خود مى دانند.
اما تاريخ ادبيات ايران از وجود چنين شخصيتى خبرمى دهد.
مجموعه ملانصرالدين كه در دو جلد به صورت مصور به چاپ رسيده، درمورد اين شخصيت طنزآميز است.
كتابهاى مزبور را احمدعربلو نوشته و سعيد رزاقى نيز كارتصويرگرى آن را به عهده داشته است.
حكايات ملانصرالدين در سوره مهر منتشرشده و هرجلد با بهاى ۵۵۰تومان دراختيار علاقه مندان است.
گمت كرده بودم
كتاب حاضر حاوى مطالبى كوتاه در ارتباط با ماه رمضان است. اين كتاب را سيد محمد سادات اخوى نوشته و در انتشارات سراينده به چاپ رسيده است. «گمت كرده بودم» را مى توانيد با بهاى ۲۵۰ تومان تهيه كنيد. يكى از نوشته هاى اين كتاب را مى خوانيد: «خانه ما خيلى شلوغ است. آن قدر خرت و پرت جور واجور داريم كه گاهى خودمان بين شان گم مى شويم: يخچال، ماشين لباسشويى، تلويزيون و... با اين كه «خدا»يى، خانه ات ساده است و خالى و فقط براى اينكه آدم ها بتوانند حس شان را توى انگشت شان جمع كنند و با چنگ زدن عاشقانه به كمى از خانه ات نشان بدهند، داده اى پرده اى بزرگ براى دور تا دور خانه ات بدوزند.»
مرجع عناصر كمياب (جزئى)
كتاب حاضر كه نوشته استوان پيس و بنتون جونز است و محمدجواد عابدى و ناصر هنرجو آن را ترجمه كرده اند، حاوى مطالبى درباره ۴۱عنصر است كه به مقدار نسبتاً كم (كمتر از ۰‎/۱درصد) درمحيط زيست (سنگ، خاك، آب، گياهان، حيوانات و انسان) وجوددارند. ازبين اين عناصر كه عناصر كمياب نام گرفته اند، هفت عنصر براى گياهان ضرورى تشخيص داده شده اند و عناصر غذايى كم مصرف ناميده مى شوند.
به علاوه يك فصل هم به عناصر كمياب زمين اختصاص يافته است. درمجموع خواننده با مطالعه اين كتاب درحدكفايت به ارتباط ميان خود و محيط زيست در رابطه با عناصر كمياب پى مى برد.
«مرجع عناصر كمياب» با بهاى ۱۴۰۰تومان درانتشارات جهاددانشگاهى مشهد به چاپ رسيده و منتشرشده است.
بيمارى هاى گياهان روغنى
كتاب حاضر، راهنمايى است براى كشاورزان و كارشناسان كشاورزى درجهت تشخيص و مبارزه با بيمارى هاى مختلف گياهى كه ميزان خسارت آنها در بعضى نقاط بسيارشديد است و گاهى باعث شده، كشاورزان به دليل ناتوانى درمهار اين بيمارى ها، به رغم ارزش اقتصادى بالاى گياه، محصول خود را تغييردهند.
دراين كتاب درهرفصل ضمن معرفى هرگياه، ارزش غذايى آن، روش كاشت، داشت و برداشت و بيمارى هاى آن آورده شده است.
«بيمارى هاى گياهان روغنى» كه نوشته دكترمهدى صدروى است درجهاددانشگاهى مشهد با بهاى ۹۵۰تومان به چاپ رسيده است.
سنگ هاى نه ماهه
سنگ هاى نه ماهه، مجموعه شعرى از روجا چمنكار است كه در نشر ثالث به چاپ رسيده است. اين مجموعه شعر با بهاى ۶۰۰ تومان در اختيار علاقه مندان است. يكى از اشعار اين مجموعه را مى خوانيد:
در دستانم ‎/ خطى نيست‎/ نه خطى كه طول عمرم را نشان دهد‎/ نه خطى كه آينده ام را بگويد‎/ و نه خطى كه مرا به كسى برساند‎/ من‎/ تمام خطوط دنيا را‎/ در چشمانم پنهان كرده ام‎/ تااز نگاه متعجب كف بين ها ‎/ دلم خنك شود
جستارهايى در سياست گذارى مالياتى
ساختارمالياتى هركشور على القاعده برپايه ملاحظات سياست گذاران نسبت به اهداف كلى دولت از يك سو و واقعيات زندگى اقتصادى و اجتماعى كشور ازسوى ديگر استوار است.
دراين ميان نمى توان نقش بررسى هاى علمى كه امروزه در تمام جهان بطور بى سابقه اى روبه گسترش است را ناديده گرفت.
كتاب حاضر كه على اكبر عرب مازار كارگردآورى و ترجمه آن را برعهده داشته است، شامل مقالاتى دراين زمينه مى شود. ازجمله مقالات اين كتاب مى توان به ماليات برمنابع معدنى و نفتى، ماليات بر صادرات درنظريه و عمل، اخذماليات، فساد و اصلاحات، بررسى تجربى رشوه خوارى درتجارت بين الملل و تجارت الكترونيك و تأخير آن درمفهوم مقر دائم، اشاره كرد.
جستارهايى در سياست گذارى مالياتى درانتشارات دانشكده اموراقتصادى با بهاى دوهزارتومان به چاپ رسيده است.

ازدواج نياز جامعه بشرى است و جامعه اى سعادتمند است كه اعضاى آن بتوانند پيوندهاى زناشويى همگون و متناسبى را بين خود برقرار كنند و دو قطب اصلى اين پيوند يعنى زن و مرد اهداف اوليه ازدواج را درك كنند. بايد به حدى از رشد عقلى و اجتماعى و اخلاقى و عاطفى رسيده باشند كه قابليت پذيرش مسؤوليت هاى جديد را داشته باشند از جمله اين كه آيا زمان مناسبى را براى اين امر درنظر گرفته ام؟ آيا انتخاب مناسبى دارم؟ و آيا معيارهاى درستى را براى ازدواج درنظر گرفته ام؟ چون معمولاً ازدواج هاى شتابزده نتايج خوبى به همراه ندارد و شايسته است با طمأنينه بيشترى عمل شود و البته درست است كه در اصطلاح عاميانه مى گويند: (در كارخير حاجت هيچ استخاره اى نيست) كه حاكى از عجله كردن است ولى اين عجله بايد زمانى باشد كه شناخت ها و آگاهى هاى لازم صورت گرفته باشد و ما به درجه اى از رشد نسبى رسيده باشيم.
الف) رشد عقلى و اجتماعى:
بسيارى از ناهنجارى ها و اختلافات زناشويى ريشه در دوران كودكى ما دارد بنابراين براى مبارزه با مشكلات زندگى و كسب موفقيت ابتدا لازم است دوران كودكى خود را به ياد آوريم و نقطه هاى ضعف و قوت خود را با درايت و شجاعت ارزيابى كنيم چه بسا ما در دوران كودكى كمبودها و عقده هاى خود بزرگ بينى داشته ايم و رنج ها و مشقت ها و ناملايمات و تجربيات تلخ و ناگوار گذشته باعث شده پرخاشگر باشيم ولى زندگى زناشويى در حقيقت يك نوع گزينش و تمرين قدرت و مهارت و شكيبايى و خردمندى است، ما بايد حوزه زندگى خود را يك ميدان فوتبال فرض كنيم كه مى بايست زوجين وظيفه خاص خود را انجام دهند، گاه زمين مى خورند گاه برمى خيزند و بعضى اوقات هم مجروح مى شوند، گاه به هم پرخاش مى كنند و رشد اجتماعى سازگارى خوب اجتماعى با همه آدم ها از جمله با همسرى است كه عمرى زندگى مى كنيم و رشد عقلى و عاطفى يعنى كنترل داشتن روى رفتار، عادات و خلق و خوى خود به طورى كه هم حقوق خود و هم رفاه و حقوق ديگران رعايت شود و كسى كه رشد اجتماعى دارد هميشه پيامدهاى اجتماعى و رفتار و اخلاقش را درنظر مى گيرد، حتى در حين عصبانيت آنقدر كنترل دارد كه حرفى نزند كه بعد احساس گناه كند يا باعث گله يا قطع روابط با ديگران شود و پيامد بدى داشته باشد و معمولاً افرادى كه از رشد عاطفى برخوردارند در زندگى احساس آرامش مى كنند و به ديگران هم آرامش مى دهند و زوجين قدرتمند فاقد صفات بدبينى، تشتت افكار، افسردگى، ضعف اراده و فقدان اعتماد به نفس و بى هدفى و فراموشى بوده و همواره سعى مى كنند با اين خصلت ها در جنگ و ستيز باشند، به عبارت ديگر زوج موفق كسانى هستند كه داراى صفات خوشبينى، قدرت داورى، اصالت، مشاهده، تسلط به نفس، قدرت تخيل و فرماندهى قوى و قدرت اراده و اعتماد به نفس باشند و همه اينها يعنى رشد عقلى و اجتماعى و شخصيت سالم هرگز جوياى تأييد و تحسين ديگران نيست. هميشه بسيار ساده و صادق و بى تكلف است و از اين رو همواره محبوب ديگران است.
ب) رشد اخلاقى و عاطفى
براى ادامه يك زندگى سالم هرگز شيوه هاى درست يا نادرست پدران و مادران خود را الگو قرار ندهيم زيرا در زمان هاى گذشته مردم با تكنولوژى پيشرفته و تمدن جديد روبرو نبودند و براساس سنت قديمى و آداب و رسوم ويژه و منحصربه فرد آن زمان زندگى مى كردند و متأسفانه بعضى از دختران در جامعه ما ازدواج را مساوى با ورود به دنيايى كه همه چيز آن زيبايى و راحتى است مى دانند و در برخورد با اولين و كوچكترين مشكلى ساختار روانى شان از هم گسسته مى شود، درحالى كه ازدواج يعنى ورود به دنياى مسؤوليت و تعهد جديد و جدى، برخى خصوصيات و ويژگى هاى عدم رشد اخلاقى و عاطفى بدين شرح است:
۱ـ دوست داشتن افراطى يكى از مشخصه هاى نابالغانه است و دوست داشتن افراطى يا ناشى از انحصارطلبى فرد است يا ناشى از دست دادن شخصيت اصلى او.
۲ـ فرد نابالغ تحت تأثير تعصب مى انديشد و فكر و انديشه او واقعى و عينى نيست يعنى منطق فرد دستخوش احساساتش مى شود.
۳ـ فرد نابالغ شخصيت و فرديت خود را فراموش مى كند يا به طور كلى از دست مى دهد و چنين تصورى ناشى از اعتقاد به باور نادرست كه (من هيچم و همه چيز اوست) مى شود.
ازدواج مى بايست هنگامى صورت گيرد كه نقاط اشتراك زن و مرد از نقاط اختلافشان بيشتر باشد.
خانواده به عنوان اولين نظام اجتماعى و محيط جمعى كه فرد در آن پا به عرصه وجود مى گذارد نگاه مى شود و نيك بختى ميسر نخواهد شد مگر اينكه دختران و پسران قبل از ازدواج به درجه اى از رشد رسيده باشند كه آگاهى هاى لازم را دراختيار داشته باشند تا با گام هايى استوارتر دستيابى به شادى و آرامش و تعادل را تجربه كننند و زمانى كه تصميم مى گيرند كه نيمه گمشده خويش را بيابند با آگاهى و دانايى و رشد كامل راه صحيح را شناخته و برگزينند. جوانان بايد از خود بپرسند كه آيا من به درجه اى از رشد رسيده ام كه ازدواج كنم؟ خوشبختانه ما امروز شاهد وجود كارشناسان و مشاوران صاحبنظرى هستيم كه در جهت شناخت خصوصيات افراد مى توانند يار و مشاور خوبى براى جوانان باشند.

> سوخت فسيلى در اين قرن به پايان مى رسد و ما هنوز هيچ جايگزينى پيدا نكرده ايم
 ترجمه كورش بهبودى
 نيوزويك ۱۷ فوريه ۲۰۰۴

ديويد گودستاين فيزيكدان برجسته آمريكايى و نايب رئيس دانشگاه كاليفرنيا
در كتاب جديد خود با عنوان «به پايان رسيدن بنزين، پايان قرن نفت» هشدار مى دهد كه ذخاير نفتى جهان رو به اتمام است
در حالى كه ما براى مقابله با بحران پيش رو هيچ كارى انجام نمى دهيم.
او در كتاب خود همگان را از تمام منابع شناخته شده موجود براى جايگزينى سوخت فسيلى نا اميد مى كند،
حتى انرژى خورشيدى، يا هسته اى، ذغال سنگ يا هيدروژن يا پيل و انرژى الكتريكى. پس چه بايد كرد؟
اين فيزيكدان اگر چه راه حلى سراغ ندارد، اما تنها به جهانيان يك پيام اضطراب برانگيز تر از اتمام سوخت فسيلى مى دهد.
پيام اين است: «ما هنوز هيچ كارى نكرده ايم!»
برايان بيكر گزارشگر نيوزويك در مقدمه اى بر اين گفت وگو چنين نوشته كه مى خوانيم.

سال ۱۹۷۳ را به خاطر داريد؟ اگر جواب مثبت است، دلايل زيادى وجود دارد كه آرزو كنيد كاش اين سال را به ياد نمى آورديد.در ماه اكتبر سال ۱۹۷۳ كشورهاى خاورميانه اى عضو اوپك از صدور نفت به آمريكا و ساير كشورهاى غربى خوددارى كردند. كمبود نفت كه به دنبال اين وضعيت ايجاد شد تأثيرات ويرانگرى داشت: قيمت بنزين طى چند ماه چهار برابر شد و از ۲۵ سنت به بيش از يك دلار افزايش پيدا كرد. «انجمن اتومبيل آمريكا» گزارش داد كه مدت يك هفته تا ۲۰ درصد پمپ بنزين هاى كشور سوخت نداشتند؛ در بعضى جاها رانندگان دو سه ساعت در صف مى ماندند. ساخت خانه هايى كه سيستم گرمايى شان سوخت فسيلى بود افت كرد.
ولى اينها مربوط به دهه ۱۹۷۰ است و حالا ما در زمان اكنون به سر مى بريم، درست است؟ ولى «ديويد گودستاين» چنين اعتقادى ندارد. او در اين كتاب مى گويد، وقتى ذخاير نفتى جهان، احتمالاً تا چند دهه ديگر، رو به اتمام گذاشت، آن وقت تمدن متكى بر نفت ما به خود مى آيد. گودستاين مى نويسد: «همانگونه كه در سال ۱۹۷۳ آموختيم، تأثيرات كمبود نفت مى تواند فورى و حاد باشد. در حالى كه امكان دارد سال ها و حتى دهه ها طول بكشد تا بتوانيم زير ساخت گسترده توليد و توزيع و مصرف ۲۰ ميليون بشكه نفت را كه تازه فقط ما آمريكايى ها مى بلعيم، جايگزين كنيم.
خواندن كتاب گودستاين خوشايند نيست ولى مهم است. او با زبانى ساده جنبه علمى پيش بينى هاى خود را توضيح مى دهد و مى گويد كه در صورت خشك شدن چاه هاى نفت، چرا ساير سوخت هاى فسيلى نمى توانند كار نفت را انجام بدهند.
\ واقعاً ترسناك است. تو مى گويى كه توليد نفت به زودى به اوج خود خواهد رسيد.
> اين پيش بينى كه توليد نفت به اوج خود خواهد رسيدـ به اين معنا كه روزى به اوج توليد نفت خواهيم رسيد، در حالى كه نصف ذخاير نفتى به پايان رسيده و اين سرآغاز بحران است ـ اين پيش بينى از لحاظ كمى و به طور يقين درست است. ولى اين سؤال كمى كه اين اوج توليد چه زمانى رخ خواهد داد كاملاً بستگى به عوامل غير قابل اتكا دارد. اعلام خبر كشف ذخاير نفتى به اصطلاح اثبات شده اى كه توسط كشور ها و شركت هاى گوناگون جهان وجودشان گزارش مى شود اغلب بر پايه حدس و گمان اند، حدس و گمان هايى كه در بسيارى موارد حتى صادقانه نيز نيستند. بعضى از تحليلگران پيش بينى كرده اند كه اوج توليد نفت همين امسال رخ خواهد داد؛ ديگر ان مى گويند در دهه آينده . ولى به نظر من ديرتر از اين پيش بينى ها رخ خواهد داد.
\ بيا از مفاهيم بنيادى شروع كنيم. نفت چيست و آن را براى چه كارى استفاده مى كنيم؟
> نفت هيدروكربن هايى است كه درون زمين رشد كردند و اين اتفاق هنگامى افتاد كه صخره هاى پر از مواد ارگانيك تا عمق مناسب در زمين فرو رفتند و در گذر قرن ها در آنجا پختند. صدها ميليون سال طول كشيد تا ذخاير نفتى جهان توليد شود. نفت البته براى توليد بنزين به كار برده مى شود، ولى سوخت مورد نياز براى گرم كردن خانه ها، ديزل و ۹۰ درصد تمام مواد شيميايى ارگانيك كه ما استفاده مى كنيم از نفت به دست مى آيد؛ و اين شامل مواد دارويى، توليدات كشاورزى، پلاستيك، پارچه و... مى شود. اينها محصولات پتروشيمى هستند، يعنى از نفت به دست مى آيند.
\ بنابراين بعيد است تقاضاى ما براى نفت، بدون در نظر گرفتن ميزان عرضه آن، به اين زودى ها كاهش پيدا كند.
> نياز به آن مواد هيدروكربنى در طول ۱۵۰ سال اخير رو به افزايش بوده و بيشتر هم خواهد شد. مخصوصاً به اين دليل كه جمعيت جهان رو به افزايش است. قسمت  هاى فقير تر جهان مى خواهند سطح زندگى خود را بالا ببرند كه ناگزير به معناى استفاده بيشتر از انرژى است. سوخت  هاى فسيلى منبع اصلى انرژى ما هستند.
\ تو از كلمه جالبى استفاده كردى: «نياز» آيا ما به نفت نياز داريم يا اينكه فقط به آن «وابسته» شده ايم؟
> يقيناً به آن وابسته شده ايم و اين تبديل به عادتى شده كه كنار گذاشتن آن بسيار بسيار مشكل است.
\ با توجه به رفتار انسان ها و اينكه كنار گذاشتن عادت كار دشوارى است، به احتمال خيلى زياد اين عادت را كنار نخواهيم گذاشت.
> به نظرم ما اين عادت را كنار نخواهيم گذاشت. يكى از دلايل اينكه اين كتاب را نوشتم اين اميد بود تعداد كافى از مردم با مشكل مزبور آشنا شوند و كمى آماده باشيم.
\ به نظر تو مردم در شرايط حاضر چگونه بايد آماده باشند؟
> در حال حاضر ما آن رهبرى  اى را كه ما را در مسير تغييرات اساسى قرار دهد در اختيار نداريم. ولى خودمان به عنوان يك فرد نيز مى توانيم كارهايى انجام بدهيم؛ مثلاً من خودم اتومبيل برقى استفاده مى كنم ولى در سطح جامعه كارهاى ديگرى بايد انجام بگيرد . مثلاً طرح شهرها تغيير كند و مردم نزديك محل كارشان زندگى كنند. همه جور كارى مى شود انجام داد. ما نفت را آنقدر اسراف كارانه مصرف مى كنيم كه با اندك تلاشى مى توانيم از مصرف انبوه مان بكاهيم، همانطور كه كاليفرنيايى ها بعد از آخرين بحران انرژى اين را ثابت كردند. ولى چيزى كه ما واقعاً به آن نياز داريم تحقيق بسيار گسترده در زمينه راه هاى بهبود اين مشكل است.
\ منظور تو تحقيق در زمينه همجوشى هسته اى و پيل سوختى و...
> همجوشى هسته اى و پيل سوختى و زيست ـ توده. امكان هاى زيادى وجود دارد ولى تا وقتى كاركردشان به طور عملى ثابت نشده باشد هيچ ارزشى ندارند. بايد به عنوان الگوى نخستين روى آنها كار كرد؛ بايد نشان داد كه مى شود نتيجه گرفت، كه مى توان در مقياس گسترده آن را انجام داد.
\ در كتاب نوشته اى كه با تمام شدن نفت بحران رخ نمى دهد؛ بحران هنگامى رخ مى دهد كه ما به مرحله اوج توليد برسيم، يعنى در اواسط كار. اين را توضيح بده.
> ما قبلاً اوج توليد داشته ايم؛ سال ۱۹۷۳. توليد نفت در سال ۱۹۷۰ در آمريكاى شمالى به اوج خود رسيده بود و بعد رو به افول گذاشت. در آمريكاى شمالى ديگر ذخاير نفتى وجود نداشت و كشورهاى عربى هم صدور نفت را متوقف كرده بودند؛ لوله هاى نفت را بسته بودند. ما بلافاصله دچار وحشت شديم، در پمپ بنزين ها صف هاى طولانى بسته مى شد و همه ما بابت آينده زندگى مان نگران بوديم. البته آن نقطه اوج، مصنوعى و موقت بود. در واقع مقدمه اى بود بر اين كه وقتى به اوج توليد واقعى در سطح جهانى برسيم و ذخاير نفتى روبه اتمام بگذارند، چه اتفاقى رخ خواهد داد.
\خب چه اتفاقى رخ مى دهد؟ آيا به زغال سنگ رو مى آوريم؟
> امكانش هست كه به گاز طبيعى يا زغال سنگ يا هر دو اينها رو بياوريم. از پيامدهاى اين وضعيت، تغييرات فزاينده آب و هوا در سطح جهان خواهد بود. گاز طبيعى جايگزين خوبى است و مدتى هم نياز ما را تأمين خواهد كرد ولى زغال سنگ هم يكى دو دهه بعد از نفت دچار نقطه اوج خواهد شد، پس جايگزينى گاز طبيعى راه حل موقت است. اگر زغال سنگ را بخواهيم جايگزين كنيم كه بايد بگويم كه ما در حال حاضر از نفت دو برابر زغال سنگ انرژى حاصل مى كنيم. اگر هم بخواهيم زغال سنگ را به عنوان جايگزين نفت در حمل و نقل، به مايع تبديل كنيم (كه در واقع اين مهم ترين كاربرد زغال سنگ نيز هست) بايد معدن حفر كنيم كه سرعت اين كار چندين برابر سرعت توليد نفت است. ولى فرايند واگردانى بسيار بى فايده است. بنابراين بيش از آنچه الآن گفتم بايد معدن حفر كرد. اگر به اينها جمعيت روبه افزايش جهان را اضافه كنى و اين واقعيت را در نظر بگيرى كه باقى قسمت هاى دنيا مى خواهند سطح زندگى شان را بالا ببرند، آنگاه در مى يابى كسانى كه تخمين مى زنند تا صدها سال زير زمين زغال سنگ خواهيم داشت در اشتباهند. بنابراين تمام سوخت هاى فسيلى ما به پايان خواهند رسيد. زغال سنگ هم مثل هر سوخت فسيلى ديگر به نقطه اوج توليد خواهد رسيد. تا پايان قرن همه سوخت هاى فسيلى به نقطه اوج توليد خواهند رسيد.
\ تو به حمل و نقل به عنوان يكى از بزرگترين كاربردهاى نفت اشاره كرده اى. آيا در اين زمينه تكنولوژى جايگزين نداريم؟
> نه، به آن معنا نداريم. مثلاً اتومبيل هاى برقى را امتحان كرديم كه جواب نداد و از بازار جمع شد. البته تقاضا براى اين اتومبيل ها زياد بود. ولى وقتى خودم چند سال پيش خواستم اتومبيل برقى بخرم به من گفتند كه تا ۵۰ يا ۱۰۰ مايل بيشتر نمى رود؛ البته اين ماشين ها به يك كامپيوتر مجهز بودند كه به راننده مى گفتند چقدر انرژى باقى مانده و ماشين آخرين بار كى شارژ شده. اين ماشين ها را فقط در كاليفرنيا و آريزونا مى فروختند چون به درد آب و هواى سرد نمى خوردند. بنابراين راه حل اين نيست. باترى هاى پيشرفته اى وجود دارند؛ باترى هايى كه ما در موبايل و كامپيوتر كيفى مان استفاده مى كنيم باترى هاى ليتيم هستند و چگالى انرژى شان پنج برابر باترى هاى سربى قديمى است. بنابراين اگر بتوانى اتومبيل برقى اى پيدا كنى كه دامنه انرژى اش پنج برابر اتومبيل هاى كنونى باشد مى شود به يك جاهايى رسيد. ولى هنوز هيچ كس ثابت نكرده كه مى توان از باترى هاى ليتيم براى به حركت درآوردن وسايط نقليه استفاده كرد.
\ وجايگزين بعدى، انرژى هسته اى است.
> انرژى هسته اى مى تواند جايگزين باشد. ولى يادت باشد كه قرارنيست اتومبيل هسته اى يا هواپيماى هسته اى داشته باشيم.
انرژى هسته اى جايگزينى براى نفت نيست. صحبت درمورد به كارگيرى هيدروژن اين روزها خيلى مطرح مى شود و اين علتش پيشنهادهاى دولت است. فرماندار كاليفرنيا نيز براى اقدام دراين زمينه اعلام آمادگى كرده است.
به نظر من اشتباه مردم در مورد انرژى اين است كه نمى دانند هيدروژن منبع انرژى نيست؛ هيدروژن فقط وسيله اى است براى ذخيره و انتقال انرژى. باتوجه به شرايط اقتصادى و تكنولوژى امروز، براى جايگزينى يك گالن بنزين با هيدروژن، معادل شش گالن بنزين نياز است.
\ چگونه مى شود فهميد كه تمام ذخاير نفتى موجود كشف شده است؟
> ما نمى دانيم آيا تمام ذخاير نفتى كشف شده اند يا نه؛ اين موضوعى بحث انگيز است. ولى مى دانيم كه چنددهه پيش يك نقطه اوجى درتوليد نفت رخ داد.سرعت كشف نفت اكنون چنددهه است كه كاهش يافته. به همين دليل گفته مى شود كه نقطه اوج توليدنفت به زودى رخ خواهدداد. «مساحى زمين شناسى ايالات متحده» بين سال هاى ۱۹۹۵ و ۲۰۰۰ تحقيق گسترده اى انجام داد.
نتايج تحقيق خود را درقالب آمار منتشركرد؛ آنها به اين نتيجه رسيده بودند كه نفت مورداستفاده ما درآغاز دست كم ۲تريليون بشكه بوده (دراين مورد مى توانيم تا ۹۵درصد مطمئن باشيم) ولى آنها گفتند كه تا ۵۰درصد احتمال دارد ۲‎/۷تريليون بشكه بوده باشد.
تفاوت بين اين دو آمار ۷۰۰ بيليون بشكه است.و اين يعنى كل ذخاير نفتى خاورميانه.آنها پيش بينى كرده بودند كه مى توان به نفت خاورميانه اميدبست. ولى چنين چيزى پذيرفتنى نيست. ولى اگر واقعاً هم بتوان ۷۰۰ بيليون بشكه به ذخاير نفتى جهان اضافه كرد با اين كار رسيدن به نقطه اوج فقط براى يك دهه به تعويق مى افتد پس دراينجا موضوع صحبت ما چيزى نيست كه راه حل قاطعى براى مشكل ما باشد.
\ ذخاير نفتى آلاسكا چطور؟
> آنكه اصلاً هيچ. ارزش صحبت هم ندارد.
\ هيچ اميدى وجودندارد؟
> حقيقتش گمان نمى كنم. اگر نقطه اوج برسد و ما هم نتوانيم خودمان را به موقع جمع و جور كنيم. همه مردم جهان مى روند سراغ زغال سنگ، آن هم صرفاً براى گرم كردن فضاهاى بسته و صنعت ابتدايى و اگر چنين اتفاقى بيفتد معلوم نيست چه برسرآب و هوا مى آيد.
\ انرژى خورشيدى چطور؟
> انرژى خورشيدى مى تواند راه حل قابل توجهى باشد.
اگر بخواهيم باتوجه به مصرف سوخت فسيلى درحال حاضر و نيز تكنولوژى كنونى انرژى خورشيدى را جايگزين سوخت فسيلى كنيم به چيزى حدود ۲۲۰‎/۰۰۰كيلومترمربع پيل خورشيدى نياز داريم درحالى كه اين رقم ازتمام بام هاى سراسركشور بسياربيشتر است.
براى اين منظور به حدود ۳۰۰مايل زمين نياز است كه البته خيلى بزرگ است ولى غيرممكن نيست.
ولى ساختن اين مقدار پيل خورشيدى يك چالش جدى است چون تمام پيل هاى خورشيدى اى كه تاكنون ساخته شده اند احتمالاً بيش از ۱۰كيلومتر مربع را دربرنمى گيرند. اين كار البته غيرممكن نيست. فقط مشكل است. كارمشكلى است ولى اقدامى هم نمى كنيم.
\ تو دررشته فيزيك تخصص دارى؟
> اين قضيه جزو تخصص من نيست. من درحوزه اى كاملاً متفاوت تحقيق مى كنم. فقط با خودم گفتم كه اين مسأله خيلى مهمى است و يك نفر بايد درباره آن كتاب بنويسد. من دراين زمينه تخصصى ندارم. چيزى دركتاب من نيست كه بخواهم در موردشان از ديگران بيشتر بدانم.
اگر كسى در مورد مسائل فيزيك ازمن سؤال كند شايد از هر كس ديگرى درجهان بيشتر بدانم. دراين مورد فقط خواستم افكارم را به روى كاغذ بياورم.
\ آيا مردم اسم تو را گذاشته اند «آدم اضطراب برانگيز» كسى كه هميشه نفوس بد مى زند؟
> مردم مى گويند: «به حرف هايش گوش كنيد. او آدم اضطراب برانگيز نيست.»