بعد از آنكه اعلام شد بازنشستگان قبل از سال ۷۸ براساس مصوبه مجلس مى توانند پاداش پايان خدمت دريافت كنند، صدهاهزارنفر از كسانى كه درآستانه كهنسالى نگران معيشت خانواده خود بودند، خرسند شدند. اما عملاً پرداخت اين پاداش مدت ها به تعويق افتاد تا اينكه سرانجام در فروردين ماه سال جارى بخشى از اين پاداش به بازنشستگان پرداخت شد. اكنون به نظرمى رسد زمان انتظار براى دريافت باقيمانده اين پاداش به پايان رسيده است. چه آنكه درگفت وگوى روزنامه ايران با مشاور سازمان بازنشستگى كشور روشن شد ۱۱۷ميلياردتومان ازسوى دولت به صندوق اين سازمان واريز شده است و سازمان نيز حداكثر تا فردا يكشنبه اين اعتبار را به حساب كليه دستگاههاى اجرايى حواله مى كند.
شايد هنگامى كه نمايندگان مجلس ششم در زمان تصويب قانون بودجه سال ،۸۲ بند «ر» را به تبصره ۵ اضافه كردند گمان نمى كردند كه پرداخت پاداش پايان خدمت به بازنشستگان قبل از سال ۷۸ به يكى از فراگيرترين موضوعات اجتماعى سال ۸۲ كشور بدل شود. درست در زمان تصويب بودجه سال ۸۲ بود كه نمايندگان مجلس براساس تقاضاى بازنشستگان بندى را به قانون بودجه اضافه كردند كه براساس آن بايد به بازنشستگان قبل از سال ۷۸ مبلغى به عنوان پاداش تعلق مى گرفت، تقاضاى بازنشستگان از آنجا ناشى مى شد كه به واسطه قانونى، كسانى كه از سال ۷۸ به بعد بازنشسته شده بودند در زمان بازنشستگى مبلغى را به عنوان پاداش پايان خدمت دريافت مى كردند. اما ظاهراً بند «ر» كه بصورتى شتاب زده به قانون بودجه اضافه شده بود باعث شد نه تنها مشكل بازنشستگان حل نشود بلكه باعدم تأمين اعتبار مورد نياز براى اين پاداش صداى اعتراض بازنشستگان، بلندتر از گذشته شود تا اينكه در آخرين روزهاى سال ۸۲ و همچنين در ايام تعطيلات نوروز و درست در زمانى كه بيشتر اداره هاى دولتى در ركود حاصل از تعطيلات بودند محمدستارى فر رئيس سازمان مديريت و برنامه ريزى اعلام كرد پاداش پايان خدمت بازنشستگان در روزهاى نخست فروردين ماه تا سقف ۳ميليون و ۵۰۰هزارريال پرداخت خواهدشد.
با آغاز سال جديد مقدارى از پاداش پرداخت شد اما هنوز با اينكه در ارديبهشت ماه به سرمى بريم بسيارى از بازنشستگان، پاداش خود را دريافت نكرده اند. سازمان بازنشستگى كشورى يكى از ارگانهايى است كه وظيفه پرداخت پاداش را به عهده دارد، عبدالرضا آهويى مشاورفنى اين سازمان كه ازنزديك درگير اين مسأله، چگونگى تصويب آيين نامه مربوط، نحوه تأمين اعتبار و … بوده است در گفت و گوى حاضر مشكلات مربوط به پاداش را كلى بودن مصوبه و شتابزدگى در آن مى داند. وى در اين گفت وگو به پرسش ها و ابهامات موجود راجع به پاداش پاسخ مى دهد.
\ براساس تصويب نامه هيأت وزيران، اعتبار مربوط به پاداش پايان خدمت بازنشستگان بايد براساس كسر دو درصد سود حاصل از عمليات جارى شركت هاى دولتى تأمين شود. چرا باوجود اين مصوبه، اعتبار مربوط تا روزهاى پايانى سال ۸۲تأمين نشد؟
> موضوع اصلى اين است كه خود مصوبه بسيار كلى بود، بنابراين برخى شركت ها از پرداخت ۲درصد امتناع كردند. اين شركتها، عموماً شركتهاى مستلزم ذكر نام بودند كه مى گفتند اگر قرار باشد ما هم اين ۲درصد را بدهيم بايد عنوان شركت دقيقاً ذكر شود. به ناچار دولت تفسيريه اى را به مجلس برد كه به موجب آن كليه شركت هاى دولتى اعم ازا ينكه مستلزم ذكرنام باشند جزو مصوبه قرارگرفتند، اين تفسيريه در ماه هاى پايانى سال تهيه و تصويب شد كه براساس آن ميزان اعتبارى كه شركت هاى مختلف بايد بپردازند تعيين شد و قرارشد تا پايان بهمن ماه وزارت اقتصاد و دارايى و خزانه اين ۲درصد را وصول كنند و در اسفندماه نيز سازمان مديريت و برنامه ريزى تخصيص ها را اعلام كند و براساس آن خزانه اعتبار وصول شده را به صندوق بازنشستگى كشورى واريز كند . اما چون اين كار در ماه هاى پايانى سال انجام شده بود اين دو درصد بطور كامل از شركت ها وصول نشد، بسيارى از شركت ها مطرح كرده بودند كه چون در ماه هاى پايانى سال به سرمى بريم اين اعتبار را ندارند بنابراين از مجموع اعتبارات پيش بينى شده حدود ۲۰۰ميليارد تومان وصول شد كه ۱۲۰ميليارد تومان به سازمان بازنشستگى كشورى پرداخت شد تا براساس آن پاداش بازنشستگان را پرداخت كند.
\ اين عدم برنامه ريزى از كجا ناشى مى شود، مصوبه اى تصويب مى شود اما با اشكالات فراوان، بطور مداوم در روزنامه ها اعلام مى شود اين پاداش به زودى پرداخت مى شود ولى از آن خبرى نيست. بالاخره فقط دوماه قبل از پايان سال محل و نحوه وصول دو درصد مشخص مى شود؟
> بند «ر» تبصره ۵قانون بودجه اصلاً پيشنهاد دولت در لايحه بودجه نبود و نمايندگان مجلس اين بند را به آن الحاق كرده بودند. بنابراين از آنجا كه كار كارشناسى صحيحى برروى آن انجام نشده بود طبيعى است كه چنين مشكلاتى نيز در اجرا پيدا كند.
\ نقش سازمان مديريت و سازمان بازنشستگى كشورى نيز مهم است ، آيا در زمان تصويب چنين قانونى اين دو سازمان نمى توانستند به نحوى راهكارهاى بهترى به نمايندگان مجلس پيشنهاد كنند؟
> از آنجا كه فشار بازنشستگان زياد بود، عملاً امكان چنين كارى وجود نداشت. شرايط به نحوى بود كه كارى از دست ما ساخته نبود.
\ پاداش پايان خدمت به چه صورت محاسبه و پرداخت مى شود؟ و چرا براساس حقوق سال ۸۰ محاسبه شد؟
>در مصوبه گفته شده بود كه پاداش بايد براساس سنوات خدمت و حداقل ۱۰ روز به ازاى هر سال محاسبه شود. از آنجا كه مبناى محاسبه ريالى در مصوبه ذكر نشده بود، هنگامى كه دو درصد سود حاصل از شركت ها را محاسبه كردند متوجه شدند كه براساس حقوق سال ۸۲ نمى توان اين اعتبار را تأمين كرد. باحقوق سال ۸۱ نيز اعتبارات جوابگو نبود به ناچار محاسبه پاداش براساس حقوق سال ۸۰ و سالى ۱۰روز صورت گرفت.
\ آيا در اين مرحله كه مقدارى ازپاداش پرداخت شده است به همه بازنشستگان مبلغ ۳۵۰هزار تومان تعلق مى گيرد؟
> خير همانطور كه گفتم اين پاداش براساس ۱۰ روز حقوق سال ۸۰ به ازاى هر سال خدمت بازنشستگان محاسبه مى شود. به عنوان مثال بازنشسته اى كه مجموع خدمت رسمى و غيررسمى وى ۲۸سال و چندماه و حقوق سال ۸۰ وى ۸۵هزارتومان است مى تواند در مجموع ۲۹۰ روز حقوق مذكور را استفاده كند كه در نهايت مبلغ پاداش وى ۸۰۰هزار و ۲۰تومان خواهدشد كه در مرحله اول مبلغ ۳۵۰هزار تومان آن پرداخت شده است. اما در اين مورد وضع ديگرى نيز وجود دارد در نظر بگيريد كارمند از كارافتاده اى ۱۴سال و چندماه سابقه خدمت داشته و حقوق سال ۸۰ وى ۵۰هزار تومان بوده است، اين فرد مى تواند بمدت ۱۵روز از حقوق سال ۸۰ استفاده كند كه در مجموع مبلغ پاداش وى ۲۵۰هزار تومان خواهدشد كه در اين مرحله همه پاداش وى پرداخت مى شود.
در واقع بازنشستگان در مورد پاداش پايان خدمت به دو گروه تقسيم شدند: يك دسته افرادى بودند كه مبلغ پاداش آنها بيش از ۳۵۰هزار تومان بود كه در اين مرحله همين مبلغ به آنها داده شد و باقى مانده آن بعد از تأمين اعتبار لازم پرداخت مى شود و گروه دوم كسانى هستند كه پاداش آنها زير سقف تعيين شده قرار داشت و به اين ترتيب تمامى پاداش خود را دريافت كردند.
\ آيا فقط حقوق مبناى بازنشستگان در اين محاسبه مورد نظر بود يا كمك هزينه عائله مندى و اولاد هم در نظرگرفته شد؟
> پاداش پايان خدمت در قانون كلى خود، حقوق و مزايايى است كه مبناى برداشت كسور بازنشستگى است و در حقوق بازنشستگى نيز منظور مى شود بنابراين مبناى محاسبه حقوق بازنشستگى است و عائله مندى و اولاد در اين محاسبه مورد نظر نبوده است.
\ آيا اين پاداش به وظيفه بگيران نيز تعلق مى گيرد؟
> درمورد پاداش درست به مانند حقوق وظيفه عمل مى شود، يعنى كسانى كه شرايط دريافت حقوق وظيفه برخوردار شوند پاداش نيز به آنها تعلق مى گيرد.
\ درمورد خدمات ارفاقى چطور، آيا اين نوع خدمات در محاسبه پاداش موردتوجه قرارمى گيرد؟
> در دستورالعملى كه براى اين منظور تهيه شده خدمات ارفاقى در محاسبه پاداش منظورنمى شود.
\ هيچ نوع خدمات ارفاقى؟
> درمحاسبه پاداش، سنوات خدمات ارفاقى مستخدمينى كه براساس تبصره هاى الحاقى و اصلاحى ماده ۷۴ و ماده واحده ۵۹/۴/۱۴ بازنشسته شده اند محاسبه نمى شود. اما براساس توافقى كه برروى دستورالعمل انجام شد مقررشد خدمت هايى كه دربند «ل» موضوع هماهنگى به حساب آمده بود در پرداخت پاداش نيز محاسبه شود.
درواقع درمورد ازكارافتادگان، معلولان عادى، جانبازان انقلاب، مشمولان قانون حفاظت در برابر اشعه و افراد شاغل در مشاغل سخت و زيان آور محاسبه مى شود.
\ يكى از سؤالاتى كه درحال حاضر درزمينه پاداش مطرح است اين است كه چرا بازنشستگان شركت هاى دولتى و شهردار يها هيچ مبلغى به عنوان پاداش دريافت نكرده اند؟
> اين هم يكى از مشكلاتى است كه به دليل كلى گويى مصوبه ايجادشده است. درمصوبه مربوط به پاداش مطرح شده كه اين پاداش به كليه بازنشستگان كشورى و لشگرى تعلق مى گيرد و صحبتى راجع به بازنشستگان شركت هاى دولتى و شهردارى ها نشده بود و اعتبارى نيز بابت آنها به ما پرداخت نشده بود، بنابراين ما در نامه اى از سازمان مديريت و برنامه ريزى استعلام كرديم كه آيا اين پاداش به اين قبيل بازنشستگان نيز تعلق مى گيرد يا خير، با جواب مثبت سازمان مديريت ما منتظر تأمين اعتبار ازسوى اين سازمان هستيم كه به محض دريافت اعتبار موردنظر پرداخت را آغازمى كنيم.
\ آيا سازمان بازنشستگى كشورى پرداخت پاداش اين قبيل بازنشستگان را به عهده مى گيرد؟
> با اينكه بازنشستگان شركت هاى دولتى و شهردارى ها آيين نامه و مقررات استخدامى خاص خود را دارند و مشترك صندوق بازنشستگى كشورى نيستند ولى با وظيفه اى كه هيأت وزيران به عهده ما گذاشته است، ما اين پرداخت ها را انجام مى دهيم.
\ تعداد مشتركين اين شركت ها چقدر است و به چه ميزان اعتبار براى آنها نياز است؟
> اين بازنشستگان حدود ۶۷هزار نفر هستند كه براى پرداخت پاداش اين گروه به اعتبارى حدود ۲۸ ميلياردتومان نياز است.
\ آيا براى ميزان مبلغ پاداش، حداقل و حداكثرى درنظرگرفته شده است يا خير؟
> حداقل و حداكثرى به آن صورت وجودندارد. هرچند كه براى مبناى محاسبه حداكثر وجوددارد مثلاً حداكثر سنوات خدمت ۳۰ سال محاسبه مى شود و سنوات بيش از ۳۰ سال درپرداخت پاداش تأثيرى ندارد.
\ به نظرمى رسد كه منظورنكردن حداقل «پرداخت پاداش يكى از نقاط ضعف آيين نامه مربوط باشد در شرايط فعلى ممكن است باتوجه به سنوات خدمت پايين ميزان پاداش بازنشسته اى ۱۵هزارتومان شود. آيا اين امكان وجودنداشت كه براى پاداش نيز مانند حقوق بازنشستگى حداقلى درنظرگرفته شود مثلاً حداقل سنوات خدمت دراين محاسبه ۱۵سال منظور شود؟
> بله من هم قبول دارم. اين نيز از نواقص دستورالعمل و آيين نامه اجرايى است.
پيشنهاد سازمان بازنشستگى نيز همين بود كه حداقل سنوات خدمت ۱۵سال محاسبه شود اما متأسفانه درنهايت آنچه مبناى محاسبه قرارگرفت سنوات واقعى بود و كسرسال نيز يك سال فرض مى شود.
بنابراين بازنشستگانى كه كمتر از يك سال خدمت داشته و فوت شده اند، وظيفه بگيران آنها از پاداش بسيارپايينى برخوردارمى شوند.
\ اشاره كرديد شما پيشنهاددهنده تعيين سقف حداقل براى پاداش بوديد ولى ترتيب اثر داده نشد واقعاً جايگاه سازمان بازنشستگى كشورى به عنوان يك ارگان بسيارتأثيرگذار و مهم در زمينه تصويب و مقررات بازنشستگى چيست؟
> سازمان بازنشستگى كشورى فقط مى تواند نظر كارشناسى و مشورتى بدهد.
سازمان مديريت و برنامه ريزى و هيأت دولت مى تواند اين نظر را بپذيرد يا خير و ازنظر قانونى اين سازمان نمى تواند جايگاه ديگرى داشته باشد. بخصوص درمواردى مثل پاداش پايان خدمت كه درفصل بازنشستگى نيز چنين چيزى وجودندارد و صرفاً تبصره قانون بودجه است.
\ با اينكه درنيمه هاى ارديبهشت ماه به سرمى بريم اما هنوز بسيارى از بازنشستگان پاداش خود را دريافت نكردند، چرا؟
> براى پرداخت پاداش بازنشستگانى كه حساب سپهرى نداشتند ما ابتدا بايد ليست آنها را از دستگاه هايشان دريافت مى كرديم تا براساس آن اعتبار موردنظر را پرداخت كنيم. اما از آنجا كه برخى دستگاهها ۱۵روز نخست فروردين ماه را تعطيل بودند و يا بازنشستگان مشترى بيشترى داشتند نتوانستند ليست آنها را به موقع براى ما بفرستند، برخى دستگاهها هنوز هم ليست بازنشستگان خود را براى ما ارسال نكرده اند.
\ فكرمى كنيد باقى مانده پاداش تا چه زمانى پرداخت شود؟
> اين بستگى به تأمين اعتبار آن از طرف سازمان مديريت و برنامه ريزى دارد. اما باقى مانده تا آخر ارديبهشت ماه پرداخت خواهدشد.
• فيروزه اكبريان
