گروه اجتماعى ـ مهدى يساولى: تعطيلى مجدد عمارت بادگير كاخ گلستان بعداز بازگشايى آن كه پس از يك وقفه ۲۷ ساله رخ داده بود، آن هم به دليل كمبود نيروى انسانى بازبينى درموزه دارى را به يك ضرورت بدل كرده است.
طى چند سال گذشته تعداد زيادى از موزه ها و كاخ ها به همين دليل در تعطيلى بسر برده اند. ضمن اينكه وضعيت راهنمايان موزه ها نيز راضى كننده نيازهاى مخاطبان و بازديدكنندگان نيست و همواره اشكالات اساسى به آن وارد است. جايگزينى سيستم جديدراهنمايى موزه به عنوان آنچه امروزه در موزه هاى دنيا مرسوم گشته است اتفاقى است كه موزه دارى در كشور را ناگزير از پذيرش آن نموده است. «سيد احمد محيط طباطبايى» معاون معرفى و آموزش سازمان ميراث فرهنگى در اين خصوص در گفت و گو با خبرنگار «ايران» گفت: تا پايان سال جارى سيستم راهنمايى شنيدارى جايگزين راهنمايى انسانى مى شود .
وى افزود:« سيستم موجود در موزه هاى ايران بيشتر متكى به راهنماى انسانى و مكتوب است كه در كنار دارا بودن ويژگى ها و تنوع زياد به ويژه درحوزه انتشارات، اشكالات و نواقصى را نيز به همراه دارد. به همين خاطر از حدود يك سال ونيم پيش طرح هايى براى جايگزينى شيوه هاى نوين تر در دست بررسى قرار گرفت.» محيط طباطبايى تصريح كرد:«آن گونه كه نتايج بررسى ها نشان مى دهد تا پايان سال ۸۳ مى توانيم در دو موزه بزرگ تهران كه از ميان موزه فرش، گنجينه دوران اسلامى موزه ملى و يكى از موزه هاى مجموعه نياوران برگزيده خواهند شد، شيوه راهنمايى صوتى (شنيدارى) را جايگزين كنيم. اين كار موجب مى شود نيروى انسانى موجود در موزه بيشتر به سمت فعاليت هاى پژوهشى و كارشناسانه برود و در نتيجه اطلاعاتى كه به شيوه جديد در اختيار مخاطبان قرار مى گيرد، روز به روز كيفيت بهترى خواهد يافت».
«محيط طباطبايى» يكى از مهم ترين دلايل اين جايگزينى رامحدوديت جذب نيروهاى جديد توسط سازمان ميراث فرهنگى عنوان كرد و اظهار داشت:« چنانچه اين جايگزينى صورت نگيرد، چاره اى جز تعطيلى بسيارى از موزه ها براى ما باقى نمى ماند».
باتوجه به وضعيت ناخوشايندى كه اكنون در مقوله راهنمايى واطلاع رسانى در موزه هاى ايران وجود دارد، بسيارى از مسؤولان و كارشناسان نيز ايجاد تغييرات بنيادين در اين حوزه را الزامى و ضرورى مى دانند.
«مسعود صالحى» مدير مجموعه كاخ ـ موزه نياوران در پاسخ به پرسشهاى خبرنگار «ايران» گفت:« از آنجا كه موزه دارى در ايران مقوله اى وارداتى است، تا كنون به طور جدى به آن نگاه نشده است. رويكرد ما به موزه دارى به نوعى نگرش سنتى است و آن را شبيه به سرايدارى، انباردارى و حفاظت از گنجينه ها مى دانيم. از اين رو، راهنمايى موزه و اطلاع رسانى به مخاطب نيز ذيل اين نگرش قرار مى گيرد».
وى معتقد است «بخشى از مشكل به اين دليل است كه آموزشهاى صحيحى به موزه داران و راهنمايان موزه داده نمى شود كه اين مسأله از دوران گذشته به ارث رسيده است. بخش ديگر نيز برمى گردد به اين كه اساساً در موزه هاى پيشرفته دنيا سيستم هاى جديد براى اطلاع رسانى پديد آمده و شيوه هاى راهنماى انسانى و مكتوب پيرامون اين سيستم ها شكل يافته اند.»
«صالحى» با اشاره به اين كه در جايگزينى ابزار و شيوه هاى جديد بايد به ويژگى هاى اخلاقى روان شناختى مردم نيز توجه داشت، تصريح كرد: «مخاطبان موزه در ايران توجه كمترى به انتشارات و راهنماهاى مكتوب دارند و به دليل علاقه زياد به فرهنگ شفاهى بيشتر مشتاق به شنيدن هستند و به نظر مى رسد اگر بتوانيم با ظرافت و دقت گوينده را از انسان به نرم افزار تغيير دهيم با واكنش چندانى روبرو نشويم.»
|
|
|
همچنين «رضا دبيرى نژاد» كارشناس موزه دارى باتأكيد بر اين كه موزه صرفاً گنجينه يا انبارى براى حفظ آثار و يادگارهاى تاريخى نيست، اظهار داشت: «موزه و اشياى درون آن رساننده پيامى براى مخاطب و بازديدكننده است كه تنها در نمايش اشيا وبيان تاريخچه آنها خلاصه نمى شود. به همين خاطر راهنماى انسانى به دليل تابعيت از يكسرى شرايط خاص روحى و اطلاعاتى نمى تواند اين پيام را به طور كامل انتقال دهد. بايد با تعريف درست ازاطلاعاتى كه قرار است به بازديدكننده ارائه شود، برحسب سن، شغل، جايگاه اجتماعى و علايق وى، با بهره گيرى از سيستم هاى نوين مانند شيوه شنيدارى و صوتى تحولى در اين حوزه صورت گيرد.» وى خاطرنشان مى سازد: «اين جايگزينى به معناى حذف كامل نيروى انسانى در موزه ها نيست بلكه از اين طريق مى توان كاركردهاى پژوهشى و مشاوره اى به آن محول كرد. «محمدعلى عمرانى» سرپرست دفتر فنى معاونت معرفى و آموزش سازمان ميراث فرهنگى نيز در خصوص ويژگى هاى سيستم جديد گفت: «سيستم شنيدارى تقريباً شبيه گوشى تلفن همراه است كه اطلاعات مربوط به هر شىء به طور ديجيتالى وارد برنامه مى شود. يك شماره نيز به هر شىء اختصاص دارد كه با ورود آن به دستگاه مى توان اطلاعات مربوط به اثر را شنيد. از ويژگى هاى دستگاه جديد اين است كه اطلاعات آن به چند زبان قابل ارائه است.»
وى مى افزايد: «تا چند ماه ديگر سيستم سخت افزارى آن از كشورهاى ديگر خريدارى شده و همزمان با ورود آن فرايند توليد و ورود اطلاعات آغاز مى شود اميدواريم كه مثبت بودن نتايج اين جايگزينى، در موزه هاى ديگر نيز بتوانيم آن را پياده كنيم.» همچنين، «عبدالكريم شادمهر» مدير دفتر اطلاعات مديريت سازمان ميراث فرهنگى در باره جزييات اين طرح مى گويد: «براى وارد كردن تجهيزات الكترونيكى طرح، قرارداد ۸ ماهه اى در اسفند ماه ۸۲ با «صنايع اپتيك شركت صا ايران» منعقد شد و قرار است تا پايان آبان سال جارى ۴۰دستگاه گوشى بالوازم جانبى از فرانسه خريدارى شود». وى باتأكيد بر اين كه سيستم ياد شده د ربسيارى از موزه هاى معتبر اروپا مورداستفاده قرار دارد، خاطرنشان ساخت:« براى نصب و راه اندازى سيستم ديجيتال صوتى ۳۵ ميليون و ششصد هزار تومان از محل اعتبارات طرح تكفا (توسعه و كاربرى فن آورى ارتباطات و اطلاعات، بودجه در نظر گرفته شده و پيش بينى مى شود در صورت نبود مشكل خاص، اين سيستم پايان آذر ماه در موزه فرش جايگزين شود».